[Omnia quae extant juxta Benedictinorum versionem]

261쪽

est, dena onstrare legem valde infirmatam esso. Nam si dolege gloriaris, inquit, ipsa te magis pudore assicit haec peccata lua traducit. Verum non ita aspere loquitur, sed

remisse rursus, PC legem enim, Cogniti peccati. Igitur

et supplicium majus, sed a Judaeis Subcundum. Nam lux quidem id essecit, ut peccatum tibi patefieret; luum eratessiagore cum ver non sugeris, majus libi attraxisti supplicium legisque opus viaticum tibi fuit ad majorem ultio

II Postquam igitur timorem auxit, tunc ea quae ad gratiam spectant inducit, multum ingerens remissionis peccatorum dosiderium ; atque ait : Nunc autem Sino, logo justitia Dei manifestata est . Magnam hic rem Proseri, multaque probatione opus habentem. Si enim ii, qui in lego vixerunt, non modo Supplicium non Osthgerunt, sed ci gravior plexi sunt, quomodo potest Sine lege non modo supplicium effugi, sed etiam justilia acquiris Duo hic summa posuit, et justi sicari, ct sine lege haec bona assequi. Ideo non simpliciter,uJustitia, dixit, Sed, a Justi-3tia Dei: ha dignitate personae majus Stenden donum, et promissionem impleri posse demonstrans Domnia quippe

ipsi possibilia sunt. Nequo dixit : Data est,h Sod, Mani siestata si, innovationis accUSationcm resecans Nani quod manifestatum est, et vetus et absconditum suisso declaratur. Neque hoc Solum, scd etiam sequentia ostendunt hoc novum non esse. Cum enim dixisset, u Manifestata ost, hsubjunxit, Testificata a lege et Prophetis. Etenim, noquia nunc data est, inquit, neve quasi re nova et peregrina sit, turberis. Jam olim enim illam et lex et Prophetae praedixerunt. Et alia quidem probaVit hoc argumento, alia Probaturus est. In superioribus abacuc adduxit dicen iems Justus ex sido vivit; in sequentibus cro Abraha-

262쪽

mum et Davidem, de iisdem nos alloquentes Personarum quippe magna apud illο erat auctoritas. Ille namque erat Patriarcha et Propheta; hic vero rex et propheta. Ac promissiones his de rebus emisSae, ad utrumque lacte suerant. Ideoque Matthaeus Evangelium ordiens, amborum primo mentionem facit, ac deinde Seriem ac progenitores adducit. Cum dixisset enim , Liber generationis Iesu Christi a non expectavit ut post Abraham diceret Isaac et Jacobri sed cum Abraham Davidem memoravit. Quod que mirabile est; ante Abrahamum Davidem posuit, ita dicens : Filii David, dii Abraham, Cet tunc coepit enu

merare Isaac Iacob, et sequente omnes. Quapropter

Apostoliis hic illos frequenter versat et dicit et adustitia a hiem Dei testimonium habens a lego et Prophetis. 3 Ne quis ver diceret: Et qui scri potest, ut cum nihil ad rem propositam contulerimus , salillem consequamur hostendis, nos non parum ad eam rem conserre, fidem nimirum. Cum

dixisset ergo uJustitia Dei, addidit, Per fidem in omnes 3 et super omnes qui credunt hilarsos hic turbatur Iudaeus, nihil praerogativae prae caeteris habens, et cum orbe toto

annumerares. Ut igitur ne hoc patiatur, thim timore rursus reprimit, addens De Neque enim est distinctio Domnes

3 enim peccaverunt'. h Ne mihi dixeris V Ille Graecus est, ille Scytha, ille Thrax D omnos quippe eadem Conditione

sunt. Etiamsi enim legem acceperis, unum tantum a lege accepisti, ut phcalum Vognoscet es , non Tit illud sugeres. Deinde ne disterent: Si peccavimnset at non perinde atque

illi, subjunxit me Et destituuntur a gloria Dei. Ii ne tiamsi non tantum Mantum alii peccaveris et tamen perinde gloria privaris res quippe ex ossendentium numero: qui autem ossendit, non ter glorificatos, sedlanter pud esust mos Censendus est Veram ne timeas, ideo enim haec

