장음표시 사용
81쪽
TRACTA Tusdibunt ad eunde punetum, oes effectus hie in is A sunt, Ne ppter nostia scire illa non sunt sacta. itarius, ad eunde punctum redibunt. Vis Plato ut eontingenter,& necessario eueniant secum nune est in scholis & docet in fine magni anni - du exigentia sui generis: se quae deus scit fieta, sunt flenda necessario , 5c contingenter, prout eoru genus requirit. Sed si diuina praestientia includit diuinu pro postsi.ut dicatur deus talia seire quia ste disposuit ea facere, secunda hune modu scientia dei est causa reta. Intellectus. n. omnis speculatiuus .non est eausa reis, riis sine qua noni quia nisi specularetur artifex, nihil aristificialiter faceret: intellectus. n. qui est causa re r.e. s.'rfi,est intellectus praetieus: nam lecundu philosophu tertio de anima. Intellectus speculatiuus extenso ne fit practicus ina prout se extendit ad --Opus, se extendit ad effectum . siue ad volun seuentui. Quod si in iis, quae dependent a motu B tatem artificis , cum vult per intellectu aliquidccli .multa contingenter eueniun , consequens operari. Vnde dicitur. 6. metaph. quod in diffis O. m. a. est multo magis in iis, quae dependent a libero nitione artificiati ponitur voluntas, di omne artificiatum est volitur quia ut diximust intellectus non fit practicus, nis per impertu voluntatis. Igitur si se accipiatur diuina pr scientia, prout includit diuinumrpositum,vel diuina disposationem, adhue non imponit necessitate rebus; quia fim August. in de civi dei, Deus se admini γ. eap. o. strat res, ut eas Pprios cursus agere snat. Quas tu cunm ergo deus disposuerit de rebus, huius, modi dispositio sinit agere res rprios cursus. Que contingentia sunt contingenter euenisit. de quae necessaria, necessario. Decipiebantur ergo Stoici .ppter Fatum,a rebus contingentiam
erit ide Plato in eisde scholis Λ docebit eosdem scholares: quod omnino ridiculu est diceret qa
quo tu substantia deperit .non redeunt ea de numero, ut habetur in fine, a degeneratione. Sed sue in magno anno omnia redeant ad eundepune si sue non . propter tota hinoi seriem ea usa in , non denegabimus a rebus eontingentiat
quia hae causae in multis deficiunt in suis effectibus , quia possunt a multis mediis impediri in suis effectibus. Et etia effectus isti multum defiseiunt a suis causis , ut non uniformiter redeant seut eausae, ratione cuius multa contingenter
eli multo magis in iis, quae dependent a libero arbitrio : quia liberum arbitrium virtuti sideri non potest esse subiectum directe. Sed dicemus esi philosopho in de generation . Quod latus
rus quis incedere, non incedit, quatucum secus dae causae situm est de. se habeant ,st iste debeat incedere Ex hoe possumus dicere in iste est fusturus incedere . poterit tamen impediri. Ac poterit esse, non incedet Igitur. st per Fatum intelligatur series secundam causa ru, non oportet omnia euenire ex necessitate,scut Stoici posuerunt. Sed si per Fatu intelligatur diuina prouidentia. qua uis haec non sit propria locutio, qaseam August. s . de Ciuitate dei. s. cap. Qui po C remouentes. ia n ste hoe esset, vel esset rctne
nil omnia sub rato esse quia omnia sunt sub dis uina prouidentia, sententia teneat, lingua eorrigat. Ae n diceret, at non deberet diuina prouis dentia Fati nomine nuneupari. Quicquid rasmen sit de nomine in volunt Stoici, omnia esse ex necessitate quia omnia sunt a deo pr uisa idicemus, quod omnia coparantur ad deu, se etiafutura, sicut praeterita,&yr sentia. Sed in iisqus sunt praesentia, eques certi sumus, Ae eque
non sal Iimur in eontingentibus.se ut in necesssariis ivtst praesentialiter video estu moveri, ficaue volare, eque non fallor, di eque eratus sum de volatu auis, sicut de motu es ii qua uis es lumintillibilitatis,ut quia diuina praescientia falli nopotest: quod no potest esse, cum totus decursus rerum si deo pr sens;& quae sunt nobis pntia, istum cunm fini contingentia, non fallimur, ius dicando de eis. Nee ratione causalitatis, cum se deus causet, di prouideat. in eas sinit currere sescundum proprios eursus. Valde igitur decipies tantur Stoici, sed multo magis Cicero negans Ubis Fan scientiam a deo vires contingenter euenirent. Nam . ut ait August s. de Ciuitate dei, L p. 9. Confiteri deum esse. ρ negare illum praestium suturorum .maxima insania est . Et idem ibidem, , Qui confitentur deum esse.& negant eum praescium futurorum. non dicunt aliud es dixit instam ueatur nec ellario.& auis volet contingeter,
Sed quia totus ille decursus est deo pr sensi in D piens in eorde suo, in non erat deus. Et subdit: nullis fallitur,& in omnibus est in fallibiliter cer Qui . n. non est prς scius omnium futurota, notusi siue necessario sue contingenter eueniant Non ergo tollemus con inpentia a rebus prosptet infallibilitate diuinae scietiae Dicemus ergor diuina praescientia vel potest dicere simplice es notitia, vel potest includere diuinu propos tu. Si aute dieit simplicem dei notitia, ne secuda
Magistru primo sententia ru,dist. 38 .no est causti rerii. nisi causa sine qua non. Et secundu hue modu scire dei non ponit necessitate rebus, euhoe modo .non si simpliciter eausa retu. Seta, dum hoc ergo dicemus, s scientia dei suo mos doste se habet ad fienda. sicut scientia nostra ad facta. Sicut ergo quae scimus esse facta, facta est utim deus. Nomine enim dei intelligimus inatellectum quenda separatum,in quo nulla po tentialitas est admixta. Sed fini philosophum in lib. de Bona Drtuna ubi plurimus intellectus, ibi minim: fortuna. Ergo ubi omnis intellectus. ibi minima sortuna. Gin .multum habet de intellectu, multa prouidet. 5e pauca sibi accidue ea sua lia. Sicut ergo st esset albedo separata, hasberet in se omnem rationem albedinis i ne quia intellectus diuinus est omnino separatus, habet omnem rationem intelligendi. Negare iram ideo intelligetiam futurorum, est negare ipsum intellectum separatum, Ac per cosequens est nesgare t .rua
82쪽
DE PRAED. Er PR RE S l EN.gare ipsum esse deu hoe enim intelligimus nos mine Dei. Intellectusei licet separatum. Oportet ergo hie per viam mediam ambulare, ut n5 teneamus alterum extremorum cum Gieeros ne excipiente .l deo suturorum intelligentiam: nee alterum extremorum teneamus eum Stoia eis, a rebus contingentiam auferentibus: sed dicemus id eus omnia praescit, & l in sua praea scientia num me fallit. Propter quod se futuraeognoscit, sicut sunt. 5e etiam eontingentiai falleretur .n deus .s aliter futura prcsciret .il ei sent: Δ: quia non fallitur,qus sunt ventura continge eri scit contingenter euenire ι se quae neeeitas rio, necessario. Simul ergo stant diuina prae etia , 5e sutura contingentia, nec unum alterum tollit.
