장음표시 사용
71쪽
res nuntios subriguntur pili, & rubor assimproba verba suffunditur, sequiturque vertigo praerupta cementes . Quorum quia nihil in nostra potestate est , nulla, quominus fiant, ratio persuadet: Ira prae eeptis fugatur. Est enim volnntarium an mi vitium, non ex his quae' conditione quadam humanae sortis euemnites ideo que etiam sapientissimis accidunt. Inter quae & primus ille ictus animi ponendus est, qui nos post opinionem iniuriae minuet. Hie subit etiam inter Iudiera scena spectacula, & lectiostes remm vetustarum. DepE Clodio Ciceronem expelle ii, & Antonio oecidenti ἰ videmur etrasti Quis non contra Marii arma-eontra
Sullae proscriptionem eoncitatur Quis non Tneodoto & Achillae, Se imi puero b non puerile ausis facinus, infestus est δCantus nos nonnunquam & concitata
modulatio instigat Μartius quoque ille
tubarum senus mouet mentes, &atrox
pictura, Be iustissimorum suppliciorum aristis aspectus. Inde est , quod arridemus arridentibus, & contristat nos turba moerentium, & effervescimus ad alimna certamina P quae non sitim irae, non magis quam tristitia est , quae ad conspectum inimici naufragi contrahit fron. te me non magis quam timor, qui Hannibale post Cannas moenia circumsidente, lectoris percutit animulis: sed omnia ista
72쪽
π DE IRA, Lib. II. . Id D, noe affectus , sed principia praeludentia affectibus. Sic enim militaris vi cti , in media pace iam togati aures tuba,
sustitat, equosque castrenses urigit crepitus armorum. Alexandiu aiunt, Xenophanto canente , manu ad arma misisse.
C A P. III. Nihil ex his quae animum sortuitu impellunt, affectus vocari debet. ista, ut ita dicam, patitur magis animus quam facit. Ergo assectus elimon ad o latas rerum species moueri , sed permi tere se illis: & hunc seituitum motum persequi. Nam si quis pallorem, & lacrimas procidentes,& irritationem humoris obscoeni , althmve suspirium , & oculos subito acriores , aut quid his simile, indi cium affectus .animique signum putat 3 SlIitur nec intelligit, hos corporis esso pulsus. Itaque & sertissimus plerumque vir, dum armatur,expathiit& signo pugnae dato, ferocissimo militi paululum
genua tremuerunt: & magno Imperat ri, antequam inter se acies arietarent, codexiluit: & oratoriae eloquentitano , dum ad dicendum componitur,summaa ue, runt. Ira non moueri tantum, excuse xere debet. es nim impetus. nunquam
autem impetus sine assensu mentis est a neq; enim fieri potest, ut de ultione & pena agatur, animo nesciente. Putauit se aliquis laesum, voluit vleisci: disidadentualiqua caussa,statim resedit. Hanc, iram non voco,sed motum animi, rationipa
73쪽
rentem. Illa est ira, quae rationem tram sitie, quae secum rapit. Erso illa prima agitatio animi, quam species iniuriae incussit, non m is ira est, quam ipsa initi-
siae species : sed ille sequens imp is, qui
speciem iniuriae non tantum accepit, sed approbavit. Ira est concitatio animi, ad vitionem voluntate & iudicio pergentis .
Nunquid dubium est, quin timor fugam habeatura impetum Vide ergo, an putes aliquid sine assensu mentis aut peti posse ,
CAP. IV. Ee ut scias, quemadmodum incipiant affectus, aut crescam, aut esserantur; in primus motus non volun tarius quasi praeparatio assectus , S: quaedam comminatio. alter cum Tesuntate non contumaci, tanquam oporteat me
vindieari, eum laesius sunt aut op Iteae hunc poenas dare, cum scelus fecerit. resetius motus est iam impotens, qui non, si oportet, ulcisci vult:sed inque, qui rati nem evicit. Primum illum animi ictim. effugere ratione non possumus: sicut ne illa quidem , quae diximus accidere co Poribus , ne nos oscitatio aliena solliciaret, ne oeuli ad intentionem subitam digitorum comprimantur. Ista non potest Tatio vincere: consuetudo sertasse, & assis dua obseruatio extennat. Alter ille mintus, qui iudicio nascitur, iudicio tollitur . CAP. V. Illud etiamnum quaere
74쪽
ne humano gaudent, an iratantur eum eos oecidunt,a quibus nee acceperunt i iuriam, nec accepisse se existimantiqualis fuit Apollodorus, aut Phalaris. Haec non est ira: feritas est non enim quia accepit iniuriam, noeet Ised parata est, dum n Ceat,velle accipere. nee illi veIbera laeerationesque in ultionem petuntur, sed in voluptatem . Quid ergo Origo huius mali ab ira est: quae ubi frequenti exere,
latione & satietate in oblitiionem es mentiae venit, & omne Qedus humanum eiecit animo , nouissime in crudelitatem transit. Rident itaque , gaudentque, &voluptate multa perfruuntur, plurimum. que ab iratorum vestu ab desper otium
