장음표시 사용
91쪽
necesse esse initium, quod sepsetia, cum quu agere incipiat,
sequatur: id1, initium esse naturae accommo latum. nam aliter Upetitio stam enim volumus esse ὀρ--,qua ad agendum impellimur, oe id appetimus, quod est visum )moueri
non potest. Gud autem quod mouet, prius oportet vieri,
credi quod eri nonpotest si id quod νψῖm erit iscerni
non poteris a false. ' Quomogo autem moueri animus ad appetendumpotest ,sii quod idetur, nonpere itur, a
commoniumne naturae se, an alienum' items,si,quid offici sui sit, non occurrit animo, nihil unquam omnino aget, ad nussam rem unquam impellitur, nunquam mouebl ur.
'' quod si aliquid aliquando acturus est, necise est id ei ve
I Sextum argumentum ducitur a philosophia morali,quae propositi de artibus argumenti species est,in quaI ucullus arbitratur inesse solidam do expressam scientiam, sed salso,cum vetus illa de moribus disciplina vanis opinionibus gentium & religione contineretur, non vllis demonstrationibus, quae solae Philos Dis videntur viscere scientram. 1 Probat firmam & certam ei se virtutum g ληψιμ a caussis:syllogismus connexus secundus: si constantia vitae nihil habuit percepti, ex sapientia nasci non potuit. Sed nascitur ex sapientia: Iaabet igitur aliquid percepti. Assumptio prima est,quae complecti r des nitiones sapientiae, ut ea sit ars vivendi ner se firma' ex praeceptis certis N indubitatis constans, qualem veteres philosophi, tui sapientes habebantur,nullam consequi potuerunt, sed a vera ge rectavia sapientiae procul aberrarunt. 3 Propositio sillogi lini. Illustrario Pr positionis per species virtutis, fidem, aequitatesia fortitudinem, quis vir bonus αsortis maxune praedas iudicat. s Conclusio sylloqismi. 6 Secundum arsumentum a repugnantibus. Syllogismus connexus tertius: Si sapientia de se, rebusque sibi subiectis dub te non erit sapientia: Sed non dubitat. haec enim rationem vitae, finemque bonorum O
nium perspicit. Lst igitur aliqua sapientia. Propositio syllogismi primo loco ponitur. Assumptio syllogismi ex rem
rione antecedentis, quae confirmatur pri mis caustis S elementis beati' vitae, de ovibus i icero lib. 3. 4. s. deri nib. Qui litui nobis Christianis satis indicant antiqu's philoloiihi A non modo ignotam suis te summam beatae vir sed etiam primas caullis,quae hominem ad bene beateque vivendum possent allicere.Itaque salso dc supposito sapientiae nomine vanam quandam & impiam bene vi uendi artem tradiderunt. 8 Tertium argumentum a repugnantibus. Syllogismus consecundus: Si visum verum a salso discerni non poteit, nullus cia appetitus, qui nos ad bene vivendum incitet:
92쪽
Sed aliquis sὶ appet: tus,quo impellimur ad summum bonum: Isitur visum verum distarni potest a salso. o Amplificat proximum argumentum,iteratque syllo ismum connexum s cundi modi.Cuius propositionicest. io Assumptio syllogismi,&concluso in eadem clausulareperiuntur, ficuti plerunque accidit in bonis authoribus.
