장음표시 사용
341쪽
cdea grauitatem esse causim motus cu quietis: loquitur de pia impia cum dispositionibus contrariis ueluti nauta sua praesentia salutis nauis causa est: ablenna uero submeritonis. Ex iis patetuis rationis Atiliotelis si aeqtil distantia est causa qui 'tis perse di simpliciteri ut dixerunt antiqui tunc ipse et iam elici causa motus ad medium. at cum illa non sit caula motus igitur nec quietis.
Ham pro Alexandro cu Aristotele Meroes elaborauit. Debes cirest ego non uidi themistium nee hax legi in Alexandro:scio tamen nec expositionem Aureolsi nec illam quam Alexandro tribuli conuenire uerbis graxis propterea non confido ea tamen quae dixit lunt subtiliter dicta Exiis Aucrois dictis colligutur duo:quorum primum est grauitatem elle causam motus ad me Quae mi Is dlum per hanc diliri sitionem:quίEestcs Ie extra meditam .c quietis per aliam ut dilicet parqui gunt de me ι distare a coelo Secundum est quod idem est agens ordinatorum in finem di ipsius finis: ct econ te. Aucro. tra.Contra primum arguttur moueri ad medium est naturale graui este uero extra medium est eidem uiolentum:modo arguo nullum agms naturale ΔΨ petie agit inec tum naturalem media/te dispositione uiolenta di positio enim re finis dispositionis ciuidem sunt naturalitatis igit graue non agit motum ad medium mediante illa dispositione.Secundo nullum agens perse utitur e tersis dispositionibus positivis nec ad unum nec ad oppositos estectus quonia una natura nountur nili uno instrumento ut dicitur iii de alacom. v. Contra secundum etiam dubitaturqiis agentia naturalia ut homines sunt causa dispolitionum facientium pro anima rationali: cx de' agit eam in materia: uel saltem deforis accedit secundum Aristotelem in ut dicitur secundo physicorum artes seruientes agunt dispostiones ut adolativae:architemnlcar ucro ola principales in ιducunt in .lli sensilia aeunt psa phantasmata:& pliantasinat dii ponti intellectum proin/tellectione:& tamen intellectus agens facit intellectionem. Alias obiectiones omicto Ad ham dici potest alique enectum posse esse naturalem dupliciter ectentialit,ut risibile homini S ac cidentaliter ut motus grauisic risus homini diceret Aueroes ad primum non este absurduali/quem et Tectum naturalem accidentaliter proficisci ab aliquo agente mediante dispositione prirater naturali . Sed bene ellet absurdum de enectu naturali es lenitaliter . Sed replieabis cuicunq repugnat consequens: idem repugnat antecedoe Sestile extra medium repugnat graul trigitur moueri ad medium lese habent enim ha ut antecedens o consequens:sequitur enim graue mouetur ad medium:lgitur est extra medium Dicitoest illud et uerum in repugnanti logica: ct non in repugnantia naturali stat enim conscquens repugnare alicui naturaliter: Δὸ non logi/cerut in proposito, Ad secundum principale dici potest nullum agens uti diuersis disj ositionib2 quando illiu non lent subordinata: mcdo illivdis tutiones sunt subordinatae uti incctus ut motus&quies ad secundam dubitationem apud Aucroem dici oportet illam propositionctile Deram in actione naturali .cu non uoluntaria cisciti Iat ratio de artibus corporeac non intel/lectualii siue spiritali lcvsic cessat ratio de intellcctu culpsophantasmate tam disside intelli cili ealiter dicam in libro de intellectinnunc loquor secundum comuneni opinionem Derationali anima apud Aueroem oportet tacedere illam traduci ex semine: licet haet positio sit purus error ut in libro de intellecti disputauimus, Autroes tamen putat animam rationem traduci ex semirne patris c matris hoc argumento patere mater Sara pollunt Inducere omnes dispositiones prationali animi igitur possunt generare illam: quia idem agens est disponens c generans Delalnactione naturali cu corporea ut habet ubi evmaxime contra Avicenna decolcodea.vii motha.c .Xxxi. Et deceptus ruit aliud enim est disponere ad unionem:&aliud adesse siue productionem pater. n. o mater aret ab non ad ole siue productionem rationalis anima disponuntilli a m 4mediate est a deo:lta ad unionem. propterea sunt causae unlonis: c non lentiae siue productionis:quod Aueroes ignoratui sta ut dixi de his satis ample in libro de intelicem mucuero sit dictum in tantum.
Etiam absurdum est hoc de terra quaerere cur nam maneat i medio designe uero non quψcrocu nam in exircino quiescit nam si Milli locus extremus naturalis est:patre M terrae locum aliquem natura commicre nccessarium est
Tertio ostendit anaximandri positionem esse insufficientem nam incolientens est qua rere cur Expositio nam terra in medio quiescit: Unon qua rere cur na ignis in silmo:quias illic natura sic ignis: eadem ratione stabit terra natura i medio conuenit. n.es locus aliquis naniralis haae n. ro ualet per regulam topicam' contrario x si unum est alteri contrarioς naturaicie saltenim alteri na/turale erit.quare tenackignis sunt contraria:et locus serium Δὸ deorsum sunt contrant: sinto, si locus senum est natis 1 ni Ilocydeotium erit talis terrae.&sciet inlusticientia Ols.
