장음표시 사용
141쪽
totam riadibus praeerat. Nequo ni parvum hoc St, a barbaro et privat ii omine crudirita neque edita miracula, neque imperii ni agnitudo animum eju extollebant; neque rubor sustundebatur, quod prodSentibus subditis corripo-retur, sed cοgitan SSE, OtSi Signa magna edidissot humanae tamen participem CSSo naturae, cui multa oppo ignota sunt , cum modestia consiliuna accepit. Multi contra ne alieno videantur consilio egere, saepem: alunt utilitate consilii caroro, qualia suscepta admonitione peccatum omen darem imo malim ignorare , quam diScereri nescientes non esse crimen discere, Sed potius ignorare non doceri, sed in inscitia degere non argui, Sed peccare Sino mendatione Accidit enim etiam apud vilissimum hominem aliquid boni deprehendi, quod in sapient magnoque viro
plerumque non oporitur. Quod cum perpenderet Moyses, illii in consulentem aequo audivit animo, et dicentem : Fac, tibi millenarios, centenarios, quinquagenarios, et decu-yriones; et re graviore ad te ros orant, leviores autem, ipsi solvant . v is auditis ille non erubuit, non pude-sactus St, non est reveritu Subdito : non dixit intra somu Me contemnent subditi, si dux cum sim ab alio quid sanciendum si didicero mo sed obtemperavit, et consilium SecutuSCSt, Equo praesentCS DCque post futuros erubuit; imo tanquam cohonos tatus hac Socori Correptione, non
modo hominus illos qui tunc crant, Sed etiam eos qui ad hodiernum usque diom suerunt, O qui in tol orbo suturi sunt usque ad Christi adventum, litteris docuit, sitrio non potuisse quid facto pus esSV Vidore, et socori admoniliο-nem amplexum osse. Nos vor si vel unum videamus hominem dum mendamur Ct corripimur, conturbamiar.
Stupescimus , sit de vita nos excidisso putamus. At illo non item sed cum videro tot millia hominum praesen
142쪽
tium: im tot millia hominiam , qui tunc erant, Et qui post fuerunt per totram orbem Vsque ad pro Sentem diem , non erubuit; sed omnibus quotidie per litteras domitate soceriam VidiSSe, Noe ipSe non animadverterat. Cui hoc fecit, et cur rem illam litteris tradidit pit nobis auctor
Set, ne alium a Inamus, quamvis omnium sapientissi nisimus, neqne aliorima Consilia contemnam ias, etiamsi omnium vilissimi sint. Si quid liquis probe consulat, i mulus sis,' admonitionem V accipe quid perniciosum quispiam vel in maxima dignit late positus constitat, sententiam repudies Vnon enim qualitas personarum ConSti m litim, sedes consilii natura spectanda semper est. Illud igitur Moyses secit ut nos doceret non erubescendum SSecum redarguimur, etiamsi nobis imiuersus populus adeS-set. Illud enim vere laus est non vulgariS, Npremaeque philosophiae praeconium, reprelion Sionem generoso ferre. Non enim ita Jotho nunc laudamus et admiramur, quod MoySen correxerit, ut sanctum ilium , quod tot praeSen-libus redargui non erubuerit , et rem gestam momortiae tradideri his omnibus philosopli iam suam Stendens declaransque quantopero inanem hominum gloriam On
III. At nos dum de prooemiorum proIixitate no excUSpmUS HIPSUS alia prooemium fecimus; verum non temere eque Sine causa; nam de rebus maximis admodum e necessariis vos alloquimur, ut fortiter seramus cum arguimur et Ut alacriter arguamus corripiamus liae Os qui peccant Ierum jam nec osso est ut de prolixitate nos defendamus, ostendamusque mirionga faciamiis proceluia.