Cap. II i. Quoisi iruina praescientia aliquam nec intem imponeret rebus, illa necessi
tas contingenitie non repugnat.
Via nescit stellectus hominis quiescere in masteria hae, oportet de ipsa multas distinctiosnes adhibere. Nam laquie quid deus praescit,
necessario est euenire. Oportet aliqua necessistem esse in omnibus ideo praescitis i quod si ipsa eontingentia sunt ipst deo nota antequa fiant, etiam quod est deo
notum, necessario est euenire. Consequens erago est. φ Ne ipsa eontingentia ut sunt deo nota, quodamodo necessario eueniant. Propter Noportet de ipso necessario distinctiones facere. Faciemus ergo de ipso necessario, quantum ad
psis spectat octo distinctiones. ut sim quamlibet illarum possit ad qOnem propositam responderit quod videlicet necessitas imposita rebuς p as ditis, rerum ecti ingentiam minime destruit. Est autem prima distinctio de ipso necessario, quest quaedam necessitas quae contingentiam totalit quaedam quae roborat Ac eofirmat i ste ut est immobilitas aliqua, quae mobilitatem tollit, stilieri posse moueri: quaedam quae roborat. β: eo firmat. 6e quae mobilitatem arguit. vi immobilia ter se habeat ad mobilitatem ste,q, nsi possit vistare ut non si mobile. Talis autem immobilitas motum non tollit, sed potius arguit, Ac eonfit, mat. Sie quia deus quae praescit necessario eueanient, quae eunt deus scit Gungenter euenire, illa necessiario eaeniunt contingenter. Praescie tia itam dei non tollit ebtingentiam, sed potius eonfirmat. Si e nee necessitas aliqua, immobilitatis tollit motum sed roborat. Vnde August r. de Ciuitate Dei. c. io . hane materia pertractas, ostendit, quod sicut dei potentiam non minuimus,cum dicimus eum no posse mori, quia mo
A ri. non est posse, sed no posse, ideo die edo hoe. attribuimus deo impotentiam vist hoe posset, impotens esset. Illud ergo non posse. nct tollit posse, sed magis arguit. Sie re quae deus prς scit necessario eueniunt, ergo quecum Deus scit Glingenter euenire. illa necessario contingenter
euenient. Nd ergo pleientia dei tollit cJtingentia sed magis arguit., eofirmat. Se ergo per prima distinctione possumus ad qone indere, seu soluere uno modo Est aut seda distinctio ς, est aquaedam necesssitas rei. de quaedam dictit vel, m idem est, necessitas in sensu diuiso β: in sensu eo postio; ut Sortes sedens potest ambulare, duplieem sensum habet, vel , res ipsa, quae est Sortes, Λ: est subiecta sessioni, potest esse subiecta
B ambulationi. Ac tune est verus sensus. vel si totuillud dictum Sortes sedes posset esse sub ambuolatione.& tune est sensus falsus i quia se stimul sederet de ambularet.& per eosequens stinui sesderet,&ndsederet. In sensu ergo diuiso, quod Sortes secundu se consideratus, possiet esse sub ambulatione, est locutio vera sed in sensu eompositos Sor. cum sessione posset esse sub ambulatione est locutio falsa. Sie in propostot in dicimus, Haec res contingens a deo praescita, necessario eueniet) si eosderet ipsa res. quς est edtingens, pol euenire et nJ eu en ire, sed st eos derat hoe totu in sensu eomposio res simul esspraescientia dei. necessario eueniet; ne est a deo praescita, ut si est praescita eo nungenter. eontinc genter eueniettis autem necessario. necessario.
Et quia necessitas in sensu compostio potest stimul stare eum contingentia, ut currens in senssu'composito, necesse est currere, dum . n. aliud
eurrit, necesse est P eurrat, quia n5 potest st muleurrere, Ne non curreret praescientia iram dei ila in sensu eopomo imponit necessitatem rebus ab eis minime confingentiam tollit. Potest auteeoglutinari illa seeunda distinctio cum prima, ut dieatur. st in sensu eomposito praescietia dei
eontingentiam a rebus n5 remoliet, sed magis arguit., eonfirmat. Fin q, dicebat prima distinoctio. Tertia autem distinctio est, quoddam nes 3 eclarium est ampliciter, quoddam G conditione: seselm hoc solvemus qonem rettio modo. o Dicemus. n.' ex necessitate simpliciter,sunt resneeessariae simpliciter, sed necessitate conditios nata possunt esse necessariae quae eunt res contingentes selm quem modum distinguit philo .sophus in Perihermenias, volensi necelsitate' 'eonditio nata, omne quod est, dum est, necesse est esse. Prς seitasunt ergo a deo necet sitia ineseessit.ue eoditionata. Nam quod praescit, opor .
t et pillud si futurum, ut vult Anselmus inde Coneordia praescientiae. Δ: prs destinationis. Dieemus ergo. st hoe est praestitum i deo, est ne/eessario futurum.': ut diximuς hoe esse praesciatum esse futurum . nihil erit aliud dicere, ii st est futurum necessario erit suturum i secundu quemodum omnia sunt necessaria , ut dieamus, n
83쪽
TRACTATUS aliquis eurrit, necesse est quod eurrat, quia noni potest currere. 6c non currere. Necessitas ergo eonditio nata simul llat eum eontingentia reru. Posset etiam,s alicui eut ς esset, addi illi distin clioni ut habilius haberet intentum. Est autem quarta distinctio. P aliqua sunt necessaria necessitate prςcedenti, aliqua sequenti. Hane dii in actionem facit Anselmus dicens ubi supra. est
necessitas antecedens .cte consequens. Mecessitasi consequens,in s dicatur, Hu necessario eurret: hae e eis necelsitas consequens tantum , quia arguitur necelsitas cursus tantum, ex consequenti conditione apposita. videlicet. st eurre: Sed si dicatur sol orietur,sa orietur: hoe est duplex necessitas antecedens.& consequens: antecedens
quidem . quia in ipso oriri solem , ut eum dicit, sol ortet, ante a addatur conditio,intelligit neseessitas, quam necessitatem vocat Anselmus necessitatem antecedentem : sed eum postea addit in orietur est necessitas non solum antecedcs, . sed eonsequens, ut ex conditione consequente apposita. In hae itam locutione,sol orietur,per orietur .est duplex necessitas.s antecedens de
consequens iantecedens, quae cogit rem esse: Gsequens, quς non cogit rem esse. Sed si dicitur,sHo eurrit si eurreto nulla necessias est in anotecedente .cum dicitur. homo curriti sed solum in consequente cum dicie,s curret. Cum igitur dieitur, A. necessario eritis est a Deo praescitu, poteli esse ibi duplex necessitas Ne una sold. Duplex, quiast, A, quod ponitur futurum esse, et de se necessarium aest ibi necessitas anteeedentis, eum, A,erit: 5: necessitas consequentis exeons ditione apposta, sue addita .sst est ideo praesscitum. Sed n. A, futurum esse in se non sine. Ossarium ut si dicatur, A, eritat a deo est praestitum: solum erit ibi necessitas consequens, stiliaeetis est a deo prςscitum. Et quia necessitas eonsequ ens nihil de ei se rerum variat, talis necessistas permittit res esse,quales sunt seeundum se. Necessitas ergo diuinae praescientiae est necessistas consequentis, quia nihil variat rem esset sed necessaria . necessario eueniunt; Δe contingetla, eontingenter.Sie ergo pollamus per distinctionem quarta ad qJnem soluere quarto modo.