342쪽
DE COE ET MUNDO.Insuper etiam si iste locus sibi non est Sed ob similitudinis necessitatem uelutica quae de capillo est rati l non ditangatur cum uehementer quidem:similiter
audem utraqrzX parte tenditur itemqrea quae deficiente uehementerl esurimae
affertur cum pariter aeque a cibis pota bust, illa ueriti, quiescat enim N hoc necessarium emquaerendum est de ignis quiete uae in extremisist
Quarti arguituras te lociis sibi non est naturalis: icit Obsiuillitudinis necessitatern quam aderuerema habet est quaerendum est de ignis quiete quae in extremis estiquare magis illios alibi:&quare Iliciquod non assignant ou est legenda littera cum parentesi interponit enim rationes sophistarumquibus probabant capillum non posse frangi si utram ex parte trahatur nec si schesuriens polle moueri si ex una parte potus ex altera cibus collocetur.eodem modo uidetur ac/cidere iis qui terram hoc modo locant, uidentur enim locare illam pro hoc quia ad neutram partem magis A ad altera trahitur Inquit instipe etiam si iste locus sibi non est naturalis I sed ob si/militudinis necessitatem sibi competensiliae fiat parentesis 1 tunc accede ad inc illius hoc mοι dorquinendum est de ignis quietriquar in extremis est quam ob causam illic est , uidetur enim accidere iistret utlea quae de capillo est ratio non distringantur cum uehementer icqualiter oua, Aucto ut sp parte trahitur cvde eo qui simul aequaliter sitit cv esuritiquando cibus ex unici potus '' ex alia parte collocetur.m Aristotelem imaduerte demente Auerras Aristotelem ut Aue. me qalfh Ec exempla alliina psille ad ostendendum terram aequaliter tractam a circumferentia caeli non diu ldl: Secundo debes scire exemplum de capillo esse salsum quia uti uero ait aut potentiae trahentium sunt sortiores resistentia capilli evita capillus scindetur.uel minores:&ita non tandemr.&quia potentiae coeli sunt sertiores resistentia terrie tracri igitur terra scindetur Tertio debes scire o Themistius probatu terra non scindeturiquia tractus omni eri parte est cosmilis igitur non magis in altera parte u in altera diuideretur. l respondet Aueroe, diuiderretur in medio nam ab aequali tractu sequitur arquatis diuisio. est autem aequalis diuisio in modio:quia ibi potentiae trahentium uniuntur:&se ex isto aequali tractu diuisio erit aequalis L&1 medio. Ad rationem de eo qui limul esurito, sitit:dici potest licet Aueroes non Respondeat: canem talem ad alterum moueri ut te ad id:tulus phantasma sortius moueret imaginatiuam ulna. v quia haberet maius phantasmalest contingens:ldeo contingit ad quodlibet moueri g, siccetera ellent patia etiam ex parte phantasmatus: moueretur ab intelligentia non errante: uia
Et etiam mirabile est de quiete quidem ipserum quinere:de motu uero non qua rere:quam ob causam alterum sursum alterum ad medium fertur: si nihil uiam
Quinto deficiunt quia laborant in querendo causam quietis terrae: c non in quaerendo caulam motus:quom de urrcs sit questio non parua igitur omni ex parte uidentur insufficientes.
Praeterea etiam nocuerum est quod dicitur: per accidens tamen hoc uerum est necessiarium esse id omne in medio quiescere i non magis huc stilluc moueri copetit propter hanc crum rationem non quiescit: led mouebiturinon tamen totum sed oesseranam.
Sexto reprobat opinionem illam quia uidetur comictere fallatiam accidentis sue allatiam socia dum quid ΔΨ implaciterinon enim est perse uerum ac simpliciter ut omne positum in medioxui non magis huc u illuc moueri competit.ipsum simpliciter quiescat. poterit enim moueri no intum huc cuilluc Ista sectum per unam partem quidem illuc: per alteram uero huc ter accidens . tamen esse poteli ut si corpus tale quod in medio ponitur: es Iet infrangibile atus ita durum ut duae uero diuidi non pollet uel quia citet indivisibile Aς non uidistant a circumferentia:&rmientia coeli in trahendo est pollentior resistentia terariae igitur in tanto tempore ellet diu1la. Sed dices cur Aristoteles non addidit in antecedente.socundam propositionem uidcllcet , potentia coeli sit pollentior resisteria terrae: Respondet Arisstotelem non addidisse illamiquia omnibus est nota. Ois n. sci ut potentia coeli in trahendocile sortiore u illa terrae in risit docofirmat hoc' a collectio partiuieme in medio filii uioleta: oksetc lutites ad motu uersus circulerata. H no nulla pira terrae ut moles sui coelo Ppinsores:
adeo ut uideant a terra separa igi lute hi traherent a coelo flax Aue . Themis uero indet Art. Expositio Expositio
343쪽
praeluppesiisse terrat natam esse moueri a medio:quo sequim ipsam diuidi, at apud uel res res non est hoc modo Cul Aueroes dicit hanc responsionem isse ueram uid prope ueram. Nam ter/ra propter a quidistantiam a caesi parribus xlumam a coelo distantiam: frigida est et, quia est rigida:est grauis:c quia grauis:quiescit in medio sic igitur quatenus haec positio uult remotiornem terrica coelo esse causam grauitatis e per cosequens quietis: rccte sentit.quateri fuero uultimuidistantiam esse causam talis non recte sentit . sed quicquid sit de ueritate: omnino themixtius errat:quia non apparet ex uerbis antiqitoriim ha Llutio Oecurres nam in quarto huius di Dubi t mr caulam grauitatis terrae esse formam eius stubstantialem mediantibus Hiliditate di siccitate igitur non distancla a collo Dici potest distantiam non esse causam principalem sedeon causat Olu Totalis enim caulare principali sestseorma clim qualitatibus . non nulli fingunt cuiplicem esse grauitatem uidelicet naturalem:& accidentalemmaturalem quidem proficisti dicunt a forma re qualitatibus primis accidentalem uero a distantia a coelo: sed de re hae in quarto.
Eadem enim de in igne ratio assignata tur:necesse est enim si in medio sit positus: similiter quietare perinde atq; terram quippe cum pariter ad quod uis punc'
rum extremorum sese habeat ecinae meato ipso mouebitur ueluti de ferri ad extremum cerniturinis aliquid impediatanon tamen totus ad unum punctum feratur. hoc enim dumtaxat cum ire ob eam quae est de similitudine rationem neces se em: sed esus partem secundum proportionem ad extremi partem c dum proeportionem dico aurem ut quartam partem ad quartam continenti partem - nul lum siquid corporum punctum sit.
