장음표시 사용
241쪽
semim obligatorium , ex parte subditorum. Tertium , ut notabilis sit diuturnitas. in exercitio similium actuum humanorum: haec autem diuturnitas, judicio Magistratuum erit definienda. Quartum denique , ut interveniat Hincipis, aut Reipublicae eonsetisus, saltem tacitus, qui semper praesumitur adesse , si consiletudini cognitae non obsitat.
De religioneis Religio defetibi potest , Divini numinis
cultus, certis ceremoniis Sc actibus dis. tirustus. Cultus hic duplex distinguitur , exterior & interior. Cultus exterior perficitui sacrificiis & ritibus ; interior vero consistit praesertim in affectu. Evidens autem est, nullum esse posse numinis Divini cultum , nisi numen Divinum innotescatia
Certum autem est, I'. Deum ab ho- .mine quovis cognosci posse : quia nempὶ cuilibet homini, Divinitatis idea fuit impressa, & adsent innumerae causae occasionales, ad ideam hanc attendendi, quales sunt infirmitas naturae humanae, status felicioris ardens desiderium , mirabilis partium mundi dispositio , &c. Hinc inexcusabiles sunt multi Pagani, qui cum Deum, cognovissent, ipsam sicut Deum non glorificaverunta
242쪽
Certum est , hominem nihil habere .ciuod non acceperit ab eo ente potentista umo , a quo suam accepit existentiam , ipsum qite ab eodem ente optimo , longEplura alia recipere posset, unde quilibet homo tenetur , ens illud laudare , ipsi pro beneficiis acceptis grates referre, de ipui morare, ut bona quibus indiget, obtineat. Religio , quae solummodo consistit in ossiciis mox assignatis , vocatur Religionaturalis, ex eo quod , absque revelatione Divina, & solo lumine naturali duce , Deum cognoscere possimus , & officia supradicta adimplere.
Quoniam autem experientia constar,
Innumeras alias religioni naturali sui Testa per additas & quoniam non possunt esse omnes legitimae, utpote inter se pugnantes ; ideo dissicultas est, quaenam ex iis omnibus , & voluntati Divinae, & religioni naturali, sit magis conformis
Contendimus autem , i'. legem Mosai
cam dictam , duplici hac dote fuisse decoratam. 2'. Legem Christianam , seu Evangelicam , quae Mosaicae successit, Divinae
voluntati magis esse adhuc consen raneam, ipsamque religionis naturalis ultimum dc perfectum esse complementum. Quamvis utriusque hujus religionis veritas certissime innotescat, tum ex lectio
243쪽
MORALIS. a Tne veteris & novi Testamenti, tum Ecclesiae Catholicae decretis, tum denique gratia Divina , in cordibus nostris operanter non tamen erit inutile quaedam proferre motiva , quibus utriusque religionis illius veritas , per lumen naturale detegatur. Scilicet tam homo sit ratione praeditus , dc t Maeatur esse prudens, eam amplecti debet religionem , cujus rationem reddere possit. Praeterea , obstruendum est os loquentium iniqua, hoc est, eorum , qui contendunt, religiones illas esse solummo id politicae foetum. Denique , quoniam Philosophia Moralis dirigit actus humanos ad honestatem i, de quoniam utraque illa religio praestantissimas suppeditat regulas, quibus actus humani diligantur: idcirco Philosophiis Moralis religionum illarum veritatem & sanctitatem detegere ac manifestare tenetur. Sit igitur ,
Ostenditur veritas religionis Moseuae
Ut ordine procedat haec probatio , propositiones quasdam praemittemus, peT mo- dum lemmatum.
Lex aliqua potuit addi legi naturali. Nam ad hoc sufficit, 1'. quod Deus si
244쪽
summὶ potens , summe bonus , & consequenter capax hominibus longὶ plura beneficia praestandi, qunn reipsa praestitit,
animas nostras creando. χo. Quod praeter naturalia praecepta, quaedam alia praescribi possint: atqui haec omnia sic habent ; ut constat, tum ex diistis in Metaphysica , , tum e' eo, quod in singulis circumstantiis, lex naturalis plerumque non praescribat, quid sit agendum, aut omittendum ; proindeque, dcc.