Est autem quinta distinctio, quod quaeda sunt
necessaria .relata ad mensuram propriam quaesdam vero prout ad mensuram aliam resertitur.
Dicemus ergo quod illud quod hie fit successi,ue, secundum curiana temporis, totum in aeternitate praesentialiter demonstraturi quia Nune fluens facit tempus: e Nunc stans facitς ternitara. s.δ a. c. tem,ut ait Boethius. Ola ergo sunt in qternitate prςsentia quia omnia sunt ibi stantia eum nihil ibi depereat, nec accrescat. Illa ergo eadem, quSed parata ad qternitate sunt prs sentia.& stantia, parata ad mensuram propriam cursibus temporis peraguntur. Quare si se in seipsis res prς sentes sunt, eu fiunt: ne antequa fiant, deo steronaliter praesentia sunt, de ab ipso piaria cognosseu tur ut dicit Boethius in lib. de Conso.Cum Iub. sas vit.
ergo res praesentialiter fiant, no possunt simul fieri. 5e non fieri. sed sin alteram partem tantur nec tame propter huiusmodi determinatione. quod fit, necessario fit. Res ergo , antea fiant, possunt fieri. 5: n5.fieri.ut non oporteat eas esse necelsarias simpliciter, nee ex eJditione. Sed ea causae sunt piates licet non oporteat eas esse necessarias simpliciter,quia possunt contingenter fieri tame necesse est eas esse neces Iarias ex conditione quia cum fiunt, necessario est eas fieri,ut non possunt simul fieri & nd fieri. 5e actu simul esse, Ac n6 esse: licet anteil fiant , proportionalis ter utrunm pronuntiari possit. Res itaq; cotino gentes relatae ad propriam mensuram, =m qua sunt suturae, Ac tempori subditae, non sunt desterminals ad alteram partem. Relatae vero ad aeternitatem, ubi praesentialiter relucent, oportet eas esse determinatas ad alteram parte, si cuteum praesentialiter fiunt; quia nisi praesentialis ter se habeant,fieri non pin. Propter illa tamentalem determinatione nulla necessitas imponse rebus. Et quia necessitas ex prςsentia rei, simul stat cum contingentia rei, quia possunt prςsen/tia esse quae cotingenter fiunt, necessitas ex prς
sentia dei, rerum contingentiam non evacuat.
Praescita itam a deo sunt eotingentia, relata ad , mensuram propriam, ut ad te pusi sed relata ad ςternitatem, 'cad dei praescientiam, quq stmplici intuitu omnia cognoscit, necessitate illam esitrahunt, quq competit rebus ex praesentia restum eu fiunt, qua necessitate,rerum non tollere contingentiam, pol esse manifestum ex dictis.
Est de sexta dii metio, g, q uedam res est necella cria in se eonsiderata; qusdam vero solum ut est
ad aliud relata. Omma. n. quantiacunq; contingentia loe particularia, relata ad intellectum,dis euntur esse necessaria: quia Fm Comen. primo Cre . . de Anima, Intellectus facit uniuersalitate in robus. Res ergo relatae ad intellectum connderatur sub esse uniuersali, uniuersale autem dieitur esse semper, bc ubiq; q uia est abstractum a topo ire, Ne loco: unde non confideratur sub esse hie, de nune. Eadem ergo res secundu se erit eontingens, se particularis relata tame ad intellectum. 5e eosderata sub esse uniuersali, quadam necem talem cotrahit 5 sc eosderata .no est eorruptioni subiecta. Ideo dicit philosophus in lib. prios r.eq. a rum. Qudd Mietalus semper est intelligibile quantu cuiam Miccatus si corruptioni subi
eius. Ne contingentaq subditus. Relatus tame ad intellectum, prout reseruat in eo ratio uniuersalis,dicit semn esse:talis enim sempiternitas quae est per relationem ad aliud, contingentiam n6 remouet. Se in proposito: cdtingetla in seipsiς, piat quadam necessitatem habere ut reseruntur ad intellectum diuinum. Illa tamen necessitas. nullam eoungentiam remouet: immo magis ea roborat: quia β: si talia se considerata necessas rio euenirent, patet 2 necessario euenirent contingenter.
84쪽
tingenter. quia ste sunt a deo praestita. p eontingenter eueniant. Sie ergo potest solui quςltio γ. per alitinctionem sextam ut quaestio sexto ni do soluitur. Si nihilo minii; le septim i distiliactio: quedam trabeat nee eisitatem omnimoda, quaedam vero solum neeel statem quadami veste loquamur de neeel state , 5: eStingentia, quq videntur si simulta obuia reisse ut loquimul deaecelsa, de rete.su, qui sibi inuicem obuiant. Quod enim aliquid respecta unius ' eiusdem
habeat omnimoda accessam. 6c recessum,est impossibile. Sed quod aliquid respectu unius heaeaeeessum, respectu alterius recessum: vel et, alia quid respectu unius re eiusdem, uno modo habeat accessum, alio modo recessum, non est insed uenien ςi videmus enim Pidem lapis a laededo sursum. recedit deorsum:&quda habet aeseessam .de recessit: sed hoe non est respectu eiusdem Sie 5e in proposito: nam sicut aceessus, de
recessui, sunt respectu terminora. ste necessitas,A: eontingentia. sant in rebus ereatis respecta causarum: propter quod sicut respectu diuerssorum terminorii eadem res potest habere aeacessum. Ac recessum sic respectu diuersarum rausarum, eadem res poterit necessitatem, de eotina gentiam habere. Qudd n res habeat omnimo dam necessitatem, cle omnimodam edtingentia respectu omnia terminorum, esse n6poti sed habere necessitate ex parte diuinae praescientis, contingenuam respectu causae proxim e .no est iineonueniens. Sila etiam no solum respectu diauersorum terminora, sed etiam respectu unius
dc eiusdem alio Ae alio modo. potest aliquid aes
cedere,&recedere: ut orbiculariter mota, res
deundo ab oriente, eedunt ad orient: quia tedunt ab oriente, ad ories. Attamen esse no pol,
. re simul. 5e respe tu unius, de eius se sim pliciter aliquid aecedat .': reeedat i tamen quod striplicitet si huiusmodi,& seeudum quid,nullum estineonueniens. Se in propostio diuinam praeastientiam dupliciter constderamus, uno modavi solum Oeeulative intuetur res, secunda quemodum in fallibiliter eernit: e suum infallibilis
ter cernere, nec necessitatem, nec contingentia,
imponit rebus. Alio modo conaderatur . non Isolam ut speculative cireuneernit res. sed ut est eausa rerum,' ut mediatibus seeudis eausis res producit, secudum que modum est eausa entis, Aediltirentiam entis, se pereo sequens eontina gentium. Ne necessariora: ut quae exequitur mediantibus secundis ea ulls contingentibus, eo natingenter eueniunt: de que mediantibus neces iariis, neeessario eueniunt. Respectu ergo unius Ac eiusdem, ut respectu diuinae praestientiae. Gadem res poterit esse eontingens, Ac necessaria. Contingens quidem prout huiusmodi res causatur a diuina praescientia Ie voluntate medianatibus ea uias eoi ingentibus: necessaria vero proaut infallibiliter eognoseuntur per diuinam scietiam 2 ex talibas causis sat facta. Erit ergo eas