Cur erg id facimus Tantam multitudinem alloquimUr, viros qui Xοres habent, qui domibus proesunt, diurno vere Vitam parant, in strentaribus negotiis agunt. Neque illud tantum molestum est, quod perpetuo occi penine,
143쪽
sed quod sonae in obdomada ipsos hic excipiamus. Ut
igitur intellectu sacilia reddamus ea quae dicimus, prooemiis clariorem exhibere doctrinam Stude naus Ille enim cui ni hil aliud ost negotii, quana ut empor Scripturi vacet, non eget prooemiis, non apparatim Statim enim audito doctore, die torum sensitim percipit is vero qui maxima temporis parte saecularibus negotiis addictus est, et rarius brevique tempore hic comparet nisi prooemia majoremque appara-lum audiat, quae Sermonom Semper praecedant et ipsi viam parent, absque litor discedit. Neque hi spe una nobis causa est prolixitatis prooemiorum, sed et alia non minor Extanta ilippe multitudine, alii accedunt, alii saepe non accedunt. Necesse itaque est eos qui accedunt laudibus ornare deos Vero qui absunt reprehendere ut illi haudibus studiosiores evadant hi increpationibus segnitiem ponant. Alia quoque adest prooemiorum necessitas Argumontuni Saepe prolixius tractamus, quod non uno die possumus ad sine deducere, sed et secunda et tertia et quarta Saepe opus est nοbis expositione, ad imam eamdemque rem tractandam. Necessario igitur secunda die prioris doc trina sinis est repotondias, ut ita sinis cum principio C-haetens Clariorem nuditori narratiotiem reddat, o Sino Ulla serie posita oratio obscurio evadut Libero discas orationem Prooemio carentem a nemine intellectum iri: ecce anarisine prοoemiis experimenti CaUS orationem ordior unospiciens autem Iesus dixit: Tu es Simon filius
o Jona tu vocaberi Cephas, quod est inberpretatum, Po- virus'. xitate Dinia dictum illud intelligatis man sciatisco IIS ueritiana, et Uia de calus haec dicta sinit quia nempe Sine potumio lime mirili perinde ac si quis hominem uidique oblocium in clientrum adducat Age et , ipsum die e mus, jam dato proueinio Tu Pauli autem Scrum
144쪽
nobis nuper erat, is and de nominibus disserebamus: quaerebamUSquo cur aliquando Saulus, postea vero Paulus vocatus uerit. Inde vero digressi sumus ad vetorem historiam, omnesque qui cognomina habuerant examinavimus, Deinde Simonem commemoravimus, necnon Christum ipsi dicentem de Tu es Simon silitas Jona, tu vocaberis Cephas,3 quod est interpretatum Petrus. Vides-ne quo pacto id
quod dissiculi a te plenuni videbatur, nunc notius Va Serit ut emadmodum enim corpus capite, arbor radde, otiu-nthen sonio indiget, Sic Ct, rati prooemio Itaque cum vos in viae initium con Stituerimus, et consequentiam Stende rimns, jam hi Storii prooemium tangamus a Saulus autem adhuc spirans minarum et caedis in Discipulos Domini' u
In Epistolis Pauliis vocaturet cur ergo illi nomen mutavit Spiritus sanctus Quemadmodum heruS, empto Servo, ut illi herilem potestatem indicet ejus nomen mutat ita et Spiritus sanctus lunc fecit. Ex captivitate namque Paulium acceperat, o nuper ille erat tali domini subjectus Ideo ejus nomen mutavit ut inde ille dominium edisceret. Nominum quippe impositio dominii est argumentum : quod palam est ex iis quae quotidie geruntur, manifestius autem erit ex iis, quae in Adam fecit Deus. Cum vellet enim illum docere, quod ipse esset omnium princeps et dominus adduxit ad eum omnia animalia, Ut videret quid vocaretnea', ostendens nominum impositionem dominium confirmaro. Quod si velitis ita quoque apud homines actum fuisse conspicere,, discereque in more olim plerumque fuisse, ut servis in captivitatem abductis nomina mutarentur, audito quid fecerit rex Babyloniorum. Nam cum accepisso ex captivitate Ananiam, Agariam et Misaelem, non reliquit eis priora nomina, sed vocavit eos Sedrac, Misac et Abdenago . Verum quaenam causa fuit cur non statim
