[Omnia quae extant juxta Benedictinorum versionem]

161쪽

tiam mi illam, noli cli Vilis sonon Servos, non tot et tot ingera agri, non externae Venu Stati formam, Sed animae pulcliritu

clinem et morum nobilitatem. Nam quoniam videbat nequiliam eorum, qui in Chananae habitabant, Sciens quantum bonum sit conjugem habere iisdem moribus praeditam praecipit servo, et juramentum adhibet, ut ex Sua cognatione laxorem Isaac adducat neque intervallum locorum, neque ali: dissicialiates segnem eum in his redduntra sed

Sciens rei necessitatem, omnem curam et studium adhibet ac milli domesticum. Caelerum Patriarcha virtutem tantum animi quaerens et abhorrens a Vicinorum malitia, ita

quidem e geri : at nunc omnes hujusmodi conditionem ne cogitarent quidem Nam etsi vitiis innumeris plena sit, hoc solum inquirunt, quantum abundet pecuniis caetera omnia posteriore loco habent, ne Sciente se, Si mens perversa sit, licet immenso a IIluant divitiae, cito in extremam venturo inopiam , et nihil profuturas opes, cum non sit ibi mens , quae heri illa dispensare queat. III. Verum Patriarcha servo accuratum dedit mandatum, et juramentis eum astrinxit. Videamus autem nunc sit

sorvi probitatem, quomodo heri pietatem imitutus sit. Nam postquam vidit tam seriora ustum sibi praecipere, dicit ei:

Si non voluerit mulier venire mecum , vis silium tuum in v terram unde existi, inducam Ut non inquit, si di 1 cultas aliqua incidat, transgrediar mandala tua , rogo, quid oportebit me observare , et num placet tibi ut illuc abeat

Isaac, t accepta SponSa, redeat, Si non voluerit, ut mandasti, venire mecum Quid igitur Justus 3 Denegat hoc et dicit Attendo tibi : No educas silium in eum illi ac L Non erit tibi hac re opus. Qui enim mihi hoc pollicitus est, et promisit Semen eius ita multiplicandum , etiam curabit hoc ut prospere Succedat. N igitur abducas illuc filium

162쪽

ymeum : Dominus Deus coeli et Deus terrae , Vide quomodo Superius SerVum adjurans, ipsum de omnium Conditore instituit; et nunc precaturia iterum , eadem Verba dicit, per omnia Servii a docens, ut fiducia in eum plenus iter amipiat, et de bono rei exitu hene speret. Docet enim eum quantam olim ab initio enevolentiam Dei invenerit,

et eum, qui a dona paterna Se evocaverit, et usque ad hoc tempus ita gubernaVerit, jamque in tam provecta senecta Isaac dederit pro Spera etiam, quae adhuc restabant, facturum Sse. Dominus Deias, inquit, coeli et terrae , qui as , sumpsit me de domo patri mei, et de terra, in qua natus,sum , ille ipse qui locutus est mihi dicens sibi dabo, terram hanc et Semini tuo '; ille, qui tantam erga me declaravit benignito tem et curam, Ipse mittet Angelum suum ante te, et inde accipies silio meo uxorem . , Considens, inquit, hi tacertus enim Sum eum, qui Antis me beneficiis hactenus prosecutus est , prioribus etiam illud additurum, et missurum Angelum suum ante te. IpSe inquit , viam tibi praeparabit in omnibus , uxoremque tibi

notam faciet, ut, accepta ea, huc redeas. Quod si contingat, quod Absit , ut reluctetur uxor venire huc , alienus Eri a

maledictione juramenti Tantum dium meum illuc ne abducas. Nullum enim mihi dubium est, quin Dominus secunda tibi faciat omnia. Declarans quantum divinae potentiae sidat, prohibet servum ne silium illo inducat. Postea ,

cum diligeriter mandasset Servο, curaque eum libera SSet, Verebatur enim Ser Vias ne mandato non implet periurii reus fieret , si Posita, inquit, manu Sua subter femur, jura

vitae Super Verbo hoc, quod silium suum illia non ab , duceret Isaac Vidisti quomodo ab initio servus indicaverit Nam erga dominum henevolentiam 3 vide nunc quomodo ea Patriarchae doctrina melior evaserit, et imi