Credunt non nulli hic poni septimam rationemrqtio non pIacet: potius enim quod dixit de privili .
terra implanat per simile in igne:dictum enim elltcitrant in medio positam si traheretur aua 'liter a coeli partibus tandem locari hoe confirmat per simile in unc do inquit eadem enim di in igne ratio assignabitur necesse est enim li in medio sit positus:limiliterqulcscere perideat ter ram.quippe cum pariter ad quodvis cccli punctoriim extreminina sese habet uelut se ipsa terra at ostendit Ilieno posse esse in igne ut interat ncc polle Se in terra: inquit e tamen e media ipso mouebiturnieli iti nunc referri ad extremum cernitur ubi non est in medi I nisi aliquid imaet non tamcn totus ad unum coeli punctum sertur. cul ut ait concludit dicta ratio vide. i. non seratur totus ad unum punctam cauliue ad diu is, cli puncta inlimur cum quo tamen stat partem eius ferri in partem ttit quartam cius serri in quartam eo ni partem. cv hoc se quitur si corpus nullum sit punctumio, nec ignis positus in medio sit indivisibile ut cocessit domoeritus dari corpora indivisibilia: cv sic pateticrra diuidi pro ratione partium trahentium tac/Iuri e de igne contingit.
Ut autem ex magno minorem In locum mutar porest: si condensetur ita qum inmac numae paruo: si raresat quare etiam terra hoc pacto mouebitura medio obrationis similitudinem:si non sutat terrae naturalis locus hic quae igitur defigit ra loco quiete motu eius putantur: tot fere sunt
Conclusit Atiugnem illum in medio positum moueri per diuissonem partium in partes ellic EY siclo
terram eode morobiciet nune aliquis plures stini coeli partes a illa: terra: clagnis. 1gi: urica potest ignis uel terra diuidi pro partibus coeli respondit terra uel ignem rarefieri imaginando ipssum ex paruolixo rarefieri ad malorci ueluti in prima udi genitur.i tota terra erat rarefacta ntorum coelum quasi dilIeminata: I deinde filii coadunata ad medium mundi evan paritam mo/Iem reductam igitur ut terra potuit ex raro fieri densa' lic ecotra ex denta rarefieri: ct tonim me Ium occupare.&sic tollitur caullius hie Aue uero hunc textum resiluit ad enthymema hoc pa Quae Auero. ctois terra collocat in medio ob mluidi itantiam: erra in medio rare fieret at impote est terram om. v. inefieri: igitur imN,Ie est ipsam in medio oba quid istantia obicit hi iesime ut narrat Aue obieetii, nescvmost co uisa novis: qas una eandinicam terra in medioq sciclowno rarefit q cui nobis Therni ti. occulta cuppea cos iacetia nulla estinisi declaret nihil posse i dire rarcfactione. Scuo obicit ararefactiore latio ni sese cocomitant stat. n. terraq'elaui mcdiol rarefieri:&nciserri:uellici statlpam alterari evio sors medio:& sic rarefactio e latio res ut pcrnit dii pata: re ita ab una ad altera nec assi auue nec negasiue 3 argumctu Tertio obicit cla stat ipam no rates rid stare
344쪽
in medio: stat enim per aequids stantiam: non rarefit uerorquia undri aequaluer trahitur . Quarto obicit quia ignotum est unde terra rarestat Ita sic nihil concludit. Haec themistius aduersus a Sol Auero. tionem Arattotelis. Respodci Auctora cuprimor ellit themittium quo ad illud quod dirit de
causa norarefactionis:dixit enim unam causam fleterquam terra non rarcslatic, per qua non
moueturiquae tamen causa occulta est:quia non aeqiud sitanida est: sed alia ignotiu haec enim tu it prima replica themistit obicit Aueroes si:ae quidlitantia non est causa quietis nec est causa norarefactionss:ad quid assignatur causa illius:cum non sit cauti alius causatil nec conuertibills cuillo utactur igitur ratio anaximandri comictere fallatiam no cauis ut cauli. Haec ad primum. Respondet deinde ad tertiam in qua dixit themillius rarefactionem c dationem non sibi correspondae:cum pollit intelligi terram rarefert:& non moueri e medio: c ita non sequitur . Vult Aureoes Arairotelem non argumentatum ellea destructione antecedentis ut putat themistius sed adestructione consequentis hoc pacto si terra ellet in medio per aequidIstantiam: terra rare,fierct.Sed terram impossibile est raresctiligitur impossibile est esse in medio p aequi distantiacu probat Auctora ipsam non polIe rares :Tum primo quia si posset raresieri esset sume rarefacta:&sic nec posset augeri nec minui dimisundo quia tunc in tanto tempore esse diuulsat culta terra non potest rarefieri: quare nec per aequid istantiam locari Aristotcles igitur ostendit terram non pone rarefieri: α non ostendit si rarefit m ct extra centrum arguit,n a destructine consequent IKlet nona constructione consequentiq. Errat igitur Themistius dum credit Aristotclem sic argumentatum esse a politioine consequentis . et sic ad tertium. Dcinde Respondet Aueroes ad quartum: dixit enim Themistius terram rarefieri esse occultum at Aueroes dicit terram rarefieridie manifestumleo quia causa rarefactionis est aequa lis impetus terrae ad partes circumferentia, igitur si patri taram non moueri ob aequidistantiam spatet ipsam rarescriit, eandem causam, ceteras omitti istu ex iis patre et demum Auctora ponit funda motria The.
