[Omnia quae extant juxta Benedictinorum versionem]

451쪽

IN GENESIM SERMO NI. abnaanior, et dominus Ser Vis Suillior extitisset. An non enim absurdum Videtur, ut caprae quidem et oves noverint quaenam herba sibi sit utilis, quaeve perniciosa, neque ad Om-DOS quae OCCurrunt, adhaere Scant, Sed discernere possint

ac nosse quid ipsis noxium sit, et quid commodum, homo vero tanta cautione fraudetur Nisi enim hoc haberet, nullius esset pretii, Sed omnium abjecti SSimus appareret. Multo enim alius ipsi foret in tenebris versari, oculis De Captum Sse, ac luci aspectu privatum, quam ut quid bonum sit, quidve malum, ignoraret Tolle hanc e vita nostra acultatem, jam ipsam omnem Vitam no Stram Sustuleris, et omnium rerum perturbationem invexeris. Iloc enim

illud est, quo a brutis animantibus disserimus, et quo seris

praestamia S, quod vitium Virtutemque nox crimus, et quod agnoscamus quid malum sit, neque quid sit bonum ignoremus. Quod si nos id nunc Scimus , ne sile nos tontUm, sed etiam Scythae ac barbari, multo magis luna tomporis homo ille ante peccatum id noverata neque Uni lantis honoribus cumulatus esset, utpote quod ad imaginem et similitudinem Dei ormatus esset, aliisque beneficii ornatu S, eo quod caput bonorum est, orbatus e Sset relictUS.

Nam quid bonum sit et malinii illi solum ignorant, qui naturali rationis judicio sunt privati Adamus alatem multa

Sapientia repletus erat, et hujus utriusque discernendi sa- cultate pollebat. Atque ut intelligas eum si, irituali repletum fuisse sapientia, demonstrutionem ejus rei audi a d-bduxit ad eum Deus, inquit , bestias , ut videret quid avocaret eas, et si quid eas vocavit Adam, hoc est nomen: ipsis'. Considera ergo quan a Sapientia cum ubi tu ESSEt, qui tam multis generibus, lam varii et cuju, vis speciei

jumentorum, reptilium, o Volucrum Domin , eaque propria imponere potuerit. Sic enim hanc nominum imposi

452쪽

tionem approbavit Deus, ut Iton amplius illas appellationes mutarit, neque cum ille peccasset , voluerit eas e medio tolle te e Omne enim, inquit, quod vocavit ea Adam, hoc

II. An igitur iste, quid bonum esset, quidve malum ignorabat cui ver id probabile videatur Rursus mulierem ad ipsum adduxit, et ea visa, cons Stim naturae consortem agnovit Et quid ait DuΗοc nunc os ex ossibus meis,3 et caro de carne mea L 3 Cum enim paulo ante Deus ad eum cuncta animalia adduxisset, ostendere volens Adam non aliquod ex caeteri esse hoc animal, dixit: Ηο nunc O ex OSSibus meis, et car de carne mea. Nonnulli vero dicunt non id solum eum innuere , sed etiam creationis modum, neque lare ut rursus mulier ea rationem a Scatur, propterea dixisse uio nunc, b quod utique alius interpres accuratius interpretatis, dixit : Ilo Semel , 3 quasi diceret: Nunc tantum mulier ex solo Viro facta est, pοSthac autem non Sic erit, sed ex utrisque es ex SSibus 3 meis, et caro de carne mea. Nam assumpto ex tota massa fragment uno, sic mulierem formavit, ut in omnibus Vir communicet emae vocabitummulier, inqUit, quο-3niam de vir sumpta est L , Vides ut etiam appellatio nomidcirco imponat, ut appellati communionem naturae demonstret, Et ipSius naturalis communionis demonstratio et creationis modus, perpetui amori occasio, et vinculum

sit concordis p Deinde vero quid ait De Propter hoc relinuque homo patrem suum, et matrem Suam, et adhaerebitii uxori suae , Non simpliciter dixit: u Unietur, sed e Adhae- virebit, ut Summam conjunctionem Significaret: Et erunt x duo in carnem unam . Ergo-ne qui tam multa OVerat.