163쪽

taliis fuerit Justi pietatem atque religiοnem a Acceptis

senim, inquit, Servia decem camelis, et de omnibus honis,hquae domini sui erant, Surrexit et profectus est in Mesopo- lamiani in civitatem Nachor, et recumbere camelos secit, extra civitatem juxta puteum a liade VeSperi, quando egre-hdiuntur aquaturae. Et dixit : Domine Deus domini mei, Abraham Vide servi probitatem morbis Dominum a Patriarcha nominat a Domine enim, inquit , Deus domini mei Abialiam, , qui tanta in illum benescia contulisti. , Et quid miraris si servus iam ita voeat Deum Abruliam ipse

Omnium Deus tu onstrans quomodo dustorum Virtutem magni

sociat, inquit: u Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et, Deus Jacob et dicit Domine Deus domini mei 3 Abraham, prospere dirige coram me hodie, et ac miseri cordiam cum domino meo Abraham '; quasi diceret: Faciat impleantur e , quo ille vult , et Secundum j Us en lentiam prospera ac omnia. Fac misericordiam cum domino v meo Abraham. Quid est, Fac misericordiam pri Voti compotem eum fac a Deinde inquit: e Ecce ego si propter 'sontem aquae , silia autem habitantium civitatem egre-3diuntur ut hauriant aquam, et erit virgο, cui ego dixero:

h Inclina hydriam tuam ut bibam, et dixerit mihi Bibe, et

3 camelos tuo potabo , Squequo bibere omne CESSent,

uillam praeparasti puer tuo Isaac me in hoc cognoscam quod misericordium feceris domino meo A braham . Vide Servi prudentiam. Nam quia noverat Patriarchae hospitalitatem , et quia Virginem inde ducendam par erat iisdem eSSe praeditam moribus, quibus Justus ille , nullam aliam conjecturam inquirit, Sed characterem virginalis animi ex hospitalitate conigero vult , et inquit Si quando ego aquam ab ea petivero , et inclinc mihi hydriam , et non

164쪽

solum suciat quod petierim , sed etiam candorem ac liberalitatem menti Suae declaret dicatque Etiam camelos

3 tuo aquai, O, 3 morum Vorum mansuetudinem Salis ex

aquae largitione ostendit. 5IV. Animadverte, obsecrο, charissime, quantum fuerit, quod Virgo tenera, aquatum prosecta, non solum anni erit ejus petitioni, et deposuerit ab humeris hydriam, et ad satietatem praebuerit petenti viro peregrino et prorsu ignoto: atque non solum illi dederit, sed et camelos omnes aqua Verit, et per ea, quae fiebant, monstraverit animae Sus ingenuita tem An nescitis quod multi etiam viri denegant saepe petentibus talia pit quid dico de aqua, quae praebetur Interdum cum saces tenent, et ob accedentibus orantur ut paulisper expectent, quo lumen accendant, id sacere re nutant, tametsi nihil inde minuatur ignis , etsi innumeri sint qui accendere velunt. Ilic autem et mulier et puella, hydriam quoque super humeros serens , non Olum non gravatim tulit quod ab ea peteretur Sed et pluSquam petitum erat, concessit , et potum dedit, ut petebat, atque ex Seipsa etiam camelos potare sestinat Annuerat enim e nignus Deus Patriarchae precibus, Angeloque u mi SSO, omnia illa dispositi sieri sicut servias petiverat. Dein OSt- quam vidit reipsa preces Patriarchae est caces , et obtinuit virginem, quam optabat, illiusque eximiam vidit hospitalitatem, vide quid sit, dicit enim : Festinavit, et evacuavit aquam in canales, et cucurrit ad puteum , ut hauriret a I auem, et aqua Vit omnes camelos ejus Vide locupletis- Simam promptitii dinem. Per hoc enim quod ait: Festina, vitret evacuavit hydri via, et cucurrit ad puleum, monStratur puellae iam in alacritas: quia neque ut aliena aufugit, neque praetextu continentiae petitioni renuit sed cum multa mansuetudine inquit Bibe domine u cogitata obsecro,

