[Omnia quae extant juxta Benedictinorum versionem]

411쪽

adhibea non enim de coelo, de terra, de mari tantiim dicturi sumtis, sed etiam de origine o Strata atque unde mors orta sit, unde vita laboriosa, undo tristitia et sollicitudines. Nam ut de his deque multis aliis Sese purgaret Deus, hunc ad nos librum misit et neque enit sese defendere Deus de dignatur, sed per Prophetam clamat V Venite, et dispu- , temus , dicit Dominus Nec modo sese defendit a judicio contendit, sed etiam quomodo condemnationem fugere possimus doceta non enim solum dixit : Venite, , et disputemus . Sed postquam docuit quid dicendum, quid agendum esset, sic ad tribunal traxit. Audi itaque

propheticum Sermonem Superius prolatum a La Vamini,hmundi Stole, auferte nequitias ab animabus vestris Vis

cite benefacere, judicate pupillo, et justificale viduam 'ahet tunc ait: Venite, et disputemus , dicit Dominus. Folo

vos, inquit, nudos et defensione Vacuos sum Ere, sed in Structos ratiocinio et de sensione ad rationem reddendam voco. Si quidem vobiscum disceptare Volo, non Ut condemnem, Sed ut parcam. Sic et alio loco dicitia Dic tu prior iniquit oles tuas, ut justificeris h. I abes acerbum et immi

II. Initio certe Deus per se hominibus loqvehatur, quantum scilicet hominibus audire fas est. Sic Adamum

adiit, sic Cainum increpavit, sic cum Noe locutus est, Sic ab Abrahamo hospitio susceptus Verum quia nati Pa Do Straad malum declinavit, et quasi in longinquum exilium seipsam transtulit, demum ille nobi , qua Si longam peregrinationem Susceperimus, Liti Cras mittit, quasi per epistolam nobi Scum veterem renovans iniciliam. IIujusmodi

Licteras misit Deus, attulit Moyses. Quid seruiit Litterae In principio secit Deus coelum et terram . Cur non de

412쪽

Angelis vel de Archangelis loquitur nobis Nam si ex cresturi Creator conspicitur, multo magis ex illis nos si potuit: puchrum S coelum, Sed non ita puchrum ut Angelus; splendidus Sol, Sed non ita splendidus ut Archangelus Curi loque, sublimiore dimissa via, per humiliorem nos ducit Quia cum Judaeis loquitur, qui intellectu minus instructi erant, qui Sensilibus haerebant, qui ex aegypto nuperegressi, ubi crocodili canes, Simiae ab hominibus colebantur; nec licebat sublimiore via illos ad Creatorem ducere Sublimior utique via illa erat, Sed Sperior, praeruptari et ardua infirmioribus Ide illos per faciliorem

ducit, per Coelum, terram, mare, caeteraque visibilia creata. Quod autem haec vera Sit causa, audi quomodo, POStquam paulum profecerant, Propheta de illis supernis Tirtutibus loquatur V Laudate Dominum, inquit, de Coe-hlis, laudate eum in excelsis Laudate eum omnes Angeli 3 ejus, laudate eum omnes Virtute ejus : quoniam ipse dixit et sacta sunt, ipse mandavit et creata sunt Et

quid mirum si in Veteri Testamento hic doctrinae modus

reperitur, cum etiam in Novo, quando Sublimiorum documentorum tempus erat, cum Atheniensibus loquens Paulus, eamdem tenuerit iam, quam Moyses cum Judaeos

institueret. Neque enim de Angelis, doque Archangelis sermonem secit, Sed de coelο, de terra et de mari, ita concionatus Lumen , qui fecit mundum, et omnia quae in eo sunt. Ilic coeli et terrae cum Sit Dominu , non in manu

, factis templis habitatri baicium Philippenses alloquebatur, non hac illos via duxit. Sed ad sublimiorem illos concionem

provehit his verbis : Quoniam in ipso creata sunt universa, , quae in coelis et quae in terra, Si V Throni, sive Domina-htiones, sive Principatus, Sive Pote State Domnia per ipsum, et in ipso creata sunt'. 3 Sic et Joannes, quia persectiοreS

