장음표시 사용
41쪽
εσι De diuersiis Entium creatorvm generibtu.ctuum notitia dependeat, longi temporis obserua tione mi expericiatiam requirit, troindeque mulibest dissicilior onerosior , quam it Mathesis, quae eruditi ore Magistri facile percipiturie quod agat des triantitate, quae est sensibile commune, pluribus ensibus percipitur nequc occultas rerum cau- ,
fas curiosus indaget .id o olim primo loco proponebatur pueris addiscenda Vnde Plato . . de
Repub Mathematicas disciplinas vocat πωδείας, quasi pri6res institutiones, quibiis ad hic et iam animi ad reliquos obtrinae satu pla erici elatur J CX- coluntur. Haec tamen accipienda sinit, non de Mathematica omnibtis numeris absoluta sed fudi oribus. adhuc lineis ducta Recte enina sapienter ex Plutarcho Fonseca demonstrat , exactissimana illa in Mathematum disciplinam . florentibus ingeniis dignissimam, maturior aetati 1 Arithmetisa, eo inciria sunt prima Irathima
rica Sumitur ex . Metaphys . . . IVbi inquit Aristoteles philosophus namque es, tilis q1ιi Mathematicus dicitur: haec enim habet partes ac prima qua- vim, fecundascientias ceter quoqμ conseq9enter in Trathematibus. Dicuntur itaque Geometria Arithmetica inter scientias Mathei naticas pri quia ipsae a ceteris nulla ratione dependent ceterae autem illis inuituntur, quae, iecu id hoc loco appetalantur, sunt Astronomia, Perspe stilia, Musica, Mechanica quae in varias rursus species subdiuidui itur, ut videre licet apud Clanium , Tomi primi uai
tio Primae duae etiam pu ma hematica appellan, im ; quia tantum utuntur demonstrationibus Mathematicis, neque considerant vllam materiam, cui quantitas inhaereat. Reliqua omnes dicuntur mixtae, quia utuntur rationibus tum Mathematicis , turn
Phys cis Mattingunt materiam sui ilibus obnoxiam.
42쪽
Pars quinta. Iunius XX XI. sue
Hae verba primis illis ita necessario dependent ut non videantur illae concidere potib quin hae simul
omnes eodem casu labefactatae corruant meque enim aut Astronomus, aut Perspectivus in eadem est ratio de omnibus aliis theoremata in vulgus robabit sua, ut non solum veritatem; sed etiam vo-uptatem habeant cum utilitate coniundi am, qui unitiersam numeroruin proportionum geometricaruria naturam noli habeat exploratam. Qiaod si vel modicum hi numeris putandis, proportionius inueniendis lapsus fuerit, ne cellario omnis corruet de- tironstratis,atque hac de causa princeps ingeni Plato,duis illas voluit esse vestibulu quoddam et velut Isagogen omnium apartana scientiarum iuxta it 6. Sine Arithmetit ocietas hominum nonpotes con- biere. J Traditur a Platone in Epimonide, intelligitur de politica hominum coniunctiosae, quae mutuis commerciis conuentisque sere continetur. Plu rima enim in his tempora incidunt, Vt rationes accepti expensi reddendae reposcendaeue sint, tabulae conficiendae, numerus aequaliter vel inaequaliter certa quadam proportione seruata, in plures partes diuidendus, imma subducenda.&c. in quibus rebus circumueniri circumuenire aeque turpe est,&perniciosum: Itaque audacius illud quidem .sed tamen vere dixit Plato, prudentiam atque adeo humanitatem
ρmnem e mundo eos tollere, qui ritbmeticam Ditia Ibidem, in 7 de Repub.; cum sine illa neque publicae, neque priuatae res subsistere possint. 7. Geometriae, fuίtilissim scientiarum. Traditur a Card nol. 6. de Subtilitate J Veritas illius patet ex admirandis operibus Archin cisis, ex plurimis demonstrationibus Euclidis, ex thbtilissimis Proportionalium inuentionum proprietatibus Menectibus,
43쪽
666 De diuersis Entium creatorum rener bim. ut non immerit diuum ille Plato dicere solitus suerit Deum Geometri etare ob summam videlicet cxcellentia, S purissimas veritates, quas docet Geo metria. His accedit, quod omnia, de quibus dei non strationem Geometrae uastituunt euidelitissimis rationibus certissimisque ita subtilitei 'stendant, evere scientiam in animo Auditoris gignant,omnem
que prorsus dubitationen a tollanta id, quod ali
