[Omnia quae extant juxta Benedictinorum versionem]

421쪽

geliam hae gesse dicta vialtis. Quem tandem Angelum quom Archangelum neque enim Angelorum est creare, neque Archangelorum haec operari. Quare vero cum cce hi quidem conderet, non dixit Angelo et Archangelo, sed per se illima produxit cum vero coeloelotoque mundo praefiniatius animal produxit hominem, tum servos sibi socios creationis asciscit II. Non ita est , hane non ita est quippe Angelorum eSt assistere, non creare Archangelorum est ministrare , non participem esse sententiae et consilii Andi quid do virtutibus Seraphim dicat laesaias Vidi Dominum seden-ntem Super Solium excelsum et elevatum , et Seraphim astabant in circuitu ejus : ex alae uni et ex aloe alteri, et i, duabus quidem lis operiebant acies suas ', ut scilicet oculo Suos munirent, quod cxilientem e soli sulgorem sustinere non poSSent. Quid nig Seraphim astant, et tanta Sunt admiratione ac Stupore correpta , id ille cum Dei videant indulgentiam : Angeli vero et consilii sunt purii cipes, consultationisque consortes Id nullo modo est Palioni consentaneum. Sed quis ille est, ad quem dicit Fu , cicimus hominem 'Admirabilis con Siliarius potens Deus, ii sortis, princep pacis, pater futuri Saeculi , ipso est

unigenitus Dei Filius. Ad eum igitur dicit Faciamus, hominem ad imaginem et similitudinem nostram a Ne que enim dixit meam et tuam, Vel meam et vestram , Sed Ad imaginem nostram inclican imaginem unam et

unam similitudinem tant Dei et Angelorum una imago non est, neque una Similitudo. Qui enim posset una Domini et sumulorum esse imago et Similitudo Itaque omni ex parto convincitur suis sermo vester tanam dominatus imaginem hic significul, ut indicat et quod sequitur. Cum enim dixisset: Ad imaginem, et Similitudinem, adjecit u Et domi hnentur piscibus maris 3 3 dominatus autem Dei et Ange-

422쪽

imperantis Sed et alii quidam rursus in nos insurgunt

dicentes Deum talem habere imaginem qualem et D OS, male intelligentes quod dictum est. Neque enim substantiae dixit imaginem , sed dominatus imaginem, ut ex iis, quod deinde adjiciuntur, ostendemus. Ut enim scias humanasorma prceditum non eSS Numen, audi Paulum dicentem : Vir quidem non debet velari , cum sit imago et gloria, Dei mulier autem gloria viri est propterea debet, in hquit, Velitin habere supra caput . , Enimvero si hoc loco imaginem id appellavit , aequalem divino omni ex parte formae similitudinem significans, et idcirco Dei imago voca tur homo, quia Deus hoc pacto siguratus est sigitur Secundum illos non virum tantum ad imaginem actum dici oportebat, sed etiam mulierem Multoris enim virique sigura, et forma, et similitudo est una Quam igitur ob causam imago Dei vir dicitur, mulier vero non item p quia nimirum non de imagine mentionem socii , quae in sorma sita sit, sed de imagine quae in dominatui quam solus homo habet, non autem mulier. Nam hic quidem nemini subditus est, illa huic subditari quemadmodum inquit Deus me dy Viriam tiliam conVersio tua , et ipse in dominabitur L Idcirco Dei quidem imago est vir, quia Sublimiorem Ultima habet, quemadmodum Deo sublimior est nulliis , sed omnibus dominatur tamulier ver gloria viri est, quia viro subjecta est. Et alibi rursus ait u Non debemus aestimare

hauro aut argento, aut lapidi, Vel Sculpturo artis, aut cο-

, gitationis hominis, Divinitatem esse similem Quod autem dicit, hanc sententiam habet : Non modo siguras