A dem res necessaria, Is eontingens, modis praedictis: sed eontingens erit simpliciter, quia ex pximis ea usὶς contingentibus proeediti necestaria erit sed n quid. prout diuina scientia in eius adsuentu non fallitur: quod n5 falli,no eo git rem esse, nisi steat est. O tauo se ultimo pote t distri s. gui ut dicebatur Pin aliquibus eth neeesssta; Gringentis,uel antecedetis .ia aliquibus vero nee hqc. nec illa. sed consequentiae tantum: sicut ponit Eceptu.n Baethius. s . de eonsolatione philosophi ea, ubi dieit quid nulla necessitas eo tincedere voluntate gradientem, quavis nece ζarium si, qua do graditur, eum incedere. Necesi sarium enim est qu3d si Sortes eurrit, qu6d moueatur: θ: si graditur, qvsa incedati sed talis usi cessstas. non est antecedentis . nee eousequentis, sed eonsequentiae tantum. In hae enim necessaria eonditionali, Si sortes currit, sortes moueti non est necessarium antecedens. scilicet Sortem eurrere: nee eoseques scilicet Sortem moueri r sed talum eosequentia, rist curritiquod moueatur. Sie de in proposito, si hoe e si prς scitum a
Deo aergo veniet. In hoc qudd dr, ergo veniet, non est necessitas quia edsequens illud pol euenire eontingenter: sed est necessias eonsequentiς tantia . quia ex diuina prς scientia refert hoecoseques s rem euenire. Res in ipsa potest eues nire. Ne n6 euenire Δ: Deus est liberi arbitrii. iaposset ordinare, se n6 ordinaret Ne steut ordina/: uit eo tingeter, vel necesiario, ste edtingeter uel
necelsario eueniet tui solum necessitas cosequestix sti in ipsis rebus ex diuina prς scientia: quod in ipsc eontingentibu et fieri potest, nec ecit ingenain ab ipas rebus aufert. C sesuditur ergo in qne huius eap.qus d dit fuse samus pseeuti, se ut eo ludit Boethius ς dee5solatione: ut st visus
noster vj deat hominem eurrere. Μ salem oriri, aeque vere pronuntiabit cursum hominis,sse ortum solis, licet homo contingenter eurrat. 5c
sol nec rario oriatur: tame propter illud i in Ilibilitet iudieare, nJ imponit necessitatem rebus cotingentibus Sie dein proponto. deus p rq seotialiter, tam pr steritat e futura cernit, nec in ris fallitur: se tame propter hae nct imponit necesi statem rebus, sed eo tingentia edtingenter eues niunt e necessaria necesiarioria eognoscit ea taeut suti k i5 no tollit edsulere,ae negotiari. Quς libet ergo ereatura faciat prs destinatione sua. de quilibet bene agat in salvetur. scies quia nullus danabitur nisi per eulpam suam. Videt. n te saluandam. 6edanandum, sicut videt te eomes starum. Sicut ergo derideretur ille qui diceret, deus praevidit me eomesturum. ideo de nece, a
ate comedam;propter quod nJ Oportet me laborare, nee lauare manus, nee ire ad inciam, sed veniet bolus,re etiam me inuito introibit in os meum, quia praevidit deus me eomesturum; Aese fiet. Se deridendus est ille qui diceret deus praevidit me saluadum, aut danandum, ideo nci
oportet eum curare qualiter agat, quia sic euea
85쪽
TRACTA Tusniet,sicut deus praevidit.Nam praevidit te deus Acomesturum , hoc modo ' debeas tibi prouidere. 5: proe urare cibum, & cpera talia: quae fasciens comedes 5 si non, non . Sic deus videt te esseda nandum, quia debebas dei praecepta seruare, vel iid ideo saluaberis vel danaberis. Hae autem octo distinctiones licet in unam via tenadaiat sentimus tame eas, hoc modo intelligedo
dicta sanetorti de hae materia loquetiari lixe de diuina prςdestinatione lassiciant. DE PARADI so/
cap. illi .Quod Paradises pote si fumi corporaliter, spiriti iter: quod paradisus
belu corporalis. Ost executio hem de diuina presti etia. 6e praedestinatione, restat exequedum de Patadiso.& Inferno i & primo de Paradiso. Sciedum
ergo',ut August. ait. 8 .super Gene. ad iram, de Paradiso re tres opiniones .Quarum una tantsi corporaliter paras
di sum ponit. Alia solum spiritualiter. Alia virosque modo intelligi voluit. Et in Aug. ibidem dicit.tertiam sibi placere positionem. op paradisus
utroq; modo intelligatur. Et Dam. a. lib. e. p.dicit, quod sicut homo sensibilis. 6: intelligibilis positus est iste se paradisus sumitur. Qa autem
paradisus utroq; modo dicatur, scriptura ostendit Nam de paradiso sensibili & terrestri, dieie
Gene. a.Plantaverat deus paradisum a princia pio in quo posuit hominem, que tarmauerat. Quod M agister. a. d. t . exponens ait. His verbis aperte insinuat Moyses. φ homo extra paradisum formatus fuerit, postmoda in paradisum postus fim que modil oportet i paradisus eorporaliter δε sensibiliter sumatuti quia cum hosmo si caput mulieris β mulier fuit formata in paradiso,quia Adam existente in paradiso misit deus soporem in Adam tulit unam de eostis eius o formauit inde Euam tui dicitur Gen. i.
non potest intelligi de paradiso spirituali, quia tue aliqua dignitas in Eua specialiter fuisset quq
non fuisset in ada .qd non est eoueniens. Oportet ergo P paradisus sumatur corporaliter pro
quodam loco a mi mo, fructuoso. ae nemorosso: extra quem creatus homo, postea fidit ibidepostus diuina virtute. Vnde August. loquens de hoe paradiso .dicit. . super Genesim ad lites ram. 93 paradisus in quo eolloeauit deus hominem nihil aliud est et quidam locus a minus in terra ubi habitauit homo terrenus. Et idem in
loco eode dicit. Paradisum intelligi debere io,
eum amenissima fructuosum. nemoribuς occupatum . magnum Λ spatiosum .magnom fonte vallatum. Sic ergo in Genes aecipitur paradisus. s. corporaliter Spiritualiter sumitur paradisus, ess dominus dixit latroni, Hodie mecu eris 'ν in paradiso: quod de anima latronis verisitatum est: de quia anima est res spiritualis . oportet ibi spiritualiter intelligere paradisum. Quia ergo utro modo sumitur paradisus, oportet devito pexequi Et primo de corporali, de quo. multa dicuntur : dicitur enim primo de tali paradiso. g, homo no fuit ibi ereatus, sed positus: euius ratio potest esse, qa non debebat ibi perssistereΛ ideo non fuit ibi creatus, sed positus. 3 Vel ut dicit Magister Senten.ὶ quia esse in paradiso attribuitur gratiae, non naturae. Lignum aute vitae in paradiso erat Fira Bedam: quod lignum eius virtutis erat, 't qui ex eius fructu eos mederet, eius corpus stabili sanitate di perpetua soliditate permaneret: nee aetatis imbecillitate; vel ulla infirmitate in deterius laberetur. Aug.
