[Omnia quae extant juxta Benedictinorum versionem]

491쪽

DRATI I. sis adorat Esaias propheta iis, quae Sub Moyse gesta tinta: eclquia Spirittis Moysis eriit in illo, qui ea ipsi revelaret, id prophetia erat. Est ite in prophetia etiam de praesentibus:

ut si quis coram Propheta aliquid in animo Versan S, OCCullum ei esse velit, et Propheta ipsum arguat , ut Eliseus erga Giegi secit, sutura praenuntians et oectilia re Velan S. Moyse quae praeterila erant aperuit mali quae sutura Ila igitur est huic historiae attendendum , non ut narrationi, sed ut historia vero , quae per Spiritum Sanctum prolata sit. Quis porro est Propheta Scopus Duo Moyses in proposito habet, et doctrinam edere, et lege Sancire Legi Stator enim cum Sit, non tamen a legibus incoepit, sed a creatione. Cur autem primo obiit De ima Stendere creatorem et Dominum universi Ut Deus esse demonstra Potur, qui non alienis sed suis legem poneret Nisi enim prius ostendisset, iam mundi condito rom, non id dignus habitus suisset mundi legislato P. Num alienis logem dare Vio

lentum, Silo uiatem in Stiluere, Con Senta Deum St. Quemadmodum Joannes Evangelista, non prius lagos a Christolata posuit, quam ejus dominatum dixisset his verbis Da Inh principi orat Verbum, et orbum erat pud Deum, eth Deus orat Verbum omnia per ipsum acta sunt, et Sine, ipso actum est nihil quod factum est. In ipso ita erat, het vita erat hix hominum . In propria venit, et Ni eum unon receperunt i Ciam dixi Sset eum opificem et creato-rom, tunc inducit illi in doctorem et legislatorem universi. Rursum alius MoySi scopuS. Cui beatus Moyses coelum

momoravit, terram, Inare, qua Ct ea, qua ex illis sunt;

Angelorum autem, Archangeloium Seraphim et Cherubim nullam mentionem socii Quia nimirum legislationem ad temporis illius conditionem aptabat. Noverat enim quibuscum loqueretur cum iis, nempe qui ex Egypto egressi

492쪽

DT viINDI CREATIONE, erant, qui aegyptiacum errorem, Solem, lunam, Stellas , fluvios sontes, aquas didicerant. Invisibilium ergo crea tione relicta, de visibilibus verba facit, ut persuaderet eiS, qui haec adorabant, ut ne illa deos esse putarent, Sed opera Dei. Non necesse namque erat, ut illis Angelorum et Archangelorum notitiam daret, ne rursum illorum aegritudinem aleret. Nam si etiamsi non viderent, Angelos tamen esse dixerunt; multo magis si audissent Angelos aut Archangelos , putassent illos esse deos Sed caelum memorat,tErrAm monteS, B UaS, et omnia quae ex illis Sunt, ut visi

hi libus invisibilem interpretetne, et ex operibus Opiscem prodat. Sic ergo etiam tres pueri Babylono secerunt. Quia enim apud gentem illam versabantur Deo inimicam , nec erat Dei cognitio sed idola colebantur in ornace cum essent, dicebant : Benedicite omnia opera Domini Do- , minori , Cur non dicebant, Angeli, caeli, terra, ignis, qua frigus , aestus , et Similia; sed creatione sigillatim

enumerant Ut creaturam omnem abluerent, et lotum opificium mundarent , nullamque relinquerent impietatis scintillam. Quemadmodum etiam hoc loco Moyse ut omnem aegyptiacum orrorem a Judaeis eliminaret, coelum et terram ut creata memorata iit haec acta esse Stenderet, et Opis iccm declararet. In principi creavi PDeia coelimi

, et terram.

