장음표시 사용
291쪽
scriptura praedicari, tres autem esse Deos, nec in V is tere, nec in Novo Testamento, doceri. Non minus autem illi culpandi sunt, qui Filium ποι μοι opu is esse existimam ct Dominum facitum esse sentiunt, ,, quasi videlicet unum esset ex his, quae vere facta ,, seum. Quibus ex verbis liquet, Μarcioni quo que speciem Tritheismi adscriptam ac adtributam fuisset Arium a praecursoribus haud sui se destitutum t Dionysium ipsum nec distinete, nec caute satis de re summi pretii maximique ponderis disseruisse. De Apollinario, Arianae factionis studioso, GREGORIUS NAZIAN LENUS memoriae proditum reliquit f), ου 'AποRτο ἡ
Θεοτ lo- ονομα τε 'Aγί Πνευμαὼ δους τ δυναρον sλότητο οὐκ ἐφυλαξε, Apollinarium, quamvis dis nae natu e nomen Miati Spiritui impertiverit, vim tamen divinae naturae non custodivisse, id est, id, quod zura Dei infinita inmolvit, Spiritui Sancto haud -- tentiisse. Addit rationem, disserens ita de Apollinario : Siquidem ex magno , ct majore, π maximo, hoc es, ex Spiritu Sancto, cr Filio, π Patre, tanquam ex iplendore, ct radio, Ur sis, Trinitatem consitue bat. Et quid impedit, quo minus banc erroneam sententiam ad Donatistarum etiam & unum & alterum profluxisse credamus AUGUSTINUI certe, de Donatistis disserens, haec docuit tradiditque inter alia : Cum Majorim Donatus Episcopiualius in eadem divisione successit, qui eloquentia sua fie
292쪽
eonfirmavit hanc haeresin, ut musti existiment, propter ipsum potius eos vocari Donatistas. Exsant seripta ejus,
ubi adparet, eum etiam non catholicam de Trinitara
habuisse sentem iam ; sed quamvis ejusdem substantiae ,
minorem tamen Patre Filium, oe minorem Filio putassa Spiritum Sanetum. Verum in hunc, quem de Trin laete habuit , em rem Doniat istarum multitudo intenta
non fuit, nec facile in eis qui uam, qui hoc illum sensisse noverit, inmeritin. f. IV. Verum salva res est. Inter hos nullum adhuc Trithei tam, nulla Tritheismi vestigia lue lenta , deprehendo. Ei enim, qui, cum Ario, unum Spiritum infinitum, videlicet Deum Patrem ,
venerantur, Filium vero credunt ante mundi ortum fuisse creatum, Spiritum vero Sanctum virtutem es
se a filio emanantem ac productam, ei, inquam , unum infinitum Deum & infinitam personam dari existimant. Nam pro vero Sc infinito ac aeternum per se subsistente Deo Ariani Filium Dei non habuerunt , tantum abest, ut naturam infinitam vel Filio vel Spiritui Sancto tribuerint. Subordinarunt personam secundam ac tertiam, Filium & Spiritum Sanctum, Patri infinito, singulisque singularem es
sentiam ac naturam adtribuerunt. Verum exinde
nondum consequitur , ipsos tres admisisse Deos. Quis enim res creatas & finitas proprie Deos dixe rit φ Ariani certe & filium & Spiritum Sanctum pro rebus substantiisve creatis atque finitis reputabant, ea ratione provisuri, ne quis tres infinitos dari crede rei. N ulla igitur ratione fit verosimile, Arium &adsectatores ejus ad Tritheifinum amplexandum i clinasse f. 2. Arius, tres exsistere Deos, d cuisse quidem dicitur. . At, qui ita tradunt ac sic sentiunt, per formulas, ab ipsis excogitatas , MN
293쪽
bus consequentias enuntiant, ex sententia Arii eontortas , agunt. Arius certe nunquam luculenter &clare fuit professus , tres exs stere Deos. Ipse, unicum Spiritum infinitum duntaxat dari, statuit ideoque Filiuin Dei ac Spiritum Sanctum numero
rerum creatarum inseruit. Inter haec non potuit
non largiri, Patrem, Filium , & Spiritum Sanctum diversis naturis ac essentiis esse praeditos. Catholici quidem ex parte crediderunt , nihil facilius inde consequi, quam Arium tres admittere Deos. At id nondum inde potuit deduci, simulac legitimam debitamque ratiocinationis sermam sequi libuerit.