' idquo ista xeraseunt, ratio omnis tollitur, quasi
quaedam lux lumeni vitae: tamenne in i prauitatepe sabiti, nam quaerendi initium ratio attulit, quae perfecis virtute,cum esset ipsa ratio confirmata quaerendo. ' Quasio autem est appetitis cognitionis: quaestionisi lais inuemtis. ' At nemo inuenissals nec ea quae incerta permanet, inuenta esse possunt: sed cum ea quae quasi inuolutouerunt,apertasunt,tum inueta scuntur. sic initium quaerendi, meismspercipiendi m comprehengendi tenet. stas argumenti conclusio, quae en si cra, λιξιι, ita definitur,
ratio quae ex rebinterceptis ad I quod non percipiebatur, adducit. ' Quod i omnia visita, eiusmodi essient,qualia fidicunt, ut ea vel alsi spepossint. neque eapossit ulla notio disternere,quo modo quempiam aut conclusi ste aliqui aut inuenisse diceremus' aut quae esset conclusiargumentis es ' 'si autem phil phia, quae rationibus progressi debet, quem habebit exitum' ' Sapientiae vero quid uturum est
quaenes dest i a dubitare debetines desuis decretis, quae
philosophi vocant δογμα , quorum nullum 'sceleretro-δ poterit. cum enim decretum proditur, lex veri remque proliun quo re vitio amicitiarum proditiones,m rerum publicarum nasiiselent. Nonpotest igitur dubitari, quin
decretum nullum se pium possit esse, ' sipientiu satis non sit esse falsium sed etiamflabile,seum, tum esse 2ebea quod
mouere nulla ratio queat. Talia autem nes ese,nes *ideri possunt eorum ratione, qui ista Ἐφa, e quibus omnia decreta
μιηι nat negant quicquam a fulsis interesse. Ex hucib
93쪽
D A C A D. Q V A s T. lud en natum, quodpostulabat siau. t id βm temperceptum asepiente diceretis,nihilsos epErcipi. ' Sed tis atro hoc id postulanticum diceret, ei qui assii maret nihil possieperciZi,consentaneum esse isum tamen ilLI dicere percipiposse, τ talia nopossent, Orneades acutius re flebat. nam tantum abesse dicebat, ut i consentaneum
esset,ut maxime etiam repugnaret. qui enim negaret cilii
quam esse quod perciperetur,eum nihil excipere ita necesse esse, ne id iram quidem quod exceptum non esset, compronendi oepercipi ullo mori pope. ntiochus ad istum lo- cumpressus τidebatur accedere. quoniam enim id haberet cademici decretum Intitis enim iam hoc me δογμα H-cere nihil possepercipi,non debere eos in Fo decreto,sicut in caeteris rebus lactuare praesertim cum in eo siumma consi ieret. hanc enim esse regulam totiusphilosephiae, constitutionem xeriseisi,cogniti,incogniti quam ratione quoniam
se stiperet, docerei ve ent quae a quouis accipi Forteret, oe qua repudiari,certe hoc ipsem ex quo omne verisa 4 iudicium esset,percipere eos debuisse. ' ditenim duo haec
maxima inphilosophia, iudicium veri G finem ἴonorum:
ssipientemps esse, qui aut cognoscendi esse initium
ignoret,aut extremum expete A, ut aut τnde proficistatur, aut quoperueniendumsit,neficiat. '' Haec autem ha redubia,nes his ita considere ut moueri non possint. abhorrere ksepientia plurimum. Voc igitur modo potius erat ab hipo sulandum. ut hoc νnum sitem, percipi nihil posse, perceptum ese dicerent.Sed de inconsantia totius ι orum sententiae ix a sentetia cuiusquam esse potest nihil approbantis, sicut opinor, ictumstis. '' Sequitur deutatio copias illa qui dem,ste ausi abbrusior habet enim aliquantum a
94쪽
LIBER I L hph sic: t verear ne maiorem largiar et, 1ui contra dicturus est, libertatem licentiam. nam quid eum facturum putem de abditis rebus m obsturis,qui luce eripere conetur' S dili utaripoterat ubtiliteriquanto quastartificio n tu fabricata esset primum animal omne, hinde homine maxime: quae νu esset insensibus, quemadmodumprima visa nos pellerent, deinde appetitis ab hispulsa sequeretur: tum ut sensus ad res percipiendas intenderemus. '' Imens enim ipsa, Maesensivumfons est,ata etiam i a sensus est,naturalem vim habet, quam intengitassea quibus mouetur. itaque alia visa sic arripit, ut his statim utatur: aliqua sic recondit e quibus memoria oritur. '' ί aetera autem similia tudinibus construis, ex quibus efficiuntur notitia rerum,
quas Craeci tum ' ' μοι- , tum vocant, eo cum accest ratio, argumentque conclusio, rerumque innume rabilium multitudo, tum s perceptio eorum omnium a
paret, oe eadem ratisprofecta his gradibus a serientiam peruenit. '' ia rerum igitur silentiam, vitas constan
tiam aptissima cumsit mens hominis, amplectitur maxime cognitionem: m istam κα-λsis, quam, ut dixi, vembum e verbo exprimentes, comprehensionem ilicemus, cismi imperste amat nihil est enim ei veritatis luce Altius)tum etiam propter Uum. '' Quocircuis etiamstensibus vitatur: m artes efficit quasi sensius alteros usque eophilosephiam imam corroborat,vt virtutem escia ex qua re una vita omnis Vt r. V Ergo hi qui negant quicquampos comprehendi,haec ipso eripiunt vel instrumenta,vel ornamenta vitae, ve otius etiam totam vitam euertunt sunt tus 'sums animal orbant animo xt δ' cilesit δε temeristate eorum perinde ut causapostulat,dicere.
