장음표시 사용
391쪽
sic inordinate moueri:ut mista nascerentur:erant igitur hac ratione in motu non confusa nec inordinata:sed unitamia: ac aequaliato sic fuissent ordinata:&ata sequitur ut prius suisse mu/dum:sin autem poterantia inordinate moueri:ut indemista nascerenturi igitur erat generatio mistorum ex aelementis .evita:ut prius:erat mudus:quare quavis parte qua siti data sequitur mundum esse antea esset:&se Aristoteles non curauit partes qua siti ediaminarer quia erant a Quae auem, parte absurdae. Aueroes autem magnus uerborum Aristotelis confuserimponit hanc ratione LOm XXI l. sic: si aelementa ante mundi genituram mouebans irregulariterizaut hic motus inregularis erat proprius ac si1bstantialis illis. Aut supple accidentalis, Si motus irregularis erat proprius a lomentis illis:tune aelementa illa non poterant suis naturis recipere ordinem a deo: quia in eo rum naturis erat carentia ordinis:<a non poterat una ex eis fieri mistlannec aliquod corpricvse non possent una uentre ad finem terminatum.Sin autem motus ille ante mundi generationem erat per accidens comoerens Mementis:tunc poterat tolli sine ui primi motoris: cu sic possent uenire ad ordinem sine ut motoris primitquod est contra Platonem Querora autem primum membrum tantum disputatio praetermictit secundum Addit Aueroes hoc idem ac cidere empedocli quoniam si a lementa non habuissent naturam ut miscercturi nuns possent
misceri ovata ex eis fierent semper capita sine collis:& colla sine capitibus Secundo obicit etiaempedocli Aristoteles lut Aueroes ait in si quodlibet simile esset a suo simili congregatu:Tunc esset pol ibilet ut amicitia faceret hanc congregationem .Haec sunt quae Aucroes e textu collegit:& certe nuna Iam sontauit Aristoteles:ut uidisti,d inde sequitur illa pars comenti die, mistius autem:Vbi Aueroes:exponit textum secundum themistium:&certe expositio est si larquam nos dedimus.Vult igitur primo themistius . Aristoteles uelit alio modo alet alia ratione inferreu, data positione Platonis sequitur mundum Sciant si esset: cvdixit themistius illa ratione hoc deducitiqui prima erat accepta ab aelementis: ha secunda accipitur a mi uls. modo utraq; sunt mundi partes Secundo uult themistius Q Aristoteles fecit quaesitum blmembre: parte dimisit nobis perficere Tertio themistius compleuit membra: quonsam si
sciemente ante mundi generationem potoant comiscetiuunc poterant panes mundi fieri: clacum partes non sinit nisi totum sit igitur mundus, ulsscti cx est propositum si impossibile est illa misceri igitur motus eorum erant ordinati:quia semper siclordinati ut nun sinerent mista:& ita ut priusi sequitur mundum fuisse:si enim diceret a lementa posse esse ante mundiescinerationem aliquando moucti:aliquando nonisaltem aliquanta potuissentcsimistcri:& ita sequitur mundum praefuisse. Ultimo Aueroes abreulat expositionem themimi hoc modo uesuriemenia ante mundi generaeonem poterant uenire ad ordinem mistionis uel non si pote
rant igitur tunc mundus fuisset Sinon micrant ultur hac ratione erant ordinati: cxsequit tu prius:mundum, esuille Hanc expositionem themistii reprobat Aueroes dicensi esset dimicilem intelligi ex uerbis Aristotelis secundum transsationem:quam habebat ista ait suam esse uerisimiliorem Ego autem dico suam nullo pacto uerbis gratis consonare . Sed illam themtistii approbo .cYdico fatuum esse credere Averroi circa textus expositiones .cum ipse ob malas tranuationes sepe deliret
HIS Autem qes in infinito ianita mota faciunt:si quidem unum mouens fue
rit:uno moueri motu necesse est Quare non inordinate movebuntur. Sin aute
mouentia infinita sunt:&lationes infinitas e necesse est Nasi sinitae sint:ordo aliqsetit:non .n quia A idem non serunturanordinatio accidiimeq-n nunc in idem seruntur cuncta sed ea tantum:quaeriusde generis sunt
Expositio . Quidam arbitrantur hane rationem esse contra Platonemi non simpliciterita coassumptio ιnlone democriti Ego uero opinor hanc rationem esse contra democritum quasi ex his:quar dicta sunt contra Platonem deductam Inquit his aute qui in infinito uacuo faciunt infinita mota: quae thoma uocandi ut sunt democritici:dupliciter dicere possunt:aut unum omnium ponedo motorem saltem secundum speciem aut infinita secundum speciem:& tot quot mota ipsa.si quidem omnium athomorum unum mouens fuerit secundum peciem uno moueri motu se. cundum speciem necesse est:quare non inordinate movebuntur: quoniam omnia movebunt sub eadem ratione. Sin autem mouentia infinita secundum speciem sunt:etiam lationes secuntdum speciem infinitas esse necesse est. Deducit hanc consequentlammam si finita lint ipsae laι
392쪽
ilones specie:ordo aliquis erit quia omnes reducctur ad unam rationem genetis. Sed rem et
unam tacitam oblectionem: nam nunc sunt infinita termini ad quos mouentur mobilia ipsa
curamen est ordo igitur in rebus infinitis potest esse ordo, Respondet non enim quia in idem non seruntur ipsa mota:sed ad infinita:& ab infinitis: inordinatio accidit:quia nunc secundum resu ratem in idem non seruntur omnia mota:sed solum ea quae sunt eiusdem pene tesseruntur a dem secundum genus cx qua iniciusdem species serunt ur in idem secundum speciem. quare licet omnia non serantur in demtamen est ordorquia feruntur in idem spectet uel pene
mistio: Alexandro Circa primam uult q. Aristoteles declaret Q dicentibus'. antemsidum α.xxiii. ucrunt corpora infinita tempore infinito in uacuo infinito:contingitq, aliqua ordinario fuitant inatio m mundit me tanci impollibile cvsictui dicit non uult destruere sermonem eorum simpliciter: sed tantum ad hominem arguendo Vlterius Aueroes colligit in textu has consequentias prima est si corporiolis diuisibilium:quae ante mundum mouebantur:minor est unus in specie .lic in formae eo erunt eiusdem speclei: igitur motus eorum non erunt diuerii meet consequentes substantias dest materias eorum cor nim: sed potius consequentes formas eorum, addit', quasi perlax uult habere q. sequitur esse aliquem ordinem in eorum motibus: licet motus Gnim sint infiniti, si sint ciusdem species omnes Secunda si mot' sunt infiniti:quia sermae sunt infinitae species motuum erunt infinitano procelssius eorum erit infinitus. Hax Aueroes collidit. Deinde sequitur