quae cernuntur Excedit Numen, sed neque mens estormare

tale quiddam potest, quali est Deus. Qui sieri potest ergo,

423쪽

iit hominis siguram habeat Deus, cum ne mentem quidem ullam posse dicat Paulus essentiam Dei apud se cogitatione insormare siquidem starmam nostram ac si guram omnes apud nos cogitatione facile possumus informare Rursus de eleemosJna Sermonem in serre Statueram : Sed nobis tempus id non permittita quapropter mem hic dicendi faciamus, si prius ad illud vos cohortali fuerimus, ut diligenter omnia,

quae dicta sunt, memoriae mandetiS, Uliamqu8 rectae con versalio iii curam geratis, ne ruStra et Sine fructu collocias agamus. Quam vi enim dogmatum rectitudinem con servemias, nisi perum Virtus accedat, omnino a vita aeterna

excidemus e Non enim omnis , inquit qui dicit mihi , Domine, Domine , intrabit in regnum coelorum , sed quin sucit voluntatem Patri mei, qui est in coelis A. Voluntatem itilii Dei cum omni studi saciamus, ut in caelos intrare, ac bona, quae praeparata Sunt iis, qui Deum diligunt, adipisci possimus. Quorum utinam no participes fieri omnes conlingat, gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, cum quo Patri, simulque sanct Spiritui gloria, imperium,

honor, nunc o Semper, Pt in Saecula seculorum. Amen.

SERMO III.

O nil si illud , ad similitudinem, et flet derectuS , cum limeri Deus nos domin tri in ferris, Ore dominemur,

I. Quom admodum nihil proficiunt qui seminant, cum secus viam semina jacta suerint Vsic nequo proderit is qui

424쪽

dicit, si ad mentem auditorum orati non seratur, Sed Sonus vocis in aerem temere dissusus auditorem, nulla percepta utilitate, relinquat IIaec autem a me non sine causa dicta sunt vobis , Sed ne saciliores tantum sententias appetatis, verum profundiores etiam aggrediamini. Nisi enim jam ad Scripturarum interiora descendamus, dum ad natandum expedita nobis Sunt membra, dum acutius cernunt ociali, neque deliciarum humoribus conturbantur, dum ConStantior est spiritus, ut ne Sussocemur; quando descendemus an cum deliciae assuerint, epulae, ebrietas, et ingluvie redundans mensa Dat qui tum no moveri quidem acile possumus tantum deliciarum onus animam Paulit. Nonne videtis ut ii, qui pretiosos reperire lapide cupiunt, non in littore sursum Sedentes fluctusque numerantes illud inveniant quod quaerunt, Sed in prosundum pSum delabantur, tametsi multus est in quaerendo labor, multumque in inveniendo discrimen, et postquam invenerint, lucrum nullum Quam enim magnam in vitam nostram invehere

potest utilitatem lapidum inventi pretiosorum p utinam ne multas calamitate importarot Nihil enim aliud vitam

subvertit, et SurSiam ac deorSum cuncta miscet praeter hanc pecuniarum in Saraiam Verumtamen illi et animam et corpus exponunt quotidiani Victu causa, Seque fluctibus audacter committunt hic vero neque diScrimen, neque tantus labor est, Verum XigUUS et i propter eorum, quae in Venta sunt, conservationem SUSCipitur. Nam quae cum facilitate reperta

sunt, nullius pretii multis videntur. Non est in pelago Scripturae procella fluctuum, Sed quovis portu tranquillius

est hoc pella gu : neceSSe non est in ob Scuro Sinus abyssi se demittere, neque rationi CXpertium aquarum violentiae salutem suam cοmmittere; sed multa lux hic ast uiget, mullo radiis solaribus ipsis splendidioris multa serenita SN Omnis procella Submota St, et Eorum, quae reperiuntur, tantuna