et super Genes. 8. ad literam , de hoe ligno discit quod sicut panis ille quem comedebat Eliasi uq habuit amplius u vntatus panis, quia ab indigetia famis. φα .dierum spatio vendicauit Eliam ut dicis. 3. Reg. e. is. 3 quia ut dicitur ambulauit in sortitudine cibi illius. o. diebus et O. noctibua se lignum vitae, sue si uetus eius, vim sustentandi δε restaurandi. 'ltra alia ligna habuit. Dei .n.c perfecta sunt opa: voluit enim deus m formalister, bc materialiter, pollat Adam de Euaal non peccassent, incorruptibiles permanereΔ se preseruare. Forpraliter quidem ex Originali ius stitia, quae ppriἡ erat forma animς, cui corpus
totaliter subiiciebatur. Materialiter vero .ppter lignum vitς.Nam' non perpetuetur homo, contingit ex hoe, quia tio ita pura cit restauras . tio alimenti, sicut est deperditi deperditio, habebat. n. hoe lignu prae aliis, ut purius faceret nutrimentum, ex quo tale lignum materialiter faciebat ad perpetuitatem Adae . Secudo in para Au. L .diso erat lignum selentiae boni & mali; non ν ii iit. lim. usus illius arboris, stile arbor illa esset mala sed Cap. t s. ut homo cognosceret se tenere ad obedietiam erratoris fiuit sibi datum praeceptum ne ederet' de fructu illius ligni t re ex hoe didi i est aris at
boni re mali, quia in illa erat praecepti sutura tranςgres sto, in qua per experimentum didicit, Iid inter ei Iet inter obedientiam boni re mali. rat tertio in paradiso carpalis Has magiatis,
diuisus in quatuor flumina vi magna ami nitar ibi esset. Vnde Dam lib.a .eap. it . de ana nitate
huius paradist loquenς. dicit, Quod deus hominem scam propria imaginem eondidit & smilitudinem, neut quedam regem & principe omitis terrς, ω eorti quς sunt in ipsa. Constituit autem eum velut in quadam regiam mansonem.
in qua beatam vitam duceret:& haec filii paradisus. manibus dei plantata, promptuarium omnis exultationis, & gaudii : quod sne anignitate
86쪽
De. PARADIso. Mirarimne esse non poterat. Idco .Dan Jst. 6 tellectili primo erisumantia Dicimus m sine repugnantia.quia ei dicitur in lib. Iudit eum, ' ligna voluerunt eostituere Regem, est sensus luersis ιν lignat e facerent:aa ibi esset repugnantia, cum lima ratione careant. Quado ergo est repugnantia. potetit es Iealitas sensus: sed illud quod voces sqnifieant quodae offert primo intellectui sne repugnatia est sensus liter alis. Sensus autem spiritualis est, quod fgnificant res: quae res tripliciter sumi possunt ad significadum qilia vel sumi possunt ad fignificandum quid agendum,& tune est sensus moralisi vel quid eredendum.& tune est sensus alledicit quod hic loe si oriente pontus erati omni terra excellentior tenuissimo ac teperatissismo aere circii fulgens, plantis seinper & florisbus comatus.bono odore plenus, di lumine repletus. Quarto,in hoc paradiso homo fuit pos , ut operaret custodiret illumNam secundum August. .super Gen.ad literam, A D peccatum fuit homo agricola fine labore , solum ad delectationem: qui sui; post peccatum ad laborem, O bene custodiens gratiam sibi data tri, di ideo inde suit abiectus. H M autem quilde paradiso dicta sum, ostedunt illum esse coraporalem, re sensibilem:tum quia nullum spinν
. . . o. . Ο 4 poricus; vel quid sperandum,&tune est sensus
alem bonum habuit Eua, quod ηon hJberet anago eunVt dicatur sectus moralis a mori,
Adam tum etiam quia ibi erat lignum. vita: , qd
ad elam corporalem eratrium etiam quia esus botis boni & mali,indicat eo oralem actiosnem: nam etiam quia ibi erat Diu eum fluminbe Ge .. sit. b i,qus fiumipa fini August.Gyon. Physan, r Z mygna,&Luph,r tris ut 'o Marium etia, quia Adam in paradiis postus suit ut agricola, . quod solum in loc corporali fieri Eabes &. an 'etiam inde suit biectus, Quare paret,iquid si hoc paradiso dicendum.
cap. V. Quod pis utilius indum morale en
Eelarato quomodo Rescipitiar paradisus eorporali aestat videre qη modo sumatur spiritualiter Sciendum ergos
literam. 8 dicit, Lignum vitat sumi corporaliis ,re spiritualiter scin Vien bus,qui ex actibus nostris dependent. Dicit senssus allegor cus, ab alio, quod est aliud re mile. quod est ducti H unum signfeat. & ad aliud ducitur, ut quia ducitur ad aliqua tredendu . Dicitur autem anagogicus. ab ana quod est suo sum .di gogei quod est ductio . quas ad ea. quae sursiim sunt,& quae speranda sunt, ductio. Iestusalem it,3 secundu literalem sen sum signitiscat illum corporalm locu secuitu sensum mocratem,sgnificat animam sanctamseudum allelgoricum .ecclesiam fm anagogicum.egleste patriam. Sic paradisus omnes quatuor sensus hastat,ut secudum literam fisttificet quidam lotu corporalem. Scdm vero mores, animam sanactam.Scdm allegoricum.ecclesiam. Et seeunduc anagogicum,cς testem patriam. De sensu autella rati, re paradise corporalitateram es .Restat
aute de tribus sensibus exequi & prinio de trismo. Dicimus ergo cy anima tincta dec dum moralem sensim dicitur paradisus Illa. n. quatuor, quae reperiuntur in paradita eorporali.