illa pars. Et hoc explanauit theml Vbi digreditur circa has consequentia rubi primo Lma
quae hemistius dixit circa secundam consequentlam lex inquit oti hoc explanauit themistius seidest o si Herint huiusmodi s motus infiniti cu processus infinitus zetiam erunt ordinati et sic quotiis modo dicatur sequitur ante mundum fuisse ordinem Et Alexader hie Aueroes nairat quae Alexander ait circa secundam consequennamo inquit Alexander non dixit hane explanationem quam hemistius suppleuit:sed uult Aristotelis sermonem Hllta diminutum c noeompleuit sermonem ipsum:quaem debuit complere. Immo Blum destruxit consequens dicendo Φ est impossibile motus esse infinit lcus cies Alexander non compleuit sermonem Aristotelis: scd destruxit consequens.Deinde sequitur u i 'aitieula Dixit them Ubi them repraehendit Alexandrum alserensem. positionem esse tui plac hoc dupliciter:primo quia Alexander uidetur uelle ex textu hanc esse Aristotelis consequitiam uidelicet si motus lunt infiniri:motus sunt infiniti o processius motuu est infinitus.dbibest autem hemistiusq, Alexander sumit id an consequente di antecedente ac si quis dicat si est animal ergo est animal cu quasi intendit themistius dicere Φ errauit Alex.quia ut uult destruere aliquam postlonem idest aliquod antecedens:debet considerare quid sequitur ex illore si illud consequens non fuerit stippie possibilemon erit illud antecedens possibi Ie Vt concedas si hoc est animal hoc est ingelphus Nam sequitur non est tragelphusitellii non est animal Sic igitur pater Φ primus error Alexandri est idem assumi pro antecedente 2 pro conse, quenti. Deinde sequitur suimeticula Et etiam dixit zubi secundo obicit Alexandro 'illa semsus Aristotelis non est argiae destructiue in secunda consequentia:sed constructiue inserendo si motus sunt infinitii processius infinitus .igitur fuit aliquis ordo ante ordinem mundi. hae sunt oblemones duae themisti Deinde sequitur illa particula. Et interio Vb Auer.exponit themisti uerba.& uult , trifariam potest sermo Aristotelis intelligi secundum themistiti uno modo in motus sint numero infiniti di motores re mota eiusdem sormae siue speciei tunc sequi rurillorum motus habere ordinem:cum omnes sint eiusdem speciei Maindo modo potest in. tellie q. motus sunt infiniti cu motores etiam infiniti specie disterentes c etiam sequitur in 1l. lis esse aliquem ordinem:quia saltem hic , motus sunt tot quot formae mouentes:quia diuini/tas motuum sequitur diueri tatem formarum mouinum. Tertio potest intelligi modiis elle numero infinitos:& motores finitos scilicet specie ct motus etiam specie finitosso tune sequitur ut prius cisse ordinem in illis Ex his colligitur themistius uoluit fieri tria antecedentia claunum consequens:quod est in moribus illis esse ordinem. Alexander uero uoluit tria etiam il/Ia antecedentiar& ad primum 6 termum intulit esse ordinem. Ad sicundum uero dimissius co/sequens es destruendum Deinde colligit sumatim positionem them.&inquit quasileis Ari stoteles secundum hane explanationem induxit aliquid quasi antecedens supple in secunda ratione siue consequentia:& aliquid quasi consequens:&iaculi consequens supple secundum d
393쪽
propterra quia tacuit saeundum consequens: Alex resistit Aristotest in suo sermone arbitrans illum sermonem Aristotelis esse diminutum c putauit Q diminutio erat:quia debuitu struere consequens uidellari motus esse infinitoseu infinitarum formarum:acterminorum:demum
epylogat lcv inquit hanc esse thmistii expositionemiuel saltem potentia est haec exmsitio laemittit. Me sequitur illa particula.Et hoc non contingit Alexan.Vbi nunc Auer desendit Alexan ab obiectioni,isti remittit. Ad contingit Alciran quia serin Aristotelis continet antecedensiovconsequens:&non est idem conlequens: quod antecedens:debet enim sermo Aristotelis sic componiost motus sint numero infiniti propter formas mouentes ok propter motiones in alterum: motus erunt specie insintili proccilias motuum erunt infiniti mo consequens est i raptassibile:lgitur ovantecedens:culta es impossibile bimas esse infinitas quia motio in alterum est infinita I patet itaq; q, si sic ratio componaturiconsequens differt ab antecedente. at themistius:ut reprachendem Alexandi posuit'iras consequens idem cum antecedentero dixit uerum consequens esse ablatum a textu .sed esse septendum modo: quo sepleuit iple. Ulterius ait Φ Alexan .uoluit Aristotelem non destruxisse consequens:sta posuisse oppositum positionis siue antecedentis 2hoc est oppostum consequetis .Eccest Alexan. uoluit Aristotelem non posuisse nisi antecedensi cu oppositum coni mire ' tus:&tacuisIeci, sequens Sed dissicile essici uidere quomodo ualetiam consequentia motus sint numcio infiniti:igitur motus sunt infiniti Arma liuero considera dicta Aucrois quia Respondet antecedens quod est motus sunt infiniti numero potest dupliciter intelligi aut hoc modost motores dii ferunt Drmarchvic sequitur motus este spetie infinitos.Aut hoc modo motus sint numero infiniti:& in se forma disterentes 5 tunc antecedensio distet a consciquente cum an loquitur primo modo:per hac parci error them. di quod non ualet id quod dicit contra Alexandrum quia non intellexit differentiam inter antecedens cla consequenS .cupropterea dixit Alexandrum destruxisse positionem idest antecedens:quia credidit conseque non disterre ab antecedente:o, sic obiectio th .contra Alexandrum nulla est Deinde sequi illa particula.Sed tamen quod Alexan, ubi desendit Aristotelem asserens obicctionem Alex.