263쪽

dixi, non ut i in desperatio nona conjicerem sed ut tibi Domitii benignitatem tendorem; quare subdidit: uJustifi-acati gratis per ejus gratiam , periredemptionem, quae dit, in Christo Jesu, quem Propo uit Deus propitiationem per siden in sanguiue juS in Stensionem justitito Missius Vide quod probationes asserat illius quod dicium est. Primo a dignitate personae. Non enim homo est is, quia aec facit, ut deficiat; sed Deus qui omnia potest Dei est enim justitia, inquit; secundo a lege et Prophetis. Noenim, quod , absque lege, audieris, timeas tanam ipsi legi ita videtur Tertio, a sacrificiis Veteris Testamenti. Idco namque sic dixit, In Sanguine ejus, in mentem Pe- voeans illis oves illas et vitulos. Et Si enim brutorum caedes, inquit, peccata solvebant, multo magis hic sanguis. Nec simpliciter dixit Liberationis; sed redemptionis; ut non ultra redeamus in illam ipsam servitutem et et ideo vocat propitiationem, Stendens, Si typus tantam vim habuerit,

multo magis veritatem id praestituram esse. Ac rurSUS S- tendens id non novum nec recens esse, ait, Pri,po Suit. 'Et postquam dixit L. Proposuit Deus, et ostendit Patris esse opus, ridem ipsunt declarat esse Filii Nam Pater propο-suites Christus vero in sanguine suo totum PersOCit. In nostensionem justitiae suae , Quid est ostensio justiliae it divitiarum ostensio quatenus non ipso solus divo Sit, sed alios quoque divite reddat; et vitae pariter; quod non ipso solus vivat, sed etiam morinos vivificet; et potestatis; quod non ipse solum potens Sit, sed etiam insemos corroboret. Sic et ostensio justitiae est, quod non soliis ipse sit justus; sed etiam alios in peccatis corruptos, Malim justos faciat Iloc igitur et ipse interpretaus, subjuniat nae sit ostensio. Ut sit ipso justus, et iustificans euin, qui siectae )Csu. 3III A itaque dubites. Non uiua ex operibus; sed G

264쪽

sido neque a Dci justitia sugias duplex enim illius bonum

est, quod videlicet et love sit, et omnibus propositum. Ne te pudeat, nec erubescaS. Nam Si ipse hο sacere ostendi tur, et ut ita dicam, ostendat e et ibi gratulatur, quomodo tu erubesci et te occultas, in qua re Dominus tuus glorificatur DCum ergo erexisset auditorem dicendo ea quae lacta sunt eSSe StenSionem justitiae Dei, rursum segnem et recusantem timore ad accedendum impellit, his verbis re Propter remisSionem praecedentium peccatorum. Vides- ne quam frequenter illis peccata in memoriam revocet supetrius quidem cum dicit: e Per legem enim peccati cognitio; h postea Vero, Quia omne peccaverunt; h hic autem vehementius. Non enim dixit: Propter peccatans sed, si Propter relaxationem, rum hoc est', propter mortificationem. Non enim ultra spes sanitatis erat Sed quasi corpus paralyticum superna egebat manu et Sic et anima mortificata. Quodque gravius St, et quod in causa esse dicit, majorem accusationem mereri indicat. Quid illii est ' Quod in tolerantia Dei illa remissio sacta sit. Neque enim dicere pote iis, inquit, vos non multam lolerantiam ac benignitatem nactos esse. Illud autem, In praesenti tempore, CPju est qui magnam tοlerantiam et humanitatem exhibuit. Cum enim in desperationem acti essemus, inquit, ac sententiae tempuS adesSet, malaque aucta eSSent ac peccata ad cum Ium ascendissent; tunc ille potestatem suam exhibuit, ut discas quanta apud illum sit justitiae copia Neque enim illud, si in principi factum suisset, tam mirum ac Stupendum visum suisset, ut nunc, cum medicinae omni modus

superatus est. ibi igitur gloriati, Exclusa est, inquit: per quam legem p Factorum p Nona sed per legem fidei .s Magnopere laborat Paulus ut ostendat tantum valuissesidem, quantum lex nunquam vel imaginari potuit. Pos

