장음표시 사용
501쪽
tio fraecise includeret fr ducatum. patet ergo i sipostre.z: P
Mor. limiatat Leg. Doc. Prima sim ratio. Secunda limitatio. Tertia limia ratio.
PRO explicatione id craticς praedicationis Auctor declaruuit Regulam ill mi optimam Doct.'Stibi. quae habetur s.
d. I. q. I. Quae tamen regula nullam habere videtur veritate,
cum in nullo exemplo videatur verificari posse: nam dicit primo, si subiectum est abstractione ultima abstractum,quod debet habere praedicatum primi modi, Δ non aliud secundo dicit, quod si praedicatum est per modum adiacentis, S denominantis, non est natum dici nisi sormaliter: tertio, quod si cst vera est tantum vera in primo modo dicendi per se caeterum haec dicta maximam implicant contrad:ctionem : quia Dullum praedicatum denominatiuum potest prςdicari in primo modo dice di per sede subiecto ultimate abstracto . quapropter diuersimode haec regula Doch. ab expositoribus explicatur. Franciscus enim de Mayr. in primo dist. s. quaest. I. ponit septem limitationes huius ego lae. i Prima limitatio est, q)hςc tegula a Cn tenet in praedicatis negativis,quin aliqua possint dici desubiecto sici lii matE a stracto,atq; adeo hς propositiones conceduntur, es latia duenina est praecisa, est abstracta,&c. quia licet haec pi dicata Videantur affirmativa, in re tamen sunt negat tua, nam per pra 'cisionem, abstractionein, ac distinctionem, nihil intelligitur aliud, nisi quod essentia est tantum ipta. Secunda limitatio est, quod rogula non intelligitur de re spectibus rationis, ideo istae admittuntur, equinitas concipi tur, equinitas intelligitur. Tertia li miratio est,si regula non tenet in his, que non sunt v lii mate abstractat,& ideo licet ista cocedatur, albedo est in-ba: rens, quae non est in primo modo, ista tamen non conceditur, albedineitas, vel quidditas albedinis inhaeret. Q arta limitatio est, quod regula est vera, ubi non est asditici aliqua formalis, vel differentia inter praedicatum, & iubicctum,alque adeo haec non conceditur, humanitas est ansem atrias; nam humanitas addit rationem formalem ad antrinalitatcm. E i Quinta
502쪽
Ιn Formalit. Mag. t. Sirecti Din. Paris a II
Quinta limitatio est , quod quando dicitur in proposi ui taliam
tione quod prauicatur in primo modo, vel non praedica- tato. turde subiecto ultimathabstracto, debet intelligi, quod illud sit distinctum formaliter , unde si sit aliquid quod sit
aptum sormaliter distingui, tunc tenet regula; si autem non, tunc non tenet, & ideo ulς propositiones admittuntur essentia diuina est summa res, S prima, quia primitas, Miummitas, sunt praecise respectus rationis, dc talia non sunt nata distingui sormaliter nec esse idem, similiter istae admittuntur,essentia diuina est bona, essentia diuina est vera; quia isti respectus standamentales non dicunt aliquid quod sit extra rationem standamenti; Item haec propositio admittitur, essentia diuina est una: quia unum est ratio priuatiua, & priuatio non habet rationem formalem, S ideo non potes distingui sormaliter 1 subiccto, nec esse idem; similiter eadem ratione conceduntur istae, essentia diuina est infinita, essen- tia diuina est aeterna: quia modi intrinseci non dicunt formalitatem.