413쪽

IN GENESIM AEERM I. Sisi Shabuit discipulos , universam Sinata creationem comine moravit. Non enim dixit: Coelum, et terram, et mare; Sed,

omnia per ipSum acta sunt, et Sine ipso actum est nihil quod factum est Sive visibile, inquit, sit, sive invisi bile. Sicut enim apud liadi magistros, alius puellum a matre accipiens, prima ipsum docet elementa alius deinde excipiens, discipuliam ad sublimiora documenta provehita ita a Moyse, et Paulo, et Joanne actum St. Moyse enim ignaram omnium AE nuper ab hactatam maturam reo Stram

prima divinae cognitionis elementa docuit Joannes autem et Paulus quasi a ludi magistro acceptos homines ad sublimiora documenia deducunt, priora tamon paucis commemorantes. Vidisti utriusque Testamenti affinitulem vidisti consensum in documentis praudisti in Veleri sensibilium rerum creationem, et de Spiritualibus Davidem dicentemue Ipse dixit, et sacta sunt Sic iterum in Novo postquam dictum est de invisibilibus Potestatibus, etiam de creatura sensibili sermo habetur uti principio secit Deus coelum et

v terram. Sermo quidem brevi et simplex ora dictum Unum, Sed quod Omne adverSAriorum turres Subvertere

possit Ilio mentem adhibe Accedit Manichaeus dicens a Materia non facta fuit. Responde illiti In principio fecith Deus coelum et terrani, et totam ejus arrogantiam statim

subvertisti. Sed non credit Scripturi dictis , inquit. Ergo ea de causa quasi furibundum illum repelle et aVersare. Nam qui Deo non credit palam loquenti, et qui veritatem mendaci P accusat, quo pacto in Saraiae argiamentum non serat, nempe in crodusit Alem , t quomodo , inquit, ex nihilo fieri quid possit GTu vero mihi dicas quomodo ex prius existentibus eri quid possit Nam quod ex non existentibus terra facta Si ego credo, tu autem dubitas; quod autem ex terra factus Sit homo ambo consitemur.

414쪽

Dic igitur illud, quod in consesso et sacilius est, quomodo ex

terra facta sit carnis natura Eclorra enim lutum, later, vas fictile , et testa sileri solet Carnem vero ex terra factam nemo unquam Viderit. Quοmodo igitur facta est carnis naturas quonio do ossa efformata sunt quomodo nervi, venae et arteriae quomod membrAnae, adop , Carne , Cilli , ungue , capilli, et tanta diverSitas variarum substantia rum ex Una Subjacente terras Verum haec dicere mininae

possis. Quomodo ergo absurdum non fuerit eum, ni id quod clarius et facilius est ignorat, dissiciliora et arcana

CUriose scrutari

III. Vis te adhuc ad faciliora ducam, quae quotidie sieri

solent Attamen ne de his quidem rationem reddes Panem quotidie comedimus. Quomοd igitur, quaesο, panis ipsa natura in sanguinem vertitur, in pituitam in bilem et in reliquos humores Nam panis quidem densus durus liae QSt, Sanguis vero mollis et fluidus panis vel candidus vel frumenti colore, sanguis ruber et niger Caeterarum item qualitatum disserentiam si quis persequatur, talium inveniet pationi inter et sanguinem discrimen. Quomodo igitur haec fiunt, rationem reddas velim . Sed nun tuam poSSiS. Ergο-ne tu, qui cibi quotidie immutati rationem reddere ne-

qnis a De peractae creationi rationes a me repetes An

non hoc extremae dementiae fuerit nostri similis est Deus, rationem exige operum; in ne id quidem concedatum multa quippe humana certe acta qui stant diceren ODIOS Sum US, Xempli caUS B quomodo ex metallica terra piarum fiat, quomodo arena in Vitri puritatem mutetur. Multoque plura dici possent humano artificio facta, quο-rum rationem ignoramus. Verumtamen si nostri similis sit Deus, per me licet rationem repetas; in immens spatio a nobis distat, et supra modum antecellit, an non extrem desuerit insaniae eos, qui immeniam illius sapientiam et vir-