die, quaeS , quid esset bonum , quid malum, ignorabat et cui videatur id rationi consentaneum Si enim nescie

453쪽

IN GEN(SIC SERMO NII. Sibat quid bonum esset, et quid malum, antequam de ligno coni ederet, Sed post manducationem id didicit, peccatum illi sapientiae magister factum est, et Serpen non jam e ductor , sed utilium rerum consiliarius est constitutus, eumque honii nem ex bellua reddidit Absit hoc non enim ita se res habet, non est ita. Nam si nesciebat quid honum esset, quid abim, quomod mandatum accepit praemoquippe legem sert ei, qui neSciat mulum Uid PS. .is aut - .

greSSionem Dat qui Deus et tulit, et transgret dit, pi qui utique ne uirum horum secisset, nisi . Frincipio sucul latem dignoscendi virtutem ac vitium pluisset vides

ut nobis omni ex parte liqueat eum , nolletinum Postquam

comedit, novisse quid hortum esset, quid malum si Iante illud scivisse. IIaec igitur omnia retinea nita tissimi, ac domum reversi duplicem menSAm apponam US, Unam ciborum, alteram Sacra lectionis Det Vir quidem ea, quae dicta Sunt, repetat, uxor autem ediscat, audiant liberi, neque famuli ea lectione fraudentur. Domum tuom estice Ecclesiam: siquidem et liberorum et famulorum salutis est tibi ratio reddenda Et sicut a nobis exigentur rationes pro vobis, Sic ab unoquoque vestrum prodamulo, pro uxore, ac pro filio rati reposcetur. Itaque pοSt ejusmodi narratione suavissima nos excipient in Somnia, omnisque Vi Sioni expertia : qualia namque solet anima interdiu medilari, talia et in somnis imaginatur et, iungit. Quod si quae singulis diebus dicuntur, memori mente ServemUS magno labore opus non erit tacon Sequens quippe formo dilucidior vobis erit, o sacilior sic ac proclivior noster ad docendum conatus. Ut igitur aliqua inde utilitas et ad nos et ad vos di manet ad nos quidem, eo quod doceamus ad vos autem, quod audiali post men Sam corporalem; spiritualis etiam mensa vobis in Struatur. Illa enim vobis et ad securitalem et ad ornatum usui crunt, et hujusce vitae negotia

454쪽

ad vestram utilitatem diriget Deus, omniaqtie vobis prona et proclivia reddentur. Niiserit enim , inquit , primum v regnum coelorum, et haec omnia adjicientur vobis . Ηο igitur quaeramus, dilectissimi , ut et istius et illius suturae vitae bona consequamur , gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, per quem et cum quo gloria Patri et Spiritui sancto, nunc et Semper, sit in Saecula Saeculorum. Amen. -

SERMO VII.

Ouare lignum se Qeni in bon et metsi uocetur signum illuc feet quid sit Ilo die mecum eris in a Padi Sο. I. esterno die charitatem vestram multis hortatus

Siam, Ut eorum, quod dicta suerant, recordaremini, ac duplicem vesperi mensam apponeretis, Unam ciborum, et

alteram ei sermonum adjungeretis. Quid igitur num hoc secisti S, duplicemque mensam apposuistis Scio vos id sociSSe, neque tantum illius, sed hujus etiam suisse participes. Neque enim cum deteriori tantum studium dili- huissetis, multo potiorem contemnere debuistis. Nam haec illa melior est illam enim manu in Struxerunt coquor iam, hanc linguae Prophetarum pararunt : in illa terrae oetus insunt, in ista Spiritus fructus illius mensae cibi properant ad corruptionem, hujus dapes ad incorruptionem; illa praesentem vitam tuetur, ista nos ad suturtim deducit. Ilanc itaque vos instruxisse cum illa probo scio non X pedisse quo vestro, nec ex famulo sciscitatus, sed ex nuntio

