장음표시 사용
361쪽
ininis a Filij, serui, suos parentes vel dominos,ob Teuerentiam 3.Clerici,in causa sanguinis ob inde
Resp. 3.Non teneris,lmone d ebes etiam posito superioris praecepto , denunciare crimen. I. SI de Iinquens emendatus est,sine periculo recidendi, parti laesae satisfactum nec periculum imminet siliis;nec crimen est notorium; quia sine causa proximi infamia sequetur. svru. a. r. 3.c. 2. .q. a. Sacrimen nostri sub secreto naturali, tanquam consultor, aduocatus, c. Nisi tamen is, qui secretum Commisit,innocentem,vel rempub.iniuste vexaret, nec vellet desistere. c.de Lugo de iust.d. 14.n-. 42οῦ 3.Si inde immineat graue periculum honoris, Vitae in rerum tuarum. 4.Si etiam probare cogereri ,nec Possis.v. Ciae LM d. 3 8 s. a.
DUBIUM VI. De Testibus. Suppono , ad legitimam, plenam in iiudicio
Probationem, requiri duos testes, eosque debere, a. Externo sensu percepisse id , de quo testantur. α.De eodem facto crimine,cum iisdem circum stantiis,deponeres alioqui erunt testes antlimingulares, ut vocant qui non faciunt plenam probationem. DEsse omni exceptione maiores, in quibus scilicet nulla desideretur conditio, quo minu te Bari possint, iuxta versum vulgarem.
Condrapo, sexvi, με discretio, fama, Et fortuna. es in rectibin illa requires. Hinc a testando reiiciuntur,a Serui a.Mulieres.
3. Minores et o annis, in criminalibus,in ciuilibus, autem impuberes. 4.Inimici. s. Sanguine iuncti domesticis exceptis quibusdam easibus, apud Les ι c. 3.n. 38.6Aiatames 7 Periuri 3. Socii criminis. s.Personae inopesin viles. o. Deliri Gemi fatui: ex quibus tamen j, qui solo iure positivo ad testandum sunt inhabiles, possunt remitti in criminibus exceptis. Quo supposito.
Suarit- I. An, quando teneaturuetus tellara. Ad quid teneatur, qui non vult testari, aut qui Disa est testatus
362쪽
xitate, elim ita necessarium est, ad auertendum grande malum proXimi, aut rei p. vel e praecepto, cum Iudex,seu superior habens potestatem, ita hegitime praecipit. In quo vhimo casu,si fugias, aut occulies teri antequam ad testandum citeris, non peccabis contra iustitiam Dideoque nec teneberis Testituere ut contra multos docet Valent. O Lus Ratio, quia tibi necdum est pnaeceptum si quod autem ius nascatur parti ex tuo testimoni , id ex praecepto oritur, Imo etsi sit communis sententia, ad restitutionem teneri eum qui a iudice citatus fugis,vel testimonium fraude declinauit, cum Ili essicax, moralis causa , ut Iudex sententiam erat in alterius darminm:non tamen est improbabile, quod doceu Mol O tis non teneri Ratio quia citatio intimata non inducit obligationem iustitiae; sed tantum obedientiae .proindeque non
Comparens, contumax tantii m est, cinobediens, non autem iniustus Lus. ι.2. cap. 17. - Q.V. n.