425쪽

est lucrum, Ut ne oratione quidem ulla possit explicari. Ne igitur clos aligemur, Sed inquisitionem aggre cliamur. Audis-lis Deum ad imaginem Suam hominem condidisse, et quid sit illud, u Ad imaginem et similitudinem; diximus nempe

non SSe Sub Stantiae comparationem, sed dominatus similitudinem sillud aulem uod similitudinem, indico mitem

ac mansuetiam PSSe portere, eoque pro viribus ratione

virtutis assimilari, prout ait Christus Estote similes Pa-xtri meo, qui in coelis est Ut enim in hac lata et spatiosa terra quaedam animalia magis sunt rationis expertia, quaedam serociora VSic in anima nostrae latitudine quaedam sunt a ratione magi alieno ac bellitinae cogitatione S, clup dam ferociores et immaniores. Subigendo igitur ac do mandae Sunt, earumque dominatus rationi committendus.

Et qui ieri potest, dicet aliquis ut helluinam cogitationem quis subigat Quid ais, mi homo paeones subigimus, eorumque anima cicures reddimus, et dubitas in cogitationum seri talem ad mansia eludinem possis traducere tamet Sileoni naturalis est seritas, praeter Daturam autem man Suetudo tibi vero contra naturalis est benignitas, seritas vero praeter naturam. Ergo-ne qui id expellis quod est naturale, et animae bellito inseris quod praeter naturam est, in tua ipsius anima luod est naturale non poteris conservare riuis hoc summae non tribuat negligentiae Nam in leonis quidem anima praeter hanc dissicialia est alterara est enim expers ratiocinationum anima belluam, et tamen leones Saepe vidistis ovibus man Sueliores per starum duci, et mulii, qui in ossicinis versantur, pecuniam eorum CVStodi numerant, tanquam artis mercedem ac periti tu, qua belluam cicurem

reddidita ut in anima tua, et ratio est et Dei timor, multu inque undique auxilium Stenditur. Ne igitur praetextus et excusatione obtenda S. Potes enim, si velis, fieri man-

426쪽

ho S. Io. TRAT SOSTOMI ARCII IEPISCOPI P. suetus et lenis e Faciamus hominem ad imaginem et simi , litudinem nostram, et dominetur bestiis.

II. Ilo loco insurgunt in nos Gentiles , et id salso dici

contendunt: Non enim nos bestiis dominamur, ipsae nobis potius dominantur, multumque metum injiciunt. 3 Sane quidem hoc verum non est sussicit enim ad bestiam abigendam si socie humana compareat ricinius in elis a nobis

timor dimanat. Quod sicubi ad se ulciscendos impetum

saciant, sive sanie cogente, sive quod nos ipsi eas in angustias redigamus, eisque ina inseramus, hoc Ver persectus non est dominatu S. Neque enim si quis nostrum, visis latronibus impetum hicientibus, armetur, et ad se ulciscendum Se cοmparet, dominatus appellari res illa potest, sed pro price Sahitis tuenda sollicitudo : attamen non inde quaero de sensionem, Sed aliunde, quam vobis utile fuerit nudi isse. Timemus bestias ac reformidamus , atque dominatu excidimu ; non ego , imo sponte consileo : non tamen id mendacem esse Dei legem ostendit. Non enim ita se res habebant a principio, sed metuebant, item Phant, Seque homini tanquam domino submittebant L quoniam autem

fiducia et honore excidimus . idcirco illos timemus. Unde vero id constat Adduxit hostias ad Adam Deus, it vide Cret, quid vocaret ea 3:5 neque resiliit Adam, quasi timore correptus, sed tanquam Subditis sibi servis nomina cunctis imposuit. Ioc ver dominatus est indicium. Quamobrem volens etiam Deus per hoc illi suae potestatis ostendere dignitatem, nominum impositionem ipsi permisit, atque imposita illis nomina in eis ex illo tempore permanserunt. Omne enim quod vocavit Adam, hoc nomen illis in quit. Itaque unum hoc indicium est ab initio seras homini terribiles non fuisse Vulterum vero etiam priori manifestius e St, Serpenti colloquium cum muliere. Nam si terribiles

