장음표시 사용
511쪽
corporum nimius & formae cura, prae se ferens animi deformitatem : nunc in petulantiam & audaciam erumpet male dispensata libertas : nunc in crudelitatem priuatam ac publicam ibitur, bellorum-gie ciuilium insaniam , qua omne sanum ac sacrum profanetur. Habebitur aliquando ebrietati honor, & plurimum meri cepisse virtus erit. Non expectant
uno loco vitia: sed mobilia & inter se diς
sentientia tumultuantur,pellunt inuicem, suganturque. Caeterum idem semper de nobis pronunciare debebimus, malos esse nos, malos fuisse, inuitus adijciam, & futuros esse. Erunt homicidae, tyranni, fu-Les adulteri, raptores , sacrilegi, proditores: infra ista omnia ingratus est,nisi quod omnia ista ab ingrato animo sunt , sine
qua vix ullum magnum facinus accrevit. Hoc tu caue , tamquam maximum crimen,ne admittas:ignosce tamquam leuis simo,si admissum est. Haec est enim inii
xiae summa. Beneficium perdidisti. Satavum est tibi ex illo , quod est optimum et
dedisti. Quemadmodum autem curandiun, ut in eos poti stimum beneficia conseramus , qui grate responsuri erunt et ita quaedam, etiam fi de illis malὸ sperabitur,faciemus,tribuemusque, non solum si 'dicabimus ingratos fore, sed si sciemustiuste. Tamquam si filios alicui restituere
potero, magno periculo liberatos, sine viqinto incommodo, non dubitabo. Dia. guum,
512쪽
gnum , etiam impendio sanguinis mei tuebor, & in partem discriminis veniam :indignum; si eripere latronibus potero, clamore sdblato , sal Marem vocem homi ni non pigebit emittere. CAP. XI. Sequitur ut dicamus, quae beneficia danda sint, & quemadmodum. Primo demus necessaria, deinde utilia , deinde iucunda, utique mansura. Inciis piendum est autem a necessarijs. aliteretnim ad animum peruenit, quod vitam continet: aliter quod exornat,aut instruit. Potest in eo alictuis fastidiosus esse aesti maior, quo facile cariturus est, de quo dilavere licet:Recipe,non desidero. meo confitentus sum . Interim non reddere tantumlibet quod acceperis, sed abijcere . Ex his quae necessaria sunt, qusdam primum o tinent locum , sine quibus non possiimus vivere: quaedam secundum , sine quibus
non debemus: quaedam tertium,sine quishus nolumus. Prima huius notae sunto hostium manibus eripi, & tyrannicae irae,& proscriptioni, & alijs periculis, quae va ria & incerta humanam vitam obsident . Quidquid horum discusserimus, quo maius ac terribilius erit, hoc maiorem inibimus gratiam. Subin enim cogitatio, quantis sint liberati malis r & lenocinium est
muneri, antecedens metus. Nec tamen
ideo debemus tardius quemquam scru re, quam possumus : ut muneri. nostro vi-mor imponat pondus . Proxima ab his sunt A
513쪽
sunt, sine quibus post limus quidem vive
re, sed ut mors potior sit: tamquam Iibe tas, & pudicitia, & mens bona. Post haec habebimus coiminctione, ac san Puine , usuque, & consuetudine longa, cara: ut ibberos, coniuges, penates, ceteraque Quae
usque eo animus ubi applicuit, ut ab illis , quam a vita diuelli grauius existumet . Subsequuntur utilia, quorum varia & lata materia est. Hic erit pecunia non sum
fluens, sed ad sanum modum habendi parata: hic erit honor, & processiis ad altiora tendentium . nec enim utilius quisquam est, quam sibi utilem. fieri. Iam cotera ex abundanti veniunt, delicatos factura . In his seqiremur, ut opportunitate grata siui, ut non vulgaria, quaeque aut pauet habuerint, aut pauci intra hanc ota tem habent, aut quae etiam si natyra pretiosa non sunt,tempore aut loco fiant. V deamus quid oblatum mallime voluptati futurum sit ue quid frequenter occursurum habenti, ut toties nobiscum, quoties cum illo sit. Vtique cavebimus, ne munera
superuacua mittamus: ut foemisve aut seni arma venatoria, aut rustico libros, aut
studi js ac litteris dedito retia. AEquo ex contrario circumspiciemus,ne dum gratamittere volumus, suum cuique morDum exprobratura mittamus: sieut ebrioso vina,& valetudinario medicamenta. Maledischum enim incipit esse, non munus: in quo vitarim accipientis agnoscitur.