III. ic mihi animum adhibe Ego miror quomodo Joannes et Moyses idem principium habeant. Nam hic dicit u In principi creavit; ille vero ait tau In principio, erat. Verum et ille utiliter, et hic proprie. Ubi namque creati erat, dixit Moyses : Fecit; ubi Vero Creator, ο fuit Evangelista, e Erat 3 Multum autem est discriminis et intervalli inter illud, e Fecit, et illud, Erat m, illud

enim , Cum ante non Siet, factum est; laic vero Semper

493쪽

ORATIO I. si ierat. In principi fecit, et In principio erat , Dei est esse crealitrarum VCP fieri, ut et Evangelista distinguit. Nam de Servalore ait : In principi erat Verbum, et Ver-hhum erat apud Deum, et Deus erat Verbum Ilo erat in , principio In ipso vita erat, et Vita erat lux hominum. Sexies dixit e Erat, cui explicaret ejus existentiam Dosamulo autem postquam praedicavit eum qui erat, et venit ad servum Joannem , dixit a Factus est homo' h Deus erat, homo autem factus est. Quod Si de Serva loro dicere audeant: Servator etiam factus est, nihil disseret a ler ra. Animum adhibe, quaeso a Si dicat haereticus : Chris tu factus erat, non erat antequam fieret; quid ergo plus habebit, quam terras Nam de terra quoque ait Moyses est Terra autem erat. Si igitur illud D In principio eruto, de creatione intelligunt, non de aeterna natura, nihil plus habet, quam terra. Et Deu Verbum erat, et terra erat: sed ille quidem in principi erat, non factus, Sempe exiSten Set terra ver sacta erat. Non enim prius dixit legislator Du Terra erat, donec dicere ictu In principio fecit Deus coelum et terram a primum dixit V Fecit, postea Ver , Erat Scimus certe , fratres , has subtile quae Stiones multorum animis molestas videri. Verum oportet in die jejunii, cum vigilantiores animae sunt, de altioribus verba lacere. In principio erat, het, In principio secit; hi de exordium par esse dixit: In principio, b et In principi ; ut demon Stretur nam e SSo pietatis radicem, quae et illum , nempe legislatorem ita stituit, et hunc, Theologum scilicet, illuminavit Germana quippe sunt duo Testamenta, uno Patre ortam ideo in sermone con Sentiunt sere enim eadem imago, eadem similitudo est. Ac quom admodum in or maniS, uno patre ortis, simile Sunt proprietates; sic quia duo Testamenta uno Patre orta sunt, multam habent simi

494쪽

si a DE NdNDI TREATIONE, litudinem. Sane et in Veleri Testamento praecedit lex , et sequuntur Proplietae, et in nova gentia praecedit Evangeli una, et sequuntur Apostoli Illic duodecim Prophetae, et Singuli sunt ex numero duodenota duodecim sunt Osee et reliquiti quatuor, Esaias, Ieremias, Egechiel, Daniel. In Novo Testament duodecim Apostoli, et quatuor Evangelistae Illic rursus prima vocati Dei adratribus coepet accepit enim Moysem et Aaronem primos praecones et in Evangeli quoque primam vocationem facit Petri et Andreae. Et illic quidem simplex gratia, hic autem duplo auctior Illic enim duo fratres vocati sunt Moyses et Aaronta hic autem bis duo patres, Petrus et Andreas, Jacobus et

Joannes. Quia voluit Servator eam, quar Secundum Spiritum Sanctum est choritatem nobis insinuare, et patres assecli simul et spiritu sacer , undamentum Sumpsit naturam, in Seruitque natura viscera et in illa superaedificavit undamentum Ecclesiae. Primum signum in Veteri fuit, mutatus in sanguinem fluvius primum signum in Novosuit mutatio aquae in vinum. Veruli non Stirpe Senti temporis totam silmilitudinem deinceps persequiti sed ad institutum revertamur. In principio secit Deus coelum et ter-tiram , ex dierum pati secit Deus omnia. Sed primadios dissert a sequentibus. Nam prima die secit Deus ex

non extantibus : a secund autem die nihil secit Deus ex non extantibus, Sed ex iis, quae prima die secerat, mutavit ut voluit. Tu vero, hi con Siderati et exploratis, si veritatem deprehendis , a SSen Sum praebe: in non deprehendis, incusa, et accusationem admitto id enim multam defensionis ansam mihi praebet. IV. Primo itaque die creaturarum materiam secit Deus: reliquis vero diebus sormam et ornatiam Creaturarum. Exempli causa , secit coelum, quod ante non erat; non hoc coelum, sed quod superius est hoc quippe caelum secundo

