[Omnia quae extant juxta Benedictinorum versionem]

131쪽

, enim, inquit Num sei te non est timor Dei in loco isto, , meque occident propior uxorem Quasi diceret: Valdo

mecum anxius sui, ne sorte, e quod adhuc erroribus lenemini, nulla vobis ustitiae cura Sit propter hoc si mulavi, vobis parcens ut ne, Si intelli gereti eam uxorem meam suisse, capit ejus amore, occidere me tentaretis. sVide quomodo per alica illa verba illos carpat, et simul doceat oportere eum, qui Deum in mente habet, nihil in i quum agere , sed vigileua illum oculum timere, o ob poenam, quae ab illo imminet, multam justitiae curam gerere. Postea volens pro se desensioncm asserre : Ne putetis, , inquit me etiam Sic mentitum ESSE Etenim soror mea 3eS ex patre, Sed non ex matre Data autem mihi est in hiixorem'. Nilia eumdem patrem Vocat, inquit, quem et ego, ideo et Sororem ipsam Vocaxi. Ne igitur condemne-lis me. Nam etsi metus mortis in hanc me nece SSitatem coegerit, et quia timui ne sorte propto Cain me occideretis, ipsam autem in vita con SerVaret: Sta attamen equefic est mendacium quod a me dictum est ii Vide quam di-lligenter agit justus, ut monstret, neque in hoc mentitum. v Et ut omnia, inquit, diligenter a me sciatis, audite et consilium, quod inter nos inivimus, a Quando eduxit mox Deus de domo patris mei . Considerata obsecro, hic magnam Justi Sapientiam, quomodo in Serie narrationis docet eos se a principio fuisse peculiariter addictum Deo,

et Deum se a domo Sua Vocavi SSe, et in eum locum duxisse, ut Sciat rex Ox eorum numero PSSO Abrahamum,

qui magnam in Deo halion siduciam. Quando, inquit, heduxit in Deus ex domo patris mei, dicebam et junc, sustitiam acies in mota in omni loco in quem Venorimu ,3 dic: Frater meu est q. Qt ita enim superius dixerat :u Dixi enim, num sorte non est timor Dei in loco isto

132쪽

Isto o. mTSOSTOMI AncnIEPISCOPI U. I. et videbatile eos nimium carpere, volens mitigare asperi talem verbi, hic dicit: Ne putetis me hoc Solum Vestri gratia secisse. Statim enim, Quando eduxit me Deus de domox patris mei, dicebam ad eam manc justitiam acies mihil, in omni locο, in quem Ventiari Sumus. De omnibus , inquit, qui terram hanc inliabitant, mandatum ei dedi, et docuit etiam sic simulationem sine mendacio esse. Mortis enim timor ad hoc nos compulit. Is P ut dixit Justus . iram eorum demul Sit, namque detexit virtutem , et sussicientem religionis vero doctrinam eis tradidit Reveritus igitur rex magnam Justi mansuetudinem, magna liberalitate remunerat Patriarchamn dicit enim : Accepit Abimelech, mille didrachmas , et Vesta et Vitulo , et SerVOS , Et an- cilla , et reddidit illi Sarram uxorem suam . Vidisti, dilecte, omnipotentem et variam Dei sapientiam Qui enirn in mortis periculo constitutus erat, et omnia faciebatia mortem p οSSet effugere, non solum mortem effugit, sed et magnam obtinuit fiduciam, et repente gloriosus

V. In hunc enim modum agere solet Deus: non Solum nlristibus liberat eos. qui fortiter se gerunt in lenta iοnibuS, in quas incidunt; sed et lantam in id versis praebet laetitiam, ut in eorum oblivionem omnino veniant, et in multa sint honorum stluentia. Et vide insuper regis erga dubium it uim ossicium. Non otiam enim lantis muneribus illum horum norat, Sed etiam potestatem ei dui, ut in terra sua habitet.u Ecce enim . inquit, terra sta Copana te St, Ubicumque

tibi placuerit, habita Nai, quia didicit propter illum, et proluer illius preces vitam sibi datum esse, ideo ita iii

