[Omnia quae extant juxta Benedictinorum versionem]

201쪽

IN TAP. XXVI. GENES AEO MILIA LII. 8s

jam operibus exhibebat. Et sicut David Satilis magnam

invictiam reprimebat, secedens et Subducens se, et illius refrigerabat ardorem meodem sane modo et Justus ille

apostolicum illud implebat: Date locum irae . Et relicta 3 civitate, exiit' in vallem aeterum vide quantam illicitErum mansuetudinem pro se tulit Neque enim hic sinis

suit molestiarum Vnam cum etiam illic esset, et lantes esladere vellet, rixas moverunt. Fodit enim, inquit, piateos, y quo ante pueri patris ejus secerant, et obturaverunt Phy-hlisti tua, et imposuit eis nomina, quae pater SUUS imp OSUE-3rat. Et oderunt, inquit, pueri I Saac, et invenerunt pia 3 eum aquae Viventis':3 hoc est subtus caturientis. AEth litigaverunt pastores Gerarorum, dicentes suas AESSes aquas . ruic quoque nihil contendit Iustus , neque ob luctatur, sed etiam pastoribus cedit IIaec enim Vere man-Suetudo St, non quando quis ossensus a potentioribus mansuete serta sed quando quis ab iis etiam, qui inferiores putantur, ossensus cedit: tunc enim ejus, qui invaditur, mansuetudini totum ascribitur; nam alia diceret qui eum man Suetudinem Simulasse, quia non posset potentiae offendentis resistere. Sed ut discas eum regi ceSSiSSe, non propter potentiam ejus, Sed suo more agentem, Vide Uomodοidem apud pastores saciat. Et sicut ille dicebat me B ecede a nobis v et Statim quasi accepto mandato , abscessit ita et nunc, paStoribus laedere cupientibus , et puteum sibi vindicantibus , recedit. Atque ut perpetuo hanc injusti tiam scirent posteri, nomen imponit puteo ex eo quod acciderat Enimvero quia manifestam admiserant injustitiam, vocavit nomen putei , loci injustitia'. Et erat po Sic a. quasi in columna aereari posteris nomen loci doctrina et

mansuetudinis justi, et iniquitatis illorum. Nomen enim

202쪽

186 o. TRIITSosT OVI ARCIIIEPisco P P. loci se ciebat, ut quisquis rogaret quarenam Sic vocaretur, disceret et hujus virtutem, et ingentem illorum malitiam. Animadverto, tr deS , quomodo etiam hic suam augeat Virtutem , per Omnia mansuetudinem suam exhibens et

illi ingenti nequitia, etiam inviti Justum illustriorem reddere satagant. Neque enim contenti iis, quod fecerant, poSt- quam alium est oderunt puteum, iterum in Stant rixamquemo Verit u Prosectus enim, inquit, illinc odit puteum, alium clitigabant autem etiam de illo, et nominavit eum, , Inimicitias Ilic iterum animadverte Justi prudentiam. Non omnin puteum, ut videtur, abstuleriant, Sed Contendebant: et visa manifesta injustitia, discesserunt. Proptereau Inimicitias eum appellavita, quod inimicitiarum suisset occaSio caeterum quotidie propemodum taliari Frens ab iis qui regionem incolebant, non gravatim tulit, non abjecto fuit animο, non cogitavit secum . neque dixit : Ecce ne puteorum quidem ut sim dominus mihi daturae an non Superno auxili destitutus sum Dannon Dominus, abiecta cura, mei oblitus est ps Nihil ejusmodi vel dixit, vel cogitavit Sed omnia magna cum mansuetudine toleravit, et idcirco dignus fuit habitus, qui ampliori divino auxili adju-Varet Ir. Nam haec quae evenerunt , exercitatio, ut ita dicam, virtutis Iusti fuere. Dicit enim : Prosectus illinc so- di puteum alium, et non contenderunt super illo tactyagnominavit nomen ejus , Latitudinem , dicens : Quia 3 nunc dilatavit nos Dominus, et crescere nos fecit Super

3 terram'.