rossumus ad anima semia Mapore. 'scuti ii paradiso fuit ipse Adam potitus dei mariat ala vi in iniuratibus co epti sumus. Fm l 'salma, , quod anima sit sanctaδε bona, est diuinae graitis. I trinio magis est gratiae in anima, qtiam si it in Adam quia tu Adam fuit bonum gra pra. mdat ac, in aulina noli ra,est bonum gratis grait 'in lacienti, o Secundo, quia scut in paradiis D erat lignia vlixisse in qnima sancta est eliaritat. . Tulaletra cierna est in cosi Aetiam in terra est cumas. qua illa figuratur. Et sicut Sara,' hgax,
uum duo testamenta lanificarint. tu erapy du . mulieresiaste lienum vitae Guarus significo Clist
sum . tamdest quaedam arbor in paradiis, s illi: : quae habet omnia iaςere vix Iue lignum vitta .einterrestri:& paradisus licet significet telestem quod corpora reficiebat ad vitam. Tertio, quia patriam, est tamii quidam lociis eorporalis. Vt stetit in paradiso erat arbor sciemi e boni & inaiigitur prosequam ad similitudinem de Ietustillam, Paradi M. diremus, quod sicut Ierusalem huerpretatur visio paeis . ita di paradisus esti reus at nus. qui quum in visione etia 1 pMicis. &in tranquillitate consst:t m quibus pons sime.amςnitas, di delectatio, habet esse. Dic mus ergo P paradisus quavior senilitat, iii ita quatuor sensus sacrae seripturae. in sacra enim scriptura inruficamur voces di res; secunduli agnificationem vocum senificatur sensus litot rari. Nam illeest sensus literatis, qui scam squil ficauonem vocu, scilicrisiiciarum, incurrit tria
li, ne in anima sancta est liberum arbitrium . st quod possumus bene ' male agere luci enim
virtutibus non contingat male vii. svi vul; Au
gu in lib. a.delib arbi A Phisosophus m Rhexoricis ipsis tanti: potentiis, possiimus bene 5eimale vii : Ppter quod ma potest dici, arbor scientiae boni re mali art6.salictitas vitae Itane alio . potest dici paradisusmam sicut homo fili in paradi' postus a deo. ut operaretur &ei 'odiret illlum i ta est postuc iustus homo inhonitate re sanctitate a deo 'ut operaretur recustodiret illam.Ati Milettedum tam ciqudd
87쪽
eum dieitur. deut posuit homἰnem in paradis xla, vi operaretur Ae eul odiret illum. dupliciter diso in alimento: illud autem .s lignum vitae, iupotest intelligi: Primo modo ut homo postus sit in paradisci ut eustodiret eum sibi sine per Peccatum amitteret illium di homo est postus in paradiistbonoe constientiae, ut operando sibi pst eustodiret sinetitatem . Hel .paradisum seum. Secundo modo potest exponi quod ductum est qu5d deut posuit hominem in paradlse ut exit odiret ipsum hominem'. vi Augustianus exponit .Potitit deus hominem in paradis ut eustodiret hominem, idest si L eis somo videns se in tantia delitiiς sacramento erat. Et subdist. quid sicut filii ligna
vitae liparadita eorporali.sie in paradi hoe intelligibili.& spiritii alii niliret in Gel HJa. st sapientia dei de qua seriptum est, quod est ligna
vitae amplectentibus ea lycissumus aute dicere, disgmin, arbor vite.libet vitae, sapientia dei.&virtus.& extera' talia appropriate possunt dies de filio des. Nam filiivi procedit per modum in. emia parama fellectui rideo dieitur verbum Ne sapientia ppis. seipsum r quia ri quia actio intellemis dieitiit visa. itide et .s, i ruantis a ipsa vita, N: ea quae pertinent ad vitani. ut ligna
deo postus erat debebat seipsam culti tare: qa vitii: liber vitς filio appropriamur. Ideo io si non fecit , ostendit se ingratum vile ; 5c quod j nes vesserit nobis aliqua enaire de filio dei di non dei eulpa filii, hominitannati iste rata B eul erat in ptineipta apud deum patrem idio in prpposto, a d est quM homo sithonae,ut ceti, Quod factum est in Ula erat vita irinuem tae & san tiuatis.quae potest diti paradisus.Deus P omnia quae ficta sunt. antequa facta essem, enim posuit homiliem ut hoc paradiso . vi ope erantin verbo visa. 6c modo intelligibilii tu e . , riraretur .di custodiset ipsum . per bona operar ultus intellectus dicitur vita sim Comentator u upd sinoia secit non est culpa dei. sed homis .mmphy. 3 ideo talia quae vitam dili, poti mis ingrati, Paret ergo quod per ista quatuor, sunt appropriati filiolustis ergo ii procedit
moraliter intestini pol sunt de anima sancta, vel prementimi iMAleetur. per appropria tonen , de homine lancto.qus de paradiso,eorporali elaeti paeritia. 'ta .re omnia quae describunaad literam intelliguntur.Aduertendum.tamen tur per modum vitae. Et ideo merito appropria quod grammatici dicunt paradisum. . iaminini tur,' sit lignum vitae. Ex hoe etiam dictus est generui saera aut striptura. quςnqnest subie non Iblum sapientia patris, sed etiam c&M ruistria reguli s grammaticorurn, sumit eum tum quia eum pater sit intellectualis naturq, N: agat sculmo genere. eum dicit, Pbsuit deus homine per suam sapietitiam,se per suam illium omnia in paradiis, Heustodiret illum. bae. dicitur agete Ic per verbum suum ideo dicie. t. l ao, i in D GPn virtut patris ipse fit tua . Potest ergo ipse Chris thu,.de ipse filius dei, dici lignum vis . ctera.ra. quae ni in paradiso rporaliterant iii almeto lignum autem unci a figurabat C sitimissi,
erat ivlacramedici sol tam δε rbors autem scio
felix ergo eteli sta quae dicimi mi iris I itierito dicitiae paradisin sta illa, quae dixi inis esse in
ixi quaedam tua corporalis,m iam Musi sed tacto ne transgre
ratione latrati ii: triret in soluimur Sicut igitur Adristra pasta m- n,in irrigatur totaeceleuas ut toxintrium natus fuit. N perdelim in paradita ponitu i M utigat ut noς nasci mireYtta ecclesia mi, sed per diuitam min nim I eviradi .quiei teressta inop aptatum δε resteneratii in b,ν oelestam colloeamur.'Ri illa: si emessa est m
88쪽
ira potest dici vinea dei ad quam eontinue A te beati magis in se bonum ridebunt, ubi nulli
operarios mittit, ut reddat singulis suos denas superiori nullus inferior inuidebit Unde Aug.rios. Postus est ergo homo in ecclesia. quae di illam sanctam ei uitatem .paradisum appellat pa itur paradisus ut eustodiat hue paradisum, ne radisorum. t a. super Gene. Et in discurram Per peccatum perdat illuini statim enim quis per singula, que dicimus esse in paradiso corporeccat mOItaliter,quatum ad deu, separatus est rati. dicere positimus omnia illa peramplius, dea com unione ecessitae. Seeundo modo pJt exa persectius .esse in paradiso spirituali. Primo horoni hoc operari Ac eustodire. non ut reseratur mo in paradiso eorporali no fuit conditus, sedia homine prout eomparatur ad paradisum a positus ut daretur intelligi. - Magistrum senest ecclesia sed prout refertur ad deum. Nam tentia rus, non erat naturae, sed gratis. Quod sicut homo operat terram, multo magis deus multo magis veritatem habet in paradiso spiris hominem: nam homo operatur terram, no vi tuali. Hielli patria, ubi erit beatitudo nostra: si terra, sed ut fructificet: deus autem operatur nam nullus homo purus i sui natiuitate. est in holam visi homo&visti ustu si sane enim deo hoe paradiso eonditus, sed solum per gratiam non possumus esse . ne iustii nem Opera iustis positus. Beatitudo enim nostra supernaturalistia: facere No igitur positus suit in ecclesia, ut B est. Nam videre deum per essentiam naturaliter custodiret illam, N: ut deus custodiret hune hq alicui erraturae competere no potest: quia essenminem,faciendo eu operati opera tultitiae, sine tram suam appellat deus. lucem inaccessibilem, qua nihil possumus iacere. qua unqua nemo hominu vidit, nee auris audiauit Λ e. Non ergo potes 1 homo, nisi per eratia,