saeui. Hannibalem aiunt dixisse,cum sessam sanguine humano plenam vidisset: o krmosum spectaeuium t Quanto pubchrius illi visum esset, si finmen aliquod laeumque eomflesset Quid mirum, uhoc maximδ spectaculo caperis innatus singuini,& ab insante eaedibus admotus sequetur te istum erudelitatis: tuae per
viginta annos. secunda , dabitque 'culis. tuis gratum inique spectaculum videbis iuua & cirea Tradimenum, & cu Camnas L & nouissimε circa Carthaginem tuam. Volesus nuper sub diuo Augu proconsiit Asiae cum CCC. una die iecur percussisset incedens inter cadauera vita tu superbo, quasi mavrificum quiddam Mauspiciendumque fecisset , Graece pro
75쪽
clamauit: o rem regiam 1 Quid hic hem
fecisset non fuit haec ira, sed maius maμhim, & insanabile. CAP. VI. Virtus, inquit, ut hone stis rebus propitia est, ita turpibus irata esse debet. Quid si dicatur, virtutem Echumilem & magnam esse debere at qui haec dicit,illam extolli vult, 8c deprimi a quoniam lanitia ob recte fictum, clara magnificaque est ie hra ob alienum, peCca eum, sordida & angusti pectoris est riaegunquam committet virtus, ut vitia , dum
compestit, imitetur. ipsam iram castigamdam habet, quae nihilo melior est, 1 pὸ etiam peior his delictis quibus irinitur.
Gaudere laetarique, proprium & naturale virtutis est: irasci non est ex dignitate eius, non masis quam moerere . Atqui iracundiae tristitia eomes est: & in hane omnis ira vel post poenitentiam , vel post repullam reuoluitur. Et si sapientis est , peccatis irasei, magis irastetur maioridus,& stpe irastetur. sequitur,ut non tam tum iratus fit sapiens,sed iracundus. At qui si nec magnam iram, nec frequen-1em, in animo sapientis lacum habere eredimus: quid est, quare non ex toto hoc affectu: illum liberemus modus inquam esse non potest, fi pro facto cuiuiaque irinendum est. Nam aut iniquus erit , si aequaliter irascetur delictis maequalibus: aue iracundissimus, si toties ex-i εanduerit, quoties iram stelam merue
76쪽
int. Et quid indignius, quam sapientis
assectum ex aliena pendere nequitiaν deis sinet ille Socrates posse eundem vultum
domum referre , quem domo extulerat ..C ΑP: VII. Atqui si irasci sapiens
debet turpiter factis, & concitari tristarisque ob scelera, nihil est aerumnosius saripiente. omnis illi per iracundiam moero remque vita tranubit. Quod enim momentum erit, quo non, improbanda videat quoties procellerit domo, per sceleratos illi , auarosque, & prodigos, & im pudentes , & ob ista felices , incedendum
Eritualisquam oculi eius flectenturAt nomquod indignentur, inueniant. Deficietui, toties a se iram,quoties caussa posset, ese egerit . Haec tot millia ad λrum prima luce properantia,quam inrpes lites,qua in turpiores aduocatos habent E Alius Iudicia patris accusat, quae mereri satim fili te alius cum matre consistit: alius delator venit eius criminis, cuius mani&stior reus est. & iudex damnaturus quae secit,eligitur: & corona pro mala caussa, bona patroni voce corrupta. Quid si gula persequor cum videris serum muru itudine refertum, & Septa concursu -- frequentiae plena,& illum Circum, im rura maximam sui partem populus in m. it: hoc scito, istic tantundem esse vitiorum , quantum hominum. Inter istos. quos togatos vides, nulla pax est: alter in alterius exitium leui compendio ducituri P.
77쪽
C A P. VIII. Nulli nisi ex alterius damno quaestus est e selicem oderunt, i
felicem contemnunt: maiore grauantur,
minori graues sunt et diuersis stimulantur cupiditatibus omnia perdita ob leuem voluptatem Praedamque cupiunt. Non
alia quam in ludo gladiatorio vita est ,
cum ijsdem viventium pugnantiumciue. Ferarum iste conuentus esimisi quod illae inter se placidae sunt,morsuque limilium abstuvent hi mutua laceratione satiantur. hoc uno ab animalibus mutis differunt, quod illa mansuescunt alentibus, horum rabies ipsos a quibus est nutrita , depasci tur ... Nunquam irasci desinet sapiens, si semel coeperit. omnia sceleribus ae viiijs. plena sunt. plus committixur,quam quod possit coercitione sanari. Certatur 1 genti quodam nequitis certam inermaior quotidie peccandi cupiditas, minor ver cundia est. Expulso melioris aequioris'; Iespectu, quocumque visum estdibido Iec pingvi Liaec furtiua iam scelera sunt Epraeter oculos eunt,adeoque in publicum missaenequitia est, & in omnium pectoribus eualuit , ut innoeentia nomara, sed nulla sit.. Numquid enim singulι aut pauci mpere legem undique, veme signo da- - to,ad fas nefasq; miscendum coorti sunt . Non hebes ab hostia ruturi. Non socεν a genero, fravum quoquo gratia
rara est Imm ι exitio vis e iugiti illis mariti. Luria
78쪽
Zarida semitius Amseris aconita nouerea.