III. Vide gratum animum Iusti. Nam cum priore sontes diripere tentarent, non aegre tulit, non obliiciatu CSt: Sed in sola puteorum appellatione malitiae illorum indele, bilem reliquit memoriam Ilic vero quia nulla suerunt ObStacula, Sed cum omni libertato laboribus suis frui licuit,

203쪽

totum tribuit Deο. e Vocavit enim, inquit, puteum illum, Latitudinem set deinde interpretatus vocabulum, dicit:. Propter hoc Latitudinem voco, quia dilatavit Dominus et

auxit nos Super terram. 5 Vidisti piam mentem, quomodοnon facta mentione tantarum disticultatum, quae obstiterant, honorum tantum meminit, et pro illis gratias Deo agit, et dicitiae Quia dilatavit Dominus nos, et auxit OSi, Super terram , Nihil enim tam acceptum Deo, ut anima grata et gratias agens Nam cum innumeris beneficiis quotidie omne nos prosequatur, Sive elimia S, Sive nolimuS, Sive ea Sciamus, Si V ignoremus, nihil tamen aliud a nobis exigit, quam Ut habeamus gratiam pro iis, quae nobis con cessa sunt, ut pro illa ipsa gratiarum actione ad ampliora danda proVocetur. Ilo ut scias, vide quomodo Iustus ille grati admodum animi causa denuo supernum meruerit,i- Sum. Nam quoniam condignum suae virtutis specimen exhibuerat, et apud Gerarenos, et cum rex eum expelleret, et Cum P a Store puteo auferrentia enignus Dominus veluti confirmaturus ejus alacritatem, jam ob insignem illam mansuetudinem eum acceptum haben tapo Si quam aSCendit illinc ad puteum iuramentio Visus est ei Dominus in 3 nocte illa, et dixit : Ego sum Deus Abraham patris tui,

une timea : tecum enim sum, et benedicam te, et multi-y plicabo Semen tuum propter Abraham patrem tuum V Vi-3Su e St ei, inquit, in nocte illa. Considera Dei sollicitu dinem taut illum res ocillet ac sidentiorem reddat, apparet ei, et dicit: e Ego sum Deus Abraham patris tui, squi patrem tuum glorificavi et de celebrem reddidiri ac peregrinum advenamque illustriorem omnibus incolis feci. Ego sum ille, qui hunc ita crescere curavi, et in omnibu curam ejuS OSSi. Ego sum, ne igitur timeas. Quid sibi vult illud,

Ne timeas ph No tibi mirum videatur quod ab Abimelech

204쪽

Sis Oxpulsus, quod a pastoribus sis injuria assectus. Multa talia et pater tuus pertulit, et inde gloriosior essectus St. No igitur hoc te terreat : Ego enim tecum sum. 3Idcirco haec fieri permitto, simul volens et declarare tuam Virtutem, et manifestari mentis illorum pravitatem, ut horum omnium cauS te Coronem. Tecum enim sum, ideo et invictu eris, atque infestantibus potentior, et invadentibus sortior Et tantam tui curam habet, ut invidiosus illis sis futuruS e Ego enim tecum sum, et benedicam te, Et mul-htiplicabo semen tuum propter Abraham patrem tUUm. Considera benignitatem Dei. Nam postquam dixit V Ego 3 Sum Deus Abrahae patris tui, et ostendit quomodo sibi vindicarum erit, propriumque fecerit Patriarcham, ita ut dignatus sit se vocare Deum Abrahae, atque Dominus a Conditor orbis, unius hominis Deum se dixerit, non concludens in uno Patriarcha dominium suum, sed magnam in illum suam benevolentiam monstrans; Ita, inquit, eum mihi feci proprium, ut apud me reputetur tanti, quanti alii omnes Video Et multiplicabo Semen tuum propter 3 Abraham patrem tuum: multas, inquit, illi debeo re tributiones ob suam in me obedientiam rigitur propter illum multiplicabo semen tuum. Simul et Iusto siduciam indidit, et sacta patris mentione, ad aemulandam paternam virtutem provocavit. Postquam autem tanta ei bona prο- misit, aedificavit, inquit, ibi altare, et invocavit nomen, Domini, et ixit illic tabernaculum suum L Quid est, eaedificavit illic altares, Gratiarum actiones, inquit, illic Domin obtulit, qui tantam pro se gesserat sollicitudinem. Et foderunt illic pueri Isaac puteum. 3 Demum Cum Securitate degit justus jam qui dixerat: Ego tecum sum, x et benedicam te, et multiplicab semen tuum et ipse immul eum et illustravit, et omnibus secit spectabilem Ita-