514쪽
DE BENEFICIIS, Lib. I. IC A P. XLI. Si arbitrium dandi peries nos est, praecipue mansura quaeremus. ut quam minime mortale munus sit. Pa ci enim sunt tam grati, ut quod accepe Tirit, etiam si non vident, cogitent. IngratiS quoque memoria cum ipso muneIeiricurrite via ante oculos est, & obliuisci
fiat non sinit, sed auctorem suum ingerit
M inculcat. Eo quidem imo is duratum quaeramuS, quia nunctum admonese de Demus ipsς res evanescentem memoriam excitent. Libentius donabo argentum factum, quam signatum: libentius statuas aequam vestem,& quod usus breuis deterat. ἀpud paucos post rem manet gratia : plum xes sunt, apud quos non diutius in animo sunt donata , quam in via. Ergo si fieri
potest, consumi munus meum nolor ex stet, haereat amico meo, & conuiuat. Nemo tam stultus est, ut monendus sit, ne cui gladiatores aut venationem iam munere edito mittat, & vestimenta aestiua
bruma, hiberna solstitio. Sit in beneficio
sensus communis ; tempus, locum, perso nas observet et quia momentis q udam
grata & ingrata sunt. Quanto acceptiuqest, si id damus, quod quis non habet, quam cuius copia abundatὶ quod diu qui rit, nec inuenit , quam quod ubique vis rus est Munera non tam pretiosa, quam rara & exquisita sint, quae etiam apud diuitem sui locum faciant: sicut gregalia quoquc poma, etiam post paucos dies in
515쪽
ratu fastidium, delectant, si prouenere maturius . Illa quoque non erunt sine hinnore , quae aut nemo illis alius dedit, aut nos nulli alij. - CAP. XIII. Alexandro Macedoni , cum victor Orientis, animos supra humana tolleret, Corinthi j per legatos grati lati sunt, & ciuitate illum sua donari runt. Cum risisset Alexander hoc offcij genus,unus ex legatis : Nulli, inquit, ciuitatem unquam dedimus alii , quam tibi &Herculi. Libens accepit delatum litori Fem,& legatos inuitatione aliaque humanitate prosecutus, cogitauit, non qui sibi ciuitatem darent,sed cui dedissent. Et homo gloriae deditus, cuius nec naturam nec modum nouerat, Herculis Liberique
vestigia sequens, ac ne ibi quidem resistens ubi illa desecerant,ad socium honoris sui respexit a dantibus .' tamquam coeulium, quod mente vanissima complectebatur, teneret, quia Herculi aequabatur .
Qi id enim illi simile habebat vaesanus
adolescens, cui pro virtute erat selix te meritas Hercules nihil sibi vicit: orbem terrarum transiuit, non concupiscendo , sed vindicando. Quid vinceret malorum hostis, bonorum vindex, terrarum mari Gque pacator At hic a pueritia i atro,gen . tiumque vastator,tam nostium pernicies, quam amicorum, qui summum bonum duceret, terrori esse cunctis mortalibus ;Bblitus, non serocissina tantum, sed igna-
516쪽
Missima quoque animalia timeri, ob virus
. - CAP. XIV Ad propositum nunc Te uenamur. Beneficium quod quibuslibet datur, nulli gratum est . Nemo se si Bulari j aut cauponis hospitem iudicat, Hec conuiuam dantis epulum,ubi dici potest : Quid enim in me contulit a Nempe hoc quod in illum ,& vix bene notum sistit, & in illum etiam mimicum ac turpissimum hominem. Numquid enim me dignum iudicauit morbo suo morem geosit. Quod voles gratum essebrarum emcee quis patitur sibi imputari vulgaria F N
mo haec ita interpretetur, tamquam red
eam liberalitatem, & fraenis arctioribus reprimam. Illa vero, in quantum libet , exeat: sed eat, non erret. Licet ita largiri, ut unusquisque etiam si cum multis acceti, in populo se esse non putet. nemo non abeat aliquam familiarem notam , per quam speret se propius admisitim. Dicat, Accepi idem quod ille, sed ultro. Accepi quod ille : sed ego intra breue tempus , eum ille diu meruisset.Sunt, qui idem ha beant, sed non eisdem verbis datum, non
eadem comitate tribuentis. Ille accepit seum rogasset; ego,cum rogarer. Ille accepit : sed facile redditurus, 1ed cuius senectus& liberorum orbitas magna promit tebat: mihi plus dedit, quamuis idem dederit , quia sine spe recipiendi dedit . Quemadmodum meretrix ita inter multos
517쪽
sos se diuidit, ut nemo non aliquod stagnum familiaris animi serat: ita qui beneficia su a amabilia vult esse, excogitet,
uomodo α inulti obliSeutur, & tamennguli habeant aliquid, quo se ceteris