qui uult omnes rationes filiadari in hoc aliud est esse causam quieris simpliciter in eost quies. et aliud quietis in medio recita uultae quid istantiam non esse causam quietis terrae simpliciter sed quictis in medio Cul Aueroes obicit dicit Ita non este manifesta per u ciba antiquorum Ego uero dico digressionem non esse ad propositum no enim Aristoteles in uobis ultimis textus argumentatus est essedi ius obiectioni sibi factae Responditrit uisum est Et praeterea ego Themistium non uidit proptσea crcdo ut male ad Aueroem translatum male ab eo esse intel Iectum.Sed quicquid sit dubitatur utrum a quidlitantia sit aliquo modo causa locationis temel mediorcs uideturn, non nulla relatio est caula absoluti.a quidistantia est relatio di collocatio ter est quid ab lut uni Secundo nullum ens rationis est causa entis realis. Sed equidistare estens ab anima locus uero eli res extra animam. quidistantia sit ens lationis: patre quia inldam mensura. Tretio dubitatur quia uidetur Aueroes sibi contrarius nam in com incit dixit aeqdistantiam esse caiisam dispositivam qlii iis inci, ni tura, ct illis dixit esse causam remotam pro
quanto est causastigoris:quod fiigus est grauitatis causa. c praue causa quietis terra modo hareuidentur ualde remotamon enim causa cauis est dispositio illi quare si aequid istantia est causa grauitatist non est dispositio illi ut sit causa lationis terrae culta uidetur ssima contradietio Dici potest divositio aptid Alicrocm quandoc intelligitur pro praeparatione modo quo qualitattes eu quantitates sunt di sipositiones pro forma quandoc; pro concomitante di caulasne qua nocv hoe modo dicimus disgregatiuum uisus esse disipositionem albi quia non potest esset quin di/ser et uiseni ad propositum dicon capiendo dispositionem mon pro praeparatione sed proca sine qua non:sie a quidistantia est dispositio quietis terror in medior quia non potest quiesceret nisi equidistet. Similit,c unaequaliter distare disipostio motus . tapiendo uero di politionem pro praeparationae sis nec a quidistantia est dupositio adquietem inec inaequalitre distare admoriam. Ad ratione ad primam dici potesta quid istantiam quo quidem ad rationem mensiuncti/se ens rationis:&hoc modo nec est dispositioinec causa. quo uero ad rationem quanti l est causa sine qua non. Ad sicundum similiter quo ad rationem quanti est absolutum quoddam quo uraro ad rationem mensurae est relatio dii sint radae tit ne ditam,test .distantia coelo siue a quiι
distare a coelo non est causa grauitatis positivella priuattve:quae consurgit per non calefieri Et hoc sat est.
Nos autem agamus prim an motum ha catta maneat nam ueluti diramus nonulli ipsam unam stellarum fecerunt non nulli uero eam in medio coli alantes
uoluid moueri circa messium polum tradideres esse uero hoc impossibile patet,
345쪽
Sumentabus, incipisi si fertur siue extra metaim. siue circa medium necessatiues hoc motu ut serri non enim ipsius terrae est motus di enim unaquecti partium hanc habet lationem quippe cum nunc omnes in rectum ferantur ad medium. quapropter cum motus terrae uiolentus sit prietem naturam: impossibile est per/petuum ipsum esse at ordo mundi perpctuus est.
lis confiiratis nouum facit principium in quo ueritatem problematis ecterminabiti obprimo re E positi, petit problema:& inquit nos autem agam' primo an motum habeati an maneat. v causam que/stionis breuiter repetitQ-nam ueluti diximus nonnulli ipsam unam stellarum secerunt ut pri mi pythagores .non nulli non stellam sed in medio eam collocantefluolui ct moueri circa medium polum hoc est circa axem mediam tradidere, ut attributum Rit platoni cu heraclitus ponuιcus opinatus est Sed Arii toteles mox contra hos hypotheticae syllogizat, destructione conse/quentis hoc modo si terra moveturi siue a medio lsiue circa medium somnino pia uioIenter moruetur.destruitur consequens de primo deducitur consequentia: per hoc quia quaelibet terra pars circa medium uel a medio uiolenter mouetur igitur oviora:quia una est totius curarus ratio. Deinde destruitur consequens per hoc quia tunc motus tertiae non esset perpetia cuius contra rium autumant propter ordinc mundi perpetuum Quo uero ad uerba grava attinet debes stire Aristotelem se dicere non nulli uero eam in medio collocantes uolui cu moueri circa medius polum tradidere:polus enim scribitur graene:& in transsationibus quas Aueroes habebatiscribi μαως tu corpus medium ovium Aueroes per corpus medium intelligit corpus continens terramlqa 'u' ideo in medio collocaturiquiescit intra cccium & circa hoc moueri antiqui dixerunt terram.Sercundo exponit per corpus medium quoddam corpus intra terram contentum circa quod reuol/uitur.tertio per corpus medium intelligit centrum .quod ipse magis affirmat: quia hoc uidetur ad mentem platonis in imam.Sed istae expositiones Auerois stiuola sunt prima quidem obsocunda:quia nemo uobiit illam positionem narrauit enim positiones omnes Qv nune repetit it Confutatio lastmodo antea nullus est explicatus sic protulisse, tertia uero contra est uerbum navum polus PQu π' enim graxe trifariam sum consueuit ut simplicius seperius narrauit non nuna pro coelolpta
non nun pro caeli uerrice non nuna prome mundi transeunte procentrum terrae ad uertices terminata propterea expositiones hae superflua suntlprocedentes ex malis transsationibua
Praeterea omnia quae orbiculari latione feruntur post relinqui uidentur . pluria bustium latione moueti-praeter primam sphaeram quare ex terram sue circa me diu suem mediis sit posita-duabus lationibus moueti necessarium es, hoc autes accidat: pro gressiones regressionestri fixarum stellarum fieti necessarium est. at hoc non uidetur serusta caesem eisdem in locis ipsius semper exotiuntur oces.
quod motu orbiculari mouetur praeter primam Olucram duobus ad minus motibus mouetur uidelicet diurno cuproprio.Sed terra perre mouetur motu orbicularie praeter primam latione. igittar mouebitur ad minus duobiis mctibus uidelicet diurno cuproprio conclutio est salia χου non propter syllogismum zigitur ob propositionesio2 non propter maiorem: ult enim illa declarata superius igitur propter minorem:& sic habetur oppositu minoris uidelicet terra non mouetur. uero conclusio sit falsa:declaratur. ubi enim terra duplici motu movereturi stella fixae: quae non habent nisi unicum motum apud Aristotelem uidelicet diurnum: non semper uersius eandem terra partem orirentur terra enim moueretur obliquae uelitu stellae per zodiacum hoc enim minii mouentur manes planetarmcribus propriis:&sic stella quae oriretur iuxta aequi nocium uno tempore:alio ictu longius Hoc autem est contra obseruationem semper enim eor leonis ortum fecit ad eundem punctum secundum obseruationem motus fixarum: quae erat temporibus Aristotelis. Auero uero per duplicem motum:quo terra moueretur:intelligit m Quae Aue tum in longitudine ovin latitudine:quos tribuisse terra ueteres asserit: cu tune iuxta hoc non om xcvu. est dubia ratio Aristotelis cum enim terra emet egressa a Ioco priori istella fixa quae fecisset ortum esu. adamanctum: ac adb.Sed hoc quod dicit Auercvit nimis rem mestlpris an Eorum quaetiqui hoc voluerintmon apparet.Secundo rationem Aristotelis nimis infirmat quia esset solum uero Scu. raso ad hominem. At Aristoteles uidetur arguere simpluit di proprere exponendus est lineus iste:ut diximus.