PCregrinum, erronem , et antea nulli cognitum, quasi in bene suctorem et tutorem aliquem ossiciosus suit u aer ex autem , inquit, dixit : Ecce dedi mille didrachmas se atri

133쪽

, luoriri Vide quomodo accepta a Iusto doctrinari credidit ei ius dictis , atque ipse fratrem hujus illum vocat. En quae, docti, inquit, fratri tu , erunt in honorem vultus tui, oth omnia vere dic L hQuid St, Inhonorem Vultus tui, et om-hnia vere dic i, Pr iis, quae per ignorantiam aggreSSuSSum te, quae e Uxor Iusti, in domum meam introducendo, pro hoc solum quia contumeliae tibi auctor sui, mille dedi didrachmas resarturus ea, quae a me in te Sunt admiSSa.e Verum omnia vere dic Quid significat, u Omnia vere, dic Omnes , inquit, a te discant nihil iniquum a me factum esse, quia intacta exivisti de domo mea. Doce, in quit, Virum tuum, ESSO me innocentem a peccat discat arae nihil a me factum esse nouare ver haec dicit Ut cum Justus ab ea didicerit, multisque uerit rationibus edoctu S, pr e preces Domin osserat. Nam postquam ille dixit: Omnia vere dic hoc est, doce virum trium Cata quae acta sunt, latim subdidit Scripturara Et oravit, Abraham Deum, et sanavit Deus Abimelech, et uxorem x ejus. et ancilla ejuS, et pepererunt; quia Concitidens con- clu Serat extrinsecus omnem vulvam in domo Abimelech γ propter Sarram uxorem Abrahae'. Vide quomodo Dominus volens Justum per omnia reddere illuStriorem, preci hus Patriarchae salutem regis et omnium, quae in domo illius erunt, donat. Gravit enim, inquit, Abraham Deum, het sanavit Deus Abimelech, et uxorem ejus, et ancillasne ita S, et pepererunt: quia Concludens concluserat Domi-ania Oxtrinsecta Omnem Vulvam in doni Ahimelech. Propterea quamvis lienia CSSet a peccat rex, plagam hanc induxit bonus Pontinus, ut precibus Justi annuens eam solveret , et Justum clariorem et illustriorem esIiceret. Nam Semlier omnia ita sucit et tractat, et singula dispensat, ut qui sibi Serviunt quasi luminaria reluceant,

134쪽

lecte, postquam Justum ita liberavit a molestus, quomodo iterum summa honoriam Ju Si traditur pollicitationis e seclus, et nunc eveniunt quod olim illi a Deo promissa sunt e Et Dominus , inquit, visitavit Sarram , sicut dixit, et secit Sarrae , sicut locutus est Dei concepit, peperitque, Sarra Abrahae siliuna in Senectute, in tempore, Sicut O- cutus est ei Dominus'. h Quid est, Sicut locutus est, , et sicut dixi Quemadmodum, inquit, promisit, quando hospiti exceptus est cum Angelis apud quercum Mambre. Nam quod dixit u In tempore hoc veniam, et

herit Sarra filius , hoc nunc opere impletum est. Et quae natura denegabat, ea Videbant OVeniSSe, non Sectan dum humanum et solitum morem, Sedie divinam gra

tiam ei vocavit nomen silii sui, quem peperit ipsi Sarra, 3ISanc'. Non absque causa assignavit, Quem peperit ipsi Sarra : non enim dixit simplicitor diu vocavit nomen silii sui, Sed adjecit, Quem peperit ipsi Sarra, hinsincunda illa, et vetula. Et cirumcidit eum, inquit, die octavo, sicut

3 praeceperat Dominus'. Sic enim praeceptiam CCCperat, ut die octaVo circunaciderentur qui posthac a Sce

rentur. Porro ut ulterius discamus inessabilem potentiam Dei, et ea, quae apud homines impossibilia sunt, apud eum possibilia esse, idcirco nobis tempus assignavit iterum divina Scriptura, et post partum docet nos his verbi :c Abraham erat annorum centum, quando natus Si ein Isaac filius suus. Dixit autem aera Risum socii mihi h Dominus Unam qui audiet, gaudebit mecum'. s Quid est,

e Risum fecit mihi Dominus si laetitiae occasio mihi partus est. Et quid mirum, si mihi gaudium DOmnes etiam qui audient, habebo congratulantes, non quia peperi, Sod quia Sic

