Medulla theologiae moralis, facili ac perspicua methodo resoluens casus conscientiae ex variis probatisque authoribus; concinnata à R.P. Hermanno Busenbaum è Societate iesu, ... Poenitentibus aeque ac confessariis perquam vtilis

121쪽

sc Lib. III. Tract. II. De ILPraec

in non intendat formaliter , intendit tam. directes virtualiter quamuis id ex subres saepe fit veniale tantum, si tantum materiati s. In confessione exprimendum est i quod tamen raro contingit directe format

Deum inhonorare intenderit, aut ei fornairatus fuerit. Ima.c.

6. Blasphemat item,qui iniuriose usurpat me brum Christis .g. perdat te Dei sanguis vulneri , mors Dei,caput,passio,Sacramenta, hii sina, canitia saera:cum ea non ad perdendum, sed ad innandos nos data sint; communiter in his apprehendant homines magnam Dei, earumque reruni vilipensionem contineri, Lar.rbid. n. I 2. . F talium verborum consuetudinem habtenetur sub peccato mortali serio conari eam Iere.Quod si facit, tamen labitur,potest excesaliquando; eo quod iuramenta ista impetu natur. Ii effusa non sint voluntaria, nec In se, nec in cis Psa,vtpote retractata propositiessicaci Lar l. r. c. 3.n.6.υ. Escob.r. . 3. n. 36. Si non conatur, id Confessarius notet, neget ei cum discretione

solutionem. Lay.l. c.

8. Interim plurimi excusantur ob inaduertitam in subit eommotiones tametsi non satis ex cusare Videatur quod quidam aiunt, iis verbis aliud se non intendere , quam usurpare tanquam interiectiones significativas irae suae : tum quia atque se possunt assuefacere ad verba alia , irate seriae voluntatis significatiui tui quia tametvi non possent, nihilominus non videtur licere GPare Ca , quae eXcommnni apprehensione aliorum sunt inhonoratiua Dei. --

9. Quod si veris quis in ira contra hominem, non indignando Deo , sed homini tantum, nudὲ

nominet mortem Dei , septem Sacramenta, V. g. 3 Dei mors, vulnera, c. sine standalo, ine iis circumstantiis quibus vilipensio importatur, non sunt blasphemiae,sed vana usurpatio nominis diuit-ni,hoc praecepto prohibito, peccatum inter venialia graue , ut Cater. O Osrmista V. Blasphemia,

σώ-cbsupra Quanquam propter periculum m-culendi

122쪽

lum,ac nihilominus apud audientes Deus eiusque Lacra censentur inhonorari, raro eXCusantur, m xu absterrentur homines a similibus dictis,ut no-

o. In ira imprecari aliis Daemonem, grandinem, fulgur &c. etsi multi confundant cum blasphemiis, non tamen est blasphemia,sed dira imprecatio: qiue Plerumque saltem quando dicitur in illos , qui amantur ab irato ob subitam commotionem dein aduertentiam, ac defectum sori e voliuitatis, non est nisi venialisci quia cum se homines reflectunt, aiunt longe aliter se sentire, ac sensisse , ita ut videantur interiectiones tantum quaedam esse ad significandam iram: tani etsi Christianos parum deceat tam absurdis interiectionibu Siti Bon. l. c. e Naucri Tol. Regm.2c. Baldel. d. 2F. n. io Vbi etiam censet veritate tantii in esse,sibimetipsi ex ira damonem imprecari, eo quod non laedat grauiter charitatem. Verum Molin. 9c non audent id cXcusare a morta- Ii,propter aeditatem, horrorem, Sic ruertitatem. Grave autem est, si subditi superioribus, fili parentibus 4 licet materialiter tantum sic maledicant,praesertii in faciem: qura est graue contra debitam reuerentiam Bald. s.c. υι i. infra l. s.c. 3. d. 6. xi. In ira usurpare Daemonem, sine imprecatione, non est per se peccatum: assidua tamen eius nominatio non decet Christianum in ratione scandali posset esse grauis. Lar. l. . Da. In confessione exprimenda est qualitas blasphemiae; videlicet utrum contra Deum, an Sanctos fuerit: illas enim specie differre est sis obabile se

REsp. Iuramentum est inuocatio pcita vel expres Numinis diuini , tanquam primae min-