Sexta limitatio est, quod regula non tenet in his, quae se se tu simia habent per modum habitus, S quietis: nam istae sunt verae, talis .essentia diuina est pulcra, libera, intelligibilis, sapiens, S sic
de alijs. Septima limitatio cst, quod regula non tenet in operatior septia i mbus immanentibus ex parte termini de ideo istae concedit imitatio tur, essent ia diuina est visa est amata; nam huiuimodi actus,& Operationes immanentes ex parte operantis includunt distinctionem necessariam, inter quod, de quo; & ideo tales operationes non praedicantur adiective, seni per sit mendo
de primo quo; sed lolii de quod; intelligendo ex parte operantis , sed non ex parte termini, scilicet obiecti: nam illud idem, quod est primum, vel ultimum quo, potest esse quod;
quod scilicet diligitur dc amatur. Haec breuiter Franciscus. Sed contra Franciscum posset sic argui: omnia ista quo' contra Frandam signo natu rae sunt posteriora essentia diuina; ergo es risium de sentia diuina ut est ultimate abstracta, abstrahit ab his. praete- Ms. rea salsum est, quod dicit Franciscus, quod bonitas, Sc veritas non distinguantur ab essentia diuina formalite cum sint passiones, vel quasi passiones essentiae diuinae. Praeterea vabde errauit Francilcus dicens unitatem esse priuatione; deinde tot glossulae destruunt Regulam Scot. &eam deritioni
503쪽
exponunt. Ideo Gulielmus Vorilion in primo d. s. q. I in V di . quit, quod regula Doct. ponit, quod quando aliquid est ulti' mate abstractum, nihil praedicatur de eo,nisi in primo modo dicendi per se, vel per identitatem, modo omnia ista praedicantur per identitatem,S hoc sufficit, S si dicatur, quod etiagenerare poterit praedicari per identitatem,cum omnia,quq 1 unt in Deo sint idem, dicit quod non est simile, quia gene' rari, S generare, significant rei modum actionis S fluxus,& ideo solum denominant, alia autem per modum habitus,& quietis, ideo in pra dicationis identitatem conueniunt. Contra Sed pace sua dico , quod ipse optime quidem impugnat xiii iam, Franciscum , sed postea peius eo respondet; nam salsum est quod omnia supradicta praedicentur de diuina essentia identice: nam sunt adiectiva, quibus tantum formaliter, & non Paulus. identice praedicari conuenit. Paulus f criptor, respondet, quod regula non habet veritatem de concretis . extrinsecς Motu denominantibus, de haec est satis bona limitatio. Mauritius, hic in margine, & q. I . uniuersalium, dicit quod regula est uniuersaliter vera, tribus conditionibus obseruatis: prima quod valet in praedicatis positi uis, propterea ista non est sormalis in primo modo, estentia diuina distinguitur, essentia diuina non est eadem creaturae: quia praedicata non sunt pinsitiva: secunda est, quod regula tenet in praedicatis aliam sormalitatem cx natura rei importantibus, ideo ista non est vera formalis in primo modo, essentia est infinita: quia infinitas non importat sormalitatem ex natura rei, cum sit modus
intrinsecus: Tertia conditio est, qssod tenet in suppositis primo verificabilibus, id est tenet in istis, humanitas est humanitas , quia ista, & similes sunt verae: quia de eorum sta inpositis flarge sumendo supposita) possunt primo veri sicari: nam ista est vera, humanitas est humanitas: ciuia in suppositis suis primo veri sicatur, scilicet in istis haec hum nitas cst humanitas, vel est vera de luppositis,primo, idest adaequa in hi te praecise veri sicabilibus: quia humanitas est adaequMς,. Spraecise eadem sibi ipsi. Ioanne, de Vallonis exponit regulam Doct. per duos sensus, unus est negativus, de est istu: si subiectum est vitiniate abstrachiam, Se praedicatum est denominatiuum siue per modum in prentis; nunquam propositio est vera in primo modo dicendi per se, propter repugnatiam praedicati, de subiecti, S: ut sic hiet infinita excpl negativa:
504쪽
gatiua: nam ista propositio non est vera, nec per se humanitas est alba, humanitas est risibilis c sic de alijs. Alius sensus est amrmat i uias, & est, ac si diceret Doct. de subiecto vltimate abstracto, totum praedicatur idem de se ipso,ut humanitas est humanitas. equinitas est equinitas: cum enim l ubiectum sit ultimate abstrachina de eo non verificantur illa, que sunt extra quiddiratem ibatam, neq; illa quae sunt aliquo modo distincta a subiecto, i ed de ultim te abstracto, solum idede se ipso dicitur.