415쪽

tulem consitentur, eamque divinam et incomprehensibi lem, quasi de humana quadam arte, Sic per Singula factorum rationem expeteres Verum his missis ratiociniis, ad petram illam solidam redeamus : In principio secit Deus, coelum et terram. Supra illud sundamentum Sta, ne quis in te humanarum cogitationum fluctus moveat u Cogita-hliones enim mortalium timidiae, et incertae adinventiones, eorum Ne igitur id quod si retium est deseras, ut animae tuae salitatem infirmis et sullacibus ratiociniis committas :sed mali in iis, quae didicisti, et quod tibi concredita sunt, et dic u In principio secit Deus coeliina et terram. Si a- nichaeus acceSSerit si Marcion, si Valentini morbo laborantes, si quivis alius, hoc dictum objice et si ridentem videris, tu eum ut urentem deplora. Buxeum illi habent colorem , demissum Supercilium , Verborum modestiam praeferunt et tu suge illecebras, et lupum Subrevis pello occultum deprehende : propterea illum maxillae odio h oheas,

quia dum erga te confer Viam miti Et man Suetus e SS Videtur, die PSu Communem nostriam omnium Dominum

cone libido serocior est, implacabile bellum et praelium

geren Contra caelum, et pote Statem quamdam Deo opponens. Fuge virus iniquitatis , perniciosa pharmaca dio habe et quam a patribus accepisti haereditatem, nempe divinarum Scripturarum id om atque doctrinam, hanc cum multa cautela retine. In principio secit Deus coe-hlum et terram , Quid hoc Sis primo coelum, po Stea ter ram primo tectum, postea solum Non nim naturae necessitati subditus est, non artis reguli Servit Etenim et Dat Urae, et artis, et rerum omnium Voluntas Dei opis ex artis exque est u Terra autem erat invisibilis et incomposita ., Cur coelum persectum produxit, terram autem paulo timsubricatum eum esse narrat Moyses Ut poStquam in proeS

416쪽

tantior elemento ejus virtutem didiceras, certior fieres illum perinde potuisse terram perfectam producore, ut Caelum secerat. Sed propter to et propter Salutem tuam non sic secit. Quomodo, inquies, propter me et propic meam

salutem a Communis mensa, et patria,et nutrix, et mater omnium est terra Urb Et Sepulcrum CommUne. Etenim corpora nostra ex ipsa, indeque corporibus noStris Sumitur alimentum in ipsa habitamus et versamur, et post mortem iterum in ipsam revertimur. Ne itaque ex necessarii USibus ipsam plus quam par erat mirareris, noVe beneficiorum copia te in impietatem pertraheret ac supplant Aret, ipsam tibi prius informem et incompositam declarat , ut ejus infirmitate conspecta, mireri eum, qui produxit, et hanc illi totam virtutem indidit, celebresque eum, qui re Stantas ad commodum nostrum paravit Deus autom glorificatur non modo per recta dogmata, Sed oliam per optimum vitae institutum V Luceat enim, inquit, ax Ve Stra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorii, si cent Phtrem vestrum, qui in cola lis S vIV. Volebam de eleemosyna sermonem adjicere : at mihi superfluum esse videtur vos verbo docereri Um S, qui in medio sedet, communis pateret doctor no Ster, poSSit vo operibus et exemplo erudire, qui ac Si domum pater nam ad hoc solum a majoribus accepisset, ut eam ho Spitibus excipiendis proeberet; sic eam SemperitS, qui pro Veritate pellam tur, recipiendis destinavita, ut eo omnibus modis overet ita ut nesciam Utrum eam jUS, an peregrinorum domum sippellare par sit imo pol tu an non ea illius osse ideo existimanda sit, quia peregrin Ortam St. Etenim facultates nostrae, tunc maxime o Strae fiunt, quando non nobis, sed pauperibus eas possidemus et dis