Conveniens suit, ut Deus religioni naturali novam superadderet. Cum enim homines, sibi relicti, turpiter servirent appe- . titui sensitivo, nefanda, pro virtutibus h berent, & ignari jacerent in umbra moriis ', maxime conveniens fuit, ut a pravis' illi, affectibus , de illa ignorantia revoca- rentur ; alioquin homo, propter Deum' cognouendum & amandum creatus . finem suum nunquam obtInuillet l, nec enim
Deus possideri potest ab iis, qui operantur
iniquitatem ; proindeque , &c. Nec dicas cum nonnullis , convenientiam illam esse sutilem: quia nimirum exinde sequeretur,. homines esse in aliquali pretio apud Deum: t quod absurdum judicant. Major enim est, .nq..iunt, distantia, hominem inter &
245쪽
Deum quam muscani inter & Regem. Ne , inquam . id dicas: quamvis enim. longe major su distantia , hominem inter de Deum , quam muscam inter & Regem; nihilominus Deus longe aliter se habet erga hominem , quam Rex potentissimus
erga muscam. Scilicet Deus creau t, &jugiter conservat homines ; Rex autem, Nec creavit, nee conservat muscas. Deus entibus omnibus providet, & omnia ne- cellarib cognoscit; Rex vero, perpauca tantum curat, nec de omnibus cogitare potest. Deus animam rationalem ad imaginem suam creavit , id est , cognitionis& volitionis capacem ; Rex vero , nuas cas
ad imaginem stiam non effinxit; proindeque , &c.
Lumen naturale, ad ebque religio n. turalis, propter unionem animae cum prpore , valde fuit debilitatum. Haec propositio constare debet ς tum ex eo , quddper experientiam quoridianam deprehendamus , hominem in voluptates sensiles esse valde proclivem; tum ex e t. quod multi homines cupiditatum stor. m tandem fiant servi ; t a quia, si rationis dictamen sequi velit, 'aspetu un
246쪽
α o MORALIS. inter i& in seriorem ; rum denique , ex eo quod imbecillitatem hanc naturae humanae
agnoverint, vel ipsi Pagani ; proindeque,
dic. Et certe , si reflectamus in statum eorum hominum , quibus non affulsit lumen religionis a Deo revelatae ; tunc lumen naturale pene extinctum deprehendemus. Enim vero , non unicus tantum populus , sed omnes fere homines turpissimis obsequebantur passionibus ; tam numerosam Deorum multitudinem invexerant, ut alii
Solem , alii Lunam, alii alia sedera adorarent ; imo vilioribus quibusque corporibus , aliquid Divinitatis inesse crederent ; ει quod pejus fuit, criminibus suis altaria erigerent , ebrietati nempε, sub nomine Bacchi impudicitiae, sub nomine
Veneris ; furto , sub nomine Mercurii, dcc. Iupiter ipse, quem Deorum maxi-rium vocabant famosus fuit adulteriis , incestu, aliisque facinoribus, quae a Christianis nominari vetat Apostolus I ergo religio naturalis, valde fuit obscurata , de consequenter maxime conveniens fuit, ut alia religio a Deo revelaretur ; proindeque s
o propositio.. Deus novas leges religioni naturali re-
247쪽
ipsa superaddidit. Si enim in illa generali
populorum omnium caecitate, qualem mox - Jexhibuimus , extiterit in angusto Terrcae
spatio populus quidam , licet durae cervicis , & ad idololatriam valde pronus, qui tamen habuerit legem scriptam , redhae rationi conformem , de varios Divinitatis caracteres importantem ; profecti, populus ille, non a seipso , sed a Deo leges illas accepisse dicendus est : atqui haec omnia sic se habent , respectu populi Israelitici ;sicut constat ex lectione historiarum &annalium illius populi, & ut mox ostendetur ; proindeque , &c. Lex Mosaica dicta , legi naturali fuit ab ipso Deo superaddita. Illa namque lex, ab ipso Deo legi naturali fuit superaddita , quae certissimos divinitatis caracteres piae se fert: atqui lex Mosaica dicta, sic te ha
bet ut ex enumeratione quorumdam ca-