145쪽
Sauli nomen mutaret, Sed post naultum tonaporis Quia sistatini post Pauli cοnvcrsioncm ipsius nomen mutasset, conversio Pauli ad dom non sui Sset manifesta Verum quod in famulis Suvenire Solet, qui si Statim post sugam nomina mutent, occulti manent id ipsum in Paulo conti gisset si mox ut relicti Judaeis ad nο venit, nomen mutavisset, nemo civiSSet cum, qui perSecutor erat, OSSE Evangelistam, et Apostolum factum esse. Inud enim Judaeos cohibebat, quod quem doctorem pene So habuerant, tunc adversarium experirentur. Ne itaque subita nominis mutatio propositi mutationem obtegeret, multo ilium tum-pore cum priori nomine reliquit ut postquam omnes diadicissent eum ipsum esse, qui Ecclesiam antEa perSequo
batur, tunc re omnibu comperta, nomen mutaretinet Et
quod ipsa vera sit causa, audi ipsum dicentcina e Veni in , partos Syriae et Cilicior oram quo ignotus facio Ecclosiis Iudaeae, quae in Palestina sunt . Quod si Ecclesiis Palestinae, ubi degebat, ignotus erat multo magis aliis. Eram, inquit, ignotus facie, at non nomino. Quare ignotus erat facio Nemo enim ex si dolibus vel respicere ipsum aude
bat, cum Do oppugnaret tanta caede, tanto surore plenus erat. Quamobrem omnes resiliebant, omnes sugiobant,
sicubi adventantem viderent, neque ipsum vel respicero audebant, ita nemperesseratus contra sidolos erat. Id unum audiebant, eum, qui olim ipsos persoquCbatur, nunc prae dicar sidem, quam olim do vastabat. Quoniam igitur dolacie ipsum non noverant, edix auditu tantum, si nomen statim mutasset, ne ii quidem, qui audio rant, cognovissent cum, qui sidem persequebatur, nunc Evangelium praedicare. Quoniam enim prius noverant ipsum vocari Saulum, si statim mutato nomine Paulus dictus suissct deinde vero
quidam ipsis renuntiassct Paulum qui Porsequobatur Ec-
146쪽
clesiam jam Evangelium reaedicare, ignorassent an idem ipse esset, quia ille non Paulus, Sed Saulus vocabatur. Ide illum multo tempore cum priori nomine reliquit, ut omnibus esset sidelibus notus, etiam iis, qui procul erant, et non ipsum Viderant. IV. Cur ergo non statim ejus nomen mulatum sit, jam sati demonstratum est. Operae- pretium jam uerit ut inittiam Sermonis repetamus u Saulus autem adhuc Spirans
v minarum et caedis in Discipulos Domini. hQuid sibi vivi illud, e Adhuc ph Quid antea iecit, ut dicat, adhuc ph Nam illud, u Adhuc, de homine dicitur, qui antea. multa mala secerit. Quid ergo fecit Im quid , qtie so non mali socii Sanguine replevit Jorosol ma sideto interfecit Ecclesiam
devastabat Apostolos persequebatum Stephanum occidit; non Viris, non mulieribus parcebat. Audi Discipulum; u Saulus autem devastabat Ecclesiam, in domos ingrediens,ntrahens viros et mulieres ta Non illi sorum satis erat, sed in domos insiliebat: In domos ingrediens ait. 3 e Bdixit De Durens, vel evellens viros ac mulieres; hsed, a Traesa hens viros ac muliereset ac si de sera loqueretur: Tra-
vhen viros ac mulieres tas non viros olum, sed etiam mulieres. Neque naturam reverebatur, ne IN SEXUS mi---rehatur, neque ob infirmitatem Pangebatur Zel namque, non surore motus, hoc agebat. Ide Iudaei hoc ipsum hi-cientes, criminatione digni hic contra id agens, venia dignus est. Etenim nos palam erat honoris et inanis apud vulgus glori e causa, illud agere hic vero secus, sed Zelo erga Deum permotus, etsi non Secundum scientiam. uamobrem illi, relictis rilieribus, viros impugnabant, quia in illos gloriam suam transisse vid alites hic aulens, utp te rei stimulanae, universos adoriebatur. Isse secum omnia reputans Lucas, vidensque illimi riondum esse saet