135쪽

peperi Tam admirabilis rarusque partus omnes in admirationem rapiet, sit majorem Omnibu Voluptatem asseret, eum sciverint me, quod nihil a mortuis disserebam quantum

ad generationem, subit matrem actam e SSe, et e vulva exsiccata puellum peperi SSo et lactare posse, et sonios lactis emittere, quae Ullam spem patiendi habebam. Et dixit: hQuis annuntiabit Abrahae quod lactat puerum Sarra Ita Num propter hoc et lacti sontes concessi sunt, ut partum magis credibilem faciant. Et ne quis supposititium esse

putet puerum , stantes enim lactis omnibus praedicabant praeter humanam expectationem hoc evenisse. Quis an-h nuntiabit quod lactat puerum Sarraph quod peperim silium in senectute meas quod ego, ita Senui, parere potuerim, et in hac aetate ilium alere possim e Et crevit, , inquit, puer, et ablactatus est. Et secit Abraham convi- vium magnum die quo ablactatus est filius viis'. hVI. Vidisti Dol in ossa bilem sapientiam, quomodo patientiam Justi modis omnibus probavit, quando ipse et omneS qui ipsum videbant, humanae naturae ire spectantes, ni hi sperare audebant, tunc ipsa promissio completa est Igitur, dilecti, et nos eamdem quam Justus ille patientiam

exhibeamus, et nunquam desides simus; sed spe hοna re creemiar, Scientes neque rerum difficultatem, neque aliud quid humanum nobis esse posse, si quando gratia Dei suam declarare voliterit liberalitatem. Quoties enim ille annuit, omnia cedunt et obtemperant, et dissicilia facilia sunt, et

impossibilia possibilia: si solummodo strinam in ipso fidem

conservemus , et ad magnitudinem ejus potentiae spectantes humanis omnibus superiores simias. Nam qui sutura

bona et inessu bilia illa promisit iis, qui cum virtute vitam hic pereg'rint quanto magis et ea, quibus hic opus eSt, praebebit, et maxime si nos illa desiderantes praesciitia despi-

136쪽

ia s. o. clinvsosToli Alic IIIEPIScoPI . . cis nunc Tunc enim eis maximo et ubertim spiremur, quando ea contemnere voluerimus. Proinde haec Scientes, illa desideremus bona, quae manent et immobilia Sunt, et quae sinem neSciunt ut et praesentem vitam citra tristitiam transmittamus, et illa assequi, illisque omnes frui valeamus, gratia et mi Sericordia Domini nostri Jesu Christi, cui cum Patre, et Spiritu Sancto sit gloriari nunc ot Sem, perta et in Saecula Saeculorum. Amen.

Et dixit Sarra : Quis annuntiabit Abrahae quod lactat puerum Sarra quod peperi silium in senectute mea II. Age et hodiosi dilecti, heri dictorum seriem repetentes, cοnvivium hoc vobis spirituale instruamus, ut iterum, sicut heri, discamus et boni Dei inessabilem benignitatem,

qua nοStra curat, nobi Se attemper an , et magnam Patriarchae obedientiam atque gratum animum. Vidistis quomodo nativitas Isaac Sarram exhilaravit u Dixit enim, in-γquit Risum fecit mihi Deus. Nam qui audierit, gaudebit

umectam. Omnes, dicit, auditores participes gaudii mei sa-ciam Magnum enim donum mihi a Deo conceSSum St, et quοd humanam transcendit infirmitatem. Quis enim, in quit, non obstupescat, videns me lacte meo nutrientem puertam in extrema Senectute, quae huc usque non peperi Et quasi admirans et attonita de facto, subdidit u Quis annun-xtiabit Abrahae quod lactat puerum Sarra quod peperix silium in senectute meas Quoniam Super naturam Cit

