장음표시 사용
61쪽
68 De diuersiis Entium creatorum generi m.
Nam miseriae genus est, suo dat nito erudiri at, Felix quemfaciunt aliena pericula casuum. 8. Vii Sapiens'ateas opta in iis . Monet effatum, futuroriam praescientiam non ex auguriis, aut aliissisperstitissis obseruationibus petendam esse; sed a viris longo rerum usu experientia illustribus inis
si quidem ex praeteritorum praesentiumque coniecturis, facile prospiciunt, quid euenturum sit; , ut in nuit Aristoteles 6. Ethic cap. I. propter experientiam vident principia. Atque hinc Sapientes dici solent diuinare quoniam ex omnibus rerum circumstantiis prudenter inter sese collatis, verum colligunt; non quoad praeterita solum,&praesentia, sed etiam quoad futura.
DISTINCTIO VII. De Ethica, Politica, O generatim dis Philisubia Morali. r. I Hilosρhia si animi Medicina. J Aristoteles
olim Philosisphiam medicinam sorores appellabat, alteramque per alteram definiendam esse censebat,aiens Medicinam esse corporis Philosophiam : Philosephiam ver animae Medicinam. Quod ante cum censuisse Democritio refert Clemens Alexandrinus in aedagogo caeit a. idem de Philosophia pronunciauit Cicero lib. 3. Tusculan. Quaest. Et ratio est; quia, ut alibi idem docet, Philosophia vitia expellit, irtu e Ja
d agat, ac mores animi format. Audit vero loco cit . a. to eius auxilium non,Vt in corporalibus morbis, petendum esse foris omnibusque opibus ac viribus, vitiosa et ipsi nobis mederi possimus,elaborandu esse:
62쪽
Alioquin enim Philosophus si ii is esset Medico, qui accuratissime quidem de causis principiisque morborum disterit seipsum tamen curare nego igit. 1. phil .phia est a 'ic liora. M. Tullius . 1 Ti scul ' a rationem addit ibidern . quia nimirum
extia ut vitia radicitus,&praeparat animos' ad notatus recipicndos saque mandat his, sit ita dicam' serit, ita adulta fructus uberrimos ferant. Porro haec de similia dicta seu pronunciata , quae velit, libris Philosophicis Ciceronis, vel in aliis eius operibus, aliisque Auctoribus passim stant obuiaeet de omni Philosophia generatim, siue morali, siuel cliolastica intelligi possint praecipue tamen propo ad eam Philosophiae partem restringen faciunt
etiar in vitae ac morum emendatione versatur. Quam
equidem tanti secisse Socrates perhibetur, v c teris omnibus Philosophiae partibus praetermissis, adi Lanc unam summo semper labore colendam ani mum constanter adiecerit. Eadem restrictione indi get illud Platonis s. eataseunti e publica, cum aut regnant Philosophi, aut ivges bilosophantur. J Non enim intellexit Plato,tum id euenturum cum Reges aut in disteredi subtilitate, aut in pervestigandis rerum naturalium causis occupati essent quae quanqua praeclara sunt; longissime tamen absunt ab eo, ut beata Respublicas per se essicere possint; seacum Moralis Philosophiae ductu, omnes vires suas ad studia virtutuni excol a Spro Daganda contulissent. In hisce enim,
v tacuita uis ioininis; ita communitatis salus, ac naturalis felicitas consistit, iuxta illud Aristotelis: Felistes mita illius, qui operatur ex virtute Io Ethic. c. . de quo titulo de Felicitate. Et illud Bonum inius hominisci ciuitatis em dei v. i. Ethic. 4 sub finem, de quo Tit de Erno, Distinct. . num . .
63쪽
όs De diuersis Entium creatorum generIbus, . Et hic finis est scire virtutes se exercere Sumitur ex l. i. Ethici c. 2. Iubi Aristoteles docet, moralem tradi Philosophiam non ut sciamus, quid si Virtus; sed ut boni essiciamur. Et exi. o. Eth. c. 9. ubi docet in agendis finem non esse, perspexillo cognouitieque singulas , sed potius agere nec eni=n, ait, de miriui os est cire sedentiendum es, eam habere aciti Ideoque non susscere verba ad homines bonos esticiendos , alioqui multas iure mercedes,secundum Theognidem, ac magnas afferrent. Hae etiam de causa bra. Et hic. c. 3. docet , Adolescentes non esse idoneos Morsis scientiae Auditores licet enim sortissima iuuenes polleant imaginatione, apti sint ob ingeni vigorem, ad scientias quas cun . que percipiendas minus tamen idonei habentur ad percipienda morum praecepta tum quia periucbationibus animi nimium obnoxij sunt; tum ver b, quia unusquisque optimus est iudex eorum quae nouiti
iuuenes autem, ut experientia carent, ita actuum humanae vitae sunt ignari quare aegr admodum de iis,
iudicium ferunt quippe cum practicum illud esse
debeat, tendeat a cognitione omnium, quae occurrere solent, circunstantiarum. Porro nomine Fl-nisti axiomite non intelligitur quilibet proximus aut siegundarius, sed primarius illimatus, ut sucus explicuimus ad illud practicae sinis est pui,specul. tiua meritas Titulo de Scient, in genere, Dist io.