Resp. a. Etiam teritime & iuridice interrogatus non teneris testari tequentibus casibus. I. Si scias rem ex confessione. a. Si accepisti sub secreto naturali, ut Consiliarius, Acluocatus, edicus , c. modo tamen , non sit necessarium , ad magnum Reipub vel proximi malum auertendum tunc enim licet secretum detegere etiam iuxasses te nulli dicturum quia tale iuramentum non ob4igat elim iure naturae tenearjs ad contrariunia vide Lumcap. .mιm. 9. I.Si ex testimonio,tibi vel tuis, immineat notabile damnum nisi tamen damnum publicum, vel priuatum alienum praeualeat Vt O-tat Card de Lum de iustitia, disp. num. l. Vndo
Communiter non veneris testari contra consanguineum . . Si a viris non san fide dignis accepistit tunc enim potes te haberes, ac si nihil scires. s. si factum inteIlexisti per iniuriam, .g aperiendo literas,cogendo alium ad reuelationem , c. αγm. ob. I. rom. 6. cap. q. numer. s. Mol. d. s. numer. F. . Si
alter probabiIiter in facto non peccauerit, Vel Propter ignorantiam , vel quia rem aliquam acceis
363쪽
sanquam de fure inquiratur Ratio quia mens Ι dicis est inquirere de delicto vide χῆor. 3. p. I. vlti
Resp. 3. Qur sciens falsum testatus est per quod alteri fuit efficax causa damni, tenetur ad impeditionein,vel reparationem omnium damnorum,quae causantur. Item tenetur reuocare cum pari suo damno, pericula etiam vitae, si reus de ea pelia Clitetur,in putetur reuocando aliquid effecturus, Ita communiter.Ratio,quia in damno aequali potius habenda est ratio innocentis t/.dub. H. L. Dixi s. Seleuc quia si e ignorantia,inaduertentia,aut obliuione inculpabili, falsum est testatus, etsi teneatur impedirea possit non tamen ad restia tutionem, etiamsi reus damnetur Ratio, quia neque tenetur ex accepta,neque delicto. Dixit a causa' max a quia si a parte rei talsum illud testimonium nihil effecisse V.g. quia per falsi testimonia aliorum , iam tota causa damni erat data, ita ut Iudex ex hoc testimonio nihiI fuerie motus,ad nihil tenebitur, Lus lib.2. cap. 1O. O Larm.
Testis peccatur si assirmet quod ignorat et Si veritatem, quam debebat celare , aperiat. 3. Si se occulter,ne rogetur, casu quo tenetur testari. . Si Iudi ei iusia interroganti non obediat.I. Si Pretiuin pro dicenda veritate accipiata
. RΤΙCVLVT. An , quando rem teneaturfateri veritatem. Resp. L. Si non interrogetur legitim non teneceu fateri suum erimen, Ied potest Iudicem elude-xe, vel ambiguis verbis, vel etiam negando, cum aliqua restrictione,&in bono senis,ut mendacium absit Ratio . quia tunc Iudex non habet ius inter rogandi, ait obligationem imponendi reo rata Leo. L .r.ώLy,c. ,B .d. I Q qu st. N. . Vnde
clan non si legitimus a. Si arietes litis pro-
364쪽
a essum inchoet, sine prauia accusatione, si Item virtuali. 3. Si non praecessit semiplena probatio, nec infamia,nec manisesta criminis indicia extent. Raaia . quia in his Iudex non interrogat legitime, ror. Less. Ful. Larm. BomicuLec. Card. de Lug d. o.
a. Nec tenetur,si dubitet,in Iudex legitime interroget; quia non tenetur parere cum graui suo damno,nisi constet superiorem posse praecipere.Ita Less illi. cum LeEMeh. 6.cοUM. 3.d. 31. Salaε, e Lugo,cte contra γω. Ban.ct alios. 3. Iudex tenetur Reo manifestare statum causae,
quae sint indicia, quo modo probetur delictum, Scutae constet, an legitime interrogetur; quia non tenebitur respondere, alioqui, se ipsum ho- more,aliisve bonis,quae bona fide possidet,spoliare.
. Si Reum iuridice quidem interroget Iudex, sed non nisi ex falsa praesumptione delicti v. g. an exierit ex tali domo,stricto ense,potest Reus idem est deteste licet sciat semiplen probatum esse, ad negare,si exiit quidem,non tamen facto delacto, sed ob aliam causam invia si iudex veritatem sci
Resp. a. Et commvior& verior sententia sit S.Thain. a. a. q. . si Reus legitime interrogetur Iudice, teneri in conscientia aperte veritatem diacere,probabile tamen est etiam, quod ex Salu docet Sa 46s non teneri, saltem sub mortali, ni causis capitalibus, di grauioribus is sit spes euadendi, nullum graue dammim reipub timeatur Tanu. d. s. .d. . card de Lugo ... n. Is ubi dicit, esse sententiam valde probabilem in prostis tam Ratio, quia lex humana communiter nomobligat cum tanto periculo,u. g. mortis tum quia inhumanum videtur, ut, qni conuinci non potest, teneatur praebere arma contra se , quibus occida-aur, aut graMem poenam, V. g. perpetui carceris, subeat;tum quia non videtur tam hexoicus actus praecipi Posi lac, in .ra Moc o. q. l. a.n-37
365쪽
. I. In capitalibu/ quia aliud est de causis, in quibus agitur de poena Ecclesiastica , quae est medicinalis. Dixi aEisse Meuadendi quia absque ea, cessae ratio celandi veritatem. de resolues. 1. Non semper opus est iuxta dicta Resp. A veConfessarius reum urgeat ad crimen fatemium.