contra Aristotelem nullam elle .qula si expositio esset ut Alex.ait: tum consequens fuisset dis minutum quod nCn est diminutio:quia facile potest illa destructio subitet righueluti a pedis minuit multas propositiones pine noras:quae possunt sacile supterl:propterea concludit quae igitur diminutio contingit in hoc Aristotelisquasi dicat nulla. nde sinititur. Nisi Alexan, ubi ostendit quomodo contradictio Alex.contra Aristotelem haberet locumcx ait Φ tucha
heret locum:quando expositio Alex concordaret cum them. in secicndo tria ant Ocntia dilinum consequens uidelicet stante ordinem liti Ordo: tunc enim Aristoteles concestisset eis motus esse infinitos in specie de infinito in processu Quod si ita esset Itunc dupliciter Alexa Aristoteli resisteret:primo quia concessit hoc illis:quod non erat concedendum . Soci do quia a ratione suisset diminutum con quens:quod non facile ex antecedente intelligeretur primulangit Auer hic Secundum uerOrciigit supra Δ propterea concludit q. melius cilci facere duo antecedentia primum curatium inferendo ordinem ante ordinem: c, praeterminoe sicunda diuisionem idest secundum anteccdens: non inseicndo ordinem ante ordinem Nam sic expo/nendo non destruit primam intentionem Aristotelis' quae est oblacte antiquis cogendo illos ponere ordinem ante ordinem: nam licet hoc non sequatur ex tribus antecedentibus sequitur ex primo cvultirri ex inundo uero sequitur impossibilc:quod destruxit:I sic omnino habre ordo ante ordine quae est prima Aristotelis intentio contra antiquos: ut etiam hemisti' ex/timauit. de sequitur illa particula Aristoteles enim potest. Ubi quali ponit Tertiam ro/sitionem:circa quam debes icire chires possunt fieri diuisiones de partibus athomis: quas imnunt democritici moueri ante mundum in uacuo inlinito motu lordinato Prinia eIt q. partes sint finitae speciei numcio u siue finitan siue infinita:& motu sit finitiis. Δ hac diuisio est secundum naturam Nam secundum naturam partes mundi sunt quin .specia ne motus etiam finit Secunda diuisio est ponendo partes athoma,s cie infinitas: Δ motus infinitos. Et hac diuisio est omnino prananaturalis: cumroto prima Opposita. Tertia es Q paries lint infini ιtae specie: cv motus uel motores finiti culmisiam est praeternaturalis . Altam do Au es'. mprima diuisione concellast quitur ordinem esse ante ordinem . Nam si conceditur athonia
tile specie finita: cI motu Ssinitos ante mundunt: sequitur illa minacri Crdine: c 'clina sint ante
394쪽
sae:&prauernaturales Ecce quasit c in Imia extrusillo:&as sententiam uer bi :aucontra Almandrum: secundum, non intendit deliructe illud consequens uidi li/cra irro sit infinitus:&partes inta cu infert ordinem ante ordinem:ut dictum est quia uelle uidetur partes illa cile eiusdem brina ac specieisci siesplicandodluisiones uerbis:tandem est redendo ad expositioncm Alixandi iri, apparet uni/uersaliter o diuidit sermonem in tres diuisiones ubi mediam destruxit:& primam ct tertiam accepit pro antecedentibus inserendo ordincm ante ordinem. I hemistius uero uoluit tria este antecedenti cu unum omnibus consequens uidelicet o ordo sit ante ordinem Deinde sequi turilla particula. Diuisio naturalis. Vbi Aueroes ut eomplete loqueretur reducit diuisionem ad quatuorisupponit enim partes illas indivisibiles quaed&untur athcma: quadiiseriam posse constitvl:aut poncndo bimas illarum finitas dimotus finitos in hic diuiti, si naturalis. Nam secundum rei ueritatem paries rerum sunt numero infinitae:sed sorma lunt linitae: Δ, motibus aiam sinitae.Et ait in textu AristotesisHIe hoc tertium condiuidens sicundum est Q sormae sint specie infinitae:& motus etiam inliniti specie Et hoc secundum est praeternaturaic omnino:de quo fuit quelit inta themistium cu Alexandrum: utrum lioc conciso loquitur ordo ante ordinem.&diuersimode muremonium:nam themistius uolutio ipso concesso sequitiirordo ante ordinem:& Alexander uoluit , erat consequens destruendum Lertium membrum mire vis medians est , ormae sunt fimitae:& motus infiniti quod membrum fuit primum intextu:cu propinquum naturali evideo extimatur Q ordo sit ante ordinem ipse concul Quartum membrum est sormae sunt infinita dici motus finiti.& Aristoteles non posuit ipsum intexturaut uirtuallia continentur in primo uel secundo diuidente Reliquium commenti r/spicuum est ita cocommento collegi Ego ucio considerans c sum considerans non inue/n has diuisiones in textu:sed Dium reperi duas diuisiones:prima est si athoma ante mundum sunt infinita:duplicite fieri potest aut Q motores eorum erunt finiti puta unus uel plures sint ti:&sic multurati minon inordinate moueri.Nam licuathoma sint infinita: quia tamen motores fiunt finiti:in motibus eorum erit aliquis ordo. Aut potest intclligi athonia infinitarct motores este infinitos spetie:& est secunda diuisio ex qua inseri lationes esse infinitas specie diliciam brum uoluit Alexander:elle destruendum:quomodo fuit destructum primo hu/lus: Ubi probatum est tres Ie tantum monis specie. Potest tamen per uerba illa. Nam si fini r innui tertium membrum uidelicet Q athoma sint infinita: motores infiniti sp xierct motarus fimilio iunc ad ioc tertium inseri ordinem cile ante ordinem d. si enim finitae sint moriora rudi supple athomio motores infiniti aliquis ordo est saltem ex parte monium:quia omne illitum Ordinatum est aliquo modo.Et sic duo membra sunt intextu nostro expietesk:α tria possunt intelligi quorum primum ci cilluministordinem ante ordinem. Secundum insertunum consequens destruendum secundum Alexandrum. rimu qua dicit Aure Scir ca textum:sunt superflua.Deinde Aristoteles parte illa.Neci enim nuc. Soluit dubitarionem ut reiam Au nota Jquae pollet oriri: ut diximus in expositione textus.Tu uero uides quo modo multa dixit Au es extra propolitum:quae applicauit uabis Aristot ribus appli/cari non possent:ut mihi uidaur.