205쪽

quo vide Abimelech illum, qui abigere eum aggressus est, ac dixit: Ahi a nobis, 3 nunc ad eum accedentem diu vit, enim, inquit, Abimelech, et praesectus gynaece et dux, exercitus ejus, et dixit eis Isaac : Quare venistis ad osti vos autem odi me habuistis, et expulistis a vobis . Vide, oh Secro, quanta Sit mansuetudo Justi Videns eos, a quibus fugatus erat, et qui tant eum di suerant prοsecuti, nunc veluti supplices ad se venire, non Superbivit contra EOS, non elato sui animo, memor eorum, quae sibi a Domin dicta suerant, neque virtute Domini fretus insurrexit

contra regem VSed iterum consuetam man Suetudinem praese serens, cum magna lenitate Verborum dixit eis : Quare, venistis ad me pisos autem odio me habuistis, et a vohis expulistis. Quare, inquit, censuistis ut vobis veniendum

sit ad me expulsum et odio habitum P Et dixerunt Vis dentes vidimus quia Dominus tecum, et diximus : Fiat

sexecrati inter nos et inter te, et disponemus foedus te vaeum, ut ne seceri nobi Scum malum, Sicut no non abomi nati Sumu te, et quomodo tecum bene sumus usi, et dimi-3Simus te cum pace, et nunc benedictus tu a Domino'. IV. Vide quantum mansuetudini robur, qUantaque Virtutis potentia. Nam qui pridem abegerant, nunc Veniunt ad peregrinum, ad Virum civitate carentem, ad erronem et non solum satisfaciunt, ac excusant se de iis, quae commiSerant, et peccatorum Veniam petunt, sed et praedicant justum, indicantque ibi incussum metum, ac confitentur suam infirmitatem, et Justi magnam tostantur Virtutem.

Quid enim robustius eo, qui secum habet Deum e Viden-htes, inquit , quod Dominus tecum est. Unde vobis illa scientiassu Prosecto, dicunt, ros ipsae nos docuerunt. Vidimus te abactum abigentibus sortiorem factum S Sota et

VeXatum eos, a quibUS VEXabare, Superasse, et ex rerum Serio

206쪽

Is s. Jo. TllETSOSTOMI ARCIIIEPISCOPI P. intelleximus te superno seu auxiliο. IIoc autem divinae dispensationis pus est, quod mens eorum ob Stupuerit Justum, et quod hoc cognoverint e quoniam igi, tur, inquit, Dominu tecum, stat execratio inter nos Vido quomodo impellente conscientia semetipsos reprehendere festinant, cum nunUS liu cogat, Vel facta objiciat. Nam nisi injuriam fecissetis, quare a Iusto petitis ut ineatur foedus p Sed ita se habet injustitia, quotidie

conscientia mordet, et Silente eο, qui offensu e St, poenam atque rationem exigi putant qui injustitiam sunt operati : quotidie anguntur, et quasi ibimetipsis praescribunt peccatorum suorum ultionem. Id cum et illi didicis sent: Sit, inquiunt, execrati inter no et inter te. Deinde dicunt qualem execrationem ieri velint v Et inibi-hmus foedus tecum, ut ne seceri nobi malum, sicut nosynon timus te abominati. Vide quomodo pugnantia inter Se prae mentis angore et turbatione loquuntur: Ne seceris nobis malum. 3 Quare sic timuisti Justum, videntes eum tantam pro Se ferre manSuetudinem erga cοS, qui laceSSe- hanc sed incorruplus judex , conscientia, eo excitavit, et animadverterunt quantum erga Justum ingrati suerint: propterea prae tiniore atque formidine non attendunt se diversa et pugnantia loqui. Ne feceris, inquit, malum non biscum , sicut nos te non abominati sumus. Quare igitur abegistis p Verum Iustus non petit rationem, neque expostulat, neque eorum dicta arguit u Et quomodo, in quit, bene te usi sumus, et dimisimus te iam pace, ethnunc tu benedictus a Domino. 3Vide eo Silpernam Vindictam timuisses Norant enim quod licet ipse propter humanitatem Suam non ulcisceretia quae secerant, Cum certe qui tantam ejus curam agebat, repetiturum esse rationem

eorum, quae in Iustum facta fuerant: ea propter dustum placant, et pactum inire cum eo student, stimul et pro iis, quae