95쪽
i Transit Lucullus I morali disciplina ad dialecticam, quam disputat esse eonvrehensionis alicuius &percentionis, idque primum ab inuentione, prima parte huius artis. Syllogismus simplex primi generis: 'Omnis inuentio est rerum verarum Scertarum: Quaestionis finis est inuentio: Quaestionis igitur finis est rerum verarum & certarum.1 Asiumptio syllosi sinu. r Propositio sylloetismi falso probatur argumento: non enim inuentionis est, escere ut res vera vel salsa, certa vel incerta videatur sed syllogismi: nec quaestio cum argumentis exposita est,dicitur i nuenta esse,sed potius conclusa&iudicata raraque videtur Lucullus inuentionem cum iudicio conturbare, quia iudici una quaestionis, quod in syllogismo situm est, ipse refert ad inuentionem. 4 Concludit ex utraque dialecticae artis parte aliquam esse rerum, si quidem doctrina & argumentum perspicuum, quo res aliqua probetur,inuenit,&syllogismum constantem,quo de quaestione propotara iussicetur,construit. s Haec disputatio pertinet ad dialecticam methodum, quae iubet i n omnibus philosophrae partibus via & ordine progredi, et ea quae dicuntur facile intelligi & percipi possint. 6 Vide quanta temeritax suerit antiquorum philosophorum, qui dii capulos suos certis decretis se addictos esse iubebant, ut scelus crederent de quoquam dubitare: ciim tamen innumerabilia pene
huiusimodi hominum dogmata falsa & impia fuerint. Hos philosophos Graeci δεγμαπκοῦς appellat, qui tanquam aliquid percipi posset certas sormulas artium descripserunt. Academicos autem ἐφεμῖγως. qui nimi definiunt, & de rebus ita di siputant, ut comprehendi no possint. 7 Hoc quidem de sapiente vere dictum est, quippe qui certam & stabilem scientiam teneat: sed veteres philosophi, qui sua decreta sapientiae tribuebant,fluite & i nsipienter sapientiae laudem sibi vendicabant. 8 Consectarium est ex propositione proximi syllogismi: Omne decretum debet esse philosbpho ratum & perceptum: Nihil posse percipi est decretum Academiae nouae: Hoc igitur saltem ratum N perceptum Academicis esse deber 9 Explicat scholasticas altercationes philosophorum. Prima est Antipatri Stoici contra nouahi Academiam ab adiunctis. Academici dicunt nihil posse sciri ergo hoc unum saltem sciunt,nihil posse sciri. io Carneades Antipatro resistita genere ad speciem: Nulla res percipi potest: Id autem ipsum nihil posse percipi est aliqua res Non potest igitur vel idipsum saltem percipi.
In hac sententia cum esset Carneades, non utebatur his verbis, quae plenam astamationem significare ed iis tantum, quae probabilem opinionem de his rebus, de quibus diiserebatur, aliquam prae se serunt, cuiusmodi essent, Ita opinor, Sic mihi videtur,&similia. ii Antiochus Carneadem refellit a simia bus,ubi est soria est a nauibus,quae quemadmodum non fluctuant: cum summa aquae consistit, sic cam summa ratio sit Academiae nouae,nihil poste percipi,in ea studiuare, R incerta esse non debet. 11 Declarat similitudine ab adiunctis. Syllogismus
smplex primi generis: Regula philosophiae est constitutio veri,salsi,cogniti,incogniti: Academici sequuntur regulam philosophiae:
Constituunt igitur verum, assum,cognitum,in pnitum.