PRAETEREA Ipsum esse inordinate nihil aliud est: qeme praeternatu Eule uerbum ram:ordo nim propria natura sensibilium est Acucroe hoc absurdum olim VI
possibile est ipsum uidelicet infinitum inordinatum motum haberes Est enim cibu additura rerum natura:Quam pluresin pluri in tempore ita nes contrarium igitur quamuisiplis accidit:inordinationem quidem este secudum naturam ordinc uero ait ramen mundum praeter naturam Quamuis nihil eorum quae sunt secundum natura: 'M IVRR
iar ut continetitia fortunariat tiMilo obicit dcmocrito: porro coponi Inice hoc pactoesi ante mundu athom mouebant m Expositio. tu inordinato:tuc ordo ellip ta nan,& inordinatioterit iis nam deducit consequentia:qamotus ille inordinatus ante mundum sui in omnibus atho scutempore infinitor motus
395쪽
Etam autem ordinatus post mundi genremonem non est in ossius at mist nec ic re infinitor a secundum democritum mundus fiui sub non esse in praeterito infinito:& sub esse in tempore
finito Quare sequitur motum inordinatu cum fuerit pluribus competens:& maiori tempo/reretiam secundum naturam ex ordinarum esse praeter naturam quia non omnibuS:nec maic/ri tempore inquit praeterea psum esse inordinate nihil aliud est a elle praeter naturam , quod deciarat,d ordo enim propria narura sensibilium naturalium corporum est: est enim ordo corporis naruralis ad aliquem finem illius ad illum finem inclinati, Inclinatio uero rei clacius narura inclinans ad illum finem idem est Et ne ordo rehou natura rei idem est, ct ita patet ordinem ecte secundum naturam immo poclus ipsam naturam: Uinordinationem esse praeter naturam accepta hac stippositione procedit ad rationem: cvanquit at uero cx hoc ablurdum ex impossibile est ipsum uidesica infinitum inordinatum motum habere:& sic repugnat motum infinitum esse inordinatum: qui ut ait a rerum natura est:quam plures stilicra refici pluritempore habent modo ipsis democriticu accidit dicere contrarium uid licet g ordo curaudus
sint praetct naturam:& inordinatio secundum naturam Et quod accidat sic dicere patre quia inordinatio illa praecedens mundum competebat pluribus:& malori tempore ordo uic post mundi generationem competit paucioribus di brevior tempore quae ratio doco mordinatioιnem este secundum naturam fordinem autem priaeter naturam .i apponens ucstructionem consequentis inquit:.quis nihil eorum qua sint secundum naturam a fortuna fiat hoc est pror/ta ordinem c breuiori tempore. Est igitur ratio breui, democritici sic dicentes sibi ipsi contradicunt:quia coguntur dlacte ordinem esse praeta naturalem: cx inordinationcm inundum naturam Quo uero ad uaba attinci: ressea sortuna: intestigit:ut dicit Au es esse in pau/cioribus temporibus. Nam quod fortuna uel casu est:in minori tempore est: ideo accipit alte rum pro altero. Animaduerte igitur secundum Auero Q Aristoteles Platoni contradicit per hanc rationem zo non deminito.nam Plato eosuit res moum ante mundum motu inordinato tempore infinito.In contradicendo igitur Platoni uult eum accipere duas suppositiones: prima est inordinatum evandefinitum est praeter naturam. Secunda est ordinatum ci definitu est secundum naniram. His accereis:arguit si res in ebantur inordinate tempore inlinito ante mundum.ergo mom naturali:tenet argumentum ex luppositionibus: quia ordinarum definitrum est maiori tempore 2 pluribus subiectis competens res uero post mundi generatione mo uebuntur motu finito:quia ex quom perunt moueri aliquando:desinent moueri ut deductus fult in primo librocvata patre tempus motus rerum ante mundi genciationcm suisse malu tepore motu rerum post enciationem. Modo regula est illud esse naturatciculus tempus est maius:ut de sanitate dicitur illud minust culus tempus est minusait de aegritudine a lac Merotes breuibus.
UID ET UR Autem anaxagoras hoc ipsum bene accepissse Ex inmobilita'
Vidctur mlhsq, Aristoteles uelit comparare intre opinionem Platonis: cv opiniones allorum physicorum:ut ostendat omnino Platonem errasse. Vbi debes scire o Plato duo positit circa corpora:quae erant ante mundum. Primo quidem' quia posuit illa moueri Secundo quia posu/it ipsa segregata Circa primum comparat opinionem Platonis opinioni an agorae schinatuidetur autem anaxagoras hoc ipsum bene accepitlcicu explicat quod bene accepit sc inquit: ex limotis enim incipit mundum conficere,quare melius anaxagoras ex in motis mundum facit 'Platim motis, Anaxagoras enim ut Auer salti didiit res stetisIe tempore infinito in ipse Chaos siue mistione donec intelligentia a pit res distinguae causa autem quare mesi iis est saccte mundum ex in motis:a ex moris:est quia unctatio fit ex ente in potentia: c non exente in actu modo in mota uidentur magis ens in potentixo mota ens ac tu: quae ratio docet rationabilius dixisse anaxa dixit Plato. nam Plato quasi secti mundum exente actu ana/Xa mente in potentia.