Ceterum omnibus istis modis explicandi regulam Docti
praetermissis dicamus cum Lucheto in primo d. s. q. I. quod Lucteto. multa conceduntur ex usu loquentium, quae tamen de rigΟ- Iulia conretermonis non sunt vera, ut in multis apparet, S multa ad- ceduntur ex mittuntur propter inopiam exprimendi conceptus quarta- - loque men de rigore sermonis non admitterentur, atque adeo de iii ἔ, pce de
ultimate abstracto nihil potest praedicari format iter . nisi in rigore se a primo modo dicendi per se,& cum dicitur essentia est com- ωsunt municabilis, una, vera,bona, infinita, amata, intellecta, distin δε - cta, abstracta, communicata, pulcra,&huiusmodi, dicit quod de rigore sermonis omnes istae propositiones sunt nisis, licet ex improprio usu loquentium admittantur ;& ratio tal- statis est: quia omne ultimate abstractum includit hoc cathegorema, per se primo,ut inquit Ocham, & Auctor hic in litera, & ideo omnes ille propositiones sunt talsae, etsi co-
cedantur, conceduntur solum in bono senili,& non in rigo re: quoniam, etsi a parte rei ita sit, modus tamen falsificat . illas. Et ex hac Lucheti explicatione infero duo corrollaria; primum, quoa omnes propositiones,quae non praedicatur per se primo modo de ei lentia abstracta, limi seliae sor maliter, possunt tamen esse vere identice, si praedicata sint substantiva, & non adiectiva, vel participia vel verba item adiectiva, α ideo omnes istar, essentia est filiatio, essentia est paternitas, bonitas, sepientia. & consimiles sunt taliae forma liter, licet sint vere identice. iste utem, essentia intelligit, essentia vult, essentia generat,sunt taliae, & fornialiter,&identice,licet primae duae sint realiter verς,& concedantur ad bonum lenium; sed tertia, scilicet essentia generat, de essentia generatur, sunt Omnino saliae,& logicE,& realiter, x nullo modo a Theologis conceduntur. Secundum corrollarium, In creaturis de v Itimate abstracto,nihil ver praedicatur formaliter,
505쪽
maliter, nisi pr dicatum dicatur in primo modo dicendi per
se de subiecto, ideo ista est vera hunianitas est animal ,humanitas est ens ἱ quia praedicatum dicitur in primo modo de subiecto . Sed contra istud secundum corrollarium, sunt Vigerius,& Bargius in primo d. s. q. I.& etiam Ioannes hic: qui omnino negant hanc esse veram, humanitas est animat: cuius Defenditur oppositum amrmat Lychetus,&optime, &pro Lycheto
ch.contra adduco, treS DOct. Subr. expressas authoritates: I g. Larg. Prima habetur in primo d. 3. q. 3. in solutione argumen es Ioarime . torum contra entis uni uocationem, Vbi inquit Do t. quod
hςc propositio est per se & quidditativa, rationalitas est ens, Hismaritui at ens non est natum praedicari nisi formaliter, cum sit con-eut animal cretum, ergo de ultimate abstracto illud, quod primo modo ut 0 4 pro praedicatur vere dicitur. H--- Secunda Authoritas est in eodem primo d. 3. q. s. in sola tione primi argumenti pro opinione Henrici, ubi habet ista verba bormalia, quando Avicenna dicit, quod equinitas est tantum equinitas, ly tantum non excludit illa, quae sunt de per se ratione equinitatis, sed excludit illa, quae sunt per se
passiones, ut unum bonum, &c. ergo equinitas non excludit animat,atque adeo hec propositio erit vera, equinitas est animal. Tertia auctoritas est in a. dist. 3. q. I. insolutione quaestio nis, ubi scribit haec verba: equinitas est tantum equinitas,nec . Vna, vel plures,nec uniuersalis, nec particularis, de explican
do ista verba, dicit, intellige non ex se ungvnitate numerali, nec plures pluralitate opposita illi unitati, nec uniuersalis actu eo modo, quo aliquid est uniuersale factum ab intellectu, hec ut obiectum intellectus, nec est particularis de se, licet non sit realiter sine aliquo istorum, non tamen est de sualiquod istorum, sed est prior natura omnibus istis,&secun dum illam prioritatem naturalem, est quod quid est, & peese obiectum intellectus, S per se ut sic conssideratur a Meta- physico, de exprimitur per definitionem, de propositiones verae primo modo , sunt verae ratione quidditatis sic accortae: quia nihil dicitur per se de quidditate primo modo, nisi quod includitur in ea essentialiter, de inquantum ipsa abstrahitur ab omnibus istis, quae sunt posteriora ipsa naturaliter : ubi manifeste apparet, Doctorem Subtilem concedere
506쪽
de quidditate abstracta verificari praedicata primi modi a que adeo ista est vera, humanitas est animal.