427쪽

IN GENESIT SERM Ili ho hominibus suissent bestiae, multor, Serpente con Specto, non mansisset, Verum aufugi S Set, neque con Silium admisisset, neque tanta cum Securitate collocula cum ill fuisset, sed

confestim ad nspectum ejus obstupefacta profugisset jam vero et colloquitur, nec resormidat, quod nondum illo limo P SSet. Postquam autem peccatum intravit, digni fusellam est ablata. Et sicut inter samulos, qui honestiores

sunt et clariores, conservis sui terrori sunt; qui autem ossenderunt herum, conservos limenta sic et homini contigit. Nam dum siducia pud Deum salva mansit, terribilis sui bestiiset postquam autem offendit, etiam ultimo con servorum deinceps timuit. Quod si hoc ita non sit, ostende tu mihi suisse terribiles hominibus bestias ante peccatum atqui non poteris. Quod si postea subiit timor, hoc etiam sollicitudinis Domini est argumentum. Nam si, post homini traditi a Deo mandati transgressionem , in lege in eum a Deo collatus honor mansisset immotus, haud sacile a lapsu resurrexisset otiando enim et inobedientes et obedientes pari honores ruuntur, ad improbitatem erudiuntur magi S, neque sacile vitio desistunt. Si enim jam cum terrore S et pae I delicsupplicia imminent, resipiscere non dignantur, quale suiSsent si nihil grave pro suis delictis passi essent Itaque nο- his dominatus ob singularem nostri curam et sollicitudinem a Deo est ablatus Tu vero hic quoque ineffabilem ejus

benignitatem considera Si quidem Adam totum mandatum violavit, ac legem transgressus Sta Deus autem non totum honorem Sta Stulit, neque tota eum potestate dejecit, sed caduntaxat ab ejus imperio exemit animalia, quae non Ultum ad hujus vita subsidium illi conducunt quod vero necessaria Sunt et utilia , quaeque multum in Serviunt vitae nostrae , a Subdita nobis Sse permisit Boum nobis reliquit armenta, ut vomerem trahamuS, Ut terram Sulcem US,

ut gemina terrae mandemus Vreliquit et subjugalium multa

428쪽

ho s. Io. IIBYSOSTOMI ARCIII EPISCOPI P. genera , Ut ad arcinas convehendas laborem nobiscum ex antlenta reliquit Vium grege , ut habeamu , quae ad nos vestiendos susticiantia reliquit et alia genera animan tium, ex quibu multa in nostros Sus commoda derivan tu P. Nam quia, dum hominem puniret, dixerat: In sudore, vultus tui vesceris pane tuo ' Vn ut ne sudor ac labor iste intolerabilis esset, sudoris molestiam laborisque gravitatem jumentorum multitudine levavit, qua una nobiscum habο-rant et molestias serunt. Et quemadmodum benignus ac providus herus flagellat Servo, curam liquam Congria amflagellis adhibeto sic nimirum ubi poenam re imposuit Deus, omni ratione poenam istam leviorem reddere volitit, dum ad sudorem nos laborem iliae perpetuum damnatos in labore curavit serendo a multis generibus animantium adjuvari. Pro his sane omnibus ei gratias agam USU nam quod honorem nobis contulit, ac rursias honorem eripuit, et non omnem eripuit ipsum, et quod bestiarum timorem immisit, et omnia, si qui examinet ea, multam sapientiam, multam providentiam, mullamque clementiam pro Se serunt, qua

nobis omnibus rui perpetuo contingat in Dei gloriam, qui haec omnia perfecit. I pSi gloria in Saecula saeculorum. AmCn.

SERMO IV.