ENITUNTUR Autem&cxteii congregantes aliquo modo: mouere dc segregare ex distantibus autem Hotis generationem facere non in rationi consonum qu. propter cwempedocles omictet eum motum squi in amore vi
396쪽
non enim coelum constituere potuissetaeis cratis quidem construens ob amorem aurem faciens congregationem Ex segregatis enim Hementis mundus est constatutus. Quare ex uno fieti:& congregato necessarium est.
Nunc comparat opinionem Platonis opinionibus caeterorum physicorum quoad secundum o Exposivo uult q. melius diuat empedocles:u Plato circa generationem mundi quo ad secundum: a em pedocles ait mundum tam ex aelementis congrcgatis quando clitem di regantur . Plato uero uoluit mundum fieri ex disgregatis:quae inordinate mouebantur Modo melius est face re mundum ex congregatis:a ex seperatis, Nam dugregata uidentur quasi elle in actur copre sata quasi in potentia: non enim aliqua disgrcgari possent:nisi ellent per fias sormas in actu. Nee aliqua cogregari nisi essent aliquo modo iesueta in unum in quo lent aliquo modo inpotentia Inquit enituntur autem cum teri congregantes aliquo modo ut anaximander A empedoclesaenituntur dico ad saluandam generationem mundi mouerelou segregare supplerite menta ex illo uno:in quo unita eranti Est hoc sit bene dictum:probat:ex distantibus enim clamotis generationem facere non est rationi consenu quia sic generatio esset ecentibus in actu: ut dictum elicuad huius rei confirmationem adducit opinionem empedoclis circa mundi generatione .cv inquit qua propter ovempedoclis mictit eum motu tmqui in amore et supplein generatione mundi uniuersali:quia non uult mundum fieri per concordiam ato amore a Iementorum:sed potius perdiscordiam: nenim calum idest mundum ipsiim potuis Ict constituercisupple per amorem: uelut constituit animal per amorem xlementorum oportet enim mundum ipbum fieri per litem eorum ae lementoriim: quae in amicitia erant ante mundi generationem propterea inquit Aristoteles . non enim mundum potuisset constituere tonstruens dico ipsum ex seperatis propter litem: ck destruendo ob amorem sectendo ipsem congregat lo nem: ut fit in generatione particulari rerum:animal enim fit congregatione seperatorum: cor rumpitur autem seperatione congregatorum:mundus uero non lic: non enim fit congregatio ne seperatorum Nec corriimpitur seperatione congregatorum:sed fit seperatione: o corrumpitur congregatione est igitur series textus . non enim mundum potuit Ict constituae: modo quo animal constitii ituriuidelicet constritendo ipsum ex seperatis:&dcstruendo ipsum ob amore: faciendo congregationem ae lementorum:quia non constructione xlementorum mundus ori tur' sed seperati me mimquae erant in uno Ex segregatis enim clementis mundus est constitutus. Idco concludit quare ex uno v congregato necessarium est fieri supple si fit. Ex his uult habere in dupliciter Plato errauit:primo quia mundum secti in motis . Secundo quia mundum secit ex se ratis tu distantibus ΝIellus igitur ex uno di immoto est mundum facere, Auero Quae auero. es uerocirca hunc textum dicit. atuor primum est cur empedocles posuit litem di amicitia com minante mundum:& ait illas posuit ilici ut dicat res moueri non a se proprillet naturis sed a motori bus extrins s uidelicet lite:quae mouet ad se ratione di amicitia: quae mouet ad congrcigationem Nam cum mundus fieri non polliti nistae lementa ante mundum moueritur:&icem meri possunt a se igitur oportet ponere litem atet amicitiam lucres ipse ex quibus mundus est:moueantur ad mundi generationem Secundum est empedocles uuabatur in ponendo Iltem ovamicitiam:quia dixit mundus fieri ex rebus quae erant ante generationem mundi Ogregatae:quarm motum e lite ipsa habebant res. Deinde mouebatur ex amicitia ad inuicem donec meis it congregatus iste mundiis. Ecce q. Auciora de intentione empedoclis uoluit mundum fieri ex rebus disgregatis propter litem:propter amictitam autem componti perii cl. Huius contrarium est in nostris graecis codicibus:dicitur enim chempedocles genuit munidum ex rebus congregaris' quae postea ex lites eratae mundum taciunt. Et causa erroris ut cupe dixi:est quia malas habebat trantia tioncs. Tertium quod Aueroes ait .est causa cur haec Omnia uoluit empedocles:& altha omnia secisse ad sugicndum absurdat qua contingunt aliis, Nam alii coetebantur dicere motum in esse rebus a se ante mundi generationem A sic hoc fu glendo potuit litem S amicitia Quartum AEq, alii homines dixerunt mundum fieri ex re uestente: ex qua segregata mundus sic bar. Et hoc dixerunt euitando impos Tibiliat quae contin gunt dicentibus fieri mundu ex motis. Hare Aueroesmotat circa expolitionem textus quOR 1 in est enitus contra nostie textum cauera o si non sint contra textummihil faciunt ad textum ut tu uidere potesMul legis nostras transationes fideles ex graecis lib. Deinde seqtur illa
pars com Et debes scire: Ubi Aue Seredit Ubi primo disputat utrum mundus sectus sit ex Digres Aue.