Arius enim vocabulum Qεοe habuit pro uno e communibus ad unum, quae uni excellentiorem in m
dum adtribuuntur, quam alteri, nec fuit infitiatus, Angelos & Μagistratus adpellari De . Quare plures omnino admisit, qui vocantur Dei, eosque judicavit differre invicem & specie & numero Sc virtutibus essentialibus. Sed, quoniam unicum dunta xat supremum & infinitum Deum exsistere credidit , eumque esse solum Patrem, adjunxit . eodem& proprio significatu, plures dari Deos, nequaquam ut crediderit animum induxit suum. Plures Deos admisit aequivoce, non univoce. Nec λs ab ea haeresi sumus immunes. Pronuntiamus enim cum Paulo: Multi sum Domini ct Dei. Addimus vero eum eodem : Nobis tamen unicus tantum est 2 pra fidet Deus Pater, a 'uo sunt omnia. I. Cor. VIII. 1. 6. Id vero pernegamus, Patrem, pilium ac Spiritum Sanctum invicem differre essentia , natura, ac virtutibus e1s, quae ab essentia divelli non
. Ostendimus itaque, Arium & Arianos a
294쪽
eionem nunc gradum promovemus. Dionyso Roamano si fidem habemus Marcion' unicam Dei essentiam, seu monarchiam, in tria distribuit principia. An Dionysius ille complexum doctrinae Μarcioni vac veterem orientalium Philosophiam, unde Marcionae ei, quos sequebatur ipse, arva rigaverant, satis intellexerit, admodum dubito. IREN AEUS ', qui a Marcionis aetate abfuit propius, duo tantum ejus principia commemoravit. Ex eis, quae Ire naeus edidit, satis adparet, Μarcioni doctrinam de duobus principiis , quorum alterum esset bonum,
alterum esset malum, adrissse. Veterum Persarum ac in primis Zoroastris ea fuerat opinio. Hi unam ponebant causam independentem, causam Omnis boni , ac ejus, quod revera est aliquid. Quum autem multi dentur defectus, naevi, ac multa crimina, quorum origo ad Deum illum boni auctorem reis
ferri non potest p rationem sufficientem originis mali ac limitationum in prineipio opposito sitam suspicabantur, siquidem eorum, quae opposita sunt.
oppositae solent esse rationes. Quo minus Vero eredam, ipsos prineipium mali per causam essicien tem exposuisse, adducor comparationibus eorum,
squidem principium mali per tenebras & noctem il-Iustrarunt. Videntur vero principium metaphysi- eum successu temporis confudisse cum principio phy-fico, essiciente & positivo, praecipue ei, qui magis ad stilum symbolicum, quam ad rem, symboss denotatam, animum adpellebant. Finitudo ce te substantiarum, unde mala proveniunt & exortunis tur , dependet a limitatione essentiarum originaria &sempiterna. Quae aeterna sunt, videmur a nulla re
295쪽
amplius dependere. Et cur, quaeso, id, quod deficit, quod non exstat, quod deest, quod nihil
est, causam ad essicientem referremusi' Finitudo, qua talis . in eis, quae non exsistunt, ac in no exsistentia virium consistit, essentiisque finitis aeternum adhaesit. At haec aeterna essentiis finitis
adhaerens limitatio non est ejusmodi aliquid, quod exsistat, quod sit persectionibus imbutum, quod instar substantiae agentis possit considerari. Deus est substantia agens & ins nita. Sed principium hoc metaphysices dogmaticum, ex quo origo mali ac desectuum deformitas exponitur , est nec substantia, nec agens aliquid, nec aliquid ins niti. Qui tertium addiderunt principium, docere voluerunt, rebus finitis inesse & aliquid &defectum: positiva& negativa : Vires nonnullas, ac virium aliquot de
sectum. Symsoli loco adhibuerunt lunam, in qua quippe & lux & caligo exsistunt. Quae quum ita sint, sicile intelligitur, principium secundum &tertium a Dei essentia abeue satis longe. Quare is, qui tria illa principia ad philosophanaum adhibuit, Tritheismi reus peragi non potest. Illud haud equidem dixerim, an omnes mentem Philosophorum Orientalium recte comprehenderint. Id mihi tamen Videtur probabile , Doctores aliquot Christianos pudendo conatu principia illa tria Philosophica pro totidem habuisse causis ac mentibus ejusmodi, quibus insit excellens quaedam potentia. Id ex Irenaeo, quem laudavimus, cofligere licet, Marcionem in eo fuisse, ut ceteris quoque persuaderet, alium esse Deum, qui a Lege & Prophetis adnuntiatus sit, malorum auctorem, bellorum cupidum sibi adversum , nec sibi constantem r alium esse Patrem, qui sit super mundi fabricatorem Deum : ab