scient ijs vix tribuere possumus , cum in eis saepenumer bintellectus multitudine bpinionum ac sententiarum varietate in iudicanda conclusionum veritate suspensus haereat atque incertus. Atque hac de causa Aristoteles de Geometris loquens, Antonomastic ei per ex cclientiam inquit: S. Geometra est Peculator veritatis. l. I. Eth. 7.4Reliquae enim cientia rari, erit dentiam pariunt saepe etiam veritatem non assequuntur, ut ex opinio-inum .sententiarum diuersitate constat; sed fere semper opinioties tantum generant unde illas Plato non scientias, sed opiniones voluit appellari. Testantur id tot Peripateticorum sectae, quae ab Aristotele exortae, adeo ter se, nonnunquam etiam ab ipso istotele dissident,ut prorsus ignores,quidnam sibi velit Aristoteles, num de ominibus, an de rebus potius disputationem instituat. Hinc fit, ut pars interpretes Graecos, pars Latinos, atque Arabes alii Nominales, alij denique Reales tanquam ductores sequantur, qui omnes tamen Peripateticos se esse gloriantur: quod quidem a Geometricis demostrationibus, aliisque quae in uniuersa Mathes illis innituntur,lotigissime abest.Thebremata enim Euclidis;
caeterorum Mathematicorum,cadem hodie, quam ante tot annos, tia scholis retinent vetitatem ruet
titudinem. Quapropter verca Cardano dictum est, L46. de Subtilitate tu funt prscipue laudes Eucli-
44쪽
ris inconcussa dogmatum firmitas libri lamentorum, perfeAlioque ade absoluta, it nullum opus iure huic
9. Artihmeticis Geometria sentorores. Ad agi uistud vulgare traditur apud Eutocium in Commenta
os ψ δελφά Ratio est; quia eodem prorsus modo in suis de ilion strationibus procedunt,in quod haec facit inquantitate continua, illa eadem proisse ratione praestant in quantitate discreta, ut plane ex l. 7. 8.&2. Elementorum videre licet. Itaque quaecunque hactenus de altera dicta sunt, siue quoad subtilitatem, siue quoad euidentiam S certitudinem, de utraque intelligenda esse iudicamus. io. Nemo bonus Astronomus qui non G τυβω. JIndicatur ab Alberto Magno de Somno sigilia
L . Trach. i. c. ii Ratio est; ni Astronomia in multis scientia Physicae suo modo sub alternatur &in veritate ac certitudine suorum principiorum ab illa dependet , utiturque rationibus non physicis modo, sed mathematicis, contra, ac proinde est, clicitur scientia ex utrisque imixta Atque haec una inter alias causa est, cur multos hodieque reperire sit scientiae Astronomicae cultores, qui de ordine
caelorum, Muniuersi dispositione, aliisque similibus materijs plausibiles quidem, ut ipsi autumant,hypotheses proponunt Verum quia physica ieripatetica principia vel ignorant vel certe ij se conformare non laborant, in varios errorum scopulos grauissime impingunt. Quod autem de Astronomia hic dicitur, idem de omnibus mixtis Mathematicis pari ratione intelligendum est sicut etiam, quod paulis ante de laudibus Geometriae arithmeticae dictumust, intelligi debet comparative ad alias disciplinas Mathematicas, scietitias Philosophicas has enim
45쪽
6 8 De iuersis Entium creatorumgeneribus.
certi tu dure, euidelitia, ac subtilitate praestant, ut testatu Aristotcles 1 Eth. c. 3. 4. Metap Averrois eodem loco Ptolomae cis in Prooemio magnae composui onas. At verbii duae ista inter se comparentur, Arithmetica simpliciter excellere sudicata laest, nobiliorem enim embnstrationis certitudincm habet, ut probat Aristoteles i. Meta. c. a. quia dic putat de iis, qua priora ac simpliciora sunt, hoc est, denumeris, qui absq; partium sitia percipi itur: Geometria ver de Magnitudines quae sine eiusmodi stuno cognoscitur ratio quoque numeri abstractior esta materia, quam ratio magnitudinis. Lege, si placet, quae in hanc sententiam dripsit Aristoteles in Problematis sect. o. num. Iulius scaliget Exercit. tr. in Cardanum
De Physica oe Medicina. DII sita est set da Philosophia. 7. Metaph. c. Iris