adisum ascendere i sicut nec primus homo in paradiso postus, nisi per gratiam. Possus mus etiam dicere, in hoe paradiso spirituali tagnum vitae esse. Nam ipsa sapientia diuina, post est diei lignum vitaemee est in conueniens s di Stendemus in hoe eas eamus diuinam sapientiam tam in paradiso eorpitulo quomodo anas Parali a spirit ali esse ligasi citae. eum sit eaput gogi cel per paradisum nostrum.& beatorum ipse Christus dei filius. stenificatur ecclepa tria Vnde August. i i . de ciuita dei e . at loquens phans trist sensus ana de paradiso prout dicit vitam beatam, ipsam sagogicus quando ad su T pientiam diuinam in hoe paradiso dicit esse lisperna manudicimur, gnum vitae, dicens. Nemo prohibet intesti paquae potiusme sunt res radisum , vitam beatam . c lignum viis . ipsam sperandae. 5e illa exto bonorum omnium matrem.& sapientiam . Destis patria siue illa quae sursum est.quae est libra ipsum Chri Itum. Lignum aut e selemiae bonixa,quae est mater nostra , ut dicitur ad Gal. . de mali eli in paradiso eognitio speculativa qua Pollamus autem dieere. φ nomine paradisi si habent sancti de bonis, Ie malis obliuiscens. n. enifieatur illa eclesiis patria . 5e illa quae sursum sancti suorum,cte malorum rinam, quantu ad E. H et utilem Nam Aum i a. super Gen. experimentum, sed quantu ad cognitionc inteletrea finem Omnis etiam spiritualis quasi regio, ligibilem, nequaqua: sicut homo per gram .peein qua bene est animς, paradisus dici potest i m ea tum dicit gulta: se de arbore boni Acmaliua cui dicebatur eorporalis paradisus, in quo be/ gustando bonum cognouit quid intererat perne erat eorpori. Vnde idem Augu. ibidem ubi experientiam inter bonum, Ac malum i se boni supra dicit. Si enim propriia sparadisus est nes ἐ eontra dic ut ut gustare de arbore boni remamorosus loemi transsato autem verbo , omnis lii quia gustando tantum bonum, videbui quae
etia spiritualis quas regio. ubi animae bene est. D differentia sit inter bonu ipsorum. Ne malum mi merito Paradisus dicit pol. Tertiu ergo ritum, serorum,ut vir m modo insurgant in dei talisse ut tertia genus vistonis ubi erit beatitudo nos dem. Vnde Augul . ia .de Civita. dei e. vltimostra ad quam raptus est Paulus. paradisus diei loquens de civitate beatoru .dicit φ Liberata es potest Unde ad Corinthios, cum prius dixis ab omni malo,& repleta esst omni bono. fluens sit se raptum esse usq; ad tertia eslum dicit pos indeficienter iucunditatem pernorum gaudiostea se raptum in paradisum: idem intelligens a rum.oblita pq narum di culparum t nec tamen paradisum.& per tertium estum . quod est vino suae liberationis est oblita. ut sue libertati sit insdiuinae essentiae ubi est beatitudo nostra. Praes grata .Et subdit, a quan m attinet ad seientia rassens ergo eesessa dicitur paradisus, quia bene tionalem, memor est etiam priorum malorum est animae .st bene vivit in ecclesia militante. Pas suorum sed quanta ad sensum omnino est imaradisus autem oelestis dicit Ne paradisus paradi, memor. Fons etia diuisus in quatuor flumina, serum quia bene est omnibus ibi existentibus, est abudantia beatitudinis.& resectionis ammpubi nullus alteri inuidet iuxta illud August. a a. Beatitudo autem nostra dupliciter potest eapi. de Civitate dei. vltimo, In illa superna ciuitas Vno modo nomine extense, prout intendit la
Cap. VII. Quod paradisus secundum ara Piscum sensum , signi dat eed iam
89쪽
TRACTAT vs ad omnes potentias, tam sensiluas id intellectis A & voluntatem & ab his potentiis ethredunda
uas, tam Organicas. q noorganicas : Fm quem modum fluuius paradisi diuisus in quatitor eaopita . est resectio animae , & abundantia beatitas omis, sim quatuor potentia; animae,in quibus habent et sequatuor virtutes cardinales, & etiavirtutes aliae annexς. Hic aute est intellectus in
quo h abet esse prudentia. Affectus, sue voluntas, in qua habet esse iustitia. Irascibilis, in qua habet esse fortitudo. Cocupiscibilis, in qua hasbet esse teperantia. Hae aut virtutes Cardinales, in praesens quatuor potentiis anime, habet esse. Et scut he quatuor virtutes habent esse in illis quatuor animς potetiis ita etiam 5e annexe virtutes, in eis habent esse. Et quia beatitudo est pritia in totam ipsam animam& ab ipsa anima .set in totum corpus ut totus homo .rm omnia sua ditatur esst beatus, ut de eo verificetur quod dictum est Quod in media,&egredietur, &pa a sera inueniet. Vt ingredietur, quatum ad hominem interiorem, siue quantu ad potentiis noriorganicas , Ae egredietur, quantum ad potetias organicas sue quantum ad homine exterior 5e pascua inueniet, quia fies viraso potestas. erit resectus, & delectatus et plenus gaudio delectabit. Vel ingredietur , quantum ad beatitudine anime ;& egredietur prout illa beatitudo redda dabit in eorpus&pascua inuenieti quid virom delectabitur Vel ingrediet C hrilli cognosceti
mum quod reddetur nobis per opera virtuosa η do diuinitate, quae cois Ne una, Aera dees cupa facta in eliaritate quantu ad adultos, vel in grastia quatum ad paruulos: dicituri nomine exstento beatitudo acceptaiad omnes haς quatuor potentias se extendat. in quibus virtutes habent esse. Alio modo accepta beatitudo ut proprie,
non potest esse nisi de deo, qui est in inmutabile bonum: di sic sumpta beatitudo, non potest esse nisi in illis potentiis, qua immediate serri possint in deum,cuiusmodi est intellectus. re voluntas: quia potentiae sensitiuae ,& organicae, cuiusmodi sunt irascibilis,2 eoncupiscibilis, no referuntur,nila ad hoe perticulare bonum. Hoc autem seeundu dupliciter possumus dicere. Priue & spu sancto t. di egredigui dedo eius humanitatem:& pascua inueniet, quia virommodo delectabitur. Quintor positus est homo in paradiso, ut custodiret, & laboraret illum: dicetur. n. homo tunc operari circa hunc paradisum, flegaudium sempiternum quia omnes suos actus,
omnia sua habebit in hoe paradiso, & gaudioisicut angeli sancti, licet operentur cirea illa ad quae per deum mittuntur,semper tamen videt faeiem eius. qui in e lis est. Positi ergo erunt homines in paradiso,ut custodiant illum,& operetur illum, quia nuna poterunt ipsum perdere. - - et potainus dicere fim alium exponendi momo videliere. φ fluuius diuisus in quatuor capis dum , φ deus ponet hominem in hoc paradiso,ta .st abundantia beatitudinis, quae diuiditur in ς , t eustodiat illu i. ut deus custodiat, dilaborat cognitionem vera, quq perlinet ad intellectum tre in adeptionem boni, qus pertinet ad emetu: de in securitatem,& pace,quq ptinent ad utram. Hxe autem F m Augustinum iaciunt ad beati tudinemvnde de his omnibus ait August. s. de Ciuitate dei cap. t a. Quod viro modo effici beatitudinem dicimus, quam recto proposito natura intellectualis diaderat ,hoe est,ut homo incommutabili bono, quod deus est, sine ulla molestia perfruatur a di in eo se in aeternum visurum, nulla dubitatione trahatur, nee ullo erarore fallatur, ut secundum hoe dicamus anima beatam, esse sponsim dei, propter quod dicere Cop. . potest de deo , quod dicis sponsus in Cantica: Dilectus meus mihi, inter inera mea commora sbit ut id est inter intellectum,& voluntatem. Et secundo dicere possumus, quod proprie loque do, fluuius ipse est deus, in quo beatitudo nos
stra proprie , & principaliter est i qui diuidi
tur in cognitionem veri, & adeptionem bonitin pacem,& securitatem:quae omnia ad intelle.ctum, & voluntatem pertinent. Aduertendum tamen, m licet in us duabus, tanu in excellentioribus habeat esse principalei ab illis tamen poteriis redundabit beatitudo in totam animam di a tota anima in totum corpus. Erit autem hie ordo quia ab ipso deo, ubi principaliter & finali, ter est beatitudo, redundabit ipsa beatitudo in ipses potentias ncipales. scilicet intellectum, ipsum hominet qa si in praesenti, si filii dei sunt, qui spiritu dei aguntur,multo magis qui in cςle Rm sti patria filii dei sunt, spiritu dei aguntur. Pater ergo quomodo potest sumi paradisus, secundum lentum liter ale morat calle Oricum, di anagogicum. Et li de paradiso sufficiant. DE INFERNO.