346쪽
Expositio. Expositioi Qua inuero.
Praeterea partium dototius eadem est ad medium uniuersi latio naturalis.
Tertio arguit partium totiust eadem est ad eundem locum latio at partes terra naturali latio ne ad medium totius mundi seruntur igitur cvior aetcrra etiam ad medium scrreriar.
Verum quia hoc est:si ipsa nunc in centro fixa iacet:dubitabit profecto quispiam cum idem si utrorunq; medium ad pondus habentia Z terrae partes . ad uir nnaturaliter strantur:utrum quia est univcrs an quia terrae medium est ad mediaum ita quatenus est uniuersi serti necesse est echnim leuia ait ignis in contra. rium terrae ponderibus cum serantur: ad ultimum locum qui medium continctseruntur. Mouet consequenter dubitation leo usum enim ad medium moueri Ak in medio fima lacere:propterea quantit utrum grauia fi leuia APparticula grauium UIeulum moueantur ad medium siue centrum:quatenus est medium mundi:an quatenus est modium te test enim idem ternae Δου mundi medium Respondet haec graula moueri ad mcdium sue centrum quo centrum est mundi medium:& non quo est teme medium . probat hoc loco a contrariomam contrariorum contrarii sunt motus localci rationes mouendi 1 locaui sed leuia stagnis mouentur ad extremum locum mundi: quatenus est miremus mundi locus . igitur cidterra ou eius partes movebuntur ad centrum quod est muridi medium . Aueroes uero aliter prohat quia si terra moueretur ad medium mundi non quidem quo medium est mundi sed quo , t terr x:runc ignis debet et moueri ad circumferentiam terra: .consequens est alsui consecuentia Hemimermam cum ignis c terra snt contraria: locus ad quaem moueturlignis debet secon trarius loco ad quam mouetur terra AP l a si terra mouetur ad centrum ut est mediii terror idebet muneri ad circumscrinitam ut est terrae oppositanameti debent esse circa idem centri menim ut medium retrae non opponitur circumferentiar ut est mundi quia mundiis ci terra non sunt de igitur opponitur ad circumferentiam ut est eiusdem reme tam Aueroe cv 'ne
Accidit autem idem medium csse terrae ac uniuersi:quo si ut serantur ana pon/
dera ipsa ad medium terrae:sed per accidens:quatenus terra medium suum ha tin ipse uniuers medio.
Postes Grtasse obicere utrum particula temae aliquo modo di spossint moueri ad centrum Lue
ad medium terrae Cui Aristotcles Respondet per Meldens particulas terra posse dici moueri ad medium te .Dico per accidens quatenus accidit unum 5adem esse medium rena ct ma/di Addito, Aueroes bonam rationem:dicens hccesse quia adeundcin locum paries v eorum molaretur a rota terra non ad medium mouetur quatenus est medium terra Nuia sic ali is se sit terra moueri:sed quatenus est medium mundi.iglm cuparticula eodem modo movebune ad medium mundimon ea rationerquaist terror medium sed medium simpliciter.
Ferri aurem grauia de ad ipsius terrae medium: senu est,quia grauia auar ad hanc feruntur:non axiuidistantia seruntur:sed ad similes angulos procumbunt quare ad unum medium terra univcrsit feruntur
a Sumpsit particulas terra ferri ad meditatem qua tenus medium illud est mundi . euhoe probat a iit gno:quia omnes particulae terrae si essent in ra centrum ut in a b c dei cum rentia: non, quidissant tesseruntur ueluti per lineas parallelas sed ad sim i tes angulos procubunt ex parte quidem ei cumscirentiaci ad angulos rectos ex parte uero centra mad angulum acutum igitur omnes ad unu tendunt ptinctum
Paret io itur terram necessia io In medio esse: at rimobilcm Tum Ob eas quas diximus causas Tum quia pondera quae ui sursum
347쪽
LIBER . II lxiiaciuntur ad amussis in idem rursus rede iunt i5c si in m si nitum uis illa iaciat patet
igitur ex iis neq; moueri terram:nel extra medium collocari.
Quae probata suntinunc epy logat sed contra illam hypotheticam occurres e uia uidetur non Expositso ualere si proiceret uirtus terram in inmitum furtum illa in eundem locum rediret:quias proiceret in infinitummuna motus cessaret petere locum sursum igitur nuna rediret. Dici potest Aristotelem perinfinitum intellexisse per infinitum .spatium ultra spatium mundi. uel torte consequentia est bona:quia ex illo concesso sequitur utrunci uidelicet reddire: quia graue, cu non rodire quia prolestur in infinitum.
Adhax causa quietis ex iis quae dicta sunt patet Nam si apta est ad medium undib sui natura ferri ueluti apparet:d ignis a medio ad extremum rursus:impossibile est quamuis ipsius particulam e medio ferri: ut non illata quippe cum unx est unius lati S simplicis simplex: dc non contra imat ea quae a medio ei quae in m
Ex dictis eoncludit causam quietis territ:& primo de panibus terram Secundo de tota terra. o EXPOsiri,
de partibus uult terram ob eam causam est in medio quie entem iob quam naturaliter est ap. ta ad medium moueri. Mouetur autem unaque particula ad medium sui natura uel sul Ama. igitur cv in medio quiescit Bliamra uel sulfirma. non enim ut dicit idem ob eandem naturam contrartillationibus est aptum moueri:uidelicet latione a medio: Δ latione ad medium: quia hae sunt contrarum2ev nihil contrariis motibus serri potest sui ipsius natura quippe cum una est unius latii lc limplicis simplex ut in libro primo eli prolixe dilputatum. Sic igitur panstulae quiexunt in medio sui natura: ueluti in medium mouentur sui natura.Et syllogismus litteraesese se potest illic unumquod eo quiescit quo mouetur. Sed particuliT grauis sul natura mouentur ad medium igitur particulae grauis sui narura quiescunt in medium.