praeferant. Ego vero bene iis non obiiciam moras: Iude quo plura maioraque fuerint, plus afferent laudis. Adsit tamen iudicium neque enim cordi esse cuiquam possunt, sorte ac temere data. Quare siquis existimat nos, cum ista praecipimus , beni nitatis fines introrsus referre, & illi minus laxum limitem aperire, nae perperam monitiones nostras exaudit. Quam enim virtutem magis veneramur cui mamgis stimulos addimus quibusve tam eo uelut haec adhortatio , quam nobis, soci tatem humani generis sancientibus C A P. XV. Quid ergo est cum sienulla honesta vis animi, etiam si a recta voliuatate incepit, nisi quam virtutem modus fecit, veto liberalitatem nepotari. Tunc imiat accepisse beneficium, & stipinis quidem manibus, ubi illud ratio ad dignos perducit: non quod quilibet casus& consili j indigens impetus defert: quod ostentare libet, & inscribere sibi. Beneficia tu vocas, quorum auctorem lateri puduit At illa quanto gratiora sunt, quanto que in partem interiorem animi nunquam exitura descendunt:cum delectant, cogitatem magis a quo, quam quid acce
perisὶ Crispus Passienus solebat dicere,
518쪽
quorundam se iudicium malle, quam beneficium: quorundam beneficium malle, quam iudicium. & subijciebat exemplar Malo,aiebat, diui Augusti iudicium: --ho Claudij beneficium. Ego vero nullius puto expetendum esse beneficium , cuius vile iudicium est. Quid ergo Non erat accipiendum a Claudio quod dabatur erat: sed sicut a Fortuna, quam serres statim posse malam fieri. Quid ergo ista i ter se mixta diuidimus Non est benem cium , cui deest pars optima, datum esse iudicio. Alioquin pecunia ingens si notiroetione, nec recta voluntate donata est , non mao is beneficium est, quam thesaurus. Multa sunt autem, quae oportet accipere, nec debere.
NSPICIAMUS, Liberalis vir tali rum optime , id quod ex ptiore parte adhuc superest, Quemadmodum dandum sit beneficium:
cuius rei expeditissimam videor monstraturus viam . Sic demus, quomodo vellemus accipere. ante omnia libenter, cito, sine vita dubitatione. Ingratum est beneficium,quod diu inter manus dantis ii sit, quod quis aegrὸ dimittere visiis est, & sic
519쪽
48o L. AiNNAEI, SENECAE tamquam sibi praeriperet . Etiam si imorae interuenit,euitenuis omni moddeliberasse videamur. Proximus est; gante, qui dubitauit, nullamque mei gratiam. Nam cum in beneficio iucultima sit tribuentis voluntas ; qui nolei se tribuisse ipsa cunctatione testatiis non dedit, sed aduersus ducentem , Iretinuit. Multi autem siunt, quos libefacit frontis infirmitas. Gratissima beneficia, parata , facile occurrentia nulla mora fuit, nisi in accipientis verdia. Primum est, antecedere desidercuiusque: proximum sequi. Illud mel
occupare antequam rogemur: quia
homini probo ad rogandum Os cocur& sitffundatur rubor, qui hoc tormenremittit, multiplicat munus suum. Jtulit gratis, qui cum rogasset, acci Quoniam quidem , ut maioribus nos grauissimis viris, visit est, nulla res caconstat, quam qua: precibus empta Vota homines parcius facerent, si pafacienda essent . adeo etiam deos, quhonestissime supplicamus, tacite mmus & intra nosmetipsos precari. CAP. II. Molestum verbum est, crosum,& demisso vultu dicendum,Rc Huius facienda est gratia amico , & icunque , quem amicum sis promere
factitrus . Properet licet: sero benefici dedit, qui roganti dedit. Ideo diuina
cuiusque voltuatas, & cum intellecta i necessita
520쪽
necessitate grauissima rogandi liberanda est. Illud beneficium iucundum, victuri rumque in animo scias, quod obuiam
venit. Si non contingit praeuenire, plura novantis verba intercidamus, ne rogati videamur: sed certiores facti , statim promittamus, facturosque nos etiam ant
quam interpellaremur, ipsa festinatione approbemus. Quemadmodum in aegris opportunitas cibi salutaris est, & aqua tempestiue data remedij locum obtinuit rita quamuis leue & vulgare benesicium sit,si praesto fuerit,si proximam quamque horam non perdidit, multum sibi adiicit, gratiamque pretiosi, sed lenti de diu cogistati muneris vincit. Qui tam parate fecit, non est dubium, quin libenter faciat. Itaque laetus facit, & induit sibi animi sui
-itCAP. III./Ingentia quorundam beneficia , silentitam aut loquendi tarditas , imitata grauitatem& tristitiam, corru pit , cum promitterend vultu negantium . Quasito melius adiicere bona verba rebus bonis, & praedicatione humana benio na-que commendare quae pmstes ut ille se
castiget,qubd tardior in rogando sitit. A Lileias licet familiarem querelam et Irascottibi , quod cum aliquid desiderasses , non olim Icire me voli isti, quod tam dilige ter rogasti, quod quemquam adhibuisti: Ego vero gratulor mihi, quod experiri animum meum libuit: postea quidquid