147쪽
DE MUTATIONE NOMINUM. Nou. III. I3s
iuitium dicebat: a Saulus antem adhuc spirans minarum et, caedis in Discipulos Domini v Non satiavit eum caedos Stephani, non ejus explevit animi In persecutio Ecclesiae: sed ulterius prοcedebat neque urendi sinem faciebat: relus quippe erat. Sed nuper reVersus a caede Stephani, Apostolos Ursequebatur Vidipsumque faciebat, ac si quis hipus si exiens in ovile ingresSUS, rapto agno, reque diScerpto, ex hoc raptu serocior evaderet. Ita et Pauliis postoli rum chorum invasit, indeque rapuit agnum Christi Stephanum, eoque discerpto, hac caede serocior evasit. Propterea dicit u Adhuc h Quamvis cujus animum non explevisset caedes hujusmodi Auem non placasset mansuetudo ejus, qui occidebatur verbaque ejus, qui Iapidibus obrutus pro lapidantibus sic precabatur; Domine, inquit, ne statuas illis hoc peccatum Ideo persecutor actus est Evangelista Nam statim post caedem hic conversus est, illius vocem audivit Deus. Etenim dignus erat Stephanus Di audiretur tum propto suturam Pauli virtutem, tum pmpter propriam consoSSionem : Domino, ne statuas ill sh hoc peccatum haudiant qui inimicos habent, qui injuria
etiantur. Etsi enim sexcenta gravia patiaris, nondum lapidalus es, quemadmodum Stephanus. Et vide quid sactum sit. Obstruebatur sons unicus Stephani, et aperiebaturalius, ex quo innumera manahant flumina Postquam enim
sibi it os tophani, mox sonuit tuba Pauli. Sic nunquam Dei is derelinquit usque in finem ad se currentes, sed dona praebet trajora, quam ab ini inicis anserantur. Non enim illi tali ni ab exercitu ejee erunt militem, qualem in Plia Siscrim in dimit Christus Sauliis autem adhuc 5 Aliud
quiddam signi sicli iliuid, Adhuc , Videlicet, illum adhuc
starentem, adhue serocientem, adhuc vi suroris commotum, a lino eaede servenim attraxit Christus. Non enim expec-
148쪽
tavit donec coSSaret aegritudo, extingueretur morbus, mansuctiorque eret illo Sic esseratus, et sic illum attraheret. Veruli in ipsa suroris vi ipsum cepit, ut ostendoret potentiam suam, quod in medio surore, aeStuante animo, persecutorem Vicerit, subegerit. Etenim modicum tunc admiramur, quando sobrim invalescentem et serventem in Sunam servore extinguere et penitus Sedare potest. Quod et in Paulo actum est in ipsa quippe flammae vehementia, Vox Domini, ceu ro Si perno manans, ipSum morbo penitus liberavit u Saulu autem adhuc spirans minarum, et c. edis in Discipulos Domini, dimisit multitudinom, et deinde in principes impotum secit. Quemadmodum enimis, ni arborem vult exScindere, dimissi ramis, radicem secat; sic et ille Discipulos adortus est, quod radicem praedicationi resecare cuperet. Vorum non erant Discipuli radix praedicationis, sed Discipulorum Dominus. Quamobrem dicebat ille :u Ego sum vitis, vos palmites ta Illa vero radix inexpugnabilis est. Idcirco quanto plures resecabant palmites, tanto putres et majore iterum pullulabant. Exsectus itaque est Stephanus, pullulavit Paulus, a quotquot
per Paulum crediderunt. Factum est autem, inquit, cum appropinquaret Damasco, subito circumsulsit eum lux de Iccei Vet cadens in terram, audivit vocem dicentem sibi: rum Saule, Saule, quid me persequeris p Quare non vox prius allata est, sed lux prius circumfulsit eum pit quiete vocem audiret. Quoniam enim is qui animo suroreque plenus aliquam rem perficere conatur, etiamsi inuum eri vo cent, non e convertit, totus operi intentus et ne id ipsum in Paulo accideret, nove illo gestarum rerum surore ebrius vocem non adverteret, aut non audiret, animo ejus toto ad devastanduin intento : excaecati ante per lucem culis, sedatoque animo, extincta omnis montis perturbatione,