265쪽

filiam enina dixit quod Deus hominena justifico a do, lo-gem rursus assumit. Neque dicit : Ubi ergo praeclara, Iudaeorum opera e Ubi justit a cxercitium csod et bi, gloriatio , tibi quo stendens illos sese magnifico jactan ies, quasi quid phi haberent quam allii, sed nulliini opus proferre. Ac cum dixisset: et bi ergo gloriatio pta non res pondita: Abscessit et periit; sed, e ExcluSa est; quod extra tempus suum CSSQ denοtat. Non ultra tempus jus est. Ut enim adveniente judici non ultra tempus habent ii qui paenitentiam agere Vellent; sic Senientia demum prohata, cum omnes perituri essent, illeque advenisset qui mala illa per gratiam sublaturia Crata, non Ultra tempus habuerunt illi, ut emendationem ex lege aciendam obtenderent. Si enim oportuisset his se confirmare , id ante adventum cius factum oportuit. Veniente autom ill qui per sidem servat, subhi tum tandem erat certaminum tempUS.'tpote enim consutalis omnibus, Sic por gratiam Salutem dat. Quapropter nunc ille venit ut ne dicerent, si in principio venisset, potuisse fieri ut per legem Saliis obtineretur propriis laboribus et operibus IIanc igitur illorum impudentiam cohi-bons, diuturno tempore distulit ita ut postquam poromnia deprehensum es Set ipso non sibi Sumiceie, tunc per gratiam suam saliatem illi daret. Ide cum Supra dixisset, . Ad ostensionem justitiae, intulit, In praesenti empore. hQuodsi quidam contra dixeritat, id ipsum faciunt, ac si quis post multa admissa peccata, cum non possit in judicio sese purgare, scd damnatus Supplicio tradendus sit, ac dein do per regis gratiam dimissus, impudenter postea glorietur dicens se illi peccavisse oportuisset enim id demonstraro antequam gratia Cniret postquam venit autem, non ultra tempus est biriandi. Id quod etiam apud Jud:eos accidit. Quia enim ex se ipsi proditi erant, ideo venit, et adventu suo illorum jactantiam sustulit. Qui eniim

LXXXII. I

266쪽

so dicit insanti tam praeceptorem et in lege gloriatur, ac se stultorum magistrum appellat, perinde atque illi doctoro ac servolore indigens, nullam gloriandi causam habuerit. Si enim antea circumcisi praeputium facta est; multo magis nunc Nam illa ob utrisque temporibia ejecla est. Cum dicit autem illam exclusam esse, ostendit quomodo id sactum sit. Quomodo ergo exclusa est Per quam legem Factorum Non, sed per legem fidei. V. Ecce idem appellavit legem, libenter in hisco nominibus versans, ita ut emolliat eum, quae novitas eSSovidebatur. Quaenam autem est idei lex Ut per gratiam salias obtineatur. Iii Dei potentiam ostendit quod non

solum eri a verit, Sed citam justi sicarit, et in gloriationem deduxerit, non egens operibus, Sed talem tantum requirens Ilaec aulem dicit etiam ut credentem Judaeum ad modestiam praeparet, et non credentem reprimat ita ut illium pertrahat. Nam qui Salii tem nactus cst, si legi attendens alium sapiat, audiet quod illa ipsi os obturet, ipsa illum accuset, ipsa ejus salutem impedierit, et gloriatio nem excluserit. Qui vero non credidit, per haec ipsa liu milis esto clus, ad sidem accedere poterit. disti-ne quanta fidei vis p quomodo a prioribus removerit, in illis gloriari non sinen Sye Arbitramur ergo per sidem justificari homi nem sine operibus legis . sibi ostendit eos a side, sine operibus legis, Judaei esse superiores; tunc demum cum muli fiducia circa illam edisserit, et ei, quod hic turbare

videbatur, medelam affert Etenim haec duo Iudaeos turbabant: unum quidem, si ii qui cum operibus servati nonsuerant, possent Sine operibus servari aliud vero, si justum Oset praeputiatos iisdem ipsis frui quibus liqui tanto tempore in lege enutriti eriint id quod longe magis illos turbabat, quam prior illa dissicultas. Idco postquam illud