123쪽

fallibilis veritatis, in testem alicuius rei. Haec a te inuocatio in eo consistit quod iurans, qua tum in se est, cupiat ac valit, cum id quod iurattestas manifestare si&quando nimiruinctili placuerit, siue in hac vita, siue in altera tanquam quod ab ipso Deo sit cognitum, verum. Dico is

. Quoad forum internum, iurat quisqriis iit eritis intentionem habet, siue formalem siue vir, tualem inuocat Deum in testem, siue his, sitae illis verbis ac signis , siue etiam nullis usus sit ira visi quis utatur verbis nullo modo importantibus

iuramentum in is tamen ea putet esse iuramenta, vere iuret: 3 contra Suar.l. e. Saneh.L3.c. I L . l. 4 r. c. I. Quoad forum autem Aternum , qu

tiam formulae iurandi rationem habeant, ac proj- de quae verba licite usurpari in conuersatione posisint,patet ex sequentibus. a. Quando dubium est deiurantis intentione, iudicari solet secundum communem acceptionem .erborum,quibus est usus. 3. Veram rationem iuramenti habent hae formu-Ii testor Deum, vel inuoco Deum testem. Item,

mi is mei ne ei di ben me inem eiit nisi aliud de usurpantis intentione constet quia multi ita loquuntur, V-g- ch schruere di ein ibi vel benmeinem eido hoc vel illud faciam : quorum tamen mens non est serib id iurare, sed tantum ira

4. Fides a Sacerdotibus loco iuramenti exigL Iita per eorum consecrationem, uti formula illa Principem, beniuser Sur silic D ehren, odere remen γ etsi non sint iuramentum, tamen in foro fori accipiuntur Ioeo iurati promissionis uti Ss a personis illustribus vel nobilibus dicatur,

cflatablin. viae Larm. Acinitie. a. s. Formulae hae,Deus nouit, Deus testabitur suo tempore , coram De loquor, Deus nouit omnia,

Dcu videt meam conscicnuam,censentur tantiim

124쪽

CV. II. De Iuramento. marratri. proterri, non inuocatiue , atque adeo non sunt iuramenta nisi aliud constet, aut ex cir-

6. Non sunt iuramenta , quae dicuntur per mo- him sponsionis: v. g. expono capua me um, ampi ictitur mihi aures ni ita sili θαυ.Sanch .c. n. 4. I. Non vere iurat, qui ut tura mentum coactus

vitet, dicit se iurare per omne id, per quod potest: qui ctim nulla res sit, per quam absque nocellitate iurare licite possit, censetur per nihil iurare intendisse 8. Non sint iurametria, Pro Confessarij

Catechistae moneant, ne ex errone conscientia reccetur Vere,certe, in Veritate,fide boni viri,pers deni meam , fide boni Christiani, vel sacerdotis, vel Regio per conseientiam meam , super conscientiam meam,&c.Vt habet Lus. c. a.d. I. Bonloc.

cit quia tantum significant illum loqui ex dictamine conscientiae, notitia veritatis;nec in testem adducitur Deus Esset tamen iuramentiris, dicere, per fidem Catholicam , per S. Euangelium : quia tunc censetur in testem adduci illius fidei Euan

geli auctor vid. Laym.lo .cιt.9 Non iurat,qui vicit tam Verum est, quam sol 1ucet,quam hic scdeo,ambulo, &c. Vnde etsi comparatio falsasti,tantum est mendacium, cuniis,ullus in testem inuocetur. idem est si dicas, quod dico est Suangelium,est instar fidei, de fide,&c.

io Quamuis hae imiles comparationes; tam verum est quam Deus est, quam Christus est in venerabili Sacramento,quam verum est Euangelium: 1 tem,tam sum innocens quam B. Virgo vel S.Frag-ciscus, S P communiter videantur continere iuramentum cum blasphemia; id tamen non satis apparet, quia vultus in testem inuocatur. Neque videtur esse blasphemia si sit verum, lanimus proferentis sit significare tantum similitudinem visensus sit, hoc esse verum suo modo, sicut altorum est verum suo modo. iam ve1 esset blaspheniaa, si usurpans intenderet significare,tantam esse secundum aequalitatim , in suo dicto certitudinem, quan