i3 Aliud argumentum ab adiunctis, & syllogii hius ex eodem genere primos iuplicium: Duae sunt paries principes philosophiae, Dialectica quae circa iudiacium vera:& Ethica,quae circa morum doctrinam vellatur:
96쪽
Abhorrent igitur a philosophia. Propositio prima est. i Assumptio&concluso. is Hic Lucullus imitatur veteres dialecticos, qui disputationein de sentitum & animorum notitiis praecipuam dialecticae artis partem faciebant, ut docet Cicero primo Academico ad va nem,cum tamen naec uniuerse pmprie ad physicam debeat resem,ubi disseritur de facultatibus animae. a 6 Duo sunt fontes unde manat omnis cognitio& perceptio, sensus & mens,quorum uterque a rebus sibi oblatis ad eas percipiendas mouetur. 17 Animus in homine unus est, qui videt, qui audit, qui olfacit, aut gusta qui ransit,qui ratiocinatur & intelligit,sed tamen doctrinae gratia di-
inguitur a philosophis, ut cum res corporeas & materiatas instrumentis corporeis percipi sensus appelleturic)m vero generales rerum notiones concipit,pr prie mens dicatur icet tamen, ut dixi,eadem anima virumque faciat. I 8 Aniamus generales notiones facit &construit ex inductione rerum specie similium. 9 E Cicero notiones & notitias vocat: αυλη ιεις vel anticipationes: id est,anteceptas animo rerum quasi quasdam insorinationes, qudd animus per se res intelligat, antequam doceatur. io Concludit totam vim mentis humanae, ubi & finis ostenditur, ad quem nata est, &caussae, quae ad finem ipsum res runtur. 2I Quemadmodum mens sensibus res speciales & materiatas: sc artibus res generales Suniuersias videt&cognoscit. 12 Concluso aduersus Ac demicos a repugnantibus.' Nec verosatis constituerepossum, qui t eorum confilium, aut qui velint. interdum enim cum Abibemus ad eos orationem eiusmodis e cis quae dilutantur, verasint, tum omnia fore incerta : restondent, Quid ergo isuil ad
nos' num nostra culpa est' naturam accus, quae in prosundo veritatem, i ait Democritus,penitus ab rusiris. ' χθautem elegantius: qui etiam queruntur, quod eos insimul mus omnIa Incerta dicere: quantums intersit inter incertum id quod percipi non pogit, docere conantur, eas iastinguere . cum his igitur agamus,qui haec distingunt: illis qui omnia sic incerta dicunt, ' νt Hellarum numerus paran impar sit, nefatui , quasi desseratos aliquos relinqua
mus. μ ν olunt enim, oe hoc qui lem vel maxime τos an
maduertebam mouerierobabile aliquid esse, quasi*eria simile, ea si uti regula oe in agenda vita, oe in quaerendo, ac disserendo. Quae ista regulata in veri falsi si notionem Ἐeri alsi, propterea quod ea non possunt in temε', nullam habemus' ' namsi habemus, interesse oportet, *t
97쪽
8ε ACAD. Q. V E S T. inter rectum σ trauum sic inter verum falsem. si nihil interest,nulla regula est,nec potest is cui ess visio veri falsii, communis, dum habere iuuicium, aut ullam omni no veritatis notam. 'Nam cum ilicunt hos unum tali recti quicquampossit ita videri,ut non eodem modo falsum etiampsit ita vi eri caetera autem concedere facian ueriliter. quo enim omnia iudicaturAublato, reliqua se negant tollere ut si quis quem oculispriuauerit, icat ea , qua cerni possent,non fle ei aάemissi. Ut enim illa oculu modo cogno huntursic reliqua visis eo pria veri,non communι veri falsi nota. Quamobrem ue tu probabilem visionem, siue improbabilem, oe quae no impediatur, ut Carnea es vo
lebat e aliud quid proferes, quo equare: ad visum iliass
ile quo agimus, tibi erit reuerten m. in eo autem sierit communitas cusalso, nullum erit iudicium, quia proprium in communirino notari nonpotest.sin autem commune nihil erit,habeo quod νου.id enim quaero, quod ita mihi νideatur Ierum,ut non post idemsulsem videri '' Simili in e rore versantur,cum couicti, ac iudicio veritatis coacti, er stima a perceptis volunt Astinguere, m conantur ostendere