397쪽
rebus quiescentibus reti respondet q. dicentibus mundum factum ecte Nicbus quiescentibus:
contingunt contraclictiores similes com motis esculta uult utri*sce accidere absiurda Deinde sequitur. aerendum est enim Vbi prosequitur ostendendo contradictiones:quae secuntur dicentes mundum fieri ex ulesienti. hus:& arguit sic mundus fit ex rebus quiescentibus aut illa res quiescentes quies uni naturaliter ante mundi generationemraut uiolenter si uiolenter quiescebant: igitur habent quietem raruralita Violentiam enim non est nisi respectu naturalis si enim terra quiescit uiolenter surrsum maturaliter stabit deorsuntlacus ignis deorsum uiolenter stabiti quiescet sursum naturaliter Uttenditi nec naturaliter: ula si a lementa quiescebant naturaliter:habebant motum natu ratem:est enim quies naturalis finis motus naturalislsi terra enim quiescit in medio naturalitter:ad medium naturaliter moucbatur. Et sic patet ante mundum a lementa moueri ci quiescere naturaliter. Et cum haec duo habent elementa ipsa necesse est ut mundus sit antes sit diamidem est locus motus naturalis oti quietis naturalis. Igitur ea pars mundi ubi haec ambo loca sunt scilicet quietis clariolusterit eadem numero. oportet igitur fateri dari aut sursum aut decr/sum:&quouis dato:oportet dare utrunquc, utroc dato: icquitur mundum esse Deinde sequit Et hoc declaratum est:Vbi probat locum quietis naturalis culocum motus naturalis eiusdcm corin riseu eundem:quia si non esset idem locus: tunc nasus naturalis non esset ad superius neus ad luserius:sed ubi totum ipsum clementum quiesceret. Verbi gratia:glebba non moretur ad medium mundi:quia sit locus quiciis naturalis glebbae: led quia ilia qui scit totu: nccxlebba ignis moueretur ad concauum:quia illic Hic locus naturalis eius sed quia illic est tot' ignis quare sequeretur: in uniuerse non estet sursum P, deorsum impliciteri lcd in respcc tu tarum:oportet igitur dicere este locum naturalem:ubi aelementum naturaliter quiescit:& ad quen lementum naturaliter mouetur.& sic erunt sursum I deorsu ad quae a lementa serient Deinde sequitur Et ideo omni Ubi Aueroes inseri duo excerpta:primum; qui ponunt mundia fieri ex entibus:coguntur dicere mundum esse antes sit deductum est hoc quia si mudus fit exentibus:uel in actiit uel in potentia.Sldia actiunon polliunt ille nisi a lementat ex ita sequituri ut prius mundum esse antea sit.Sin autem ex entibus in potentia Tunc non esset, is materia
materia enim dicitur ens in potentia:ut saepe deductum est.Sed cum materiano sit sine forma:
oportet prae isse forma mundus isitur fit cornipta prscri forma ex illa materia Scd nihil po/icit corrumpi nisi alteratio praetellerit Ioportet igitur prasuissc primum alteras:& tale est caratum letitur mundus suit et antea esset patet igitur si mundus fit ex ciri ibus mundum fuisse ante a cllet. Deinde sequitur Et rationes: Ubi infert secundum uidelicet' si mundus fieret ex nihilo: tunc non tile transmutaretur inesse Et propterea ait antiquos omnes dixille mundum fieri ex nihilo esse impossibile:quae restiit alti est contra eos: qui ponunt leges Sed quicquid uelit sua secra:hoc quod dicit tithil est contra nos: nam nos non dicimus mundum fieri ex nihilo per ueram generatione quia sic sequeretur ipsum nihil transmutari subieci lue in esse- genera/llo enim illa non potuisset recipi nibi in ipsio nihilo possu non praecelsit materia, Sed dicimus fieri ex nihilo peruere lonemtquae nihil aliud est stipse mei mundus crcatustre deo nihil ua. icci quod ait hic homo. Deinde sequitur illa particilla Dicit themistius Vbi secundo loco in
prccsenti disgrestione discutati pinionem Platonis. Et primo narrat quae dicit themistius: cladicit themiitium uoluilleq. dicentes mundum esse factiam ex rebus non ordinatis uel motis inordinate:non possint fugere haxim assibilia: quia isti coguntur dicere mundum factumeliae entibus in actuic ita sequitur mundum Hille anteuellet: ut deductum est scinde se
quitur. Et potest homo dicere Vbi ponit modum quo themistius defendit Platonem c ait primo ca, non intellexerunt utentes his sermonibus contra Platonem:opinionem eius secundum re titudinem:& rectauia: m nonantelligatur id quod sibi imponunt ex uerbis eius culta uultq, ordoc mundus fiat ex non ordine o non mundo, Vestat morbus non sit ex sanitater sed ex non morbo mundus igitur uel ordo perse sit ex non ordine uel non mundo Peracesidens autem ex rebus inordinatisiuelut per accidens aegritudo fit ex sanitate Diande loquitur.
Sed quia:Vbi siluit adhuc replicam contra Platonem tuuia Plato ait nundum fieri ex incidi
nato:&non dicit ex inordinatione.Secundosia in ordinatio est aliqi a priuatio: ct priuatis presupponit stium in quo est. I ridet inordinatu dici tot modis:quot di informcidi. n. alladum for ne qa sedit ut ho sedus dῆ inlarmis:&QPlias, rines priuationcsormae: ut ma dicitur ins rinis: quia carerustam, Ad propolituin cum Plato dixit mundum ficii ex inordinato: in
398쪽
tellexit milaum fieri ex materia:quae di itur informis vanordinata per priuationem Brina rcv per priuationem ordinis DLhur etiam non qualis:quia caret qualitate . quis nullo temporeipia fuit qualis per et lentiam: dicitur enim non quale dupliciter:uc quia sede quale sui turperue per priuationemquia caret qualitatelut materia:& hoc pacto non quale potest dici inordinatum:quia ordo est quaedam qualitas.& ita carens ordine dici potest non quale Patet igitur mundum fieri ex inordinatolinsorintlcv non quali quia ex materia:quae est informis: notatinata:cvno qualis per priuationem formae ordinis: c, qualitatinc sic patet blad oblectioneS. Deinde sequitur quoniam autem Plato Vbi disputat Aueroes aliud motivum contra Platone