125쪽

quanta est in ea veritate fidei Sanch. et .mor. c. 3, ni I. Non est iuramentum cum quis tur: t percrcaturas, in quibus nihil diuinae bonitatis pecialiae elucet quia tunc non censentur adduci cum relatione ad Deum, ut si dicas iuro per hanc bar'

ham,vestem,&c. Censetur autem iurament ara, cum fit per creaturas nobilioreS .ctim per eas tunc accipiatur earum Creator,Vt qui in iis singulariter re silet, ac relucet, sic v. g.dum iuratur per c xltim, in telligitur illitis habitator: lum per terram, is cuius haec scabellum dum per templum, is, qui ibi co- Iitur; sum per aliquod sacramentum , is, qui instituit;dum per crucem is, qui in ea fixus est;dum per Euangelia,ea tangendo aut nominado, is, cuius

Suotuplex sit Iuramentum Resp. Diuisiones aliquot communiter afferuntur, sed tantum accidentales,quae speciem non mutant, ut in confessione distinguere non sit opus ouar. Legissione. 2 Itaque diuiditur. Primo. In Verbale, Reale, mixtum: cum videlicet vel verbis fit, vel actione aliqua, ut erectione digitorum, contactu crucis, sceptri, Euangeliorum: vel xverbis simul, lactione corporali, unde

vocatur iuramentum corporale. υ. Bon. p. E.

Seeundo In inuocatorium seu Contestatorium, in Execratorium seu Imprecatorium. Illud est, quo Deus simpliciter, testis inuocatur hoc autem, quo non solum Vocatur testis , sed etiam ut vindex, cum iurans se vel alium dilectum , vel a Iiquid sui aut suorum, subiicit Deo puniendum, si Lilium dicat:vt,ita me Deus amet,adiuuet iuniat me Deum faciat Deus, hinc nunquam sanus surgam nec coniugem , nec liberos vivos hodie it tuear tollat me Deus subitanea morte: aeternum damnet:super animam meam,&c. in qui usquando falso iuratur , an sit coniuncta altera species mali-xiae contra charitatem sui,aut proximi, Scholastici

controuertunt.Negat ouar. ni. et e quia non so-

Iet quis , etiam amico suo tale malum ex animo imprecari, sed potius cogitat Deum non facturum csis.υ. βοη.4 6 Terri. .

126쪽

CM VI De Iuramento I Ierrio. In Assertorium Si Promissorium Illudast. quo praeterita vel praesentia affirmantur , ut negantiari hoc atri em est, quo aliquid futurum promittitur. Addunt aliquΦCoimninatin Deum Ogo te caedam. Sed hoc referri potest a promi morium. In confessione non opus est explicare varum per Deum , an Sanctos iuraris sequia est eiusdem specie malitia, aeum iurans semper intendat Decim adducere in testem. Suar. Lus.c. 42. Lugo

i ta quando sit licitum iurareὸ

Resp. Iuramentum si debito modo fiataicitu est. Est de inde. Et quide est actus religionis, ut omnes

cent. Tunc autem debito modo fit, cum in eo obseruantur haec triaci I. Est iudicium,quod exigit,ut cum discretione, prudentia , consideratione ac reuerentia, non sine necessitate, aut graui causa fiat. a. Est iustitia, quae exigit, ut quod iuratur sit res usta licita, Sc honesta. 3. Est veritas, ut nimirum sit res vera, aut saltem ex graui ratione putetur essise Vera; ita ut, prout ex defectu alicuius horum, ara in Or aut maior in Deum iniuria aut irreuerentia redundare censetur citaritioque maius aut minus committatur peccatum. Vnde resio luitur.

1 Quoad iudicium, si hoc solum desit utilii rium est veniale tantunυ ut si quis absque necessi tat iuret, siue ex leuitate quadam animi, siue ex

a Mortaliter tamen etiam 1es, aut venialiter peccari potest , iuxta quantitatem negligentiae, nam iurans admittit in investigatione veritatis,

vel tollenda consuetudine Sanch. n- Ο.3. Et sic mortalis est status illorum, qui non tol-1unt consuetudinem iurandi sine attentione, sitne vertim hoc an falsum, quod iurare solent. 4. Quod ad iustitiam spectat, peccat mortaliter, qui iurat se facturum rem mortaliter malam ut se aliquem interfectitrum: quia et grauis irreuerentia, diuina authoritate se ad peccatu mortale quasi