Si igitur quamuis particulam ferri non potest e inedio: patet etiam magis statio posse ut ex codem uniuersa fer adur quippe cum eo totum sit aptum se rec quota pars sit apta scrti quare si nec a superioribus uicibus moueti potest in medio rosecto manere ipsam necessarium cst
Iactenus' particula: terrae in medio quiesant sul nanira ex dictis conclusit nunc de tota ter tapoiso radolem infert dicensit igitur quamuis particulam erri non poeit a medio spatiet etiam magissim non posIe ut ex eodem uniuem feraturiquod probatd quippe cum eo torum sit aptum ferιri quo pars sit apta ferri p tcrea concludit:quare si nec a stiperioribus uiribus moueri pori in medio pio sto manere ipsam neces la tum est dixit nec a stipitioribus uiribus: quia ut dicit in libro de causa motus animalium:si omnes dii omnes deae uellent mouere terram: non possoni nisi tacerent oxium quiescere Aueroes uero textum aliter intelligere uidet tuuit enim Ari Quin Auer stotelem probasse terram quiescere in messio per hoc signinqui partes quiescunt in medio qua com cit' expositio stare non potest: quia Aristoteles primo assignauit ausam quieris in partibus terrae Conim dicti per hoc quia sita natura sent aprae moueri Secundo assignauit causam quietis totius terra: plo AM 'quia una est ratio totius cupinis cum mouendo cuinquiescendo: .cit ad uerba Aristoteliscirca uero formam syllogismi laborat Aueroes ideo pro intellectili et D in quae dicit debes sciret Aueroem uelle ex textu Aristotclis duos possie contici syllogismos:primus
est si partes terrae undi*sui narura seruntur ad medium mundi: terra per eius naturam quiescit in medio:&Gnc posito antecedentdisequitur positio consequentis . Secundus syllogismus est silenis mouetur sui ipsius natura ad circiIm serentiam: terra naturaliter c sui nanira quiescit i merdio:& item in ut supra ponatur antecedens: I sequitur positio consequentismuIt igitur Aueroes Aristotelem accepisse unum antecedens copulatum eri illis ambobus antecedetibus:ex quo prus ea dedit consequens intenrumla modo lsi terra omni ex parte ad medium cuignis omni ex parte ad circium serentiam sertur:terra ipsa quiescit sui natura in medio uniuersi.at ponam retotus antecedens:&sequem conclusio dicta:& sic syllogismum Aueroes uoluit cile tinadunt The mistius autem uoluit syllogismum esJe rmandum Tantecedens simplex non copulatu. Naillud quod Atilio eles dixit de igne uoluit este exemplum:ci non habere uim rationis quam Auctore dicat illud quod Alexander dicimr de igne cile ab errore translatoris icredens illud noreperiri in codicibus gravissct quia hoc videtur temerariuiqui enim debet a textu demere ues
348쪽
addereidebet uidere librum in fonte: propterea se ipsum corrigens redit ad primam expositione
Quae res est non imperita Occurres forte quia I textu uidentur propositione supcrfluae qua/nim prima est mctus simplex est corporis simplicis Secunda unus motus est unius corporis. Tertia eucontrarii non sunt unius corporis. Hae enim supcrfluae uidentvrdnnitit Aueroes solu/tioni has nouit perfluerellia esse uti Ies ad tria:primo ut habeatur terra no posse moueri nisi uno motu:lccundo ut habeatur'. haec corpora sint simplicia ueluti motus ipserum Tatiost corpo rasint contraria ueluti culpsoriimmotus .fl Auerora. I ri ex uerbis Auerolscolligitur duplex causa quietis uidelicet secundum sermam:c secundum finem quiescit enim terra in medio secundum tormam quidem:quia sua natura obsua forma istic est apta quiescere, Smmdum fine, uero:qula nisi terra quiescereticoelum nil moueretur ut igitur coelum moueatur: ldco terra quiescit omne enim quod mouetur indiget quicscente quaerit postea utrum pollit allignari causa se .cundum agens:c respondet q. sic ex hanc uult esse a quid istantiam a circumstrentia coeli. est. n. aequidistantia causa higiditatist stigiditas uero causa grauitatis:grauitas autem causi quietis: ckstea quidistantiad iri potest ut caula et ecliua, qtiod ueteres uoluerunt diceret lieri per allatiat secundum quid Ak simpliciter ev per fallatiam accidentis decipi hantur alsignari igitur possitne qtiimicrrae tres causae una quidem ut sinis uidelicet ob id quod coelum mouetur alia ut formaritidelicet quia graue limitit agens uidelicet quia sequidistatuinde themistius uult Aristoteleucrum dixisset sed line ratione.ueteres autem cutimim Λου cum ratione contra obicit Aueroes a non est, in q, aequidistantia sit causa quietis:simpliciter: sed per accidensi siue secundum quid Amplius dat, fit causa petiemon est causia per semis remota:pro quato est causa grauitatis: Ak sc non recte sentit themistius. Sed adhuc omines primo quia terra est perpetua re grauitas est perpetua ligitur et itidistantia non est causa effectrix quietis terrae perpetua: Secundo a quidis stantia est dimensio:& dimensio non est de principiis amuis igitur no potest esse causa ut agi s. Respondet Auer sq. aequidistantia non est caula effectrix:sed conseruans effectiuerquia terra non est genita secundum totum licet serte respectu partium pollit esse causa incctrixiquia erra est generalis secundum pari saeti ita de nouo quiestibilis. ad secundam Responda aeqvidistan. tiam non esse caulam grauitati cu quietis quatenus quantitas: sed quatenus est medium motus circularis Δὸ pro quanto facit terram distare a causis calcfacientibus coelestibus discocolligunt Dubl prima ex comento cusatis acuto Sed circa his emergit prima dubitatio utrum grauitas sit causa sirmalis quieti si strix, ct arguitur primost non:quoniam priuationis nihil est causa ut forma sed quies esto luatio.igitur illius nulla est causa ut , .Secundo una forma no est nisi