137쪽

hoc factum , propterea inquit m Quis annuntiabit pa ac si diceret: Quis Secum reputabit, quis mente concipiet quae mens comprehendero poterit 3 quae ratio sufficit ut accurato facti hujus modum inveniat , Non sic admirabile fuit

ex petra in deserto scaturiis Se sonte a luarum, Uando illam Moses virga porcussit' sicut de vulva jam emortua pUerum nasci, et lactis stantes scaturire. Nam ut omnibus partus manis es tu esset, et omnes iam cos, qui lianc aderant, quam qui postea audierint , ad idem miraculi induceret, idcirco ipsa puerum alit , et lacle suo vult enutrire, et inquit Quis annuntiabit Abrahae quod lacte puerum, Sarra a Ilo novum et admirabile , et praeter expecta

tionem mihi concessum, inquit, Quod peperi silium in

e senectute mea. 3 Quid hoc est, Peperi dium in senec-3tute mea a quia praeter sterilitatem sufficiebat senectae templa , ut partia Spes tolleretur. Verumtamen impedimenta haec omnia e medio sustulit Dominus, et pueri par tum et lactis lantes mihi concessit. Verum Videamu Sequentia. Postquam impletum est lactendi tempus, a Vidit,hinquit Sarra silium Agar AEgyptiae, qui natus est Abrahae,3 ludentem cum Isau puer suo. Et dixit Abrahae: Ejice hanc illam hanc, et dium ejus. Nequaquam enim haeres

heri silius ancillae cum silio me Isaac Durum autem api, paruit verbum hoc coram Abraham super sdio suo'. hVides obsecro hic , dilecte, Sarram iterum non serentem Ismaelis nimiam licentiam, neque patienter SuStinere volentem ancilla filium cum suo Isaac conversantem Sicut igitur prius Superbiam Spiritum Agar humiliare Volens, vehementi indignatione fugam inire eam coegit ita et nunc volens ab initio reprimere Ismaelis temeritatem , et non seren , Curii Videret puerum suum a Deo sibi donatum cum ancilliae Egyptiaca siti simul versari , dicit

138쪽

Abrahae die Esice ancillam, et silium ejus. Non enim erit haes res silius ancillae hujus cum filio meo. Quoniam et se in extrema aetate eSS Videbat, et Patriarcham quoque decrepitum, Erant enim ambo, inquit, pleni dierum 3; suspicans, Si sorte repente morerentur, ne ISmael, eo quod ex Patriarchae concubitu natus esset, se in patris haereditatem in trudere, participemque et aequalem Isaac fieri tentaret:

idcirco dicit: Ejice ancillam hinc et stilium ejus. Discat, inquit, jam nihil commune habiturum ilium ancillae cumsilio meo Isaac. Neque enim aequum est ut stilius aegyptiae ct ancillae, cum silio meo et dominae Simul versetur. Coalerum Sarra non sine causa rem hanc egit, Sed jure ac meritori atque ita congruenter , ut et Deus collaudarit ejus dicta Patriarcha vero bene allectu Erga ISmuelem, moleste accipiebat quae a Sarra dicebantur u Durum enim, hinquit, apparuit verbum hoc coram Abestiam de filio 3 suo a Neque enim de Agar multum Sollicitus erat, Sed erga puerum ita afficiebatur , utpote jam adoleScentem. Sed considera, obsecro, hic clementi Dei miram clementium. Nam quia vidit et Sarram pati aliquid inmaniam, et aegre ferre parem siliorum honorem, idque merito Abraham autem non serre aequo anim ejectioncm Ismaelis et ancillae: nam licet non obluctoretur Sarrae ob Singularem mansuetudinem , attamen durum ei videbatur, hoc est graVe, OlEStum et onerοSum. Tunc demum suam solitam Servans misericordiam , et concordiae illorum copulam constringens , dicit ad Abraham: e Ne durum Sit coram te 3 verbum lao de puero et ancilla. Omnia quodcumque di

xerit tibi Sarrata audi vocem ejus Vis Ne accipias , inquit, graviter quod ab ea dictum tibi est De Sed omnia quaecum, que dixerit tibi Sarra, audi Vocem ejus. II cIIaec omnia, inquit, quae nunc tibi dicit de Ismaelo

Gen. xviii, II. - Id. XXI, 2.

