장음표시 사용
631쪽
ut ventus bonis viris secundus esset, contrariuS malis: commune autem bonum e-Tat Datere commercium maris, & regnum
humani generis relaxari. Nec poterat lex casuris imb: ibus dici, ne in malorum improborumque rura defluerent. dam in medio ponuntur. Tam bonis quam malis conduntur urbes: monu menta ingeniorum, &ad indignos pedi uentura, publicauit editio: medicina &sceleratis opem ministrat. Compositiones remediorum salutarium nemo surpressit,ne sanarentur indigni. In his exige censuram, & personarum aestimati nem, quae separatim tanquam dio no dantur:non in his, quae promiscue turbam admittunt. Multum enim refert, utrum albquem non excludas, an eligas. Ius sori omnibus dicitur: pace etiam homicidae fruuntur: sua repetunt, etiam qui aliena rapuerunt. Percussores, & domi ferrum Exercentes, muriis ab hoste defendit: legum praesidio, qui plurimum in illas peccauerunt, proteguntur. Quaedam non poterant certis contingere , nisi uniuersis
darentur. Non est itaque quod de istis disputes, ad quae publice inuitati sumus: illud quod iudicio meo ad aliquem per uenire debet, ei quem ingratum sciam,
C A P. XXIX. Ergo, inquit, nec consilium deliberanti dabis ingrato , nec
aquam haurire permittes, nec viam er- Ianti
632쪽
ranti monstrabis an haec quidem facies , sed nihil donabis Distinguam istud: cert. tentabo distinguere. Beneficium,est opera utilis, sed non omnis opera utilis beneficium est.Qusdain enim tam exigua sunt, ut beneficij nomen non occupent. Duae res coire debent, quae beneficium efficiant. Primum, rei magnitudo: quaedam enim sunt infra huius nominis mensuram. Quis beneficium dixit, quadram panis, aut stipem aeris abjecti, aut ignis acee dendi factam potestatem & interdum ista plus prosunt, quam maximae sed tomen vilitas sua illis, etiam ubi tempore facta simi necessaria, detrahit pretium. Deinde quod potissimum est, oportet accedat: ut eius caussa faciam, ad quem volebam peruenire beneficium; dignum que eum judicem, & libens id tribuam , percipiensque ex munere meo gaudium. quorum nihil est in istis, de quibus t 'uebamur . Non enim tanquam dignis illa tribuimus , sed negligenter tanquam parua : & non homini damus, sed humanitati . C A P. XXX. Aliquando daturum me etiam indignis quaedam non nega uerim, in honorem aliorum: sicut in petendis honoribus quosdam turpissmos nobilitas industriis , sed nouis,ptaetulit. Non sine ratione, sacra est
magnarum virtutum memoria: & es.se plures bonos iuuat , si gratia b
633쪽
Morum non cum ipsis cadat. Cicer nem filium quae res consulem fecit, Disi pater Cinnam nuper quae res ad conuitatum recepit ex nostium castris quae Sextum Pompeium, aliosQue Pompeios , nisi viaius viri magnitu go tanta quidem, ut satis alte omnes suos etiaminina eius attolleret. Quid nuper Fabium Persicum , cuius: iaculum etiam impuri vitabant, sacerdotem non in uno
collegio fecit, nisi Verrucosi, & Allobrinoici, & illi trecenti, qui hostium incuseatoni pro re p. unam domum obiecerant ξHoc debemus virtutibus, Ut non praesentes solum illas, sed etiam ablatas Φconspectu colamus. Quomodo illae id
egerunt, ut non in V nam aetatem prodec
sent, sed beneficia sua etiam post ipsas
relinquerent: ita & nos non una aetate grati sumus. Hic magnos viros genuit,
dignus est beneficiis, qualiscumque est. dignos dedit. Hic egregiis maioribus ortus est: qualiscunque est, sub umbra suorum lateat. Vt loca sordida repercussit solis illustrantur, ita inertes maiorum suorum luce resplendeant. C A P. XXXI. Excusare hoc loco, mi Liberalis, deos volo . Interdum enim olemus dicere: Quid sibi voluit prouidentia , quae Aridaeum regno imposuit ZIlli putas hoc datum patri eius datum est , & fratri. Quare C. Caesarem orbi terrarum praefecit, hominem humani san-
634쪽