495쪽

ORATI, I. si 5 die saetum est. Fecit Deus coelum Superius, de quo David . Caelum coeli Domino si Illud vero quasi supremum tabulatum est. Ac quemadmodum in domo duarum contigna tionum intercedit tabulatum medium : Sic et Dominus, mundum crean Ceu domum, medium tabulatum posuit hoc coelum, et Supra illuit aquas Ide ait David usuit, tegi a qui Superiora ejus'. Fecit igitur coelum quod ante

non Crat, terram qUae ante non erat, abySSOS quaerante non Crant, Vent OS, Crem, ignom, aquam. Omnium, quae acta

Sunt, materiam prima die fecit. Sed haud dubie dicet aliquis : Scriptum est ipsum fecisse coelinia et terram de aqua, igne et aere non Scriptum est. Primo itaque, fratres, ex quo dixit coelum et terram acta esse, ex iis quae conti nent ea quae conlinentur indicavit. Sicut enim cum dixit : Fecit Deus hominem pulverem accipiens de terra', mpi-sicium dixit, non membra numeravit neque dixit: hFecit Deus ociatos, et aure et Dares, sed hominem dicens, omnia simul membra comprehendita sic cum dicit Deum

secisse caelum et terram, cuncta CompleXUS St, et lana

tenebras et abyssos acta induxit tanam Tenebrae, inquit, herant Super aciem hySSi'. ab SSUS VCro VOCatiar aqua rum gurges. Quod autem etiam abyssi octo sint, tosti si catur Scriptura dicenset Antequam AbySSo con Stilueret,

hantequam terram Crearet'. Itaque ac lae erant abyssi.

Deinde aer quoque quandonam factus sit audi Et spiritus, Dei serebatur super aquas '. mi non Spiritum Sanctum dicit non enim cum creaturis annumeratur id quod in creatum est Sod Spiritum vocat aeris motum. Ac quemadmodum in Elia propheta Scriptum est D l: coelum con-hlenebravit in nube et Spiritui: Sic et hoc loco spiritum

496쪽

V M INDI TREATIONE, nam ignis factus sit: Dixit Deus: Fiat lux . et sacta est ignis natura . οn solum enim hic ignis existit, sed etiam

supernae Potestates ignis Sunt apsinisque est supernus illo huic nostr igni Quiteritur autem cur hic extinguntur, ille vero secus. Quia Angelos fecit Deus Spiritus animasque nostras item Spiritu S; Sed Anima no Stras in corpore, Angelos autem extra corpora. Quemadmodum igitur in animabus et in Angelis, Sic et in igne rem se habere cerni tur. Ignis supernus Sine materia, igni in sernus cum materia Coelestis enim ignis his est assinis, sicut et anima nostra amnis est Angelis mut illi spiritus sunt, sic et hae sunt spiritus, ut etiam res pueri dicunt e Benedicite spiritus et animae Justorum nc rursum usui facit Angelos suos spiritus'. h Neque igitur anima in corpore apparet, De que ignem sine stuppa vel Sarment Vel alia materia videre est. Ut autem ostendatur hunc ignem non esse alienum, id docet ipsa natura Multi namque saepe ex sole ignem

mutuantur et accendunt: Si autem alienus esset, quomodo

alienum ex ipS acciperetur. Alioquin tam ingens in coelo ignis est Sine materia, ut in monte Sina igni appareret, absque lignis subjectis Vsed ex ipso materiae experte igne, ad spectaculum eduxit Deus, ut quispiam dixerit parvum osse hunc ignem cum illo ingenti comparatum. Sic itaque ait Moyses e De caelo auditam secit Dominus Vocem suam, et ostendit Deus ignem suum magnum, Ut demonstra. re hunc esse parvum. Omnia itaque ignis Sunt, et sulgur, et stellae, et sol, et luna, illisque noster ignis amnis est. Et

vide quam assini latem habeant et et ' etrii et Vetepeta, uigiar et Stellae, vel ex ipso nomine: o et vetetri et Tepet fulgur et Stellae .