149쪽
sac loquo ingenti animi tranquillitate, vocem emisit ut
dejecla omni arrogantia, Sobria mente elictis altonderet. Sante Saule, quid me persequeris ' 'Verba non tam arnguentis, quam Sese purganti Sunt. Quid me persequo, ris , In quo aut parvo aut magno accusare me potes 'In
quo ab laesus suisti An quod mortuos vestros suscita verim p an quod leprosos mundaverim p quod daemones fugaverim VSed ido adorare me, non persequi oportuit. Libero discas illud : Quid me perSequeriS 3 Sese purgan-lis potius csso audi quomodo Pater ejus iisdem verbis Judaeos alloquatur. Quemadmodum enim hic dicit: u Saulo, Saule, quid me persequeris' sic et ille Iudaei diccbat: u Popule mons, quid feci tibi, aut in quo contristavi te Saule, Saule, quid me persequoris 3 Ecce Supinus jaces, ecce sine catena alligatus es. Quemadmodum igitur si herus servum saepe transfugam multaque oporatum mala,
Comprehen Sum, et Vinctum sic alloquatur u Quid vis tibi faciam Ecce jam ad manus venisti; hilaret Christus Paulum correptum prostratumque trementem videns ac sormidantem, nihilque sacere valentem, sic alloquitur: Saule, Saule, quid me persequeris p Quorsum ille uror evadet Quorsum insania quorsum gelus intempestivus QuorSum vincula et circuitioncs Quorsum estoratus ille animus Jam immobilis eris, eumque, quem perSQq Ucris, ne Vidoro quidem poteris Vel qui ostinus undique circumcursabas,
nunc ducento pus habes. Ideo namquo nunc dicit ei: eQuid me persequeris p ut disceret etiam praecedenti tempore ipso conccdente omnia facta esse neque illa infirmitatis suisso, neque haec, quae jam fierent, crudelitatis esse; sed illa clementiae, haec providentiae. Quid igitur Paulus, Quis es, Domines , Novit dominium ex concessione illa, virtutem ex caecitato praescntiri demum potentiam
150쪽
eonfitetur. Qui es, Domine rum Vidisti ne gratum animum vidisti ne mentem libertate plenam VidiSti-ne conscientiam sinceram Non reluctatu ESt, non contendit; sed statim Dominum agnovit. Non quemadmodum Iudaei cum
viderent mortuo SuScitato S, deco ViSUm recipientes, leprosos mundatos, nedum ad tantarum rerum opificem accurrerent, Seductorem etiam illum Vocabant, omneque insidiarum genus apparabant; non Sic uti IU Paulus, sed
statim conversus est. Quid igitur Christus P Ego sum de-hsus, quem tu ImrSequeriS , Cur non dixit u Ego sum Jesus, qui reSurrexi ego Sum JeSus, qui in dextera Dei Sedeo; Sed, u Ego iam Iesus, quem tu persequeris , t ejus mentem percelleret, ut eju animum compungeret. Audi itaque Paulum post multum temporis, post innumera praeclare gesta, hoc lamentantem: Ego enim , inquit, sum, minimus Apostolοrum, qui non sum dignus vocari Apo Atolus, quia perSecutus Sum Ecclesiam h Si vero post sexcenta praeclare ESta, OS tautum elapSum tempus, hoc lugebat, quanta verisimile est ipsum esse passum illo tempore, cum nullum opus bonum penes se haberet, et illat: persecutionis Sihi conscius esset, dum illam vocem
audiret pV. Verum insurgunt contra nos quidam : Vos autem De
delati gemini appetente licet vespera tanam pro Paulo loquimur pro Paulo, qui per triennium nocte dieque Discipilos docuit Insurgunt itaque jam adversum nos aliqui et beuni Ecquid mirum si Paulus accesserit, cum Deus vocem
illam quasi lanem ad collum ejus injecerit, et si illum ad se traxeriti Animum diligenter adhibete Etenim haec a gutatio nobis commuias est cum geutilibus et cum Judaeis, qui incredulita tis suae te Deutum id esse putant. su virum justum ineuient, ignarii dassiciter peccare, ei