guinis auidissimum, quem non aliterfluere in conspectu suo iubebat, quam si ore excepturus esset 3 Quid ergo tu illi hoc datum existimas 3 patri eius Ge manico datum , datum auo , pro uoque , dc ante hos aliis non minus claris viris, etiam si priuati paresque aliis vitam exegerunt. Quid tu , cum
Mamercum Scaurum Cos. faceres,igno rabas ancillarum strarum menstruum
ore illum hiante exceptare Numquid enim ipse dissimulabat numquid purus videri volebat Reseram dictum tibi eius in se, quod circumferri memini, & ipse praesente laudati . Pollioni Asinio iacenti, obscaeno verbo usus , dixerat se factu. rum id quod pati malebat. & cum Politionis .iattractiorem vidisset frontem eQuidquid, inquit , mali dixi, mihi Meapiti meo . Hor dictvin suum ipse uar Fabat. Hominem tam palam obscaeniim sad fasces, & ad tribunal admisilii nem,pe dum veterem illum Scaurum , senatus principem cogitas, indigne fers s obolem
CAP. XXXI I. Deos videre est, in alios indulgentius Mactent. propter pa Ienins avosqueta. alios propter laturam n Otum: p uzpotumque, ac longe sequentium, posterorum indolem . Nota est enim illis operis sui series. omnium illis rerum per manus fitas iturarum scientua in aperto semper est nobis ex abdito
635쪽
subit. & quae repentina putamus, illis prouisa veniunt ac familiaria. Sint hi reges , quia maiores eorum non fuerunt,
quia pro summo imperio habuerunt iuvistitiam , abstinentiam, quia non remp. sibi, sed se reip. dicauerunt. Regnent hi, uia vir bonus quidam proauus eorumuit: qui animum supra sortunam gessit , qui in dillensione ciuili, quoniam ita expediebat reip. vinci quam vincere maluit . Reserri illi gratia tam longo spatio non potuit . in illius respectum ille popu-
Io praesideat: non quia seu aut potest, sed
quia alius pro eo meruit. Hic corpore deformis est , adspectu foedus, & orname ta sua traducturus. iam me homines a cusabunt, caecum & temerarium dicent, siescientem quo loco, quae summis ae excellentissimis debentur, ponam. At ego
scio, alij me istud dare, alij olim debitum soluere. Vnde isti norut illum quem dam , gloriae sequentis fugacissimum, eo vultu ad pericula euntem, quo alij ex periculo redeunt nunquam bonum sulima publico distinguentem Vbi, inquis, iste, aut quis eit apud me istae e guntur. Ego quid cui debeam , scio. aliis
post longam diem repono, aliis in antecessum : ac prout occasio, & reip. meae facultas tulit. CAP. XXXIII. Ingrato ergo aliquando quaedam, sed non propter ipsum
dabo. Tum acceptorumque rationes
636쪽
dabo. Q id si, inquid, nescis , trum gratus sit, an ingrathio expectabis donec scias, an dandi benefici j tempus non amittes Ea pcfare longum est. nam i ut Plato ait dissicilis humani animi continctura est: non expectare, temerarium est. Huic respondebimus, nunquam expinctare nos certillimam rerum comprehensionem: quoniam in arduo est veri exini loratio sed ea ire, qua ducit veri sim
itudo . Omne hac via procedit officium. sic serimus,sic nauigamus, sic militamus, sic uxores ducimus , sic liberos tollimus acum omnium horum incertus sit euenintus. Ad ea accedimus , de quibus benisperandum esse credimus.Quis enim poN licetur serenti prouentum, nauiganti por tum, militanti victoriam marito pudicam olem, patriyias liberos PSequimur quibratio, uon qua veritas trahit. Ex pecta, ut nisi benὶ cessura non facias, & nisi comperia veritate nihil moueris 2 relicto omni actu vita consistit. Dum verisimilia me in hoc aut in illud impellant, non verebor beneficium dare ei, quem verisimile erit gratum esse CAP. XXXIV. Multa, inquit, interii enient , per quae de malas pro bono surrepat, & bonus pro malo displiceat. fallaces enim sunt rerum species, quibus exedimus . Quis negat i ed nihil aliud i uenio, per quod cogitationem regam.