unius sed grauitas est forma terrae.igitur non quietis terrae. Tertio Drma oves,clcns non in idem numcro concidunt.Xii metha cOm. XXX vi, Sed grauitas est causa agens motu metu qui te igitur si sormas, grauitas sit caula agens motus &quietis uidetur .lluc m. XXu, .non est idem sorma moSolis, tusev quietis, pro Responsione debes scire in dura dicitur grauitas est serma quietis uel motus i/telligi potest duplicita uno modo pro prima illius perfectionet quae forma partiti dicitur:&sic nec quietis inec motus potest esse serma. Alio modo pro omni intrinseco alicui a quo illud depedet:quo medici dicunt calorem esse formam nutritionis:pro quanto est quid intrinsecum nutri itioni .nutritionem intrinsece et Sciens:& sic serma idem est i quod agens proximum c in actu. et sciens uero poe excellentiam dicitur de extrinsecolcvscperato per haec ad rationes pater loromnes enim concludunt grauitatem non esse formam primo modo bene tamen esse potest BDii dubia a secundo modo: quae cum agente concidit.Secundo dubitatur utriam distantia a coelo sit caussastigiditatis:&per consequciis grauitaris.&uidetur non primo quia stigiditas est accidenses entiale clemento igitur consequens formam libitantialem alementor it dicitur, sit phyιsicorum com iiii.Secundo tu ne partes ignis essent graues aliquantulum iit illa,quae sunt prope Sol aerem:quia sunt aliquantulum a circumferentiae ambitu remotae . Defendi potcst Auero merdiltinctionem frigiditatis', grauitatis positiva ic, priuatiuae: sui ita enim si igiditas uel grauitas Elementaria proprietas est priuatiua uero causatur per priuationem caiisarum calefacientia Tunc ad primum patet Glutio: lapiditas enim c grauitas positive semptae sunt Tricrates a te mentariae .c non priuative. Ad secundum concedo partes ipsius ignis inferas este graues e sti,gidiores pcrpriuationem causarum calefacientium obleuitantium.quae tame inlcmentarie nec graues sunt . nec stigidae. Haec pro defensione Aiacmis.
Astipulantur aurem&his ea quae a mathematicis sunt dicta circa astrologiam
apparentia enim accidunt mutatis ii gutis' uibus desinitus est stellarum ordo
349쪽
LIBER. II. lauptereas, terra in medio est collocata de loco igitur de quiete domotu terrae quomodo sese habent tot dicta sunt
Debes scire ut Aueroes inquit tres sunt αPli diametri: prima est 'apolo ad polum: quampliΥ Aues Iosephi longitudinem appellanicipam es quam sepserunt sursum Δ deorsum in coelo. Secuda est in
ab Orminc Eumrquam dixerunt elle latitudinem: paene squam dextrum di sinistrum statuearunt Tmla est a mine dici ad imum noctis:quam altitudinem siue profunditatem colloca/runt: mes quam ante curetro definierunt. Aristoteles igitur per testimonium astrologorum uult probare terram esse collocatam in puncto medio intersectionis harum diametrarum'. quod medium centrum appetant graci axem uero dicunt eam Iineam qua per centrum tale transles
utrischapturit polis . Ex iis Aristoteles uidetur declarare ut Aueroes ait terram esse in medio per Obstruationem astrologorumlprimo quia quaelibet stella uidetur aequalis in quolibet coeli puncto stella enim quaevis fixarum tanta magninidinis apparet si mortui quantae si in occasu:quaten in culmine Herit. Ubi autem terra eccentrica esset di ad alterum puctoriam magis propin/quaret proculdubio stella appareret difformis vana clualis Secundo stellae fixae ascendunt praecise semper ab eadem terrae panete occidunt semper ad eandem teme partem: qaesse non post secti nisi terra esset in medio eu fixa. P terea non temper essent sex signa supra terra mici se in fra terram, Tertio a figuris stellarum: iusmodi sunt aspectus ut triangulus sexangulus tquadragulus ou diameteri Amplius cuium his eclipsis nisi enim terra esset praxist in medio diametro/rum tales aspectus cu maxime eclipses non essent secundum regulas astrologorum .Ex iis omnυhus concludit Aristoteles terram et se in medio. Inquit astipulantur aulcm cutiis ea quae ama thematicis sunt dicta circa astrologiam .apparentia enim accidunt circa ortu o occasum evastensionestato aspectus mutatis figuris di aspectibus quibus definitus est stellarum ordo propterea terra In medio est collocata demum epy logat
riguram auream rotundam ipsam habere necessatium est unaqucq enim partium ad usquDedium pondus habet, dominor a maiori pulsa non potes egredissita pra, mitur potius dc alia alii cadit donec ad medium ipsum perueniat.
Nunc de ternae figura zo primos mictit conclusionem dicens riguram autem rotundam ipsa habere necesIarium est:hax est conclusi Syllogizat ἔκ sic omne eo us culus partes circumla 'rent tales aequaliter tendunt ad medium maiores minores comprimendo:est rotundum .sed ter/ra est liciusmodi glm terra est rotainda de ratione tangit minorem quinquit unaque* enim partium ad ulcri medium pondus habetic minora malori pulsi non potest egredi ueluti ni inundat ubi una aqua comprimit aliam: per quam compraslsionem illa intumescit ac egreditur. sed praemitur potiuste alia alii caedit donec ad medium ipsum perueniat. Hare est minoris uis.
Oportet autem intelligere id quod dicitur pe inde accidere are si terra seret: eo modo perfecte quo etiam naturalium quidam ipsam protulerunt ortum esse Vetum illi quidem lationis quae sit deorsum uiolentiam causam esse asserunt . Melita autem est uestarem poner at hoc ideo accidere dicer quia natura habet id quod pondus habet ad ipsum medium ferri cum igitur ea quae segregabantur potestate congeries assent:undiq; similiter ad ipsum medium Ietebantur Iue igi/tur similiter ab extremis partes diuisae ad medium sint congregatae sue aliis mindo sele habentes,Idem facient.