A. et 39. J Non modo quoad dignitatem , creae ab obiecto sumitur prima siquidem dignitate est Metaphysica, a Philosophia naturalis, 3. Mathematica, sed etiam Quoad ordinem naturae Nam hoc ordine prima est Metaphysica, quia agit de uniuer- Lalissina is princjpiis & causis, 1 Physica, quia agiς de substantia, quae prior est accidentibus. . Mathematica , quae Quantitatem considerat, acet haec elaam ratione abstractionis, euidentiae, δ subtilitati praecellat, ut patet ex distinctione stiperiori. Denique etiam quoad =rioritatem secundum nos irim etenim hoc ordine est Mathematica vi dictum est, tum quia agit de Quantitate, quae est sensibile corri-
46쪽
Pars quinta Titulus I. 6ύ9mune, id si pluribus sensibus percis itur , tum etia i ita est scientia facillima, , ii illius propemodum
egens experitaniae unde etiam puer euadere potest mathematicus, ut dictum est. 2. est Physica quia agi: de rebus materia constantibus, mutationique obnoxiis, quarum cognitio magis recondita est. Meta- physica, quae agit de maxime uniuersalibus labia ui actis, ad quorum contemplationem mentis nostriae acies perinde ac noctuae oculus in solis splendore heiabescit, ut docet Aristoteles , Metaph. c. I. t. I.&a. de partibus animalium. c. . a. Si non essent sub tanti. immateriales τι causerpina philosophia. 6. Metaph c. I. t. s. J Ex hoc Aristotelis pronuntiato quidam probare voluerunt,obiectum Metaphysicae esse blas substantias immateriales quarum consideratione duntaxat Metaphysica differat a Physica; sed non secundum mentem Philosoplii Tantum enim ille dicere intendit, quod sublatis immaterialibus id est quae planλ separatae
sunt ab omni materia, en naturale reciproca reluccum ente in commune sumpto Volleremur enim omnes rationes entis vel subsicitia communes rebus materiasibus, immaterialibu anquit Suare a disp. i. Metaph. ech. I. n. i . Sic mi enim,slla essent enti/im- materialia, ita nulla essent ratione entium abstrahentes a materia secundum esse. Et ideo non flet necessaria
alia scientia ac per consequens Physica non esset secunda, sed prima Phil'sophia. 3. Yssedicina incipio, ubi Phasica desinit cantem platio Aristoteles de Sensu Sensili cap. i. Alij
ita proponunt Ibi incipit Aredicus , Obio suus risinit. Tritissimo hoc pronunciato innuitur dependentia Medicinae a Physiologiari Physicus enim considerat essentia ac proprietates corporis humani,
item vices herbarum ac lapidum, &c prout sunt
47쪽
67o De diae Vis Entimn creatorumgenerin .
turales quaedam qualitates causis naturalibus ortae, idque solum eo fine, ut sciat Medicus vere naturalem rerum cognitione ulterius dirigit ad praxim
circa corpus ille humanum, ac vires herbarum, c. versatur, ut morbos pellatin sanitatem conseruet.
Ex quibus perspicuum euadit, Medicinam
incipere, ubi Physica desinit, camque ratione Principiorum suorum dependeres Physica, iuvia illud: a Sanitatis: gratu mi Principia coenoscere Na- Aristoteles de Sensu Sensibili c. i. sub initium.Jud est ad Philosophum naturalem, siue ad Physicum pertinet, bonaeri aduersae valetudinis primas causas,& principia inquirere, ad inueni e &comprobare, Veloco citato docet Acistoteles solo videlicet studio inquirendς perspiciendae veritatis, dc prout huiusmodi affectiones a natura proficiscuntur. An autem Medicita atroprie nn rigore scientiae, sit sub alternata Phylicae, controuertunt Philosophi, Pererius negat, ali affirmant, cuius determinatio non est huius loci illud certum est,perpetuum&necessarium cognitionis vinculum esse, quo ab hac illa dependet.
1. Philo obiac in 1edicina finis rores.J Idaeas appellare suit solitus Aristoteles, ante illum Demo critus, ut refert Isidorus Pelusiota Epistolarum l. r. Epist. 3 . Ratio appellationis est; quia ut haec cor.
poribus,ita illa medetur animis Privatim verbi hysiologiam inter Martem medicam non parua est a finitas, quatenus illa naturam contemptat r, haece naturae legibus medendi praeceptiones eruit, illa
circa magnum, haec circa paruum mundum versatur:
ac denique ubi illa desinit, haec incipit,vi dictum est. Vide Fernelium, Praefatione in lib. i. Therapeutices, ubi multis ostendit maturae legibus elle Medi--iae leges consentaneas.