fiteri crimen,quod ante iniuste negauit:quia finito iudicio,finitur obligatio rei L n . Le. Imo probabile est,nec ante sententiam ad id teneri. etiamsi adhuc sit in potestate Iudicis9donec iterum inter-
Respond. 3 Si quis ad euitanda tormenta grauia, mentitus,salsum sibi crimen imposuit,per quod se
morte plectendus, non videtur mortale. Ita contra Nauar.ct alios docet Angelus,Θlus. FG ais. 11. a.7.Tanner.de iust.d. 4.q. 4.dub. s. Ratio,quia non est mentitus perniciose, cum non teneatur tantis tormentis vitam conseruare vid card de Lugo is cit. Vnde resolues
s. alis non tenetur postea erimen reuocare quamuis antea periurio confirmasset, si prudenter metuit,ne ad tormenta reuocetur:quia etsi peWra tione grauiter peccarit, hoc iam transiit, & non Tetractando nemini facit iniuriam , ideoque iussicit, coram Deo poenitere v. Lus an loc. cirat.era.Si ex illa falsi criminis confessione,grauedamnum aliis sequeretur.v.g.bonum Reipub aut fama religionis, vel familiae notabiliter laederetur, audaliqui ideo in haeresim lapsura essent,quaeuis potius
tormenta perferenda essent.nn.l. c.er P .d. q. 3. Si reus tormentis coactus,denunciatist alium Innocentem, tenetur sub mortali lante suam condemnationem. si tum non fecit, etiam post sententiam damnationis, reuocare ad quod etiam a Confessario est obligandus. Ita ex communi Tot ι. .c. 66.num. GLus.c vltd. S.Tann.d. q. s. ub. . nun3. o 3. Vbi subiungit, i. Si quis tamen sequatur
366쪽
quae negat per reuocationem in extremo vitae facta in olla , vel infirmari denunciationem ante factam, ut docet Deiri l. s. DValent . O.q. St. q. iaconsequenter existimare poteris, denuntiantem in eo mortis articulo statem cum suo incommodo, desii peccato mortali obligatum non esse ad reuo-aationem quia esset inutilis.Ita Tann.Lι. Licet ipse recte censeat, fundamentum istius sententia: multas esse probabile: Z. Monet idem δε-ν.num,aos. cauendum esse Consessario, ne vel importune pius reo damnato inculcet, retractionem denunciationa inique factae,vel retraetionem factam,imprudenter, cum scandalo evulget. fisares. An reus teneatur reuelare complices. Rresp. I. Si omnino occulti sint,nec aliis indiciis, aut testimoniis conuinci possint, non potest , neo venetur si tamen vi tormentorum coactus prodat,ordinarie non peccabit Lefl. c. rLarma. 3.x. I
Resp. si crimen sit exceptum, tenetur etiam non rogatus; ideoque si nolit, secundiim Nauar. -n .erat absoluendus.
ctu Haleeatrae circa fetam pinena λResp.Quando sententia est materialiter iniusta, Iata tamen secundiu allegatain probata , etsi in Eonseientia non obliget saron potest reus Ludici positive resistere tum ob scandalum. tuin quia tau casu Iudex habet ius sententiam mequendi,
ad id tenetur. Ita communiter L . Sanehia condra --BOn.C. de Lugo, .n. 3. . Dixi,positis. quia reo, etiamsi vere reus sit licet ante, post sententiam, quoad mortem, vel poemvam morti aequiualantem , V. g. perpetuum carce-xem fugere Ratio quia quilibet tam magnum ius habet ad vitae suae. conseruationem, L nulla pote-sas humana obligare possit, ad eammon conseruandam , si spes commoda ostendat urci si tamen bonum. publicum aliud postulat. Leg. l. z.c. 33.d. s. Vnde vestiueS.