267쪽

probaveriat, ad hoc demum procedit. Quod certo sic Iu lixos urbabat, ut post acceptam talem Petrum hac de causa incusarent, ob Cornelium Ct ea quae ad ipsum spectabant. Quid ergo ait rum Arbitramur ergo id justificari, hominem sine operibia legis. v Non dixit Judaeum, vel eum qui sub lege esset Sed rationem in alius spatium

educens, et orbi sabilis porta aperiens, dicit, elaominem, hcommune naturae nomen Surpans deinde occasione hinc suinpta, non post iam objectionem solvit. Quia enim voti

similo ora Judaeos, omnem hominem a side justificari audientes, id aegre erro et hinc offendi, adjecita: Num Judaeorum Deus tantum Is Ac si diceret : Cur enim hoc tibi absurdum esse Videtur, quod omni homo salutem consequatur Num Deus palli uni lanium saxetys Ilinc os tendens illos dum gentibus molesti esse volunt, Dei gloriam potius labefactare, si non sinunt illum omnium osse Deum: si autem omnium Deu CSt, omnibus etiam provi- dot si omnibus providet, omnes similiter per sidem servat; ideo ait : Num Judaeorum Deus tantum Nonne et gen-htium imo et gentium , Non est enim partim Deus, ut

Graecorum sabul se serunt; sed communis omnium et unus;

ideo subjimgit: Quoniam unus est Deus istio est idem ipse et horum et illorum Dominus. Si autem vetera mihi dicis, tunc quoque providentia communis erat, etsi diverso modo Elonina tibi lex scripta data sust, illis vero lex naturalis et hi nihil minus habebant, si voluissent, sed vincero poterant: quare id ipsum Subindicans adjecit: Qui justi si hcabit circumcisionem ex fide, et praeputium per fidem'. . Priora de praepivio et circumcisione dicta illis in montem reVocans, quibus demonstravitantillam esse disserentiam. Quod si timc nulla erat disserentia , multo magis nunc : id quod clarius jam probans, ostendit utrum quo similiter sido

268쪽

opus habere: Legem ergο, in sitit, destruimus per sdom p, Absit. Imo legem statuimuS . videS-ne prudentiam variam et inessabilem p Nam cum dicit, Statuimus, hostendit eam non stare, si Solutam esse. Et videritianta sit Pauli virtus et vis ingenii, et cum quanta facilitate ea quae vult probet. Ilic enim Stendit sidem non modo a lege non labos ac lari, sed etiam tib illa iuvari, atque etiam logoni sidciviam parare Sicut enim lex praevertens sidei estis cala est: nam ait, Testificata a lege et Prophetis oh sic et fidos legem descientem stabilivit. Et quomodo, inquies, stabilivit Quodnam erat legi opus, et cur omnia faciebat ut homi non justum saceret Vcrum lex id non potuit 'nam,

Omnes peccaVCrunt, inquit Fides autem veniens id

praestitit; simul enim ut qui credidit, justificatus est. Igitur legis voliintatem stabilivit, et id cujus causa omnia lex aciebat, gratia ad sinem deduxit. Non ergo illam abrogavit, sed persectam reddidit. Tria igitat hic demonstravit, et quod in lege possit homo justi sicari et quod id lex non potuerit, quodque de cum lege non pugnet. Quia enim hoc maxime Iudaeos turbabat, quod de legi con

traria videretur plus ostendit, quam Judaeus velit, quod non modo non it Contraria, sed etiam cum illa pugnet et

cooperetur, quod maxime illi cupiebant audire. V. Sed quia post gratiam hanc per quam justificati

sumus, bona Vita opus St, dignum dono tanto studium cxhibeamus. Exhibebimus autem si matrem honorum

omnium charita tona cum magna diligontia sera emus. Est hiatem charita non nuda vorba Pt salutationes; sed praesi

dium et exhibitio operumn verbi gratia, paupertatem Soliari, aegris opitulari, a periculis liberare, in catiam italo versantibus adesse, stere cum lentibus, gaudere cum gaudentibus : nam et hoc ex charitate proficiscitur mel si parvum