Servato autem ut ostenderet ignem et sulgur similia esse, ait in Evangelio e Lucerna corporis est oculus. Si oculus

497쪽

ORATIO S, tuus uerit lucidus, tolum corpus tuum lucidum erit ritiae Servator Deinde tibi ungites Ut cum lucerna fulgure, illuminatio 'an lucernere sulgur Vocans lucernae fulgorem S). V. Omnia igitur sacta sunt ignis actus est, abyssi sactae sunt, venti quatrior Clementa, terra, igni S a UA, APP. Nam quae omiserat quasi hic resumit Moyses dicens u Sexx diebus fecit Deus caelum et terram , et omnia quae in eis

sunt'. 3 Quemadmodum Utem corpori non omnia membra dixit: sic ea, quae ad creationem Spoctant, Non en Umeravit, etiamsi omnia cum mundo sint condita Si porro non esset ignis in terra, non hodie ignem ex petra educerent, non ex ligno: collisum quippe lignum ignem emittit. Ani Datim ergo diligenter adhibe: Tenebrae, inqUit, Orant super faciem libyssis. Ergo ne inquies, Deus tenebras fecit Scimus altam esse Sententiam DSed quia in Coetu saepe Sum US, Corum , UOriam par amico audiunt animo , par Ver reprehendere Salagunt, neceSS QS Verbum non Sine examine relinquere, ne o Si magna promiSS , EXigua prae StEMUS.

Undenam ergo tenebrae Nam Deus, inquiunt, has non secita Deus enim, aiunt, neque tenebrarum neqtae caliginis pisex est. Quid igitur sunt tenebrae Multi dixerunt

esse coeli umbram. Nam aiunt, cum caelum Superita conditum est, cum Superna lumina nondum Ssent, nudata Crat terra, et sactae sunt tenebrae. At caelum Supernum lucidum est, non tenebrosum atque etiamsi non haberet solem, lunam et Stellas, ipsam naturam per Se Splendentoruliaboret ergo coelum imminebat, Iorroque expansa erat, illudque superne lucebat, et haec lucem excipiebat, unde nam Ionebrae mihi terte videtur, quoniam aqua terret Superficiem tegebat nebulaque et caligo circa aquas conSi Stebat, quod etiam nunc evenire Solet in luminibus obscuritatem illam caliginem excita SSe nubesque sociSSE,

498쪽

DE SBNDI CREATIONE, ac nubes hi imbrante tenebras incluxisse suo antem nubes tenebras excitet, id dicit Scriptura tauit coelum ob-h tenebratum est in nubibus L IIae Pelicorum autem allegoriae non signorandae sunt Quidam haeretici dicere ausi

sunt tenebras esses diabolum , ab SSum vero demonas

quando autem dixit Deus D Fiat lux, hid est Filius, aiunt :non modo ergo illi honore par est diabolus, sed etiam illo

senio P. Verum hanc impietatem ne commemorare quidem par est' sed de protulimus, ne ea quet dicta sunt ignoraretis. Tenebrae ergo tunc illo ex nubibus erant L Sic enim in gypto quoque tenebrae Orant, non quod nox eSSet, Sed

quod caligo esset inducta'. Sic et in monte Sina actum

est; tenebra erant non ex nocte, Sed nube obumbrante.

Sic etiam in cruce Christi tenebrae actae Sunt, non ad Veniente nocte, sed umbra et obstructione a cla Ilo nonop rtet divina eloquia temere aggredi Et spiritus Dei su- perserebatur Super aquam Spiritum Vocat Ventum , Ut alibi dicit: In spiritu vehementi conteres naves Tharsis : hSpiritum vocon aeri motum pute enim aliud esse aerem, et aliud Ventum ip Se qUippe nor Concilii tu ventum facit, ut experiment comprobatur. Saepe igitur libello

aut sindone tranquilliina Crem Ommo Venata S, et ex peris motu ventum facimus L ergo ex ipso Spiritu demonstra retur ventum es Se aeri motum, hac de causa dixit : Suti perserebatur. 3Proprium enim 'ni CSt ut Superseratur

crentioni u Dixit Deus et in lux. 3 Cur non dixit Moyses Dixit Deus aiat coeliini, iat mare , sed ibi quidem , Fe- cit, hic vero b Dixit 3 quandoquidem apud nos Sermo praecedit opus nam primo dicimus, deinde si icimus Os

londere volens Deum primo sacere ut omni Sermone velociorem aereationem e SSe demon Stret; quando materiam

499쪽

ORATIO viri ut sua creat, dicit illiu Fecit; Titando antem omnia Deus ornatur il erat ornatus alitem hujusmodi principium lux erat tunc inducit concinnum Sermonem. Et quia rursum primum Deilapia lux, postremum vero homosuit primo Deus lucem operatur Verbo, o Stremo hominem opere , a luce in lucem desinens.