oblitiare; ita ut hic quae malitia concurrant : Vna,

127쪽

6. Item peccat venialiter,qui iurat aliquid contra consilia Euangelica; ut se non ingressurum religionem , non daturum eleemosynam , aut mutuum. ςuar. LeFSanch. Bona c. 7. Quod ad veritatem spectat, cum haec deest, pecaatur mortaliter inula committitur grauis in Deum irreuerentia inuippe ciun adducatur in testem talitatis quasi vel ipse veritatem nesciat vel Vetri aut possit decipere, testando falsum. Nec hic excusat leuitas materiae quia siue haec sit grauis, sive leuis seria siue iocosa, aequaliter tamen repugnat Dro testificari falsum: tale iuramentum di-chur Periurium Thom. 2.2. quast. α-7. os Eanch. Bon.Le. An autem, quando periurium possit esse veniale per accidens,v. Elcob.ω. . 3-n. 6α8. Nec excusatur, qui iurat verum, si is putabat esse falsum , vel qui iurat pro certo , de quo ipse dubitat, etsi a parte rei verum sit. Sot- Naua

s. Peccat aeque grauiter, qui ab altero exigit iuramentum,sciens eum esse peieraturum Excipe, nisi iusta causa necessitas exigat; quia tunc Per iurium ex sola peierantis malitia sequitur, nec alter moraliter censetur illius causa, Cum utatur suo iure. Quod tamen extra indicium raro habed lacum in priuatis personis. S com.3.39. Suam L 3.c.IR., ψ Soch. ι .c. 8. O. Non peierauit , qui iurauit aliquid recipis falsum, quod ipse bona fide, cum ratione putauit eme Verum. I. Excusari subinde quidam simplices a mortali periurio videntur posse , ratione inconsiderationis, cum usurpant quasdam formulas iuratorias

Vt,per ammam meam; puniat me Deus. Etsi enim sciant id vocati iuramentum , non tamen appre

henduat, quod iurare sit aliquid graue, di inuoca-

128쪽

- : renetisti in testem, sed antum apprehendunt cc susam aliquam rationem mali, non tanti momenti

DUBIUM V. An in iuramento liceat uti aquivocatione. Resp. Iurate cum aequi uocatione, quando iustaeausa est, ipsa aequivocatio licet,non est malum: '. quia ubi est ius Oecultandi veritatem, occultatur sine mendaeio , nulla irreuerentia fit iuramento. Quod si autem sine iusta causa fiat, non erit qui- - et dem periurium, cum saltem seeundiim aliquem sensum verborum, ves restrictiorem mentalem verum tutet erit tamen ex genere suo mortale Conistra religionem;cum sit grauis irreuerentia, ad alte- rum in re graui decipiendum stipare iuramen

ut a Larm cap. 3.Vnde resoluitur. I. Graviter peccat, qui utitur aequivocatione quando non rogatus , sed sponte sua iurat quia . . tunc tenetur uti vocabulis seeundum communem BD significationem, inquit Toleta. e. a I. eo quod non habeat rationem aequi uocandi. a. Graviter item peccat tui vinur aequivocati ne, quando iuramentum iuste exigitur, ut a iudice uel Superiore, intre graui BoAc.ciri a S autem fiat tale iuramentum in re leui, per a locum, citra inobedientiam,ac notabile damnum alterius, erit tantium veniale,ut probabiliter docet

anch-lib. 3.eap. 6. contra alios: quis sola discretione . sive lodicio caret v. Bon. . . . Licet aequivoce iurare,si iuramentum exiga- . tur iniuste v v. g. si quis exigat iuramentum, qui ius non habet, .g. Iudex incompetens : Vel si non serti et ordrnem iuris. Item si exigatur per vim,inxiariam, metum V. g. si vir exigat iuramentum abomine de adulterio occulti si latrones exigant ae Istrum cum iuramento .nrr.l. .c.3. LI 2.c. 17. X. QT. Trusi.LI HI .d. II. s. Qui exterius tantlim iurauit sine animo iura dimota obligatur, nisi forte ratione scandali cum non ira cauerit,sed luserit. In foro tamen externo potest