269쪽

quid videatur esse gaudere cum gaudentibus magnum id certo est, et animi philosophi OPUS. Multosque invenias, qui quod molestius est probo sociant Sed hoc lenius ossicium vix pr aeston l. Mulii namquessent cum flentibus nec gandoro volunt cum gaudentibu S; Sed aliis gaudentibus lacryman tur, id quod ex invidia et livore proficiscitur. Non parvum

fratre gaudente gauderes Sedit altero praestantius; non tantum illo osticio flendi cum flentibusu sed etiam illo alio, ergo

osticium est, quo fratres in periculo constitutos uvamus. Mutii nam quo cum periclitantibus periculiim subcunt: scd fratribus prospere agentibu mordentur et cruciantur: tanta est invidiae tyrannis Licet illii l cum labore et sudore perficiatur hoc autem ex proposito et ex Sola Volim lato proficiscatur. Attamen inutii quod moli Stius est serentes , quod facilius erat non perficiunt, sed tabescunt et pereunt cum vident alios chine et prospero agentes cum EccleSiam cerniant totam aut verbo aut alio quodam modo juvari trem bene gerere quo quid deterius fuerit Neque enim

cum Patre lanium, sed eliam cum voliintate Dei pugnat qui talis os t. oc ergo considerans, compeSCO Orlaum hunc Tetsi non proximum vis, saltem te ipsum a sexcentis erue malis Cur bellum in sors in cogitationes tuas Cuptumuliu animam reples bile tempestatem excitas et ressusdoquo vertis Quomodo sic assectus peccatorum veniam petere valebis p Nam si Deus peccata non remittit iis, qui sibi illatas injurias non remittunt, quam veniam dabit iis, qui nihil sc laudentibus damna inferro conant in Illud

certe extremo nequitiae argumentum est qui tales sunt cum diabolo Ecclesiam oppugnant. Fortasse ver longe deterius malum est a diabolo enim cavero possumus; hi autem amicitii a larvam serunt, clam ignem Succendunt, seque primos in caminum injiciunt, et morbo prennitatur. qui non modo misericordia in movero nequeat; sed etiam

270쪽

multum risum excitet Cia pallescis, litiaeSO, iremis et sommi dolosus os Quid mali accidit Quod clarus frater sit,

quod splendidus et probatus Atqui e coronam assumore oportebat, gaudere, Dein gloriam res erre, quod mem brum iuum splendidum et illustro sit. Sed doles quod Deus glorificetur. Vidos ne quo lenda bellum At non doleo, inquies, quod Deus, sed quod frater gloria asticiatur. Verum per hunc ad Deum gloria ascendit, et bellum etiam ario exortum. At non hoc mihi displicet, inquies, sed per me vellem Deum gloria assici Ergo gaude florento fratre, et per te Deus glorificabitur, omnesque dicent: e Benedictus Deus qui tales habet famulos, invidia onini liberos, qui de aliorum bonis mutuo gaudent. Et quid dico fratrem Si enim inimicus esset et hostis, ac sius poeillum gloris caretur, ob id aurei cum illum tibi sacere oporte ret Tubero amicum facis libi inimicum, quia Deus per illius chara gesta glorificatur. Si quis corpus tuum aegrum curaxerit, etsi inimicus fuerit, inter praecipuos amico S illum postea habebis. Illima vero, qui corpus Christi, idost, EccleSiam, ornat, amicum libi inimicum ideo reputas Et quomodo possis chirius contra Christum bonum suscipere Ideo cisi quis miraculi palpet, etsi virginitatem ex jos unium Servet, humi cubet, e sic ob virtutem ad Angelos usque perveniat si hoc vitio laboreta: omnium Scelestissimus erit, et moecho, ornicatore, ure, sepulcror iuxestossore pejor. II. Et ne quis me damnet, quod rem Ultra modun

loliam, illi id libens vos interrogaverim : Si quis ignem et

ligonsim tenens, hanc aedem incenderet, aramque usioderet, annon ut sacrilegus et scelestus lapi libus obrueretur Quid vero si quis flammam orat hoc igne oraciorem, invidiam dico, quae non caedificia diruit, non aurem . aram nil dit; sed quod et partesibius et ara lonM P Qtion