s. Nulla est hominis bilosephandi causa, nisi bea-ιussit. Refertur a M. Augustino l. 9 de Civit. c. r.ex Platone. J Ratio est; quia omnis Philosophia ad. felicitatem dirigitur, quae sita est in perfecta Nummi btini possessiones Potissime autem siexitio ossicio Philosophia moralis beatitudinem ob oculos pollit,
eiusque consequendae rationem praescribit, alia qui
64쪽
dem Philosophiae partes, ut Physica, v. c. ad Dei, qui summum bonum est, amorem etiam incliaiant , sed inditecte tantum4 per accidens, d occasionaliter non autem p r se, ex fine suo intrinseco, ac practice; id est dictando modum praescribendo regu las, quibus beatitudo comparetur haec namque propria sunt Moralis Philosophia munia. 6. Potnica Ordinat reliquas artes. I. Ethic. c. a. JNon ita reliquas scientias ordinat Politica, quas eis vel materiam in qua versentur, vel speculandi me thodum praefiniat id enim suprema Philosophiae, siue Metaphysicae niunus est, quae rescribit obiecta
scientiatum, tradendo dim diuitiones Entis, desecernendo gradus Metaph sicos ab aliis,ut pateat, qui id Metaphysicam pertineant, qui ad alias scientias,&quq iit singularum Facultatum abstractio, ratio sermalis propria sed quatenus ad ciuilem sum
utilitatem eas accommodat, statuens quae artes, quo
tempore, a quibus perdiscendae sint, aut exercendae, ut ibidem explicat Aristoteles, Maddit. 7. Politicam. cmὸ omnium dominai 1 r. Probat id Mexplicat exemplo Architectonicae Haec si quidem praecipit scientiis, quae sub ipsa sunt, quemadmo- Equestris frenofactoriar in utitur illis ad suum si ..hem Vtrumque horum conuenit Politicae prius
quidem respectu scientiarum tam speculatiuarum, quam etiam practicarum i aliter tamen atque aliter, pro diuersa singularum natura, ut recta notauit D. Thomas in hunc locum: Posterius verba , tum respectu practicarum. Vnde subiungit Aristoteles loco citato lasfacultates, quasvmmis a ficiuntur honoribus, Ut rei militaris, reiquefamiliari acultatem, ac oratoriam artem huic iubcse videmus. Hisce enim omnibus utpote practicis, Politica
utitur ad suum finem; id est, ad commune bouum
65쪽
ό88 De diuersis Entiu B creatorumgeneribus
ciuitatis. Atqtie hoc sensita, 8. Finis politica: contami omnium Facultarum fines
Ibidem J Cum enim ceteris activis scientiis haecvtatur, c leges serat , atque instituat . verba sunt Aristotelis loco citat, quid quisque agere,& a quibus abstinere debeat huius finis ceterarum omnium Faculiatum continet fines inio fit, Vt hic finis sit bonum ipsum humanum id est ut explicat D.
s. Finit p. liticae si optimη in rebus humanis. JVidelicet non simpliciter quia finem totius uniuerseonsiderat scientia diuina , quae omnium absolute princeps est domini; sed in genere facultatum di
scientiarum practicarum ac moralium, quae clica humanas res occupantur: Harum enim ultimum finem in suo ordine Politica considerat Cum reliquae omnes Moralis Philosophiae partes, secundum natu 11m suam consideratae, ad hanc veluti optimam dirigantur. Iuxta hunc sensum . Politicorum c. Quandoquidem, iri qui Philosophus, omnea Gmtatem iidemus scietatem quandam esse, G omne metis e boni alicuiuia alia coalitam esse manifesum es, omnes focietate ad bonum, tanqu-m ad Dem re deice et ames omninm focietatum Vinceps ac domina,
hoc bonum mi propositum babere , quod omnium est prasant imum Hac vero es, quae ciuitas seu I fpublica appestatur, seu Iscietas ciuilis Q ubus verbis ostendit, scientiam humanae societatis uisti tuendae ac conseruandae, siue Politicam, esse omnium actionum ciuilium Martium, ac scientiarum humanarum moderatricem ac dominam, eo videlicet sensu, quo explicatum est.