455쪽

his omnibus fideliori. Ex quonam laudem ex plausu nimirum, si ea quae dicta fuerant, et ex laude, qua doctrinam vobis tradita in commendastis. Cum enim heri dixis semet eo uisquene Strum domum Suam Ecclesiam ossiciat, hmagna VOCE AC Clama StiS, ac voluptatis, qua vos illa verba

per suderant significationem dedistis. Porro is, qui cum Voluptate quae dicuntur audit, is se ad opera exhibenda paratum ostendit. Propterea promptius hodie me ad docendum accinxi Verum erigite nunc quoque mento VCStra neque enim solum loquentem erecta mente oportet ESSe, Verum etiam auditore at lento CSSE, Cosque ampliusquam oratorem. Nam nos quidem id Unum studemus, ut dominicam pecuniam collocemuST VOS Vero majorem laborem adhibetis, ut eam exceptam Cum multa cautione

servetis. Postquam igitur audieritis, Seras ostiis et vectos obdite, ac terribile cogitatione undique animae tanquam custodes quosdam apponite. Si quidem impudens est ne, et perpetu vigilat. ac requenter impetum facit, Et qu im-Vi Saepe aberret, Saepe aggreditur Asterit igitur custodes terribiles, et si diabolima viderint adventantem, et eorum quae deposita sunt aliquid abripere parantem, Agno cum clamore illima abigantia Si saeculare sollicitudines in vase rint, ea repellant; Si oblivio ex naturae infirmitate negotium

sacessat, exorcitatione memoriam excitent. Neque enim

mediocre periculum imminet, Si pecunias dominica per dideritis. Nam si illi, qui acceptas pecunias disper Serint, saepe morte mulctantur, qui multo pretiosiora istis elo quia divina receperint, eaque Ordiderint, quo landem supplicio non plectentur Nam qui pecunia istas acceperint, reddendae alio iii Sunt tantia in obnoxii, quomodo eas custodierint, nec quid ultra requiritu P. Quam multa enim receperint, tam multa illo plane reponcre noeeSSe est, ncque quidquam amplius ab illi roposcitur mac copiis au-

456쪽

tem divinis eloqiliis non modo illorum custocliae reddenda est ratio, Sed multa etiam negotiationis. Non enim ea So luna reddere jubemur, quae recepimus, Sed et Domino duplicata offerre. Quanquam si ea custodire tantum jussum nobi esset, multa sollicitudine ac studio res indigeret: cum vero ut etiam multiplicentur, nobis Dominus imperarit, cogita quantum laboris et curo sit a nobis, quibus ea commiSSa Sunt, conserendum Ideo quidam, cui commissa suerant talenta quinque, non totidem obtulit, sed dupli

cata . Nam illa quidem benignitatis erant Dominiri sed

oportuit etiam Servum suam exhibere diligentiam. Similiter et is, cui duo talenta credita suerant, alia duo lucratus est atque idcirco pari eum dominus honore dignatus est. Allias Vero rursus, cui intonium unius creditum uerat, et libid ipsum obtulerat, quod creditum erat, qui non imminuerat, non delerius reddiderat illud depo3itum, neque dimidiat tum tantum reddiderat: quia quaestum On s Cerat, neque duplicatum obtulerat, quod creditum fuerat, extrem supplici punitus suit ac merit Sarae. Nam Si ea cuStodiri tantum voluissem, inquit, nec aliud lucrum ex istis acquiri, non illa Servorum manibus tradidissem. Tu vero Domini benignitatem considera. Is, cui talenta quinque commissa suerant, obtulit alia quinque, et is, cui duo, altera lant B, et eodem ut Erque praemia retulit. Ut enim illi dixit.u Euge Serve bone ac fidelis, super pauca fuisti idolis, , super multa te constituam : Sic etiam illi, qui duo obtulerat, inquit e Euge serve hοne ac fidelis, super pauca suisti idolis, super multa te constituam Proventus haud idem est, et merces est eadem : Sic et hunc eodem honore dignatus es L. Quid ita quoniam non eorum, quod oblata sunt, quantitatem, Sed eorum vi Ptiatem , qui nego titili uerant, attendebat Deus. Nam uter in pro Virili quod

457쪽

multiplicata silerant aut i inminutae, vel ob illius ignaviam, vel ob diligentiam istius, sed pro depositi diversitate. Ille quinque accepit, et obtulit alia quinque hic accepit duo, ct obtulit duo, neque quod ad studium attinet, in serior extitit, siquidem et ilic duplicia et ille duplicia lucratus est credita si Vero, qui unum acceperat, implex illud obtulit:

quam ob causam e St etiam castigatus.