207쪽

secta erant rationem reddenteS, et in futurum Securitatem sibi conciliantes ait secit eis, inquit con Vivium , et co- , mederunt et hiberunt: et cum SurreXiSSent mane juras vit unusquisque proxim Suο, et dimisit eos Isaac, et dis hceSSerunt ab eo cum salute L Vide Justi henignitatemquο modo cum eis absque vindicandi cupiditate loquitur eo non solum obliviscitur eorum, quae in Se facta, Sed magna hospitalitate illos excipit a Fecit enim eis convivium,

ne comederunt et biberunt. Convivi satis certa dat argumenta Se non ore memorem eorUm, quae in Se commiserant ait dimisit eos, inquit, et abierunt cum Salute hSignificavit per hoc divina Scriptura eo magno cum timore advenis Se periculum CXpectonte , et de rerum Summa, ut ita dicam, anxio S, ut excusarent se ad Iustum

contendisse. Vidisti quomodo nihil validius virtutes nihil potentius supernis auxiliis fretos Postea dicit diu In dio illo

abierunt pueri Isaac, et oderunt puteum, et dixerunt: ti Non invenimus aquam. Et Vocavit eum, duramentum. Ethidcirco vocavit nomen civitati, Puteus juramenti, usque, in hodiernum diem . , Vide et hic ex iis, quae acta sunt, loco nomen impositum. Nam quia effosso puteo nihil invenerunt in die illo quo juramenta inter Se fecerunt, Puteum juramenti vocavit nomen loci, ut actorum duraret memoria Vidisti quomodo Iustus ille, qui neque a lege eruditus suit, neque ad aliquem virtute praeditum respicere potuit sed patri Vestigia oculis S, et ductu a Conscientia, magi Stra humanae naturae insita, tantam exhibuit philosophiam Quae enim ab e facta Sunt, non Oham mansuetudinem indicabant Iusti, sed et praecepta Christi suis illum operibus implere ostendebant. Nam id quod Chris ius Discipulis sui praecipiens et admonens dicebat, ne solos diligentes diligerent, sed et erga inimicos charitatem

208쪽

Iba o. IIAVSOSTox AllcnIEPISCOPI c. v. exhiherent Q hoc ille nunc multo antea implebat, et lanta hospitalitate tractabat eos, qui magno ipsum odio proSecuti fuerant, omnemque vindictae cupiditatem anim Suo excludebat. V. Qua igitur nos venia digni erimus, qui post gratiam, post tantam doctrinam et Salvatoris praecepta, neqUe ad hujus Justi mensuram pervenire valemus 2 Et quid dico, ad ejus mensuram neque prope Stare poSsumus. Tanta enim nunc malitia abundantia obduxit omnia, ut et diligentes diligere res admodiam rara sit. Unde igitur nobis

salutis spes, si Publicanis deteriores fuerimus p sicut dicit Christus : Si diligitis diligentes vos, quid amplius acitis ps nonne et Publicani hoc faciunt L, Et Christus quidem

Volen nos ad Summum virtutis venire fastigium, illis superiοre Vult eSS Vno autem inseriore esse studemus. Et

quid dicο, Publicanis praeteriores et latronibus, et opulcrorum direptoribus, et homicidis Etenim hi omnes diligunt eos, qui erga se bene assecti sunt, et Saepenumerο etiam pro dilectis periclitantur. Quid igitur uerit nobis

miserabilius, qui tantam a Domino misericordiam nacti Sumus, et innumera mala facientibus deteriores invenimur Ob Sece igitur, cοgitemus et supplicii magnitudinem, et consuSiοnis, quod alibi sutura est, gravitatem, ac vel Saltemn Unc O Stram agno Scamus generositatem, et obtemperemus doctrinae Christi, ac non solum nos diligente Sincere diligamus, omni odio et invidia ab animabus nostris eliminatis Vsed et eos, qui hostiliter nos perSequuntur, diligere studeamus: neque enim aliter Salutem cοnSeqUinos possibile erit, nisi hac incedamus viari et magis quam eos qui ne diligunt, illos diligere studeamus, utpote qui nobis innumerorum bonoruni sint auctores. Sic niuae peccatorum nostrorum remissionem invenire, et hu-