quod erat:qula ple dixit inordinationem praecedere ordinem:& naturale prius est non natustrali, sequitur inordinationem elle rem naturalem:& ordinem esse rem praeter naturam R elpodet Q ex uerbis Platonis etiam colligitur oppositum mi ex suis libris satis constat . Potest it colligi oppositum ex his: quae ait:di it enim inordinationem esse in malori, omne diuinumelle antiquum euauernum:& ita malum non potest esse in rebus diuinis: sed in natura mortaliui cu ita in rebus poste loribus Pra terea omne quod fuit uiuum primo tuli morial Et dυcit alibi deum esse aeternum:& sine fine:& sine ordine Ex quibus potest colligi .inordinatio est miterior ordinatione:cum sit in malo quod est posterius bono cute pia diuina:potest cibam colligi q, sit pilor ordinationemam dicitur deus sine ordine, sic inordinatum,quod est deus est prius re mortali quae dicitur ordinata quare hinc inde potest collisi utrun et pro merea concludit neumim horum esse simpliciter asserendum in doctrina Platonis: quia dictaiunt hax non simplielia:&uniuersaliter . propterea ait c sermo dicens inordinationem esse priorem ordinationemmqn esse simpliciter uerum m. sermo dicens ordinationem esse puc rem ordine Et ita uulta, in rebus partieularibus generabilibus aliqua inordinatio est ordina/tione prior. Vniuersalua uero omnis ordinatio est prior inordinatione: uelut potentia rcs ectu eiu idem prior est actu simpliciter uero actus est prior potentia Deinde sequitur Et abbre/ulatio:Ubi breuibus resumit sel themistis ad primum t diuens inordinatum accipi dupliciter priuat luelcvpositive positive inordinatum est sedi ordinis priuatiue est materia: ut dictum est de informi cu non quali Voluit igitur Plato mundum heri ex inordinato priuatiueriquia ma/terlata iis ordine quali telovsorma Vlismo themistius probath cae lib. Platonis: c quae dicit:omnia patent ininde sequitur illa pars Nos autem dicimus Vbi Aueroes contradicit themistio probans detensionem esse nullam Primo quia Plato dixit aelementa antemudum moueri motu inordinato igitur per inordinarum non potuit intelligere priuationem,quia si
mouebantur motu inordinato:mouebatur Et si mouebanturis lud inordinatum non erat Πυuatio:cum motus non sit priuatio Deinde sequitur Cum enim. Vbi ponit secundam ratione
contra expositionem themisti Nam secundum Platonem relementa ante mundum mouebantur motu diuersificato: igitur motu malo ex inordinato nullum habente terminum ad quaena. e per consequens non potuit intelligere priuationem:diuersatu, enim motus no est priuatio. Deinde sequitur. Et non esset possibile: Ubi ponitum Tertia ratio:quae talis est: ex uerbis Imatonis habeturq, aelementa in mundi generatione mouebantur ex inordinatione ad ordinem. igitur non potest intelligi per inordinatum priuationem . Deinde sequitur. Et non dixillet. Vbi ponit. Quartam rationem equae talis est Plato attribuli motu ordinationem v inordi/nationem igitur cum motus non sit pura priuatlomon potuit per inordinatum intelligere priuationem simplicita Deinde sequitur Nomen enim priuatiuum:Vbi ponit Quintam rationei .quae talis est priuatiuum dieii aut diminutioni,aut corruptionem:aut ablatione. Unde ut mediet dictit: lcsio est aut iactio diminuta est: ut ulsus si deblluc uidet:aut quia correpta est:utqn uider phantasmata:ut in sicothomia aut si totaliter aufertur: ucluiqn caecus ciruit. Inordinatum igitur Tritariam erit: quaeritur igitur cum Plato dixit ante mundi genoatio/nem motum elle inordinatum:aut intellexit per priuationem:c, hoc non: quia concedit illa moueri:aut intellexitia diminutionem& hoc minime:quia tunc motus eorum iussici deblatis. modo debile est de genere sortis,diit erunt enim istum secundum magis c minus quae n5 uariant spiciem igitur potuit Icnt moti eri Ibrt1ter. Quare remanct eum per inordinatum mo/tum intellexisse motum non naturalem quare non ponit inrelligere priuationem Deinde sequitur: Etiam si conressi: Ubi ostendito non potuit per inordinatum intelligere primam materiam nec secundum Platonem mec secundum Aristotelemqula I m Ari. materiais udi sunt. Quatuor aelementamon enlin mundus potis habere materiam proprimula caret corrari
399쪽
Nomentum Inclinatione pem Ex ullo
nec secundum Platonemquia Plato per materiam mundi intellexit omnia Mementati non quaedam:ex quibus fit mundus:ut etiam Aristoteles ait, Praeterea Plato non percepit primam materiam:igitur per inordinatum non potuit primam materiam intelligere. Deinde sequitur illa pars comenti Et nihil est Vbi Aueroes repraehendit quoddam aliud: quod dicebatur Indesensione Platonis.Vbidebes scirest themisti cu simplicius defendendo Platonem per nor/dinatum intellexerunt aelementa:quatenus secundum naturam prius intelliguntur sub priuatione ordinis:il sub ordine:& ita uoluerunt de mente Platonis mundum tuisse ab aetemo ut Aristoteles etiam sentit. Factum uero fuisse de inordinato ad ordinatum ab ipse deo: quia ultsactus ab aclementus:quae secundum ordinem naturalem intelligendi prius intelliguntur ratinordinata: lut ordinata:& sic inordinatio praecessit Ordinem non tempore sed natura etiam mundus ab aterno dependet a deo:& ab clementis a deo quidem effective ab elementis utiro materialiter.& quod hoc potuit este de mente Platonis: patet quia ipse dixit materiam esse priorem serma:&certum est non intellexit per miumrius secundum tempus:sed secundum naturam igitur codem modo inordinatio praxcedit mundum secundum naturam: quia inordinatio se tenet cum materia.Obicit modo Aueroes contra:qula Plato genuit tempus quia tempus sequitur motum orbis igitur.& motus c, orbis non fuerunt ab aeternor curer consequens per ipsum prius non potuit intelligere secundum naturam:sed proprie prius tempore Deinde sequitur illa pars. Hoc autem quod repraehendit: Ubi defendit Aristotclem a contradictione thetastis:qui repraehendit Aristo,clicertem ordinationem priorem simpliciter esse inordina/tione nullam faciendo differentiam inter prius secundum naturam cla secundum tempus repδhendit ipsum quia aliquando ordinatio in uno indiuiduo tempore priore est inordinatione in alio indiuiduo ut in rebus generatis cu corruptibilibus patet: nam forma patris prior est maioria situ tempore e natura:quar quidem serma patris dicitur orcindi materia filii inordinatio culta ordo aliquando naturae, tempore praxedit inordinationem: utpote quando sint in duuenis. Aliquando econtra in eodem: m materia illi quae est inordinatio praecedit tempore cv natura sermam filii:quae dicimr ordo. Et sic hemistius repraehendit Aristotelem: quia non distinxit.Deinde multur hoc autem declarauit: Ubi respondet:quia non distinxit: quia alibi declarauit iis n. ix.metha hoc:ubsus declarauit actum elle priorem potentia:& etiam in secvido de anima:&in.Hu .pElcorum: illic n diuit in diuersis indiuidulfactum priorem esse micitia 2m eodem potentia esse priore actu: codem mode ordine cv inordinationerordo. n.prior est inordinatione in diuersis. In eode inordinatio e prior ordine:& sic male them l . rephendit Ari. Vini uero opto Pla.possit defendu&quo mo:in liti a tetigimrinuc uero haec qua Auer. est: susficiant qa nihil est disputare ad mentem nram:atu ad ueritate siue hoc siue illud sit.
