장음표시 사용
51쪽
sortius aliquid ratione haberet, aduocambatis. Denique interrogo, valentior est quam ratio, an infirmior Si valentior: quomodo illi modum ratio poterit imponere,cum parere nisi imbecilliora non
soleant λ Si infirmior est : sine hac per se ad rerum effectus sufficit ratio, nec desiderat imbecillioris auxilium'. At irati quidam constant sibi , & se continent. Quomodo cum iam ira evanescit,& si sponte decedit, non cum in ipso seruore est: tunc enim potentior est. Quid ergo non aliquando in ira quoq; & o mittunt incolumes intactosque quos oderunt, Ra nocendo abstinent faciunt. Quomodo cum affectus repercussit assec um ,
aut metus , aut cupiditas aIiquid imperauit. non rationis tunc beneficio quieuit,
sed affectuum infida & mala pace. C A P..IX. Denique nihil habet in
se utile, nec acuit animum ad res bellicas. Nunquam enim virtus vitio adiuuanda est, se contenta. Quoties impetu opus
est, non irascitu ed exurgit, & in quam
tum putauit opus esse, concitatur remittiturque et non aliter , quam quae tormentis exprimunitu tela , in potestate mittentis sunt, in quantum torqueantur. I a, in quit Aristoteles, necessaria est: nec ovic-
quam sine illa expugnari potest, nisi illa
impleat animum , ic spiritum accendat. Vtendum autem illa est, non ut duce, sed
ut milite. quod est falsum. Nam si ex- A audit
52쪽
audit rationem, & sequitur qua ducitur,
iam non est ira: cuius proprium est comtumacia. Si vero repuranat,&non ubi
iussa est quiescit, sed libidine ferociaque prouehitur: tam inutilis animi ministerest, quam miles, qui signum receptui dotum negligit. Itaque si modum adhiberi sibi patitur, alio nomine appellanda
est: desinit ira esse, quam effraenatam indomitamque Intelligo. si non patitur; perniciosa est,nec inter auxilia numeran da . Ita aut ira non est, aut inutilis est.
Nam si quis poenam exigit, non ipsius
poenae auidus , sed quia oportet; non est annumerandus iratis. Hic erit utilis m,les , qui scit parere consilio . . Affectus uidem tam mali ministri, quam ducesunt : Ideoa nunquam assii mei ratio in adiutorium improvidos & violentos impetus , apud quos nihil ipsa auctoritatis nabeat: quos nunquam comprimere posisit, nisi pares illis similesque opposuerit:
ut irae metum inertiae iram, timori cupis ditatem C A P. X. Absit hoc a virtute mestrin,' ut unquam ratio ad vitia coniugiat. Non
potest hic animus fidele otium capere rquatiatur necesse est: fluctueturque , qui malis suis tutus est. qui sortis esse, nisi irascitur, non potest; industrius, nisi ci pit; quietus, nisi timet: in tyrannide illi
vivendum est,in alicuius affectus venienti sentitutema. . Non pudet virtutes in cliente
53쪽
clientelam vitiorum demittere 3 Devide:
desinit quicquam ratio posse, si nihil potest sine affectu , & incipit par illi similisque esse. Quid enim interest, si aeque as-fectus uiconlitata με est sine ratione .
quam ratio sine assectu ineffieax E par
utrumque est, ubi. esse alterum sine alteri
r non potest. Quis auteri astineat aς se tum exaequari rationi Ira , inquit, utilis amim est,si modicus est . Imo sinatura utilis est ,.sed si impatieus impexij
ruisitisque est, hoc cliineazat m aer uolte coinsequetur , ut quo minor Merit, manus noeem. Ergo modieus affectus,
Mihil aliud quam malum modieum est.: C A P. X I. Sed aduersus hostes, in otin necessaria est ira. Nusquam minumini mnes usos esse oportet impetus is sed .mperatost& obedientes. Quid enim est aliud, Mod Barbaros tanto robustio. . es cDUoritas, tanto patientiores tabo Tum comminuat,msi ira infestissima sibi Gladiatores Poque ata tuetuWiraden dat. Deinde quid opus est ira, cum idemeerficiat ratio ὶ An tu putas venatorem ira 1 seris,uel cum & fugientes persequitur,& venientes excipit omnia illa uiae ira secit ratio. Quid Cimbrorum,.The tonorumque tot millia superfusia Alpibus ii sustulit , ut tantae elagis notitiam ad Ros non nuntius, sed fama pertulerit,nis
fi quod erat illis ira pro virtute 'quae ut siquando perculit, timuitque obuia, im servis
54쪽
DE IRA, Lib. I. Issaeptiis sibi exitio est. Germanis quid est ammosius quid ad incursum acrius quid
armorum capidi quibus innascutitur innutriunturque: quorum unica illis cura est, in alia negligentibus. Quid indi ratius ad omnem patientiam ut quibus