I. Audivistis heri quo pacto Deus hominem hestiarum regem ac principem constituerit; quo pacto item consos tim

Gen. Iri, ict

429쪽

o regno illium eiecerit, Vel potius non Deus , sed ipse per inobedientiam honore Seipsum abdicarit Nam quod illi regnum obtigerit , divinae solius sui benignitatis. Neque enim hanc illi mercedem tribuit recte factorum , sed et

priusquam esset hoc illum honore decoravit. At ne dice res hominem po Stea natum, deinde multis editis praeclaris facinoribus ita Deum sibi conciliasse , ut ab c imperium in belluas obtineret, cum formaturus eum es Set, de ipsius imperio verba facit ita dicens Faciamus hominem ad , imaginem et similitudinem nostram, et dominentia hestiis, terrae. honte Vitam honor , ante creationem corona , et

antequam sint, ad regium Solium evehitur Elenim homines subditos suos in extrema Senectute post multos labores et infinita pericula, cum in pace, tum in bellis, tum demum honore assiiciunt Deus autem non ita , sed statim atque

est, ad hunc eum honorem evexit, et hoc non recte sacto rum esse mercedem Stendit, Sed gratiam divinam, et non

debitum. Quod igitur principatum acceperit , id ex Sola Dei enignitate illi obvenita quod autem exciderit principalia, ex ipsius igna Via. Ergo ut rege eis, qui Silis non a rent mandatis, abrogant principatum et ita Se gessit erga hominem cus, cum ei tunc principatum abrogavit Isso die autem operae-pretium uerit dicere qua ritum etiam alium honorem illi peccati natura eripuerit , et quod servitutis modo induxerit, dum ut tyrannus quispiam diversis in culis, multi generibus principatuum naturo in nostram devinxit Primus igitur principatus est Servitus, qua et mulieribus imperant viri: Si quidem post peccatum hac opus fuit. Nam ante inobedientiam par honore sui viro , cumque illam soruanuit Deus, quibus in opinatione viri verbis usus erat, his et in creatione mulieris est usus. Ut igitur do illo dixit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem h nostram, no suo dixit: Fiat homo: hsic et do ista non dixit:

430쪽

e Fiat mulier, sed hic quoque: Faciamus ei adjutorem, neque simpliciter adjutorem, sed, Secundum ipsum.

quo rurSu honoris aequalitatem ostendit. Nam quoniam brutae animante ad necessarios vitae usus multum nobis conserunt ad jumenti, ne sorte mulierem quoque inter mancipia putare PS Se numerandam, vide quomodo ab illis eam

manifestes distinguat Adduxit hostias inquit , coram h Adam , et non est inventus adjuto similis ei secundum, ipsum Quid igitur non est adjutor equus, qui operam suam illi praestat in bellis non est adjutor bos, qui vomerem trahit , et dum semina leprae mandantia , DOLIS Ciam

laborat non sunt adjutores asinus et mulus, qui ad nera transvehenda nos adjuvant Sed ne hoc dicas , propterea haec accurate distinguit. Non enim simpliciter dixit : Non hest inventus illi adjutor, sed, v Non est inventus adjutors similis ei. , Ita hic quoque non dixit simpliciter: Facias mus illi adjutorem, , sed , Faciamus illi adjutorem Securi

h dum ipsum dixit Ilaec autem Ante peccatum contigerunta OS peccatum autem Ad virum tu una converSio, tuo, et ipse tui dominabitur Equalem honore te creavi, in illit, non recte usa es principatu, o subjectionem deScende. Non tulisti libertatoni servitutem admitte et nescivisti imperare, quod et ipsa rerum experientia declarasti est una ex Subditi , et dominum virum agnosce u Adh virum tuum conversio tua , et ipse tui dominabitur.

At vide hoc loco Dei lienignitatem. Ne enim audien S, I pSextui dominabitur,a ea Vem censeret esse dominatium, priUS posuit nomen cura dicens Ad virum tuum conversion tua, hoc St, restigium tuum, portus , et Securitas tibi

erit ille , ut in omnibus, quae ingruent, mali ad ipsum te convertas et cοnsugias , tibi concedo , Neque hoc Sol D, sed et naturalibus eos necessitatibus colligavit, et tanquam