48쪽
Pars quiniat. Titubu AN L. 6 rQui bonus est Medicus idem philosophus J
veritate Euius pronunciati demonstrat Galentaspi
no libello, qui oti, primo operum illius est ordine secundus, iuxta editionem septimam Iuniarum, Venetiis eidemque opusculo prςsens effatum veluti titulum ac materiam declaradam praefigit Ratio est clara ex dictis; quia in serum ibi Medicus incipit, ubi Physicus de unit, medicina nititur rerum na- turalium cognitione veluti basi ac sundamento. 7. Natura opifex, medicus es minister Galenus in lib. Artis Medicae c. 77. Sumitur hoc loco natura, pro vi curativa insita herbis S aliis medicamentis,&pronatiuo calore temperie, ac vegetatrice facultate cuiusque animantis huius enim est, alimen- 4ta, ac medicinas ad vitae conseruationem disponere, quas Medicus subministrat iuxta illud. S. Natura optimus effutipsius fledicus. Sumitur ex eodem Galeni capite. Ratio ex eo petitur, quia longe esticacius tertius natura in sulipsius hede- lana incumbit , quam alius Medicus quicunque. Nam etiam, teste Aristotele l. i. Top. c. 1. Medicus suos tagere officio censetur, si ex contingentibus nihil omiserit eorum, qua aegroti conducere videntur, etiarns omninb non sanet. morbi qualitatem agnorans, speculative loquendo imprudenter agat:
absque sua quidem culpa, si diligentiam susticientem
adhibuerit; verumtamen non sine incommodo patientis, ut pluribus dictum est, ad illud prudestia pο- te lisad L eci latin , nonpractice Titulo de prudentia. Lege fi placet, D. Thom in a Phys ech. I . t. 86. Vbi congrue ad hunc sensum, ait, Naturam maximὸ
a timilari medic curanti semetipsum.
9. Vbi sanitas per diaetam restitui potest fugienda funt phar nacri Traditur a Cornelio Celso Ps. c. . JRatio est, quia omnia foro medicam eta stomachum
49쪽
s 1 De diuersiis Entium creatorumgenerIb d.
laednnt, malique ii cci I int,ut idem docet L3. in princcipio Galenus . . definitate tuenda, alibi vide, si placet , iraqucllum . de Nobilitate. c. I .n. 92. ubi pluribus hoc argumentum persequitur. io. Non est in Nealco semper releuetur m ager. JVulgare istud citatur tapprobatur a Glossi in lege, Illicitas, . scuti Medico π de ossic Praesid ubi
addituri quor Mectico non debet imputari euentus mortalitatis Ratio huitu patet tum ex dicti situm etiana, quia ut commutari et dici solet': Contra mim mortis non es med carmen in hariis Atque hac de causa cura aegrorum habere, non necessarib curationem sempet
facere iubet Euangelium Valet hoc dictum in illos, qui negligentia incusare negligentiae Medicum
solent si nonnae licetur omnibus, qui curae ipsius comMaittuntur saepe enim contingit, ut suo ille satisfaciat officio, licet minime exitum optatum sortiatur vel ob vitium illius, qui est sub cura, vel ob
aliud quodcunque ab G triniec adueniens impedimentum. Id quod experientia quotidiana docet , in Medicis non corporis modo,sed animi etiam,vi sunt Parochia Curatores animarum, iuuentutis Magistri,&c. ii uuod ignorat Medicina, no anat D. Hieronymus in illud Eccles io ii Simordeatserpens in inlcntio Monet sente uia, necesse esse ut tuam Me, dico aegritudinem declares, si eum tibi medicinam facere velis: Non enim curari a Medico boterit,
qui suam illi plagam non detegit Quin imbri multis
languoribus m*rbissimul tenearis, eos ad unum omnes reveles oportet Sinamque vel unum celes, tale forte medicamentum ille tibi praescribet, magis ut tibi noceat, quoad id, quod tacuisti in conserat, quoad id quod declarasti, Quod enim salutare est hepati, v. c. noxium est pleui. Vndeste necesse est
50쪽
umnia mala tua declarare, quo ita suum Medicus medicamentum tςmperet in uno, ut minime noceat
in altero. Intelligitur itaque pronunciatum notis esum de Medico corporali sed etiam, non minus prim id de Medico spirituali, iuxta illud tu ab Itandi scelira sua non dirigetar. Prouerb. 28. II. media non prosunt nisi immorentur. J Nobilis hic Aphorismus a seneca traditur, Epist. o. approbatur ii Petro Damiani sermone 66 in haec verba Epithema si quidem curare non potest, nisi
tamdiu tumori iaceat superpositum, donec vel vig . rem suum per occultos meatus in corporis interiora transfundat, vel humorem pestifeium virtutis suae potentia ad exteriora trajiciat. Antidotum ver b, Quod ore percipitur, necesse est, ut eatenus motas taciat, quousque per venas Soporos occulta viscerum funditus penetret . Eundem minime improbat Bernardus i. de Vita Solita, ubi remedia crebrbmutata nocer docet. Et sane verissimus est in m r-
bis inueteratis , qui radices altas in corporibus ege
13. Bani edici non pecuniam aegroti fetialetiadi nem unant. J Est hoc dictum AEneae Syliiij qui post est Pius secundus nominatus' ut refert Bap. Platina in eius vita veritas illius certissima est, si
intelligatur de intentione primaria, uti oportet. Po 'test nihilominus secundarib, una cum salute patientis lucrum etiam honeste quaeri quemadmodum recte potest qui piam ordinare maius bonum ad obti-rnendum minus . ita ut hoc sit finis illius proximus aut secundarius, iuxta ea, quae diximus ad illud Axio -