165쪽

quanta etiam ea late fuerit continentiae diligentia , et mo destia eminentia, hospitalitatisque Dequentia. Quibus igitur opibus haec non sunt pretiosioras quibus thesauris haemnon sunt praeferenda PIIaec summa dos haec innumera bona, haec thesaurus qui non consumitur. Viden igitur prudens servus manifestam Dei pro Videntiam me Discebat eam, in-5quit, et silebat, ut sciret prosperum-n secisset Dominus 3 iter Suum an non Quid est illud , u Discebat eum D, Verba ipsa puellae diligenter considerabat, Spectum , in coSSum habitum, aliaque omnia, et expectabat, Ut scirethan prosperum focisset Dominu iter uiam, an non. Iam quae jam acta erant, insignem etsi jam virginis indicabant virtutem. Et de remunerans ejus obedientiam et aquae Subministrationem, e Circumponit ei, inquit, inaures haureas et et duas armillos , et diligenter addiscebat quod ad ipsam pertinerent. Et rogabat Cujus es silia et numhest apud patrem tuum locus diversorii D, Considera et hic puella responsum. Nam Sicut, cum aquam peteret, non Solum eam dedit, sed et camelos illius potavita ita et hic, rogante Seri O num esset locus, et cujus esset silia, inquit:

u Filia sum Bathuelis silii Melchae, quem peperit ipsi Naachor Dicit et patrem et avum , ut illis cognitis fiat alacrior Vide candorem puellae Ne patre rogatur, Et non solum hunc indicat, sed et patrem patris. Et cum roga SSet SEPVU Sohim on esset locus divertendi, illa addidit u Non 3 Solum locus , sed et oenum et pabulum multum apud nnos . , se ut audivit servus , admiratus est miram tiargam puellae hospitalitatem. Et ut didicit se non ad ignoto quosdam venisse, sed in domum Nachor, qui frater erat Patriarchae uruo cum probaret , inquit, homo adoravit Dominum , Exhilara lus iis, quae cognoVerat, ut iis, quae

166쪽

ipsi puella dixerat, adoravit Dominum, gratiasque illi egit,

e quod in Patri orcham et in se tantam declarasset providentiam, et quod omnia plana et sucilia illi reddidisset. Et dixit : Benedictus Dominus Deus domini mei Abra, ham, qui non abstulit justitiam Suam et veritatem a do- , mino me Post stium vidit puellae benevolentiam, et ab ea omnia manifeste didicit , tunc et ipse puellae significat quis esset, et per gratiarum actionem in Deum , palam eisicit se non ex aliena domo venire , sed Patrem Nachoris esse eum, qui huc Se misisset Isaac ubi didicit puella, cum magna Voluptate cucurrit, inquit. Vide quomodo in singulis declaret nobis hospitoli tulis alacritatem, cui Suri Verbi , mansuetudine u Cucurrit enim, inquit, et annuntiavit ins domo matris suae juxta verba haec ' D Omnia quae nudi-Verat a Servo, parentibu Significavit e Et cucurrit, inquit,h Laban ad hominem soras ad sontem Vide quomodo et hic cursu desiderium suum monstret , Et ut vidit homi nn sim Stantem apud fontem cum camelis, dixit ei: Veni vingredere , benedictus Dominus burdoris stetisti Ego disposui domum et locum camelis si h Vide et hunc benedicentem Deum in adventu peregrini, et quomod Antequam hospitalitatem impleret opere, multis eum hortatus est. Aeni , inquit , ingredere dam enim praeparavi do

mum et lociam camelis , Deinde ingresso eo, inquit: e DeS- stravit camelos et dedit paleas, et scenum , sit aquam , ut flavarentur pedes ejus . V. Vide quomodo hi, qui adhuc errore tenebantUr magnam hospitalitatis curam agebant. v Et dedit aquam , utvlaVarentur pedes ejus, et pede virorum, IULCUm eo erant. v et apposuit ei panes ad comedendum. Sed hic attende ,