209쪽

miliata mento et contrita anima Deum precari poterimus. Quia cum anima ab omni odio libera mente tranquilla est, Dominum sedulo invocat, multumque sibi superne auxilium conciliat. Quod nobis omnibus concedatur, gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, cui gloria cum Patre et sancto Spiritu, nunc et Semper, et in Saecula

Saeculorum. Amen.

ΗOMILIA LIII.

Erat autem Sati annorum quadraginta, et duxit Iudith filiam Beel Chettaei et Basemath filiam Elom Evaei et exasperabant Isaac et Rebeccam LI Age et hodie, si placet, aggrediamur eo, quae heri dicta

Sequuntur, et Singula, Nantum nobi conceditur, aperia mus, ut domum cum utilitate aliqua redire possimus. Videamus igitur quae primum lecta Sint. Erat autem Esaii, vinquit, Annorum quadraginta, et accepit Iudith filiam, Beel Chettari, et Basemath filiam Elom Evaei et exaspe-hrabant Isaac et Rebeccam Vide quanta ex paucis his

verbis addisci possunt. Quare enim nobi numerum annorum Esati signavit pion absque cauSa, Sed ut Senectutem discamus Isaac, eumque jam provectum fuisse et ale. Nam si memore suerimus Coriam, quae antea dicta Sunt, et eum, quando accepit Rebeccam, quadraginta annorum fuisse; quando autem nati sunt ei filii, annorum exagintn, Scie- mu eum nunc centenarium esse, et in profundissima senectute. Quoniam enim OSthac narratur u e Si quomodo

Gen. xvi, Si, a. LXXI. 15

210쪽

pro seni hebetatos oculos habuerit, ideo numerum annorum Esau assignat, ut inde tempus Isaac certo scire poSSimus propterea dicit De Erat autem Esai annorum quadra, ginta. , Deinde ut Sciamus silii ejus temeritatem, qui uxores ducebat a gentibus, a quibus non oportebat, declaravit nobis unam suisse ex genere Chettaeorum, aliam autem ex genere Evaeorum quam vi nihil tale eum agere oportebat,

qui didicisset quantam diligentiam Patriarcha adhibuisset,

praecipiens SerV Su ut de cognatione sua silio Isaac adduceretur uxor quia etiam mater ipsorum Rebecca ex Charran venerat. Verum ut statim ab initio suos inordina-los mores indicaret, inconsuli is parenti hos illas duxit. Et Ut Sciamus quam male moratae mulieres suerint, dicit Scriptura De Et erant exasperante Isaac et Rebeccam. Et tu id est hac malitia pejus, quando illae, quae omnem honorem impendere debebant, non Solum hoc non agebant, sed et ad contentionem parati erant maec autem omnia non absque causa historia nobis significata: Sed ut postea, cum videris Rebeccam Jacob majori benevolentia prose qui discas eam non injuria rem eam socisse. Jam autem

ne Seriem contextu praeveniamus, scripta ipSa Sequamur. Factum est autem postquam senuit Isaac, et hebetati sunt, oculi ejus ad videndum ri jam enim, inquit, prae senio videre non poterata: Et vocavit Esau filium suum natuti majorem, et dixit ei vili mi, ecce senui, et nescio diem

3 mortis meae; nunc igitur Sume arma tua, pharetram et harcum, et egredere in campum, et venare mihi venatio-hnom, et ac mihi edulia, sicut ego amo, et asser mihi ut

3 comedam, ut benedicat te antina mea priusquam ego Osriar'. llic obsecro, dilecte, animadverte immensam Dei sapientiam, et quomodo pater quidem genuinam pro Se se

iens dilectionem, haec imperavit Esau; Sapiens autem et