bent solui per artem datam in Erimo Priorum, videlicet , quod maior meiminor reducantur ad propositionem
de omni si fant assi nativi, etet de nullo sisint negativi
i l g COMMENT. XXV. IN hoc textu Auctor dat modum soluendi argumenta, quae possent fieri arguendo per Syllogismuni exposito- rium hoc pacto. Hic pater generat, haec essentia druina est . hic pater, ergo haec essentia generat, conclusio sequitur ex praemissis, & praemissae sunt verae, ergo &conclusio, S per consequens de ultimate abstracto aliquid praedicatur, quod tamen non est natum praedicari, nisi tormaliter, ut ly gene' rat; huiusmodi argumentum, & similia, inquit Auctor, debent lolui per artem datam in primo priorum. Pro cuius in Ollogis stellectu obseruandum est, quod Syllogismus expositorius, expositorius est Syllominus cuius medius terminus est singularis singum quid sit, σlariter,& vniuoce tentus, de est duplex,scilicet assirmativus nu plex is& negativus , amrmativus est, cuius quaelibet praemissarum est affirmatiua,negativus cuius una praemistaru est negativa. Secundo obseruandum est, quod duo sunt principia regulativa huiusmodi Syllogismorum alterum pro affirmatiuis ν S: est istud, quaecunque uni, S eidem, sunt eadem, illa inter te sunt eadem;alterum pro negativis & est istud quaecunquinegantur ab eodem tertio, illa negantur a se inuicem. Tertio obseruandum est, quod ad hoc, quod syllogismus Syllagi μ expositorius sit bonus tres conditiones requiruntur: prima seu rus est quod medium sit terminus singularis,singulariter,& vn, 'μπις uoce tentus, defectu cuius non sequitur, iste homo, vel asi ρ distolici nus, est asinus, iste homo, vel asinus est homo, ergo homo est asinus: quia singularietatur solum prima pars disiuncti, si autem singularigaretur totum disiunctum,vel aequivoce cu
507쪽
. - ritur in praemissis, x tunc consequentia non valet , vel eari tur uni uoce, M tunc consequentia est bona, sed sicut conclu- . . so est falsa, ita & altera praemissarum. Secunda conditio est. quod medium in altera praemisi rum sit totale extremum; desectu cuius non sequitur, istius
' hominis oculus est dexter, istius hominis oculus est finister, ergo oculus sinister est oculus dexter. Tertia conditio est..t a praemissa affirmatiua , in qua ponitur terminus singularis, ad una de omni valeat consequeἀ-lia,si est affirmativa, vel ad unam de nullo, ii est negativa; desectu cuius non sequitur, ista essentia diuina est pater, ista el- sentia diuina est filius,ergo filius est pater: posset citam addi, quod in syllogismo expositorio negativo non debet argui,
a non distributo ad distributum, S ideo ad bene concludendum debet inferri,conclusio de modo loquendi inconsuetρ,- ut arguendo sic: Sortes cst animal, alinus non est Sortes, ema go asinus animal non est, Λ non sic, ergo a simus non est an, mes: per tertiam autem conditionem soluitur huiusmodi arigumentum, hic pater generat. essentia diuina in hic pater, ergo essentia diuina genera am non sequitur hic pater g nerat, ergo de quocumque verum est dicere, quod est pater. de eodem verum est dicere,quod generat:quia de essentia di a uina verum est dicere,quod est pater, dc tamen de ea non estti . Verum dicere, quod genereti: posset etiam argumentum alis vi ter solui: nam si ut ex duabusipraemissis, quarum altera est . t O de necessario, SI altera de contingenti, non sequitur nisi conclusio contingens, ita ex alte talormali, S: altera identica . non sequitur nisi conclusio identica, vel quae sit exponenda p*t identicam, S ideo haec conclusio , quae insertur, non de-