Obsecrο , magnam simul prudentiam. Quid enim ait

167쪽

u Non comedam, donec loquar verba mea L a Vos quidem, inquit, officium Vestrum in me praestitisti morum autem ne, quaquam antea quietis meae rationem habebo, donec cau. Sambo docuero, propter quam in hanc viam im missus, et quare a Chananaea huc venerim, et quomodo in domum vestram huc ductus sim, ac cum omnia didiceritis, tunc et vos VeStram erga dominum meum benevolentiam declarare poteritis. Narrationemque orsus ait: Servus Abrahae sumheg Dominus autem benedixit dominum meum Valde hei dedit ei oves et vitulos, aurum et argentum, SEPVOS Et nancillas camelos et asinos. Et peperit Sarra uxor domini, moi silium unum domin meο, Cum pSe jam senuisset,

, et dedit illi omnia quaecumque habuit . , Vide quomodo cum diligentia omnia ei narrat. Illius sum, inquit, Abrahae SerVUS, quem nosti S. Di Scite itaque quantam ab omnium Domino benedictionem consociatus sit, ita ut valde sit ditatus. Deinde docens divitiarum copiam, inquit Oves et

v Vitulos , argentum et aurum, servos et ancillas, camelos

5 et asinos acquisivit. 3 Audite, divites, qui tot et tot quotidie emitis proedia, et balnea, ac deambulacra, et splendi

das domos aedificatis. Videtis in quibus divitio Justi fuerint constitutae 'usquam ager, nusquam domUS et Super- Vacanea iumptuosita Sed Ves et vituli, cameli et asinae,

servi et ancillae Et ut discas servorum multitudo unde ei conligerit,reddidit alio loco : Vernaculi omnes erant'. v. Ilic igitur, inquit, dominus meus, cui tantae acultate Sunt, et qui multam superne gratiam invenit, quando jam Senuit, ex Sarra filium Suscepit, hunc quo habens unigenitum, ipsum haeredem omnium Suorum jam constituito quippe omnia dedit illi quaecumque habuit. 5 Dein postquam Dorrct vit domini gloriam, et Isaac partum, dicit insuper et mandata, quae acceperat ab her Suo, ut in Charran proficisce-

168쪽

Petur u Et licis iuravit me, inquit, dominus meus, ilicon seth non accipies uxorem silio meo Isaac de omnibus filiabus 3 Chananaeoriam, inter quos ego habitora sed in domum 3 patris mei vade, et ad cognationem meam, et inde acci ypies uxorem silio me Et ipso quidem haec mihi mandavit, ego autem dissiculi alem negotii mecum perpendens, rogabam dona inum meum: Si non voluerit mulier venire, mecum. Et dixit mihi : Dominus Deus , cui complacuis coram eo ipse mittet Angeluua Suum tecum, Et proSperumhfaciet iter tuum, et accipies lixorem silio P ex OsDI-ytione mea, et ex domo patris mei 'quod si non potuerit, persuaderi mulier, ut tecum huc proficiscatur, tunc inno-ycens Cris a maledictione mea . Igitur Dominus quidem haec mihi mandavit, et talium precum viatico me instrUctum huc misit. Ego autem retus illius precibus , ubi ad fontem veni haec verba locutus sum , et dixi Domino h Deus domini mei Abraham , si tu prosperum socis itery qu nunc abe : Ecce ego si apud sontem aquam silices autem hominum hujus civitatis egredientur ad haurien udam aquam. Et erit virgo , cui ego dixero : Porrige mihi 3 parum aqua ex hydria tua. Si dixerit mihi : Et tu bibo,

he camelo tuo aquabo, ipsa erit uxor, quam praeparaStih servo tuo Isaac. Et in hoc sciam quod feceris misericor-

di aui domino meo Abraham . , Ilaec ego quidem, inquit, apud memetipSum Deum rogavi, nondum autem finem soceram illa dicendi , et confestim adimpleta sunt. Nam priusquam ego dicendi sinem sacerem, ecce Rebecca exiit,ba quam serens in humeris suis : dicebam autem ei Da, mihi potum. Et accelerans deposuit hydriam suam , et dixit mihi Bibe et tu, et camelos tuos aquabo . v Et cum