367쪽
rareeris graue damnum inde passurus sit, sestem nisi iurauerit se mansurum quia utitii suo iure,
a. Multo ni agis licet fugere, ne capiatur vel etiam a ministro apprehendente se excutereri non tamen illi vim interre vulnerando, percutiendo, dic. Ibid. Ruina. 2 Π 3.Liuet etiam Galaem in sero eonscientiae custodes praecisa viis iniuria decipere, tradendo V. g. cibum totum ut sopiantur , ve procurando Vt absint stem vincula carcares effringeres quin cum finis est ii laus,etiam media sunt licita.Et licet alij captiui per effractum partitem simul elabantur, non tenebitur de damno quia tantum est eius causa per accidens,elim iure suo utatur. NeCrefert,quis legesi magistratus quidam tales e fractores grauiter puniant id enim fit, quod vel contrariam sententiam sequantur; vel ex praesumptione quod vim intulerint custodibus p vel quod propter bonum Reipub ea poena statuta. si Vili M.
Lugo i in . q. Illis, qui non sunt ministri iustitiae,licet nom lium consiIio iuuare reum , ut fugiat, sed etiam cuppeditatis instrumentis , v. g. funibus, lima, Qquia finem alteri licitum illi suadere,& ad eundem
s. Non tamen licet iuuare ine fractionecarceris, ut habed communis plum quin executio ipsa effractionis soli reo licita eri propterius visae con seruandae tum ne alioqui omnis securuas carce
aeuares.&n eo liueat appellare Reip. Sisciat sententiam esse iustam,& ruste processum et se,non laet,sicet tamen supplicare quia id esset Iudita calumniam imponere. Imo iniusto appellans tenetur de damno si vero putet sen-
εcutiam iniquam esse , aut iniuste picessum esse;
368쪽
19 Lib. IV De statibus. aut si diuersae sint opiniones , potest appellare v.
DUBIUM VIII. suomodo confessario agendum eum reo pResp. Obseruanda sequentia. I. Instruat eum. quod quae secum in soro conscientiae agit, cum Iudicibus non communicentur rideoque siuessi no Cens, siue innocens, id ei nec prodesse, nec obesse possit Ratio , quia alias multa eonantur se falsti Probare innocentes, ut a Confessario iuuentur rati contra falso se innocentes dicunt, qud timeant, ne Confessarius conferat cum Iudicibus, ipsique reuocentur ad torturam Vnde expedit. I. Vznon temer euulget Confessarius accepta extra confessionem. a. Vt ad confessionem sacramenta- Iem reum non admittat, nisi postquam in foro Profano res sunt liquidaeci vix enim adigi poterit, ut omnia fateatur ob timorem , ne vel deferatur, vel cogatur eadem fateri Iudici ante tamen de
Contritione agendum est. Detrio. I. 6. I. 3.1 ann.d.
a. Ne cogat importunis modis reos, ut se tales fateantur, tum quia vere quidam rei non sunt, victi illa importunitate , ne moriantur incommunicati, vel a Confessario in extremis deserantur, Eonfitentur sacrilege tum quia frustra est consensio, nisi fiat ex contritione in vera ad Deum comuersiones de hac ergo laboret, sequetur bona
confessio,non autem contra. αnn.M. . . Caueat, ne coram reo censeat modum procedendi iudicialem proindeque communiter nonradmittat querelas de iniuria facta , cum non sit Confessari ea iudicare sed ad poenitentiam dis
. Et quidam authores permittant Iudici uti dolis bonis , ad crimen eliciendum , non tamen id
licet Consessario,ne ministerium eius infametur. s. Non licet secundum concit. Antioch. nJ3. cerc. 34.Νon licerest palam interesse tormentis,aut suggerere modum torquendi,nisi mittoxem. v. Tann.d.