esse aliqui elicui, verum illud quidem impressum in a
nimo ars in mente: nestamen i percipi ac codirehendi
posse. quo enim modo persticue dixeris album eqst aliquid, cum possit accidere,vt id quod nigrum sit, album csse viri
tur aut quo modo ista aurpeiasticua dicemus, aut impressa subtiliter, cumsit incertum,vere,inaniterne moueatur' itanes colorines ρFus,nes veritas,nes argumentum,neque siens , neque per stimum vitam relinquitur. '' Ex hoc illud hu νμ veniresilit, ut quicquid Axerint, a quibusam interruentur, Orgo fuc quam percipis 'sta qui ita i
98쪽
LIBER II. 8 terrogant, ab his irridentur. Non enim urgent, ut coarguant,neminem Ἐlla de reposse contendere neque aseueratire fine aliqua eiuι rei quam sibi qui queplacere dicit, certa O propria nota . '' Uuodest igitur istuc venrumproba
biles nam si quod cuique occurrit , primo quasi a lectu probabile xiatur, id confirmatur: quiae eo leuius Vis excir
cun*ectione aliqua, m accurata consideratione, quod vi fimsit, id dicent siqui tamen exitum non habebunt. 'primum quia his Ἐisis, inter quae nihil interest, aequaliter omnibus abrogatur fides. 'ρ Teinde cum Acant posse acci deresapienti, ut cum omnia fecerit, Hligentissimes circun-
flexerit,exsat aliquid quo verisimile videatur, ab- fit longissime a vero: quomodo si magna parte quidem, γυῖ
lent Iicere, ad verum Esum, aut quam froxime accedant, consueres bipoterunt' '' Ut enim configant, notum hu fise debebit insegne veri quo obscuro G oppresse,quia tandem*erum si ibi videbuntur attingere' '' Quid autem tam abis surde dici poten, quam cum ita loquuntur, di i hoc quidem illius reisignum,aut argumentum, ea re loquor: feripotest, ut i quodsignificatur, aut falsium sit, aut nihil sit omnino' Sed de perceptione hactenus. Si quis enim ea . quae dicta seunt, labscure τolet acile etiam absentibus nobis rit in se ipsa defensset.
i Lucullus disputauit generatim pro comprehensone eontra nouos Acad micos, dc inceps sententias illorum & rationes elicit, ut ea, refellat : haec igitur specialis est resutatio aduersus quedam decreta Academicorum , ιν toulentium. x Prima defenso Academicorum sumitur a caussa inuentionis. 3 Altera defensio a distinctione dissimilium, quod aliud ἀδουλον sit, id est, incertum : aliud id est, incomprehensbile. Ne id quidem sciri potest, quia stella dinumerari non possunt. Haec thesis est Academicorum, aliquid esse probabile,ali quid improbabile: ipsinui; probabile unicam es e regulam,qua sequantur in omni disputatione Sc consderatione veri 6 Res statio thesis a repugnantib. Syllogismus conexus secundus. Proi, ostio. 8 Assvniptio Moclusio. 9 Occupat interpretatione senteta q: Academ ci eurinterdit '
99쪽
dicebat res suapte natura posse percipi,sed earum notiones in animis nostris esse consulas: itaque caussain ignorantiae non rebus, sed animis nostris tribuebant: quam interpretationem Lucullus refellit a similibus. Io Conclusio cum iteratione superioris argumenti. II Occupat alterum Academicum decretum, quo aliquid esse perspicuum,nihil tamen esse perceptum dicitur. Locus est diss-Hilitudinis ad distinguendum το ὀναργὲς, id est perspicuum,έτο et αλ Hos id est comprehensibile, ut illud sit, quod habet aliquam cognationem cum vero, sed tamen incertum est, an sit verum semper,nccne: hoc autem,quod ita veruineognoscitur,ut falsum esse non possit. D Refutat definitionem peripicui a r pugnantibus. I3 Tertia prolepsis contra Academicos,& eorum responsio de ratione disputandi &iudicandi,ut nihil omnino affinietur, quod non habeat propriam Sc certam ver oram, id est,quod non si cognitum verum propriis & ce tu ,& euidentibus inlusis, qualis scientia de re vlla constare nobis nulla potest. i Refutatio huius postremi decreti a repugnantibus, ubi est dilemma bipa titum, Sutriusque partis depulso. Is Secunda pars dilemmatis tribus argumentis tollitur:primum est a caussis. 16 Secundum a repugnatibus. 17 Syllogis inus connexus secundus plenus est & integer. i8 Tertium Spostremum