racterum fiet manifestum. Primus caracter se se habet. In lege Mosaica, quaecumque de Divinitate proferuntur , rectae ratio : isunt maxime consona : unicus quippe Deus admittitur , qui sit spiritus necessarib exilia tens, Creator coeli & Terrae , sui ame providus, aeternus , omnipotens, summe jus -' tus, summe sapiens , &c. aliunde vero, Tome L
248쪽
s, o MORALIS. inter & inferiorem i, tum denique , ex eo quod imbecillitatem hanc naturae humanae
agnoverint, vel ipsi Pagani ; proindeque,
Et certε , si reflectanitas in statum eorum hominum , quibus non affulsit lumen religionis a Deo revelatae ; tunc lumen naturale pene extinctum deprehendemus. Enim vero , non unicus tantum populus , sed omnes fere homines turpissimis obsequebantur passionibus ; tam numerosam Deorum multitudinem invexerant, ut alii
Solem , alii Lunam , alii alia sedera adorarent; imb vilioribus quibusque corporibus , aliquid Divinitatis inesse crederent ; & quod pejus fuit, criminibus suis altaria erigerent , ebrietati nempε, sub nomine Bacchi; impudicitiae, sub nomine Veneris furto , sub nomine Mercurii ,&c. Iupiter ipse, quem Deorum maxi-rium vocabant famosus fuit adulteriis , incestu, aliisque facinoribus, quae a Christianis nominari vetat Apostolus ; ergo religio naturalis, valde fuit obscurata , &consequenter maxime conveniens fuit, ut alia religio a Deo revelaretur 3 proindeque , Sc.
.Deus novas leges religioni naturali reapsa
249쪽
ipsa superaddidit. Si enim in illa generali
populorum omnium caecitate, qualem mox exhibuimus , extiterit in angusto Terrae
spatio populus quidam , licet durae cervicis , & ad idololatriam valde pronus, qui tamen habuerit legem scriptam , recta rationi conformem , & varios Divinitatis caracteres importantem ; profecto populus ille, non a seipso , sed a Deo leges illas accepisse dicendus est : atqui haec omnia sic se habent , respectu populi Israelitici ;sicut constat ex lectione historiarum δcannalium illius populi, & ut mox ostendetur ; proindeque , &c.
Conelusio. Lex Mosaica dicta , legi naturali fuit ab ipso Deo superaddita. Illa namque lex, ab ipso Deo legi naturali fuit superaddita ,
quae certissimos divinitatis caracteres piae se fert: atqui lex Mosaica dicta , lic se lia
bet l, ut ex enumeratione quorumdam ca
racterum fiet manifestum. Primus caracter se se habet. In lege Mosaica, quaecumque de Divinitate proferuntur, rectae ratio .i sunt maxime consona : unicus quippe Deus admittitur, qui sit spiritus necessarib exilia tens, Creator coeli & Terrae , si in me providus, aeternus , omnipotens , summe jus tus, summe sapiens, &c. aliunde vero ,
250쪽
a 1 MORALI s. populus Israeliticus scientias non excole iabat, ad elique veritates illas non excogitavit. Secundus caracter sic se habet. Lex Mosaica scribitur stylo , veritatem redolente : dum enim ex una parte, recen centur benedictiones de promistiones a Deo facte ; ex altera , exhibentur & exprobrantur vitia populi Israelitici; unde nulla occurrit adulationis suspicio. Tertius caracter sic se habet. Religio Mosa 1 ca fundatur in factis certis imis, & extraordinariam Dei providentiam arguentibus: nimii una legitur in illa lege , I'. populum Israeliticum , ab AEgyptiorum servitute fuisse liberatum , Mole duce , munus hoc
diu recusante. 20. Mosen , eo fine Pharaonem AEgypti Regem adiisse , multaque in
ejus conspectu patrasse prodigia. 3'. Toram AEgypti regionem , variis, stupendi iaque plagis futue amictam. 4'. AEgyptio- Ium primogenitos, una nocte , invisibili potentia fuisse obtruncatos, ex eo scilicet quod Pharao non sineret Israelitas abire. 10. Populum Israeliticum, sicco pede, trajecisse mare rubrum, in quo postea Pharao cum exercitu suo numeroso fuit sepultus. 60. Israelitas , per annos quadraginta , Vi diisse in deserto sterili & arido , ubi singulis diebus , alebantur manna , h coelo decidente , & bibebant ex aquis , quas