bet concedi, nisi ad hunc sensum, quod haec essentia diuina est id, quod generat, quae proposivio est tantum identica, celdicatur aliter, quod tyllogismus expositorius habet reduci ad syllogismum, qui regulatur per dici de omni, uel per dici . de nullo, ita quod prsmissae in lyllogismo expositorio habet
reduci ad uniuersalem affirmativam, vel negativam , sed sic :o, 'reducendo in propositio altera praemissarum estialsa, ut patet ex superius dictis, ut dicendo, de quocumque verum est dicere,quod est pater,de eodem verum est dicere, quod generat,de essentia diuina verum est dicere, q) est pater, ergo &c Patet quod maior cit fati a. Sed aliter pόtest argui contra regulam
508쪽
gulam siti nulla e flent ia generat, pater est essentia, ergo pater non generat conclusio falsa,ergo aliqua praemissaru, non minor,ergo maior,& per consequens iba contradictoria elivera. h ci cilicet,essentia generat, atq; ita de ultimath abstracto aliquid denominative praedicatur. dico, quod iste syllo gismus non concludit: quia licet maior sit vera,scilicet nulla essentia generat, minor tamen est solum vera idelitice, scilicet pater eit essentia, sed non est vera formaliter, at conci sio est formalis. Verum ex altera formali,& ex altera identisca non infertur conclusio sor malis, sed identica.
Q et arta pr.edicatio est tantum essentialis,Hissa ea
tantum in diuinis quam ponit Hilaritu de Trinitate, ἔν est ista in qua denotatur consistantialitas, stes oriago, ut illiu est de essentia patris per j de essentia, et esubstantia, notatur consei stantialitas, .perly patris origo. C O M M E N T. XXVI.
I huius litterae explicatione aliqua obseruanda sunt:
Primo obseruandum est, quod Auctor hanc quarta prae dicationem appellat tantum euantialem quia duplex est praedicatio essentialis, altera quae est essentialis, S formalis,dc de m diearis ista loquuntur naturales, de est propositio primi modi,vi hin esciolis esmo est animal,homo est rationalismam praedicatum non so- duplex. tum est de essentia subiecit,sed etiam rei pectu subiecti se habet, ut sorma, bc per modum concreti. Altera vero est pro . . positio, in qua praedicatu est de essentia subiecti,& nullo in do est forma, ut dicendo, filius est de essentia patris, ut docet Scot. in primo dist. 3 .quaest. a. nam essentia non est forma informans filium, sed est forma, qua silius est, & ideo non est sermalis praedicatio, sed bene essentialis. Secundo obseruandum est, quod haec praedicatio essentia'. Frid aliolis est distincta contra praedicationem subitantialem: nam in epetialis, praedicatione essentiali denotatur consubstantialitas, di ori- sub tintialisgo ue in substantiali veto nullum illorum ponitur, sed tantum d j. M. poni ur
509쪽
ponitur unio inter extrema, velut est haec propositio, Deus est homo,vel verbum est homo,ut docet Din.Subt. in 3.d. 7. quaest. I. ex Diuo Damasceno lib. 3.Orthodoxae fidei,cap. Io.