magna ex parte non tegumenta corporum prouira sunt, non suffugia adversus reletuum coeli vigorem. Nos tamen Hispani Gallique, & Asiae Syriae ue mobles bello vixi, antequam legio visaturicae dunt: ob nullam rem aliam opponunos aquam ob iracundiam. Agedam,illis codiporibus, illis animis deliciasduxum, opes norantibus, da rationem , da discis nam: ut nihil amplius dicam, necesse erit nobis cera E mores Romanos repetere . Quo alio Fabius assectas imperii vires rem creauit, quam quod cunctari, & trahere, dc morari sciuit , quae omnia irati ne sciunt Perierat imperium, quod tunc in extremo stabat , si Fabius tantum ausus esset , quantum Ira suadebat. Habuit in consilio fortunam publicam ; & aestimatis virIbus, ex quibus iam perire nihil sine uniuerse poterat , dolorem urionemque seposuit: in unam utilitatem occasionis intentus , iram ante vicit, quam Hannibalem . Quid Scipioi nonne relicto in niualo, Puni oi dxercitu , omnibusque quibus irascendum erar, bellum in infit
cam transtulit, tam lautus , ve opinionem
laxuris sesnuiritie malignia daret Quia
55쪽
alter Scipio non circa Numantiam multum ditique sedit, & hunc suum pubi cumque dolorem aequo animo tulit, di titis Numantiam quam Carthaginem vinci quam dum circumuallat, & incli
dit hosten eo compulit, ut ferro ipsi sub
. C A P. X I I. Noin est itaque utilis , nec in praesiis quidem aut in bellis Ira . In temeritatem enim prona est :& pericula dum inferre vult, non cavet. Illa certillima est virtus, quae se diu multum que circumspexit, & rexit; & ex lento acilestinato prouexit. Quid ergo di inquit, vir bonus. non irascetur, si caedi patrem situm viderit, si rapit matrem Non irascetur : sed vindicabit , sed tuebitur . Quid autem times,ne parum illi magnus stimulus,. etiam sine ira, pietas sit 3 Αud dic eodom modo ; Quid ergo, cum viderit secari patrem suum, , filiamve vir bonus non flebit, nec linquetur animoὶ quae accidere feminis videmus, quoties illas leuis periculi suspicio perculit . Officia tua vir bonus exequitur inconsistis, ii trepidus :&sic bono viro digna faciet iri nihil faciat viro indignum . Pater ca detur 3 defendam. caesus est exsequar druia oportet, non quia dolet. Cum hocicis Theophraste, quaeras inuidiam pret ceptis sentioribus, re relicto iudice, ad coronam venis. quia unusquisque in eius. modi suorum casu irascitur, putas iudi
56쪽
DE IRA, Lib. I. IIcaturos homines id fieri debere, quod faciunt . Ferre enim iustum quisque ame- . inurn indicat, quem agnoscit. Irascuntur boni viri pro suorum iniuriis: sed idem faciunt, si calida non bene praebeatur, si vitrum fractum est, si calceus luto sparsus est. Non pietas illam iram, sed infirmitas mouet: sicut pueri, qui tam parentibus amissis flebunt, quam nuci Dus . Irasci pro suis, non est pij animi,sed infirmi. Illud pulchrum dignumque,parentibus, liberis , amicis, ciuibus prodire defensorem , ipso ossicio ducente: vo Ientem, iudicantem, prouidentem , non
impulsum & rabidum . Nullus enim assectus vindicandi cupidior est, quam irae& ob id ipsum ad vindicanduinimitabilis,praerapida & amens: ut omnis fere cumpiditas ipsa sibi in id , in quod properat ,
opponitur . Itaque nec in pace , nec in bello, unquam bona fuit. Pacem enim similem belli essicit: in armis vero obliuiscitur Martem esse communem, venit que in alienam potestatem , dum in sua non est. Deinde non ideo vitia in usum recipienda suiu, quia aliquando aliquid boni effecerunt. nam & febres quadam genera valetudinis leuant: nec Ideo non ex toto illis caru1sse melius est . Abominandum remedij genus est, sanitatem debere morbo. Simili modo ira, etiamsi aliquando , ut venenum , & praecipitatio ,& naus agium, ex inopinato profuit,non
57쪽
.leo falutaris omnino iudicanda est . cae N enim saluti kere pestifem. . . C A P. XIII. Deinde quae habend sunt in bonis, quo maiora , eo meliora Moptabiliora sunt. Si institia bonum est , nemo dicet meliorem futuram, si quid tractum ex ea suerit: si sextitudo binaram est, nemo illam desideratae ex albva parte deminui et ergo &ira quo maior , hoc melior, quis enim ulliris boni accessionem recusauerit atqui augeri a Iam inutile est ergo & esse . Non est bonum, quod incremento malum fit . Vt lis, inquit, ira est,quia pugnaciores iacit u Isto modo & ebrietas . Facit enim Pr ternos & audaces: multique meliores ad ferrum suere maIe Abiij. Isto modo,din& phrenesim & infamam viribus necessam Tiam r quia saepe validiores furor reddit . Quid i non aliquoties metus E coutrario fecit audacem & moriis timor etiam i ertissimos excit uit m praelium Sed traxebrietas, timor, aliaque eiusmodi, scedax caduca Irritamenta sunt et nec rirtutem
instruuntRM mlUI vici, eget,sed segnem aliquando animum & ignauum paululum alleuant. Nemo irascendo ni isserior, nisi qui sertis sine ira non esset. Ita non in adautorium virtutis venit, sed invicem. Quid quod, si bonum e flet ira , persectissimum quemque sequeretur qui iracundissimi, infantes , senesque , dcxgri sunt , & inualidum omne naturit.