peniamus. Quomodo aute in hoc sit ego dicam. Si ad dex-

417쪽

IN GENESIM aEliu in II. 3b teram pauperis argentiam deponas, non Sycophanta invadit: non invidus cultis respicit; non sur, non parietum essossor abripit; non servuS co ablato sugam facitia nam illa penus vere asylum est. Si autem domi defodias, suri, murorum est. ssori, invido Sycophantae, SerVο, et cuilibet per niciei aurum tuum obnoxium a cis Saepe accidit ut januis et vectibus multis oppo Siti , externorum damna pecuniae vitarint, sed penuariorum manu non effugerint, ipsis cum pecunia aufugientibus. Vide tunc nos vere sa-

cultatum nostrarum domino ESSU, Cum a apia pauperes

deponimus. Neque custodiae Solum gratia hic tutior locus est, sed os etiam majori lucri et pro Ventus causa. Nam si homini Oenere iis, centesimam accipi S. Si autem Deo per pauperem oenereri S jam non cente Simam, Sed centuphim accipies. Si in seraei sera agrο, et larga seges fuerit, decuplum semini referas Si in Caelo Sera S, O Si quam Cen luplum ac coperis, Vitam etiam uernam, perpetitam, In

mortalem possidebis. Et hic quidem multus labor iis subeundus est, qui semina jaciunt illic Vero sine aratro, bobus, agricolis, et reliqui laboribus, jacta semina pullulant; non aestus, non plurumiae nimiae, non Criaca Vel grando,

vel locustarum agmen, Vel luviorum inundationes, vel caetera hujusmodi metuenda sunt serenti; sed quae ibi jacta

sunt Semina, nulli perniciei sunt obnoxia. Cum igitur nec labor, nec periculum, nec Sia Spicio, neque jactura quaepiam adsit, sed acto semine, longe pliara a Scantur, Et tanta hinc pullulent bona. Quae nec oculus Vidit, nec au- ,ris audivit, nec in cor homini ascenderunt Whan non extremo ignavide uerit, relicto m ijore, id quod minus est persequi ct e quod tutum erat de Serto, incerta, periculis plena, et in sortuniis multis obnoxia adire Quo nobis vo-nia id ii gentibus, quod excusati, Paupertatem obtundimus

418쪽

5s s. so. ERYSOSTOMI ARCIIIEPISCOPI c. S. at pauperiores non sumus vidua illa, quae cum duo solum minuta haberet, haec deposuit. Illius itaque divitias aemulemur, imitemur propositi magnificentiam, ut reposita illi bona COI SPqUamur. Quae nos omnes adipisci contingat gratia et benignitato Domini nostri Jesu Christi, cum quo Patri, simulque sancto Spiritui gloria, imperium, honor, nunc et Semper, et in Saecula Saeculorum. Amen.

SERMO II.

Ctir in Sole, et unet, et coelo et aliis dioeerit Filii gri homίαutem, Faciamus 'et qui incini sit illud, ad imaginem I. Numquid meministis quaestionum, quae Vobis nupersunt propositae in tantam enim arrogantiam et audaciamno prοVexistis, ut quaestiones intrepide aggrediamur simo nec audaciae nec arrogantiae id facinus est. Non enim viri-hus nostri considentes, sed antistitum precibus ac Vestris omnia committentes, ad Stadium nos accinximus. Tanta porro Vi est precum Ecclesiae, ut licet magis muti quam lapides Ssemus, penna quaVi leviorem linguam nostram efficiant. Nam sicut in media navis inciden vela ephyrus Sagitta velocius cymbam promovet: sic et in linguam dicentis incidens orati Ecclesiae vehementius quam Zephyrus SPrmonem promovet Propterea nos etiam quotidie considente ad certamen nos accingimus. Si enim in externis certaminibus quispiam, cui decem tantum aut viginti uerint amici in tunt populo, alacriter in arenam descendit: multo magis nos, qui non decem aut viginti, sed totum theatrum ex fratribus patribusque conflatum habemUS , considente id agemus, tametsi in externis certaminibus non