66쪽
De Theologia, o scriptura sacra.
i. ' 'Heologia est, doctrinasacra. Ex vi nominis
L Theologia significat quemvis de Diuinitate sermonem , rationem in notitiam , quod sit si θεοῖ λο ος, ut notatri Augustinus l. 8. de civit. c. i. Ad diuinitatis autem naturam cognoscendam duplici via, in hac vita perueniri potest. I. per creaturas, tanquam per Dei cnectus, qui cogniti, cunt nos ad primae causi seu Dei cognitionem. 2 per reuelationem a scripturis, vel a traditione acceptam: priorem viam tenet Metaphysica,quae dicitur Theologia naturalis; posteriorem fides, is fidei articulis conclusiones deduces Theologia scholastica, quae proindes bEimui appellatur,&proprie pro
ea scietitia, sumitur, quae ex principij supernaturarii fide creditis, vel utrisque, vel altero saltem, adiuncto alio principio lumine naturae cognito,per euidentem consequentiam deducitur. Porro haec appellatio refertur a u. Thoma in Prooemio primae partis,ubi ita habet Tentabimus cum considentia diuini auxilij, ea, qua ad sacram doctrinam pertinent, breuiter dilucidi pro sequi Lege, si placet Caietarum,VasqueZac alios commentatores in hunc lo
1. Theologia is rerum minarum sapientia. Traditur a D. Thoma. s. p. q. r. a. c. Nomine sapientie, quae loco elieris hic ponitur, uatelligitur princeps regina cientiarum , quae nobilissima Entia sunt emas altissimas causas considerat, uti sunt, cus, Optimui, Maximus,4 aliae substantiae sepa-XA
67쪽
9 o De diuersis Entium creatorum gem, ibin.
ratae , atque principia maxime communia, quae En ti, ut Ens est, conueniunt. Eiusmodi est inter scientia lumine naturali compalatas sola Metaphysica, ut ostendimus supra distinct quinta, ex Aristote te. I. Metaphysicae cap. s. Inter scientias autem quocunque modo, siue naturali , siue sit pernaturali acquisitas in hac vita , proprijssim .antonomastice nomen sapienti sibi vindicat Theologia sue Doctrina sacra. ut ostendit sanctus Augustinus libror . de Trinitate cap. I. licet concedat, etiam scientiam humanarum rerum appellati aliquando sapientiam, iuxta illam definitionem a Philosophis receptam : Sapientia est rerum diuinarum humanarumque scientia Et secundum hanc propriam acceptionem docet intelligendum essem Pauliam i ad Corinth. cap. ir dum dixit, ali datur sermo sapientia, alij sermo scientiae: distinguens enim sapientiam a scientia , solam cognitioncm rerum diuinarum sapientiam appellauit. Et sane hoc genere natura Theologiae iis optime exprimitur: utpote quae est certi uim Principiorum index, amplissima scientiarum omnium princeps, sapientissima omnium actionum rationumque arbitra. Diuinarum rerum adiectione ibiectum eius diiunum indicatur, modus ipsius upernaturalis, principio, actione, ,effectu suo notatur; ac denique finis eius perfectissimus significatur.3. st ealogia oeni alta ebi, o inini na. S. Dionysius Myst Theologiae c. i. rescit, istud est pronunciatum Apostoli Bartholomaei, uti hoc,quod sequitur, praecedenti, quoad sensum fere quiua
Euangelium latum, magnum e s. iterum correptum. J Dicitur Theologia esse multa, Euangelium latum ac magnum iob profundissima amplis.