Vo D uidem igitur sit naturalis motus uniui nisin corporum quo nec
ui=nec praeter naturam mouentu reex hisaee paret. Epylogat nunc breuibus:& insitu quidem igimisit natis motus uniusculuis corpo splmon equo nec ul:nec praeternam mouent in hisce supple quae diximus:patet declarauis .n. lemotum essetquo corpora phoca non uim praeternaruram mouentur.
QVOD Vero nonnulla necessario habeant grauitatis ac leuitatis momentue his dilucidabitur.
Ostendit nilau corpora quae naister mouens notu rectranecessario hiat grauitatem aut leuitate quae sunt principia motus natis in dictis corporibus:& primo sumit intentione: c, lnatu uerono nulla. s. corpora necessatio habeant gravitatis ac leuitatis momentusquo inclinent ad mo/tumrex his:quae dicemus:dilucidabit Quo uero ad uerba attinet:dic, dixit qua da et nonoia ad dram eon corpoR :quae circulariter mouent Est igitur rocius capit coclusio:Qd surι sim aut deorsum mobile est ipsum aut leue aut graue necesse est esse.Et hanc intendit .
MOVERI Quidem enim dicimusvicces latium esse.
Prosequimr: cx primo supponit quod communiter aphylicis in uniuersalibus libris accipitur ii Φ morus necessario sit in rerum natura Vnde inquit moueri quidem .n dicimus e necessarium
Mesippie in rerum natura, Cur uero hoc supposuerit:non tacite patet: festasse enim hoc Pp, posuit zquia syllogizabit quast hypothetice sic:si nullum corpus est graue aut leue nihil moue hitur. ut deducet: ideo supposuit aliquid mouerulit sciatur id ad quod deducit:esse inpossibile
intendit ullo in hanc suppositionem hanc hypotheticam si illa corpora non sunt nec Paula
400쪽
nec leuiaspia non movebuntur probabit consequentiam: quia uel movebuntur naturaliterruerulolenter ou primo probabit: non mouentur naturaliter, Secundo ncc uiolenterret siecomplebitur syllogismus.
SI Autem quod moueturinon habebit natura momentum: impossibile est in psim est sum moueri aut ad mediunυaut a medio uerbu additu
Probat igitur nunc Φ non possunt moueri naturaliter lila:si non sint mula aut leuiar di accipitis hanc hypotheticam:li autem 'uod mouetur non habebit natura momentum: quo uidellaei 'Π'' inclinetur ad motum ampossibile est ipsiam mouer aut ad medium: aut a medio . Haec est hypothetica.
SIT Enim in quo a quidem non graue, In quo uero b r grauitatem ha bens:transeat autem non graue is magnitudinem , b aurema quali in tempore e s r maius eniarad. quod grauitate habet: sertur Stagitur cor Magnitudl.
pus quod grauitatem habet:ea ratione diuidatur: qua se habet g adcidi sepla crinest enim ad partium suariam aliqua- Pi uessa'
Probat igitur hypotheticam uide Expositio.
licet si quod mouctur non est gra/ue:non potest naturaliter moueri. Et primosumst calum: c inquit sit enim in quo a quidem non graue in quo uero b grauitate ha/bens Haec est prima pars casiis Deinde semit secundam:& inquit irruseat autem non graue uidelicet a. id magnitudinem . b autemge a b c aequali in tempore e . Et si diceres e magnitudinem es lema
l emis magnitudine Respondet per malus enim id quod grauitatem habet:ferturici sic nihil
rhibet e magnitudinem malorem esse. Hac
insecunda pars casus 'erisa pars casus est ut fp. siim straue diuidatur ad partem ad qua partem se trabeat ea proportione qua e ma/gnitudo se habet adis magnitudines locest ela, ge magnitudo ii dupla adis magni ιtudinem is sit dupluma e cius partemtinquit si igitur corpus quod grauitatem habet rea ratione diuidamr:qua se habet e dis . Et assignat causam rq Dolutis diuidi in partem aliqtiam:ad quam ea ratione se habeati qua e se habet ad g r cvrinquit potest enim ad partium suarum aliquam sic se bere:supple quia ipsum b potest diuidi in infinitu uelut ipsa magnitudo ge disicinia pars casus conime. Hoc toto casu stantelarguit:&sup pletu igitur si locum per totam magnitudinem e sertur: pars eodem tempore peris magnitudinem feramr:necesse est.Nam sicut se habet e dis rita se habetis ad partem eius e igitur permutatim sicut se habetis a b ita doce Sed getransitur in s tempore ab ipse telluris in s tempore insibitur ab ipse e sed transiebatur ab ipso a non graul in s tempore tui in casi supponebatur: ideo concludit quare id quod grauitate uacat:& id quod grauitatem habet per aequale patium eodem, ι Teisentur quod quidem imi ossibile est:nam alterum graue est:alterum non graue Ad du se eadem rario potest de Iecitate fieri. Sic igitur patet q. si quod mouetur non in graue uel