Dis satis cognitu,quae iam explicata sunt: nunc δε assinone ais approbatione , quam Vraeci γκαια θεειν νο- ant,pauca icemus, non quo non latus locussit se oausi ante Iactasunsundamenta. nam cum vim quae essetis sensibus, explicabamus, ut ι ud aperiebatur, comprehen i
multa percipi si ibin quo Veri sine assensione nonpo
test. deriae cum inter inanimum animal hoc maxime Intersit,quod inanimum nihil agit, animal agit aliquid: nihil enim Vens ne cogitari quid potest quale si aut ei 'μή a limedus est,aut ea quae est in nos potesate sita, redilenda assensio. Τ-γero animus quodamodo eripitur j quos ne mire,nes assentiri Volunt. ' etenim necesse est, ut Lucem in libra ponderibus impositi, Aeprimi, sic animuperstimis cedere. 3 nam quomodo nonpotest animantiam non appetere id quoJ accommo latum ad naturam apporeat soaeci ido, io appellant sic nonpoten obiectam rem perspicuam non approbare. ' Quanquamsi i a, de quibus di lutatum est, Ῥer uni: nihil attinet de asponsione omni
no loqui quid enim quid percipit, assentitur stissim. 7 Sed baec etiam sequuntur,nec memoriam sine assensionepsisse
100쪽
mum est,ut is aliquid in nosrapotesat in eo qui rei nulli assentietur,non erit. ' Mi igitur 3irtus, sed situm euin ipsis nobis ' maxime autem absurdum ilia in ipsorum sessite te, nes peccare quenquam nisi si Ane hoc
idem in virtute nouesse, cuius omnis constantia firmitas
ex his rebus constat, ruabus assensa est, oe quai approbauit: amnino j ante videri aliquid,quam agamus,necesse est,eis quoj xjumsit, absentiamur. Quare qui aut visim ut asi
sensum to itiis omnem aBIonemrosterita vir Lucullus transi ad secundam thesim suae confirmationi , quod aliquid in philosophia si approbandum:quam breuiter disputat, quia argumenta superiora huc referri potianti mus locus ab efficiente caussa:perceptioenim gignit assensionem & approbationem rei propositae. x Secundus locus a distinctione dissimilium: inanimum n his agit, animal inotus habet lubero quibus assenti
tur. .3 Tertius locus ex absurda consecutione repusnantuam : haec enim duo pugnant,an imum esse,&assensum animi nullum esse: qui locus duobus sutilibus. explicatur. . Prima similitudo a lance. s Secunda similitudo a nar rati appotione. 6 Coi otio cum iteratione primi argumenti, Multa percipiuntur: owιnulta approbantur. Quartus locus reuocat ex stiperiore dis- Putatione quatuor arsumenta de memoria e notitiis,de inibus, de virtutibus.
8 Quintuς illustratura paribus:vitium est in nostra potestate: igitur & virtus. sed subductis omnibun Luculli rationibus :cet hae verae sint, miciligimus tameras contra nouos Academicos nihil sacer qui neque motus liberos,neque assiensium omnem tollune lapientem enim volunt rebus assentiri letobabilibus) cdaitannum temeraritim, Sarrogantena, impudentena, in quem inc:dunt stulti philosophi, ctai qiiidpiam tanquam firmum oratum, & certum, S perceptum s sine ulla proiius dubitatione approbant, seque persectissime scire profitetitur: quem ali nium iure S merito Academici in antiqua philosophia damnandum esse centii erunt: qabdin illa nulla scientia traderetur: sed opiniones tantu Pr habiles philolophorinnaariis altercationibus disputarentur.' Nunc ea,ige mus quae contra ab his d putarisolent. sorias resis totius earum rationis 1 si fundamenta cognoscere . ' 6omponant igitur primum artem quandam de his quae Vis dicimus eorsmque γ vim generata, desia
niunt in his quale sit id quod percipi comprehendi posis,totidem νerbis, quot Stoici ' Deinde ista exponunt duo, quae qtriscontineant omnem hanc quaesionem. quae ita τι