viderem jam evidentem fieri Dei providentiam , interroga-

169쪽

ham cujus esset silia. Et ut didici ex iis, quae dixit, me non

ad alienos venisse , Sed in domum Nachor ira tris domini mei, sumpta spe bona, Appendi i inaures et armillas, et, cum hoc placeret, adoravi Dominum, et benedixi eum, domini mei Abraham, quia prosperum mihi iter fecit, ut, assumerem siliam ibatris domini me Vorum haec ita a Domino manifeste dispensata sunt, prece quippe domini

mei tunc exitum habuerunt. Caeterum vos, Si vestrum ossicium impletis , u Facite misericordiam et justitiam cum 3 domin meo et in minus, annuntiato mihi'. Nam mihi, inquit, significate, ut Scire possim quid oporteat me sacere.

Quod si minus placet, et idipsum dicite, ut alio iter faciam, et me convertona Vel ad dextram, Vel ad Sinistram h Postea quoniam Deus erat, qui omnia propter preces patriarchae secundabat, dicunt ei pater et frater virginis mea Domino, exiit verbum hoc : non poterimus tibi contradicere vel, malum vel bonum 3 Ex narratione tua satis intelligimus totum hoc divina dispensatione fieri ne igitur putes nos velle adversari iis, quae De probantur : illi id enim sacere

non possumuS. Ecce habe Virginem, tolle eam, et proh sciscereri et erit uxor silio domini tui, sicut locutus esti, Dominu q.

VI. Vidistis quomodo studebant olim siliis suis uxores

ducere quomodo magis animae genero Sitatem, quam Opum abundantiam inquirebant iusquam instrumenta, nUS Uan pacta, et alia ridicula, quae nunc apud nos sunt, et conditiones illie, quae lubuli in Seruntur : Si absque liberis, inquit, moriatur , Si hoc et hoc contingat 3 erum apud illos nihil tuto, sed maximo et Securissima tabulae erant virgini mores nusquam cymbala et choreae. Et hoc Scies, quando ad sponSum uliginem videris i iitroduci uit enimi, audivit Seri uS, inquit, haec a patre et fratre adoravit Deum

170쪽

158 S. Io. enllISOSTOMI AE cn IEPISCOPI T. 3.3 super terram . 3 Vide quomodo in singulis, quae siebant, universorum homin gratia offert. Ipse enim erat, qui antea praeparabat omnia , et Secundum Patriarchae verbum praemittebat Angelum ante illum,.qui omnia seliciter ordinabat. Denique quia certiοr sactus de negoti feliciter persecto uiro lata, inquit, a Sa aurea, et argentea, et Vestem, dedit B ebeccae es, Nunc cum siducia ei ni sibi conciliat ossiciis, quasi jam verbis desponsatam Isaac. Ηοnorat autem donis et patrem, et matrem, et cum vidit negotium et mandatum impletum , tunc tandem refici e pasSUS St. Comederunt enim, inquit , et biberunt ipse et viri, qui, cum eo erant, et dormi Verunt. Ciamque mane Surrexi SSet,

, dixit: Dimittite meri ut vadam ad dominum metam . Quoniam omnia mihi taui soliciter Successerunt, inquit, et iiihil est quod restet, Sed ad placitum Vestrum re agitur, dimittite me, ut beam ad dominum meum. Dixerunt salatem, inquit, Patre et materet Manent nobiscum virgo, diebus quos decem, et post haec abibitis. Illo autem dixith ad eos : Ne me delineatis , et enim Dominus prosperumhsecit iter meum : dimittite me, ut abeam ad dominum, meum si h Quare, inquit, dissertis et procrastini lis, cum Deus tantam facilitatem mihi in omnibus dederit , Dimittite ut abeam ad dominum meum. Illi autem dixerunt Voce-

mus puellam , et inlor rogomu eam. Et Vocaverunt eam ,

, dixeruntque ei Ibis cum homines Illa autem dixit Ibo., Et dimiserunt Rebeccam Sororem Suam , et Substantiasn ejus, et servum Abi filiam , et eo qui cum eo erant. Et, benedixeri in Rebeccam et dixerunt ei in Oror nostra es,

, sias in millia decem millium, et haereditui possident segmen tuum civitates inimicorum'. v Vide quomodo et illi ignorante virgini quae sutura sunt praesignificant, De men