II. Audistis ergo quant uni illos maneat supplicium, qui ex dominicis pecuniis negotiati non fuerint. Ergo et custo diamus, et negotiemur, et multum ex illis lucrum exhibeamuS. Neque dicat aliquiset Idiota sum, discipulit sum, verbum doctrinae non habeo, cum imperitus sim et nullius pretii:, tametsi enim idiota sis, licet discipuliis, licet num libi talentum sit creditum, negotiare ex eo, quod tibi comniis sum est, et eamdem cum doctοre mercedem accipies. Ac vos quidem ea, quae dicta Sunt, Custodire et exacte memoria tenere omnino credo Sed ne in hoc totam orationem impendam US, age quae Sequuntur ea, quae dicta sunt a nobis

heri apud charitatem vestram, adjungamus, et hanc VobiscuSlodiae mercedem persolvamus. Qui enim priora sibi credita conservavit, dignus est qui alia rursus accipiat.

Quaenam igitur heri proposita est a nobis narratio me ligno

Sermo erui, et Stendimus hominem, antequam de ligno ederet, boni ac mali cognitionem habuisse, multaque repletum Sapientia suisse, ex eo quod nomina bestiis impoSuCrit, quod Xorem suam agnoverit, quod dixerit : IIoc nunc os ex ossibus meis; a quod de nuptiis disse ruerit, de procreatione liberorum, de conjugali conjunctione, et de patro ac matre , quod mandatum Cc Operit. Neque enim mandatum dat quisquam ac legem de rebus gerendis aut non gerendi ei, qui bonum ac malum igno

ret. II odio dicere pero fuerit pretium quam ob causam,

458쪽

si a ligno scientiam homo non accepit, lignum scientiae honi ac mali fuerit appellatum Vneque enim levis momenti suerit didicisse cur haec appellatio signo sit indita Nam et diabolus dixi Qua die manducaveritis de eo , ape-hrientur oculi vestri, et eritis sicut dii, scientes bonum ethmatiam . Quomodo igitur, inquit, tu dicis scientiam non inseruisse boni ac malis Quis vero, quaeso, in Seruit num diaboliis Certe, inquit, cum dixerit me Eritis sicutti dii, scientes bonum et malum a Tum tu igitur testi-inonium mihi hostis asser et insidiatoris Atqui dixit hic quoque: Eritis etiam dii re num igitur dii sunt acti Ut

igitur dii acti non sunt, sic neque scientiam boni ac malitum accoperunt. Mendax enim est ille, nihilque verum prolοquitur. Nam In veritate, inquit, non stetit Ne igitur inimici testimonium producamus, Sed ex ipsis rebus colligamus, qua de causa lignum scientiae boni ac mali vocetur. Ac prius, si videtur, quid sit honum ac malim consideremus. Quid ergo bonum est obedientia : quid malum inobedientia. Ac tantisper a nobis haec ex ipsis Scripturis

exacte examinentur, ne sorte, dum boni- ac mali naturam inquirimus, aberremus. Ηοc enim esse bonum ac malum,

audi quo pacto doceat Propheta, cum dicit: Quid bonum, , et quid Dominus Deus requirit a te Dic quid sit bonum. , Ut diligas Dominum Deum tuum . , Vides bonum esse obedientiam siquidem ex dilectione oritur obedientia. Et

rursus e Duo mala fecit populus meus hic tam derelique-hrunt fontem aquae vivae, et oderunt ibi cisterna constritaS, quae non poterunt continere aquam . , Vides inobedientiam et derelictionem malum esse res igitur interim teneamus obedientiam bonum esse, atque inobe dientiam malum, et sic illud etiam Jogno Sconius. Nam