296쪽
hoc Patre venisse Iesum corpore indutum, e melis secum adlato. Si Irenaeus ea, quae Marcion docuit, recte percepit animo litterisque conuegnavit, tum intellectu facile & pronum est, tres ipsum constituisse Deos, unum iracundum & ferocem, alterum mundi fabricatorem, ac tandem alium, qui Pater Christi fuerit. Dum vero addidit, Patrem christi esse super illum mundi fabricatorem, inaequales admisi constituitque Deos, ac, si accurate loqui placuerit, Tritheismi labem non contraxit. Augustinus de Marcione brevissime haec tradidit i r Marcion quoque, re quo Marcionitae sunt, qui Cerdoris secutus est dogmata de duobus principiis: quamvis Epiphanius eum tria dicat asseruisse principia, bonum , justum, pravum. Sed Eusebius Sqnerum quendam , non
Marcionem, trium principiorum atque naturarum seriabit auctorem. Ac si alia Irenaei loca s 2 consissimus: si Tertulliano st) fidem habemus: si Justinum Μartyrem m), Rhodonem apud Eusebium n), Athanasium so & ex recentioribus Theologis Gebhardum Theodorum Melers sp atque Joannem Clericum qὶ in subsidium ac testimonia adsciscimus;
Marcion non tria, sed duo duntaxat omnium re rum statuit exsistere principia. Unum enim Deum putavit esse creatorem hujus mundi, quem non tantum , uti Cerdon secerat, vocavit justum , sed
297쪽
quem etiam saevum, crudelem, o truculentum adispellavit. Alterum vero Deum fingebat esse Patrem Domini nostri Jesu Christi, qui si clemens, bonus , & misericors. Rhodon apud Eusebium non dissimulat, e discipulis Marcionis quosdam prodiisse, qui non duas, sed tres exsistere, naturas adfirmaverint. Quae ratio ita est comparata , ut Dionysium Romanum facile potuerit ad id Marcioni tribuendum, quod delirabant discipuli, commovere. In praesens id obtinuimus, quod Marcion non tria, sed duo, omnium rerum principia constituerit. Quo ipso corruit illa Tritheismi lues , quam nonnulli in eo videre sibi videbantur. Quid autem discipuli ipsius crediderint, qua ratione principia illa colloca-
Verint , ac num ea pro creatoribus ac conservatoribus omnium rerum habuerint, obscurum nobis est& incompertum. Marcion certe Patrem Jesu existimavit superiorem & potentiorem illo Deo, quem mundo creatorem obtigisse somniabat. Discipulos ejus hanc sententiam & retinuisse & exornavisse, admodum est probabile. Id si fecerunt, unum Verum & supremum Deum esse crediderunt; reliquos vero duos & viribus S potentia inseriores esse, rati , a Tritheismi proprie dicti labe fuerunt liberi &immunes. Is enim demum est Tritheita, qui tres Deos, & supremos & aeque infinitos, prorsus inter sese diversos, exs stere credit. 3. VI. Dionysius Romanus, ut supra commemoraVi f. 3. , commemorat, docuisse sua aetate nonnullos, ae Sabellium refellisse ita, ut unam Dei essentiam in tres quasdam virtutes ac separatas 'postasti tresque divinitates diviserint ac distrinxerint. Re quirimus plura momenta ad crimen haereseos, dum modo ea sit crimen, alicui inurendum. Dionysius Verba
298쪽
verba dostorum haud protulit. Omisit ipse indicare, utrum sententiam eorum genuinam & distincte enuntiatam , an vero id, quod sibi ex nonnullis eorum dogmatibus consequi ac profluere videbatur, protulerit. Usus loquendi tum erat vagus, fluxus, ct in re perdissicili ac obscura admodum lubricus. Lx mentione trium hypostasium accusationem credo suisse enatam. Alii enim, qui initio erant pauociores , docebant, tres dari in divina essentia hypostases ; alii costra hypostasin & esenti m pro ejusdem significatus vocabulis habebant. Ex hac inconstantia loquendi multae de vocibus concerta tiones & frivolae suspiciones sunt exortae, quas de mum saeculo quarto novimus esse pacatas. veteres desectu vocabulorum laborabant ad designandum il- Iud Unum & Tres illos. Ipsi nunc unam Deo δε- essentiam adtribuebant, nunc tres laudabant r δε ς , id est, personas subsistentes, ac re ipsa distinctas, non fictione vel cogitatione duntaxat diversas. Ignatius Martyr . in epistola ad Magnesianos , Filium