ubi inquit: Substantialem inquimus unionem, id est veram,& non secundum phantasticam. Tertio obseruandum est, quod ly de, quando dicimus, filius est de substantia patris, non denotat tantum consubstantialitatem, sed et iam originem; quoniam si tantum denota rei conlubstantialitatem, ita diceretur patet de filii substatia, sicut filius de substantia patris: nam ita pater est consubstanti alis filio, sicut filius patri: at quia filius originatur a patre. . dc non pater a filio, ideo dicimus filium esse de substantia patris,'non patrem de substantia filii. Quarto obseruandum est, quod substantialitas, quae notatur in hac praedicatione,non est nisi unitas numeralis naturode essJentiae; & quia in duobus suppositis, non potest esse una substantia, siue essentia numero, nisi in diuinis, ideo haec prς- dicatio essentialis in diuinis tantum reperitur. Haec itaq; p dicatio, filius est de substantia patris, est essentialis, cuius sen-τnepositio sus est, filius Originatur a patre, ut sibi consubstantialis. de ei Lilagia Quinto Ubseruandum est, q) lyde, distinguitur ab illa priiura praepo- Positione ex, secundum D.August. vi docet Magist. in primo suis is, ex. sent. dist. 36. quoniam ly ex, importat tantum habitudinem causae efficientis, sed non consubstantialitatem causae ad em -ctum, seu principi j ad principiatum. Verum ly de.utrumque
importat, scoriginem, & consubstantialitatem,ut dictum est, et x propterea conceditur, quod creatura est ex Deo, sed non i conceditur,' sit de Deo secundum D. August. nam secum ' .1-i dum i plum, omne quod est de aliquo, est ex illo, & non e contra accipiendo has praepositiones secundum earum propria. significatione sed accipiendo eas largE,& extensiue, quan doque una pro alia accipitur. Insuper hae duae propositiones, extensiue acceptae, non tantum habitudinem causae essiciem tis,seu principi j originantis important, verum etiam habitindinem causae materialis, 3c ideo cum in diuinis non ponatur
materia, nec quasi materia, si de Deo ly ex, dicatur ad intra Q . velut in Symbolo dicitur de Spiritu sancto, Qui ex patre, fi- lioq; procedit, solum principii originantis habitudinem im i l . . Portat, sed ultra hoc, ly de, etiam consubstantialitatem lin. vi. Ponat: quam ly ea, de se haud importat.
510쪽
T E X T V S. SI quaeras an istasit essentialis, ius est de esse iri mel
filius est essentiae. e primum respondetusecunda m&ot. rimo dictis.1. quae t. a. quod non proprie dicitur Hu persona esse de essentia Asiare sed addendo cum se stantia personam aliquam originantem bene dicitur , quod aliqua persona originata est de jub lautia illius per
sua: ita quod haec, mi est desius tantia diuina, non essita concedenda, sicut haec, filius ea de sub flantia patris:
quia persecundam exprimitur consa stantialitas,'oringo propter genitivum constructum cum caseu ab propositionis, proster primam autem non notatur altiuid originans.
eis aliam dicendum, quod licet August. dicat, filium fi
fflium essentiae patris. II. de Trinit. cap. Doct. quidam dicat sitam esse propriam, tamen videtur probabialius dicendum, quod non: quia quandocumqbe relatinum construitur cum aliquo cum rati habitudine costi, in natum est aliquid terminare illam resationem ut correla
tiuum, tunc construitur cum isto praeci se, ut cum correlativo. Exemplum e Pater construitur cum relativo in halia i tudinegenitivi, simile in habitudine datiiιi, m minus in , habitudine ablattaco secundum communem sermonem videtur,quod cum quocumque construatur tale relativum expresse in tali habitudine casuali istud notetur esse correlatiuum huius relativi. Non enim dicimus, i te canis est .
filius hominis: quia ect 'im, m e i hominis, ut domini canis, ita quod θ hominis constrvitur cum II canis, ex vipss bionis,mipossessori sed et Metursignificare,quod con-