VI. Quomodo autem homo lux sit audi Lux res ostendit: lux mundi homo est ingressus ostendit tibi lucem artis, lucem scienti P. Iux ostendit frumentum, intelligentia panem se cita lux ostendit vineae uvam, lux intelligentiae exhibuit vinum , quod in uva continetur lux monstravit lanam, hix homiliis exhibuit vestem lux ostendit montem, lux intelligentiae exhibuit lapicidinam Ideo Servato lucem vocat Apostolos his verbis D Vos estis lux mundi h ue illos lucum vocat Non ut illos asticiat honore tantuma sed etiam

ut spem resurrectioni ostendat. Quemadmodum enim lux vespere occidens non perit, Sed absconditur, et postquam occuli suit, rursum apparet; sic o homo velut in occasum quemdam in Sepulcrum domi SSUS, OSUPrectionis rursum ortui torvatur. Fiat lux . Dixit ac lam S Se quo aut ommodo non declaravit neque etiam didicit. Nam quod luxsucta sit, inquit, bene novies quomodo autem facta sit non capio. Ideo Servator Apostolis dicebat: u Non vestrum est

uno S Se tempora Vel momenta, quae Pater posuit in Sua pο-htes late V Atqui non est nostrum nosse tempora vel O menta, et Dominum temporum opificemque age latorum

pol oriant humana ratiocinia comprehenderes Dixit Deus :, Fiat lux, et facta est lux ri O sanciam illam Agnamque potentiam ita ingentia miracula ui acta est luc et vocat

Deus lucem diem sinebras, noctem n Cur porro diem rapio dis vocat Quoniam quidquid ortum et hilaro, paco sive dulce dicitur. Ideo etiam benignitatem, esto etητα

500쪽

nc BNDI AEDEATIONE, vocamus, et cicure animante v epet dicimus .e Et vocavit, Deus lucem diem, et tenebras VocoVit noctem o Noctem quare Quia noctu dormientem hominem in mortis memoriam revocat propemodum dicen Disce, homo, quid sis Mortalis es, omni Virtuti addictu cur ea, quae supra te sunt, imaginaris a Nox enim compunctio est: quamobrem ait David a Quae dicitis in cordibus vestris, in cu- , bilibus vestris compungimini L Vere jacet homo noctu, neque mortuus, neque Vivus Interroga haereticum Quid est Vivus-ne an mortuus Si dixerit, Vivus, repone illi: Cur ergo nec loquentes nec ambulantes sentit si dixerit, Mortuus, tu dicito : Quomodo ergo respirat quod enim

reSpirat, non est mortuum; quod non Sentit, non est vi Vum teipsum non vides, Sed quae Supra te sunt imaginaris.

Verum haec satis circa primam diem dicta sint. Venit quippe vespera , ut etiam illic quae ad primam diem spectant desinunt, et pro facultate, etsi profundo SonSUS, Explicavimus tamen Porro fidelium est dicta explorare, et historiam disquirere. VII. Nos autem sacri jejunii aliamni, et in abstinentia

corporea deliciis ruentes coelestibus, sanctum jejunium Servare conemur: Sanctificate, inquit jejunium boos, no illud sanctificamus, an ab illo sanctificamur p verum id dicit Propheta, ut illud sanctum custodiamus. Quemadmodum enim cum precando dicimus u Sanctificetur nomen hiuums, non pro nomine eju precamurn nomen quippe ejus omnia sanctificat; Sed quia nomen ejus invocatum est super nos Christiani enim a Christo dicimur, ait de No 3men tuum in nobis sanctificetur. 3 Apud sanctum enim omnia sancta sunt Vad Deum quippe nihil non sanctum accedit. Sanctus enim Deus St, in sanctis quies censa quin etiam caelum ejus sanctum est: Nam xctudiet