Dei vocavit ενεργειάς THHῆς άσίαν γεννητην, virtutis es scacis divinae e sentiam generatam. Quis, indicari personam, negaverit, per Vocem άσιαν 8 Eadem ratione Pierius, apud Psotium si, patrem S: Filium vocavit δυο καὶ φυσεις δυο, essemias duas ac duas narinas, sumsitque, Photio judice, vocem utramque pro hypostasi, seu persona. f. VII. Donatus junior, si Augustino est fides,
Arianis, quantum ad dogma de trinitate adtinet, accessit. Sed id mihi non satis fit veris mile, quod Donatus claris dc perspicuis verbis cum Arianis sen-S 1 serit
299쪽
serit. Augustinus ad scripta ejus provocat, ac, in eis id suisse traditum, credit, tam obscure quidem, ut Donatistarum ne unus hoc quidem persenserit. Donatus eloquentia sua hoste, qui a coetibus conspicuis eisque numerosioribus Christianis secesserant, ita reddiderat sibi devinctos, ut flectere eos posset pro arbitratu. Cur itaque nemo ipsorum ad novam,& Donatistis nondum probatam, doctrinam ab eo non fuit perductus, si eam claris & pellucidis verbis suam praedicavit ἰ Quomodoli ec sibi invicem congruant, nondum dispicere valeo. Suspicio itaque me incessit, vel Donatum incaute alicubi locutum esse, vel Augustinum id, quod sibi per corollarium, vel consectarii sermulas, videbatur consequi, Donato, veluti dogma adprobatum , tribuisse. Pone tamen, rem sic sese habere , quemadmodum Augustinus memoriae prodidit. Inde tamen nondum Tritheismus Donato impingi imputarique poterit, siquidem ea ratione unicum Deum, & duas substantias creatas, admodum excellentes, admisit.
g. VIII. Nemo facile Doctorum sese offert, cui macula Tritheismi crebrius inuratur & cujus famae accusatio illa altius insederit defixa, quam Joannes Grammaticus, cui ab adsiduitate & laboris litterarii studio cognomentum Philoponi adhaesit. Hic, genere Alexandrinus, arte Grammaticus, in Platonis pariterae Aristotelis Philosophia versatissimus, medio saeculo sexto floruit, aetatemque ad initia saeculi succedentis protraxit, siquidem Sergio, Patriarchae Constantinopolitano, nonnullos librorum suorum dedicavit. Ipse ingenio suo solebat nimium confidere,
ac in libris legendis erat helluo, in scribendis autem indefessus. Stilum adhibebat purum & perspicuum,
300쪽
minus tamen venustum. Ipse sustinuit publice Nestorium defendere, eoque nomine scripsit adversus Synodum Oecumenicam quartam. Photius st)hunc
ejus conatum carbone atro notavit, qui nostra aetate passim adprobatores consecutus est. Scripsit liberius Joannes, quam ei, qui Ecclesiis praeside, bant, serre poterant. Libros & opera ejus recensuit
ponus composuit, opinor, quam huc usque in notitiam publicam pervenerunt. Non digrediar ad singula diluenda, quae ei & Photius & alii objecerunt. Nec adprobo inconcinnas ejus loquendi formulas. Id tantum contendo, ipsum non plures Deos statuisse, adeoque injuste Tritheismi fieri reum. Testor eum dem Photium, qui haec habet ix : V Lectus es,, liber, continens ista Disputationis, initae coram, , Joanne, Regiae urbis Episcopo, 'sins Imperante, , , inter Cononem 2 Eugenium, Trit heitas , σ PMι- , , tum 2 Stephanum, qui ct ipsi haestantium de nu-
, , mero erant. Hic vi untur Conon o Eugenius Phi- lopono patrocinari: quum enim Paulus ct Stephanusis ab ipsis postularent, ut Philopono anmhema dicerent,
is recWarunt. Uuis ct proferunt testimonia , quod se cum Severo atque Theodosis serum praeceptoribus , is eadem sentiret. Hi quidem multas in Theologicisis pias voces adhibent, ut Trinitasem consubsantialem se esse ejusdemque naturae , UNUM DEUM ,, unamque divinitatem; blasphemant vero, dum funi, is Patrem ct Filium 2 Spiritum Sandium 'artiales esse