459쪽

idcirco lignum scientia boni ac mali vocatur, quod munduliani de ligno traditum fuerit, cuju occa Sione vel inobedientia vel obedientio exercetur. Nam antea sciebat Adamus obedientiam bonum esse, inobedientiam illem malum manifestius autem postea ex ipsa rerum experientia didicit. Sicut etiam caedem fraternam malum Sse noverat Cain, vel antequam fratrem suum occidere taut enim intelligas eum scivisse in alam rem suisse, audi quid dicat Veni, hexeamus in campum Verum qia de causa Patrem a palernis in is avulsum in campum trahis cur in deserto constituis cur auxilio destitutum reddis cur longe a paterno conspectu abducis cur audax acinia occultas , si peccatum non resormida S Cur autem et post caedem perpol rutam rursu Sinterrοgatus, indignari ac mentiris Cum

enim dixisset Deus ut hi est Abel frater tuus Crespondisti a Numquid custos patris mei sum ego 'pri ex quo

liquot eum, cum id probe nosset, ad hoc acinus prorupisse. Ut igitur iste noverat, antequam Xperiret Ur, caedem CSSe rem malam, postea ver didicit etiam manifestius, cum poenam Sustinuit, audivitque tau Gemens ac tremens heris super terram Sic et istius paler, antequam de ret, boni ac mali cognitione pollebat, tametsi non ita ovidenti, ac cum de ligno comedisset. Dicam apertius Mala Scimus omnes, etiam antequam illa perpetremus manifestius vero ea discimus, postquam illa perpetraximuS, ac multo etiam manifestius, cum punimur. Sic etiam alii sciebat quidem antea caedem fraternam malum CSSO IOS-tea vero didicit, videntius, cum supplicio mulctatus est :no enim quoque Sani latem Iem bonam CSSe novimus, et aegritudinem rem molestam, antequam illi id ex pei iamur: multo vero certius, cum in morbum inciderimus, utriusque rei discrimen agno Scimi S.

460쪽

III. Eadem nimirum ratione noverat etiam Adamius obedientiam rem bonam esse, inobedientiam Vero malam :deinceps vero didicit evidentius, cum ligno uStato, si paradiso ejectus est, et ab illa excidit solici tu te. Cum igitii ein poenam incurrerit, quod Deo et ante lignum degustarit, manifestius eum per experientiam poena docuit Deo non

obtemperare malum, ut obtemperare bonum ESSora propterea lignum scientiae boni ac mali vocat vita Et qua de causa, Si non ipsa ligni natura scientiam habuit honi et mali, sed ex ipsa poena propter inobedientiam ob degustatum lignum illata manifestius hoc didicit homo lignum scientiae honi ac mali vocatur Quod nimirum hic Scripturae mos sit, ubi res quaepiam in locis aut temporibus quibusdam acciderit, a rebus illis et lοca et tempora VOCare.

Sed ut clarius quod dici, iat, illud exemplo vobis illustrabo Puteos aliquando fodit Isaac : hos autem puteo vicini defleuero cum aggressi essent, inde simulta quaedam est orta, et vocavit puteum Inimicitias n non quod puteus inimicitias exerceret, sed quod circa illum inimicitiae exorto essentia Sic et lignum scientis boni et mali voca tur, non quod ipsum scientia polleret, sed quod circa illud facta esset scientis boni ac mali declaratio. Rursus puteum odit Abraham, insidias paravit Abimelecta boni e nerunt, inimicitias depo Suerunt, ac praestito mutuo jura mento, puto iam illum duramenti puteum Cappellarunt';non quod jurasset puteus, Sed quod circa puteum juramentum praestitum esset. Vides loca non fieri causas rerum , licet a rebus nomen accipianti Si quidem valde necessarium est ut adlaibeantur exempla, quo manifestiora fiant quae dicimus. tirsus occurrentes sibi Angelos vidit Jacob et castra Dei, tum appellavit locum, ii Castra'. 3Tametsi locu castra non esset, nihilominus castra Vocatus