419쪽

multum prodest athletae certanti spectator , nisi sorte ut clamet et lati det quae geruntur, et in Superiori loco sedens cum illis contendat, qui contradicunta in stadium vero descendere, manumque porrigere, Vel adversarii podem tra

here , vel aliud ejusmodi quidpiam agere minime licet. Qui enim ab initio certamina illa constituerunt, acutis palis

defixis, ac sunibus in gyrum extensi spectatorum insaniam arcent. Quid vero mirum , si descendere spectatori non licet, cum et palaestrae magistrum jubeant oris sedentem Juxta Arenam, a longe certantibus doctrinae Subsidium prae-bero, prope Ver non sinant accedere Ilic vero non ita sit,

sed et doctori et spectatori licet ad nos descendere, atque assectu prope Stare, precibusque vires addere Ago ergo more athletarum illorum aggrediamur certamina Si quidem illi cum se invicem medios prehenderint, ac V DEXU Umsuerint ad circumstantem serioris turbam impulsi propter angustias loci, nexibus solutis, ad certamini locum rursus

revertuntur : deinde redeuntes non recti congrediuntur

ruPSUS, Verum in eumdem e nexuum modum Statumque

restituunt, in quo antea Sunt divisi quando igitur nos quoque Ermoncm absolvere loci angustia coegit, age ad ipsum lociam certaminis revertentes, nexus ab iis, quae hodierno die nobis Sunt lecta, solvamus ei dixit Deus, inquit Fa-3ciamus hominem adini iginem et similitudinem nostram' et Unum hoc primum quaesitu dignum, cur tando cum Caelum fieret, nusquam dictum sit: Faciamus, Sed, Fiat coe-hlum, Fiat lux, atque ita in singulis creaturarum generibus:

hic vero solum additum sit illud: u Faciamus, et consilium, ac deliberalio, et cum altero quopiam honori consorte communicatio quisnam igitur ille tandem est, qui creandus, cui tantum honoris deseratur homo est magnum illud animal et admirabile, quodque omni creatura praeitan-

Gen. I, 26.

420쪽

ho s. Io. REYSos TovI ARCRIEPISCOPI P. tius est apud Deum, propter quem Coelum, et terra, et mare, ac reliquum omne creaturae corpus est conditumet homo

cujus ita Deus salutem adamavit, ut ne Unigenito quidem ii propter eum parceret neque enim omnia prae Stare molirique destitit , donec in altum evectum in sua dextera collocavit Enimvero clamat id Paulus dicens e Conresuscitavit et consedere secit nos in coelestibus in, Christo Iesu Propterea consilium, et deliberatio, et Communicatio, non quod indigeat consili Deus, absit: sed ipsa verborum sigura prae se fert honorem , qui nascenti desertur. Qui sit autem dicet aliqui , si praestantior Sttot mundο, ut post mundum producatur ob hoc ipsum

nimirum, quod mundo praestantici sit. Nam quemadmodum ingressuro in urbem quamdam imperatore, duceS, Praesecti, Satellites , omnesque Servi praecedunt, ut palatio adornato, et omni oli ministeri praeparato, uegno cum honore imperatorem excipiant : Sic nimirum et hic quasi introducendus rex SSet, Sol praeceSSit, coelum praecucurrit, prius ingressum eSt lumen , creata sunt omni et adornata, tumque multo cum honore homo introducitur.

Faciamus hominem ad imaginem. Audiat Judaeus Ad quem dicit Deus me Faciamus D Mosi sunt litterae Mosis, cui se credere dicunt , et mentiuntur. Ut enim scias illos mentiri et non credere, Christum illos convincentem audi, ac dicentem : Si crederetis Moysi, crederetis et mihi hJam vero Apud illos quidem sunt libri , apud nos autem librorum thesaurus Dapud illos litterae, apud nos et litterae, et sententiae Ad quem igitur dicit: Faciamus hominem phad Angelum, inquit, vel ad Archangeliam simpliciter verba

facit. Ut enim verberone sumuli, dum ab heri accias antur, nec habent quod eis aperte respondeant, quidquid in buccam venerit proserunta sic et vos ad Angelum et Archan