139쪽

et de Agar, accipe et audi vocem ejus. Ne Velis, inquit,

contristare eam, quae tanto tempore tantum amorem ergato declaraxit que non solum Semel, Sed et Soeundo Ut te a morte eriperet, Seipsam pro tua Salute 'poSuit, et auctor tuae hujus gloriae fuit. Primum quidem fecit ut cum tantis divitiis ab AEgypto redires , postea vero iterum incnula suit ut ita te veneraretur et observaret Abimelech. Ne igitur diversa ab his, quae locuta est, velis inire consilia:

enimvero non aliter eveniet. In Isaac enim ex ea natoti Um Semen vocabitum, et ipse erit tuus haeres. Filium autem illum ancillae crescere ac iam, et in gentem mag-3nam faciam tam , quoniam semen tuum est Fac igitur quae illa tibi dixerit, et obedi voci ejus. Cogita hic ob-SCCI O , quanta Subito concordia et pax in contubernium eorum concesserit, bonitate divina vinculum eorum ConStringente. Surrexit enim, inquit, mane, et accepit puneS, et utrem aquae, et dedit Agar , et imposuit Super humo

prum jus et puerum, et dimisit eam L , Vide hic iterum Justi eximiam probitatem, et qua ratione in omnibus religiosam Suam mentem declaret' nam quando audivit Sarram dicentem : Ejice ancillam et silium ejus , si durum ei videbatur, e quod hene assiciebatur erga Ismaelem; erum ubi Dominus praecepit, Statim secit quod imperatum Crat, etiam naturalis amoris oblitus , quasi diceret : Ubi quid praecipit Dominus, sacessant omne assectione , quia natura dοminus est, qui praecipit. Di accepit igitur, in-3quit, ancilla pane , et utrem aquae, grESS ES Cum spuero'. Verum, Ob Secro, Vide iterum, quomodo propter benevolentiam, qua prosequebatur Justum Deus, haec quoquo Superna cura digna habeatur. Ut ergo abiit, vagabatur per Solitudinem , et cum aqua con Sumpta nullam uS-

quam inveniret consolationem, objecit puerum, inquit,

140쪽

128 o. IIRIS OSTOMI ancn IEPISCOPI U. I. 3 suble rinam abietem Disrumpebant ii enim ejus viscera, et dolebat multum ob immodicam erga puerum assec-lionem. Sedit, inquit , adversus eum, quasi adsuetum arcus Dicebat enim : Non videbo moriem pueri mei. Eth sedit e regione pueri. Clamans autem puer , plora Vit'. Caeterum misericors et henignus Deus , patri et matris Creta DOS CUPam Da transcendens pietate , u Exaudixit vocem pueri de loco ubi erat ri Misertus est et pueri et calami latis Agam permisit tantum eam experiri quid sit Solitudo , et statim suum concessit praesidium. Et voca

vit, inquit , Angelus Dei Agar de coeloe et dixit ei: Quid

hest, Agar Ne timeas: audivit enim Deus vocem pueri de 3 loco ubi est. Surge, accipe puerum, et apprehende ma-hnum ejus. In gentem enim magnam sociamen in . Omisericordiam Domini non quia ancilla erat . despexit eam, sed quia Patriarchae promiserat, et quia illius Semen erat, ton tam quo liae curam erga eam declarare dignatur. Dicit: Quid est Adi ars Ne timeas : exaudivit enim Domisnu Vocem pueri. Surge et accipe illum , et apprehende 3 manum ejias. In gentem enim magnam suciam illum. Ne moeren , inquit, e quod e domo eiecta sis. Tantam enim curam ego pueri agam , Ut sit in gentem magnam ipse sit. Et aperuit, inquit, oculos ejus'. Non quod antea non viderit, sed quia nihil proderant ei aperti oculi ante supernam vi tationem. Propterea cum vellet suam providentiam declarare , inquit Aperuit oculos ejus: id est , indicavit ei ignorant , et mentem ejus excitavit, viamque ei ostendit, ut videret locum in quo stantes quod seu turiebant. Et vidit , inquit, puleiam aquae ViVentis, et nivit , et inplevit utrem , et potavit puerum'. In inviis viam praebuit, et perplexae menti nullamque abitis spem