68쪽
s maque mysteri , quae iis traduntur e conuerso etiam utraque dicuntur correpta minima, siue litteram spectres verba, quibus Theologia Christiana ex Euangelica nobis consignata est a Verbo abbreuiato, Christo Domino seruatore nostro istud consideres pauca, quae iis continentur, mandata, quae idcircb leue reddat onus, iugum suauius his qui laborabant desoneratis erant : Videlicet ducenta duodeviginti praecepta assirmativa negativa quinque ac sexaginta supra trecenta , ex quibus priora membris humani corporis responde re dicuntur , posteriora diebus anni Consule, si placet , Lorinum commentar in Ecclesiast. c. I 2.1. Scriptura est liber sacerdotalis. J Ita pronunciat S. Ambrosius lib. . de fide cap. 7. secvtus D. Dionysium Areopagitam Ecclesiasticae Hierarchiae . . ubi ait , Scripturam e seseu stantiam later uti no stra; quibus verbis S. Paginae lectionemdcfini latitaten omnibus clericis de sacerdotibus impens uterque commendat: proprium enim & praecipuitio eorum studium in legendat perscrutanda Scrip ta: a debere occupari. Ea de caula D. Paulus Timotheum hortatur ad studium sacrae lectionis, ne negligat gratiam, quae dat sit ei per impositionem nuntis Presbiterij. I. Timoth. . 4.Timol. 3. Idem Tito praecipit , ut irier caederas virtutes piscopi, que a breui sermone depinxit, scientiam quoque in eo eligat scripturarutri amplectentem, ait , eum tu fecundum Oct. nam effidelemsermonem , Ut potenssit exhortari in dot Irina sana eo , qui contradicunt , arguere. Praeclarum hu-
is sacri studii omnibus Ecclesiasticis specimen dedit S. Carolus Borromaeus solebat enimi e .cliptu: viii assidue voluere de populo
69쪽
69: De Entium creatorumgeneribus.
expla re,idque tanto studio deuotiones reuerentii, ut ultimis vitae suae annis eam , velut ipsissimas Dei ad homines literas, non nisi modo capi te in flexis genibus venerabundus lectitaret Vide Iulium Nigronum Tractatu S. Ascetico . . .
6. Verbum Dei es karmacum, omnes anima morbosd sumitur ex Epistola . D. Basili; ad Gregorium Nazianaaenum, ubi scripturam comparat cum officina Apollaecaria, quae omnibus pharmacorum generibus,ad quoslibet morbos depellendos instructa est: Si qui impatiens,ait,patientiam desiderat ue se ges functi 4b:siquii sortitudinem cupit erat acta Dauidis: iqηis mansietudinem appetit, II em volvat crimitetur. Ita S. Paula in omni re tentatione S. Scriptura se armabat in ad perfectionem instrue bat, teste S. Hieronymo in eius Epitaphio an periculis,inquit Hieron. Lollio batur Paula, qua muli me-nirepol me abnegetfemei fums totia crucem suam
sequatur me. In Gesea infirmitates Habemus the fas rum sum in vasis fidi libus, donec mortale hoc in
duat immortalitatem Inmorrore cantabat quare trι-
sis es antina mea spera in Deo. c. , Verbum Deiect an vacui u libet saporis nix p posite pronuncia Origenes Hom. 7. Hi Exodum. ii tu, inquiens, verbum Dei tota fidei deuotione susceperis, fiet tibi ipsum verbum, quaecunque desideras, v. c. si tribularis, consolatur te,dicens: Corcontritum humiliatum Deus non de picies Si laetaris, pro spe futura cumulat tibi gaudium, dicens,
Lae:amini in Domino, s exustate iusti. Si iracundus es, mitigat te,dicens it sine abiia,c derelinque -- rorem. Si in doloribus es, sanat te dicens s Dominus fanat omnes languores thoi. Si paupertate consumeris , consolatur te dicens: Dominas a leuat de teria in o.
70쪽
pem. Sic ergo manna Dei reddit in ore tuo saporem quemcunque volueris.
S. In Scriptura Agnus natat. Elephas mergitur. JS. Gregorius Epistola ad Leandrum , quae praefigi tu praefationi in Iob Ratio huius perspicua fit ex illis , quae diximus num . . quia videlicet S. Pagina breuibus Implicibus verbis cotinet arcanos sensus profundissima includit mysteria, instar fluminis vel potius maris alicuius, cuius exigua extima aquarum superficies tantum patet sub qua ingens aquarum moles reconditur. In quem sensum S. Au- g istinus, Epistolao ad Volusitanum Tanta es Chro
tidie proficerem,si ea solas ab ineunte pueritia, q, ad decrepitam senectute, maximo otio, jumma sudio, meliο- re ingemo,conare addiscere. Similia habet L ir. Confess. c. i . . In hoc igitur immenso S S. script uiarum pelago recte natare dicitur Agnus, id est, humilis,&mergi Elephas, idest superbus. Atque hanc ob causam communis S S. Patrum ac Theologorum sente-tia est ad diuinas scriptura, vel intelligedas, vel cuni fructu legetida sanam puri a tem cumprimis esse necessariam , ut multis ostendit Iulius Nigronus Tr
hac vita perueniri potest l. ad C,.s, taNqUAn. per Dei enectus, qui cogniti no Saa imae cat ii cognitionem ducant 2 per reta inem a Christ o
Prophetis , vel Apostolis, factarii, Pgnitio naturalis est,&discuti uac disputatione nu
est. omnibus hominibus communis. ob Omne hom: ne vident ei. m. ita V iis uri