Solust inhaae Aristoteles contra se cauillummam obtes-- Ia pars alteram compraessit:&ita ipsa terra per ciusmodi compressionem non uidetur consequi rotunditatem perpetui enim nulla potest alsignari causa Respondet q. hoe intelligi oportet nypothetice ac si genita esset crea ut ueteres dixerunt est tamen aliqua differentia: quia ueteres dixerunt terram suisse motam ad medium utarer expulsione. nos uero peripatetici natura, Inquit oportet autem intelligere id quod disrur perinde accidereat si terra fieret uel genita esset:eo profecto modo quo etiam naturalium quidam ipsam ortam ine protulerunt:addit tamen difforentiamlcvmqultu milli quidem lationis quaerit deorsum uiolentiam causam esse asserunt uidelicet ui conuersonis pellentis ad medium ut dixit empedocles. Melius autem est ueritatem ponere ut nos ponim latet hoc ideo accidere diceretquia natura habet id quod pondus habet
ad ipsum medium ferri .Exils repetit conclusion ex inquit cum igitur ea quae de terra segrega
350쪽
hantur uel rarmata erant&difleminata per circumferentiam coeli potest ite congeries es nissiue congregabilia Ellent in medio:propter ioc undiqpsimiliter ad ipsum medium crebantur.&quia possiet aliquis dicere non similiter ferri ad medium:propinea quia in una parte possunt e
plures sex alia: ueluti ex parte ortus plurcs pollunt elle partes terrae a parte occasus:MOcalsu non limiliter congregarentur:adiecit respondendo siue igitur similiter ab extremis partes dυ uuae ad medium sint congregataei siue alio modo sese habentest hoc est plures in una partes in alia iidem facient.Nam semper grauius pramnit minus graue donec superficies tiae rotunda fiat circa medium Psic hoc no refert ad rationem dictam. Digreditur autem Aueroes Illa satis ad
Qua Au Q propositum inam them illius repraehendit Aristotclem arguebat enim sic terram esse rotundam com ciui est necesssarium l& terrame mundum esse generabiles est impossibile igitur terram esse rotun/dam non debet declarari per tale impossibile Respodet Auero cxsatis poeitest terra test cosderari quatenus corpus compositum ex materiae sorma, a quatenus unum clementum mus di cu quatenus alementum mundi adhue dupliciter cv quo ad partes: c, quoad rationem ton'. Tune dicit Aueroes steterra est generabillic corruptibilis ea ratione qua corpus compositu ex materiacvserma. Amplius si considermirratione qua aelemctum lest generabile ea ratione qua partes habermon autem ratione qua totum:quia aelementa est secundum partes generabilial noautemsccudum totum ad propolitum Aristoteles utit eiusmodi ex ea parte qua possibilia iunircv non ex ea parte qua impossibilia sunt hax ad questionem Confirmat blutionem primo au, moritate platonis ok Aristotelis:quia plato ch Aristoteles utuntur talibus propositionibus, Almstoteles enim.Hii physicorum altu motus circularis est prior natura caeteri, quia eo remotoltolluntur cvcoeteri ch non econtra. Amplius.llis pitysicorum ponit motum esse natura priorem
temporci quoniam cum Icmouetur motus:etiam tempus remouetur et propterea concludit Φ
ordo prioris ad posterius secundum naturam est tam in aeternis a in erectabilibus licet in generabilibus id sit maisestiustpropterea primo ordinem illum in generabili sintelligimusic pinstea per rationem comunem utrini generibus intelligimus ordinem illum in aeremis secundo idem declarat Aueroes loco a simili nam ordo causa labeausati est in utrochgeneres sed ingcrabili quidem necessarius hypothetice utpote si causa ponitur, In generabilibus enim posita causa ponitur effectu sicura remota remouetur essemis. In aeternis uero ordo est nccessitius categoriceatu absolutetqui cu causa di effectus nectitari, nutur. Ex iis patet solutio , Aristoteles sup posuit terram esse genitam ut sermo esset manifestior Ic, csi hoc est possibile dupliciter c ex parte qua corpus est compositum ex materia di sorma: cvsecundum partes. Iupit tandem Aueroes fundamentum Aristoteliscv quasi formam syllogismi:quo utitur in textu obponit talem Ogulam qualis ordo est inta aliquassi sint generabilia talis est intctea si sint aeterna sed in terrasi inet genitalpanes mouentur pari u locitate ad punctum medium faciendo figuram rotudam. igitur cv modo cum sit perpetua declaratur exemplo de domovit si esse domus aeterna necessi/tio cauta eius ut lapides culatos essent etσnar. Ex iis quae in hoc comento dixit Merces col Iigimr intellectus propositionis Aristotelis uidelicet omne prius natura alio potest esse sine litopolistori intelligitur enim aut in selaut in suosmili specie uel genoet quo modo ordo natum esse potest in aeternis causa enim in 1lIis esse potest sine causato saltem in suo simili genere uides tauri licet in generabilibus Sed ham QAureo dixiti non apparent necesTarialprimo quo adforma syllIogismi secundum enim Avocem ratio textus debet sic compons me corpus cuius partes om/nes naturalitαω luali in tendunt ad medium est rotundum sed contingit terram Me corrculus partes tendunt a tua lito natura ad punctum medium i mr terra est rotunda.modo horatio est ex malore de necessario cu minore de contingentiligitur conclusio est uel de contincti
uel de inesse ut fuit declaratum in libro priorum ab Aristotelelex est coniugatio imi erfecta paedeductione ad impossibilocvita Au es prehanc suam responsionem debilitat Ermam syllo
glis Aristotelisilicre respondeat ad materiam Secundo uidcturaliud Auerois diruam obscus ait enim ordinem similem este ina inni, cu generabili bus quod uidetur falsum. primo extrema ordinis cternos sunt alterius rationis ab extremis ordinis gitabilium qm a tono &generabili nihil est comune univocum igitur ordo non potest esseciusdem rationis in utristi. Secundo si esset similis ordo in utrisq; cum ordo naturae apud Au em hic sit cum tempore igitur perpe
tua essent in tempore:culus oppositum dicitur quarto physicorum. Ioae dici potest defendodo Aueroem ad primam dici potest q, minor est de contingenti pictumet rcv hoc modo culina necessaria potest insere unam etiam necessariam. Nam licct ex maiore necessaria letu minore de contingenti ad utrumae non sequatur conclusio noctilariauamen ex malore necesseri, minore de