369쪽
nes deprehensas in iudicio ipsumque modum processus, ut trudentius possit in suo foro agere,&Iudicem licubi opus,prudenter admonere. . In confessione examinet, I An consertes criminis prodiderit si secundum supra dicta tenebatur in quidem si falso alios infamarit inducat ad
Teuocationem,etiam cum periculo torturae v.Tandoa. q. s. b. a. num. I. 3. dicta dub. superiora. 2. Si
saga sit.quo tempore,qua occasione, in magiam sit Iapsa; ut si postea neget, convinci possit in eoden foro. 3. In qualitatem superstitionis, an e animo Christianae fidei renunciarit, daemonem adoraue xit, falsa de Deoin aeternitate senserit, rebus sacris abusa sit,hominibus nocuerit, praesertim coniunctis,ut marito, liberis,in an alios seduxerit. Item de peccatis carnalibus. Denique conisiis aperiat fraudes daemonis, instruatque , quomodo iis deinceps occurrendum , atque inter caetera suadeat fidei professionem, & frequentem Symboli repetitionem.
8. Saepe non expedit post supplicium Iudici significare, reum in extremis denunciationes reu casse; tum quia Iudices id parui faciunt quam mcte,vide Larm ct ann. GJ tum quia frangit sigi Ium sacramentale, si non petha licentia, innocentiam de nunciati euulget,cum eo ipso revelet peccatum denunciantis. Quare si aliquando Iudicem monere expediat rogandus est reus , ut id extra consessionem 4 coram testibus diuat, eo fines, ut
o. Si alicuius innoeentiam ex consessione colligeret, quod etsi dissicile, non tamen impossibile esse docet Tann s. dub. a. num. 8 v. id Iudici aperire, ac pro reo intercedere, periculosum est, eum quia post publicatam rei consessionem, ei mon credetur; tum quia si plures audiat, hoc ipso aliorum nocentiam, de illis tacendes, videtur conis firmare , cum fractione sigilli tum quia si rei cognoscant, eum pro innocentibus intercedere, occasionem arripient, eum callide sua facinora ee
370쪽
io Etsi pro reis, etiam iuste damnatis, interce dere aliquando possie , maxime apud magistratum
supremum, iuxta seririturam, Prouerb. a. . Erue eos,
cte valde tamen prudenter moderate id faciendum quia relaxatio potest esse illicita , Iudexque non tamen Consessarius, nisi ea praeuiderii fieri reus malorum orninium, quae e liberatione se-uuntur;imo, ipsi imputabuntur, cum ex ossicio ebuerit impedire. . Bon. ina tracta.IO.2.2. Q. DUBIUM XI. Sua obligatis Medieωum , Pharmacopaeorum , O lauetorum ξResp. Tenenturi imprimis, quando tale ossi eium petunt,vel suscipiunt, sub graui obligatione,
sussicientem habere scientiam,sive peritiam Nau.
c. 2S. Amon. C. LN d. a .n I. Deinde in curandis
infirmis seruare sequentes regulas a. ordinario debent sequi opiniones medicorum securas au- eas Ratio est,periculumis damnum proximi. Ita
aliquod est pharmacum, quod nimirum Certo infirmis profuturum est , tenentur illum adhibere. omisso eo,de quo dubitatur quia alias impruden- ver proximum in periculo relinquerem. 3. si non sint certa pharmaca debent adhibere probabiliora, tutiora; tum quia Iloqui salutem proximi in descrimen adducerent; tum quia tenentur fungi ossicio, quantum possunt, cum minimo p xiini Periculo damno . . Quando nulla est spes de salute infirmi, nec adest remedium nisi dubium , de quo scilicet dubstatur, num prolaturum, an noe turum sit possunt, imo debent illud adhibere. Rari , quia sic infirmi egotium utiliter geritur, si
mors sequatur, ipsis non imputabitur, cum alias spem vitae non habeat L m. LI.t 1. cap. 3 Hll. λ. Bon.de pectaraia'. in tande re lues..1.Medicus peccat, a. Si absque lassicienti pertinnia grauem morbum curare tentet. Si occurrente grani insolito morbo, speciali studio operana mn boeendat s.Sidet phanusium infirmo quaes