637쪽
certiora non habeo. Haec ut quam diligentissime aestimem, operam dabo, De cito illis assentiar. Sic enim in praelio potest accidere , ut telum meum in commilitonem manus dirigat, aliquo errore decepta; & hosti, tamquam meo, parcam. sed hoc & raro accidet, & non vitio meo et cui propositum est hostem serue , ciuem defendere. Si sciam ingratum esse , non dabo beneficium . At obrepsit, at impΟ-
si sit. nulla hic culpa tribuentis est, quia tam quam grato dedi . Si promiseris, inquit, te daturum beneficium, & postea ingratum esse scietis, dabis, an non Si facis , sciens peccas: das enim cui non de-hes . si negas, & hoc modo peccas: quia non das ei, cui promisisti. Secta vestra hoc loco titubat, & illud supeIbum prinmissum, numquam sapientem facti sui
poenitere, nec umquam emendare quod fecerit, nec mutare consilium . Non mutat sapiens consilium, omnibus his manentibus quae erant, cum sumeret. Ideo
numquam illum poenitentia subit: quia nihil melius illo tempore fieri potuit ,, quam quod factum est: nihil melius co
stitui,quam quod constitutum est . Cete- Itim ad omnia cum exceptione veniet, si
nihil inciderit quod impediat: ideo omnia illi succedere dicimus, & nihil con-tFa opinionem accidere, quia praesumit animo, posse aliquid interuenire, quod
destinata prohibeat. Imprudenti tam ista fiducia
638쪽
fiducia est, sertunam sibi spondere: sapiens utramque partem eius cogitat. sci: quantum liceat errori. ,. quam incerta sindhumana , quam multa consiliis obstentia ancipitem rerum ac lubricam senem suspensus sequitur, &consiliis certis ince ωs euentus. Exceptio aute sine qua nihil destinat,nihil aggreditur, & hic illum,
CAP. XXXV. Promisi beneficium se nisi si quid incidisset, quare non deberem dare . Quid enim ,. si quod illi pollicitus
silm,patria tibi me dare russerit λ Si lex lata erit, ne id quisquam faciat, quod ego me amico meo facturum promiseram Promisi tibi filiam in matrimonium posteae peregi iniis apparuisti: non est mi. hi cum extraneo connubium. Eadem lex me defendit , quae vetat Tunc fidem fallain, tuuc inconstantiae crimen audiam, secum omnia eadem sino, quae erant pwmittente me, non proeli itero promistime alioquin quidquid mutatur, libertatem facit de integro considendi , & meam fidem liberat. . Promisi aduocationem : postea apparuit per illam causanr praeiudicium in patrem meum quaeri promisi meieregre vlia da iturum: sed iter infestariit trociniis nunciatur. in rem praesentem
venturus fuit sed aeger filius, sed puerpera.
Mor tenet. Omnia esse debent eadem, iquae fuerunt cum promitterem, . ut pro mittentis fidem teneas. Quae autem man -
639쪽
ior fieri mutatio potest,quam si te malum virum & ingratum comperi quod tamquam digno dabam, indigno negabo, &irascendi quoque caussam habebo dec
C A P. XXXVI. Inspiciam tamen,& quantum sit de quo agitur: dabit mihi consilium promissae rei modus . Si exiguum est, dabo r non quia dignus es,sed
quia promisi. nec tamquam munus dabo, Ied verba mea redimam , & aurem mihi pervellam: damno castigabo promitten di temeritatem. Ecce ut doleat, ut postea consideratius loquaris: quod dicere solemus, linguarium dabo. Si maius erit, non committam i quemadmodum Mecaenas ait ut sestertio centies obiurgandus sim. Inter sese enim. utrumque comparabo. Est aliquid, in eo quod promiseris, perse uerare: est rursus multum in eo , ne indigno beneficium des. Hoc tamen quam tum sit, attendendum. si leue, conniueamus: si vero magno mihi aut detrimento,aut rubori futurum, malo semel excusare,quare negauerim,quam semper, qu re dederim. Totum, inquam, in eo est , quanti promissi mei verba taxentur. Non tantum quod temere promisi, retinebo, sed quoiu non recte dedi, repetam. De mens est, qui fidem p stat errori. CΑΡ. XXXVII. Philippus MDcedonum rex habebat militem manu knem euius in multis expeditionibus
640쪽
utilem expertus operam, subinde ex Praeda aliqui 1 illi virtutis caussa donauerat,& hominem. vaenalis animae crebris auctoramentis accendebat. Hic naufragus in possessiones cuiusdam Macedonis expulsias est. quod ut Macedoni illi nunciarum est , accucurrit , spiritum eius recollegit, in villam illum suam transtulit , lectulo tuo cessit, affectum, semianimemque recreauit, diebus triginta, impensalua curauit, resecit,. viatico instruxit, subinde dicentem : Gratiam tibi reseram . videre tantum mihi imperatorem meum contingat . Narrauit Philippo naufragium suum, auxilium tacuit, Mprotinus petiit ,. ut sibi praedia cuiusdani donaret. Ille quidam erat hospes eius , is ipse , a quo receptus erat , a quo sanatus. Multa interim reges, in bello praesertim , opertis oculis donant. non sussicit homo iustus unus tot armatis cupiditatibus . non potest quisquam eodem tempore & bonum virum, & bonum ducem agere . Quomodo tot millia limminum insatiabilia satiabuntur quid habebunt , si suum quisque habuerit Hoc Philippus sibi dixit, cum illum induci in bona quae petebat iussit. Expulsus bonis suis ille, non ut rusticus ini
riam tacitus tulit ,. Contentus quod non
& ipse donatus esset :' sed Philippo epistolam strictam ac liberam scripΠr: quinacceeta ita exarsit, ut statim Pausaniae B b ε man-