58쪽
C A P. XIV. Nov. potest ', inquit
Theophrastus , fieri, ut ne bonus vir irascatur malis. Isto modo , quo melior quisque , hoc iracundior erit Vide ne ontra placidior, solutusque assectibus,& cui nemo odio fit . Peccantes vero quid habet cur oderit, cum error illos in huiusmodi delicta compellat non est a tem prudentis, ermutes odisse: alioquia ipse libi odio erit. Cogitet quam multa contra bonum morem faciat, quam multa ex his quae egit, veniam desiderent rum irascetux etiam sibi. Neque enim aequus iudex aliam de sua, aliam de aliena causa , sentenciam sert. Nemo , imquam, inuerinua, qui se possit absoriere r& innocentem quilque se diadaespiciens vestem, non conscientiam. Quanto h mamus, mitem & pacatum animum prustare peccantibus: & illos non persequi , sed reuocare Errantem per agros en rantia viae , melius est ad rectum iter a RI Ouem, quam e pellere . Corrigendus est itaque qui peccat, & admonitione, &vi, & molliter, & aspere: mehoique tam
sibi quam aliis faciendus, non sine castexione, sed sine ira. Quis enim cat me
ur, irascitur CAP. XV. At corrigi nequeunt, ni
hilque in illis spei bonae capax est. Toli , tur ἡ eoetu morialium,facturi peiora quet
conti ullum: & quo uno modo possunt , dese
59쪽
desinant mali esset sed hoc sine odio . Quid enim est cur oderim eum , cui tum maxime prosum , cum illum sibi eripio 3 Num ciuis membra sua odit, tunc cum abscin/it λ non est illa ira , sed misera e ratio . Rabidos emigimus eanes, trucem atque immansuetum bouem caedimus,lcmorbidis pecoribus,ne gregem Polluant, ferrum demittimus , portentosos scelus extinguimus, liberos quoque, si debiles monstrosique editi sunt , mergrmus . Non ira, sed ratio est, a san1s inutilia se- eernere . Nil minus quam irasci punientem deeet: ctim eo ma is aci emendati
nem poena proficiat, si itidicio lata est. Inde est , quod Socrates seruo altr Card rem re, nisi irascerer . Admonitionem serui in tempus sanius distulit, illo tempore se admonuit. Cuius erit temperatus affectus, cum Socrates non sie ausus se irae committere Ergo ad coercitionem errantium, sceleratorumque, irat castiSatore non opus est. Nam cum Ira delictum animi sit, non oportet peccata corrigere peccantem.
C A P. XVI. Quid ergo non irascar latronir non irascar venefico Non. Neque enim mihi irascor, cum sanguinem mitto. Omne poenae genus , remedii lo- eo admoueo . Tu adhuc in prima parte versaris errorum , nec grauiter laberis , sed frequenter: Obiurgatio te primum sevicta deinde publica emendare ten
60쪽
DE IRA, Lib. I. 2Irabit. Tu longius iam processisti, quam
ut possis verbis sanari: I3nominia non contineberis . Tibi sertius aliquid Sequod sentia inurendum est: in existum,& loca ignota mitteris. In te duriora remedia iam selida nequitia desiderat: δα vincula publica, & carcer adhibebitur: Tibi insanabilis animus est, & sceleribus
scelera contexens: & iam non causis,quet
nunquam malo defuturae sunt, impelle' ris,sed satis tibi est magna ad peccandum causa, peccare . Perbibisti nequitiam , Scita viseetibus immiscuisti, ut nisi cum ir is exire non possit. Olim miser mori quaeris. bene de te merebimur: Auser mus tibi istam, qua vexatis, insaniam, Scper tua alienaque voIutato supplicia, id , quod unum bonum tibi superest , reprae-1entabimus, mortem . Quare irascarices cum maximc prosiim Interim optimum misericordiae genus est, occidere . Si intrassem valetudinarium exercitatus &sciens,aut domum diuitis , non idem imperasscm omnibus, per diuersa aegrotantibus . Varia in tot animis vicia video , dcciuitati curandae adhibitus sum: pro cuiusque morbo medicina quςratur. Huus sanet verecundia , hunc peregrinatio , liunc dolor, hunc egestas, hunc seri una. Itaque etsi peruetia induenda magistratui vestis, S commeanda classico concio estirocedam in tribunal, non furens, nec