129쪽

so Lib. III. Tract. II De II. Praec. Decri V QV M V. ηε μονι nta si obligatio iuramenti promissorii pResp.In iuramento promisserio duae assimnantun eritates , una de praesenti primaria, quod scilicet iurans habeat animum implendi , quod proruit tit: altera secundaria de futuro, qudii scilicet: impleturus sit suo tempore quod promittit: siue promittat Deo, est votum cum iuramentos siue homini &est iurata promissio humana. Vnde oritur obligatio implendi, si rationabiliter possis. Ita communiter

s. Detectu primae veritatis iurans vere peierat mortaliter,si vel non habet animum implendi,siue

materia sit parua , siue magna licita siue illicita vel si dubitat an facturus sit necne, quod iurat, Vel si putet sibi mortaliter impossibile ut impleat, quod promittit, quia quoad istam veritatem praesentem, promissorium ab assertorio non differt unde nec

Paruitas materiae excusat. Ibid.

a. Defectu secundae veritatis verὶ peierae is, qui quod promisit, postea non implet, si rationabiliter implere potest. Id solum hic dubitatur,an qui promisit rem exiguam cum iuramento,Vt .g.dare alteri Unum pomum, vel nummum pro eleemosyna,

Vel castigare prolem,vel inter vendendum nolle se minori pretio vendere , vel nolle primum locum occupare, aut praecedere in ingressu portae, et an inquam sub graui peccato teneatur haec seruareλVbi speculative quidem videtur quod sic,quia vere eidductus est Deus ut testi quod sit facturus ergoi sine cause non facies, quantum in se est, facit

Deum testem falsum Caiet. Talentanti Gib. cap. alii. Nihilominus probabiliter alij tenent contra

χ. Illud certum est, quod si ex eo qubd iurastitasuum modo parum aliquid non ierues , non est egraue , v. g, si iurasti te non bibiturum vinum,. non peccas mortaliter parum bibendo Sauchetoeom. I. lib. q. s. a. uni. i. quiaJunc excusat paruitas materiae. Et sic excusantur , qui iurant

seruare statuta alicuius Capituli , Collegi , ni- Arsitatis, c. si postea paruum aliquod statutum vicleau

130쪽

COIL Tri Iuramento rori violent. Et idem dic de tabellionibus iuratis,

ministras iustitiae vi&de eo, qui e summa, qtiam alteri se daturum iurasset, partim tantum detrahe

. Obligari probabiliter iuramento promissorio, etsi extortum a te sit per iniuriam ac metum; ut si oblitus uti atqui uocatione , iurasti praedonibus dare lytrum, usurario Vsuram Bec. a. a. q. 89. dic. Negat tamen Myor .rr. Id. I c. 7 q. a. in matem tantum matrimonij quia matrimonium coactum metu cadente in constantem virum , nullum est linc etiam iuramentum exortum de eo contrahendo, videtur relaxatum ipso iures, ait cadet Imperiurium, Suar .c., nch Bona l. 9.s Obligaris item , etsi iuramentum sit errore aut dolo extortum,si dolus Vel error versetur tantum circa circumstantias accidentales , non magni momentiri nam si versetur circa substantiam , ut v. g.si annulum re daturum alieri iures, putans esse ferreum , cum sit aureus ivel circa circumstantias magni momenti,quibus cognitis non iurasses,non obligaris vid Sanch Iib. I. c. I. n. 42. Sua .ctc. 6. Non inducit ullam obligationem, si iures rem malam , aut amran, aut inutilem, aut, ut habet cuia indifferentem . quae nec ex fines, nec circumstantiis cohonestatur qui iuramentum non potest esse vinculum iniquitatis, aut Vanarum rerum ac otiosarum , ad quas Deus non vult nos, obligari. Eon. 9 commum ter. Vbi Nota e La)mos pra c. 6 iuramentum non conualescere,etsi totis res illicita& vana, postea mutatis circumstantiis fiat honesta, cum iuxta regulam I mis non

Lbsistit.

. Nec obligaris implere, si quid iurasti contra consilia Euangelica , ut non ingredi religionem,

non dare eleemosynam,&c ivssoli. Soch LDm. t. r. l. c. 6 Et licet peccaris talia iur4ndo, non tamen peccas noninmndO.D. Caret. erιurium. S. Teneris implere, nec podes commutare imaliud opus melius, ve v. g. religionem, si aliquisiora ἰtran utilitatem aut gratian alia uiu, hominum. Hi quorum , duni nodo sit honeitum ,