Filitis ante diem patrios inquiris in annos. Et quota pars ista scelerum est non descripsit castra ex ina parte contraria Κparentum liberorumque sacramenta di uersa, subiectam patriae ciuis manu flammam , Sc a mina infestorum equitum ad conquirendas preseriptorum latebras eircumuolitantia , de violatos fontes venenis , Se pestilentiam manu sinam, de praeductam obsessis parentibus fossam , planos earceres ,& incendia totas urbes concremantia , dominationesque sun stas, & regnorum publicorumque exitio-xum clandestina consilia: &pro gloria habita , quae quamdiu opprimi possitnt, scelera sunt : raptus ac stupra,& ne os quidem libidini exceptum C A P IX. Adde nunc publica pedituria gentium rupea foedera, & in ρος tam validioris quicquid non resistebat,
abductum; circumscriptione ina, fraudes, uaficiationes, quibus trina non sitim ciuin sora. Si tantum irasci vis sapientem , quantum scelerum indignitas exisgition irascendum illi,sed insaniendum est. Illud potius cogitabis, non esse is scendum erroribus quid enim si quis it scatur in tenebris parum vestigia certa
ponentibus 3 quid si quis surdis , imperia non exaudientibu4 3 quid si pueris , quod neglecto dispectu ossiciscum , ad lauis Mineptin aequalium iocot spectene quid si
79쪽
illi' irasci veli et, quν aegrotant, senescunt, fatigantur Inter cetera mortalitatis in commoda ,& haec est caligo mentium Luec tantum necesistas errandi, sed erro rum amor. Ne singulis irascaris,uniuersis ignoscendum: generi humano veniaeribuenda est . Si irasceris, iuuenibus sinnibusque,quod peccanti irastere insantibus,qubd peccaturi sinit. Num quis irascitur pueris: quorum aetas nondum n
uis rerum discrimina λ Maior est excpsatio & iustior , hominem esse ; quam pue-xum. Hac conditione nati- sumus, ani malia obnoxia non paucioribus animi ,.quam corpoxis morbis r non quidem o tria, nee tarda, sed acumine nostro male mentiae, alter alteri. vulorum exempla .
Quisque sequitur priores, malὸ iter inr- gressia , quidni habeant excusationem ritam publica via crruuerint h CAB: X. In singulos seueritas Impera horis distringitur riadnecessaria venia est ubi totus deferuu exercitus. Quid tollit stam sapientis turba peccantium . Intelligit quam iniquRmue, & periculosum , irasci publico vitio . Heraclitus quoties.
prodierat, & tantum clica se malδ viue inuri, imo male pereuntium iderat, fle- .at miserebatur omnium,qi ii sibi ueta klicesque Occurrebant, mire animo, sed nimis imbecillo: & ipse inter deplorandos
Mat. Democritum contra aiunt, numquam line risi in Publico sista adeo viii.
80쪽
hil illi videbatur serium eorum , quae se rio gerebantur. Vbi istic irae locus est aut ridenda omnia, aut flenda sunt. Non irascetur sapiens peccantibus . Quare quia scit neminem nasci lapientem , sed fieri. scit paucissimos omni quo sapientes eua dere:quia conditionem humanς viis per
spectam habet: nemo autem naturae sanus irascitur. Qui cs enim fr mirari velit, non in siluestribus dumis poma pendere Quid si miretur spineta sentesque non utili aliqua fruge compleri nemo irasci.
tur, ubi vitium natura defendit. Placidus itaque sapiens & aequus erroribus, non hostis , led correptor peccantium , hoc quotidie procedit animo. Multi mihi Oeeurrent vino dediti,multi libidinosi,multi ingrati,multi auari, multi furiis ambitionis agitati. Omnia ista tarn propitius aspiciet, tuam aegros suos medicus. Nunquid ille,cuius nauigium multam, undique laxatis compagibus, aquam trahit, nautis ipsique nauigio irascitur occurrit potius,& aliam excludit undam, aliam egerit; manifesta soramina praecludit, iam
lentibus & ex occulto sentinam incenti. hus labore continuo resistit: nec ideo intermittit , quia quantum exhaustum est, subnascitur. Lento adiutorio opus est contra mala continua & tacunda ; non ut desinant,sed ne vincanta