a Vm iste tractatus sit de pridestinatione, & prae letia. dignum est, ut in eo, de pasradiso,& inferno, aliqua videans ad quae vadunt praestiti, & praedestinati in fine. Post tractatu de paradiso, si volumus bene diffinire de paradiso . c& inserano, qui sunt contrarii, necesse est tractatum de ipso Inferno componere. Sciendum ergo, R Aug. 8. super Gen. ad literam, videtur ad hane cap.s partem tendere. m Infernus si locus imaginatorius siue spiritualis, sicut est anima, quae in tali inferno
90쪽
DE tNFERNo. in serno ponitur. Nam eum anima non sit eors A qua uix no sint eorporalia, sed simiIta eo oraὸ pus, sed pol sit habere apud se similitudines eorporum. ut dicit idem August. insonus in quo patitur anima separata, non est corpus. sed simia iitudo eo oris. Vnde August. in t a. vi Othoe asserere dicens, Iam virum habeat aliquod eorspus anima , eum de hoe corpore exierit. ostens dat qui potest ego autem non putot spiritalemirbitror esse, non corporalem. Et iubdit, enim arbitror Ad spiritalia aut e fertur anima pro meritis, aut ad loca pς alia similia eo oribus. Videt ergoriaso. talis loeus non est eorpus, sed similitus do corporis. Vii Aug. in eode libro, adducit tale ex eptu, dicens. Qualia si e demostrata sat iis qui rapti sunt a eorporis sensibus, de iacuerunt semiles mortuis si desti ae ct essent mortui Ae ins B sernales pqnas viderunt, eum de ipst in seipsts gererent quandas militudinem eorporis sui, perlibus, quibus animae corporibus exutae afficiuntur seu bene seu male, cum ipse eo oribus suissimiles.s bimet appareant sunt tamen Ac vera laetitia fle vera molestia facta de substantia spiritua Iimam Ae in somnis magni interest utrum in laetis an tristibus st muς. Et subdit. Vnde quida in
rebus quaς concupiuerant constituti, se euigia lasse doluerunti: et rursus in somniis grauibus Alimrer terroribus atm cruciatibus exagitati atq; vexatineum expergeram essent, dormire timueridormire timuerunt, ne in eadem mala reuocarentur. Sicut ergo in sotri
niis vere quis tristatur fleui dicit August. ita in inferno quis instabitur ilicet ille locus solum mmilitudinem eorporis dicat: de adhuc amplius. quato ille similitudines expressiores sunt in inarem rno, fim 2 dicit Augustinus. cap. D.
quam possent ad illa ferri, di talia similitudinis bus sensuum experiri. Et idem in eodem dicit,
Animam vero no esse corpoream non me pastare, sed plane scire audso pfiterii here iii posse similitudine eo oris.& corporalium omnium membrorum quisquis negat, potest negare animam quae in somnis videt, vel se ambulare vessedere, vel hae alm illae gressu, vel Ac volatu, ferri ae referri: quod sine quadam similitudine eorporis non fit. Ex proportione ita loeati ad locum ostendit Augustinus animam ferri ad locum,non eorporalem, sed similitudine eoraris habent ei licet hoc non dicat asserendo, sed hominem exercitando. Si aute quaerat, quom do anima exuta a corpore eosset apud se sors mare smilitudines eor potis sDicendum P hoe potest dupliciter fieri. sper cognitionem, cte per affectionem. Per cognitionem primo: quia laspis non est in anima, sed fimilitudo lapidis: erago per cognitionem, & intellectum, potest anima habere apud se s militudines corporum. Stefle multo magis potest homo per affectionem, de potissim ὀ anima pectatrix quae se est affecta corpori. ut quast corporale cognoscati ut de iti. lo diuite patet. qui portatus in infernu, dicebat,s pater λbraham sineret Lazarum intingere extremum digiti sui in aqua, ut restigeraret lina
capi x. Quod insenus icit uere corporalem bcum. Et dictum Augustini quod uidestur esse contrarium, non effl
Si diligenter aduertendum in licet August. t a. de Genes
ad literam videatur Cer 3 a hane sententiam tenere, P inferna , ad quae vadunt corpo
sui eorpora, sed tamilitudinnes corpo rum apse tamen in hae materia, non loquit asserendo, sed magis nostra ingenia exercitando. Vnde. 8. de Genes ad literam, ponens in qone. virum animae a corporibus exutae vadant ad Τ' corporalia loea, aiuili de tam magnis quxsti tribus nulla temeritate vult aliquid asserere , qa ut dicit in melius est dubitare de occultis, si litis di pare de incertis. Certum est aute ut ait) diuitem
suam eius quae cruciebatur in flamma. CGllat o illum fuisse in ardore p=narum, de illum paupeautem diuitem illum no esse in inferno, nisFm rem in refrigerio gaudiorum: sed quomodo suanimam. Ne ita loquebatur, ae si haberet digitu, intestigenda illa flamma in serni . ille sinus Abra& linguami quod ideo poterat cotingere, quia hae. illa lingua diuitis,ille digitus pauperis, illa a sitis tormenti, illa stilla refrigerii, vix fortasse imansuete querentibus a contentiose autem certantibus nuna inuenitur. Quia ergo, non asses
tendo loquitur hie Augustinus, quatucum ponit partem dubitando, non eontradicimus ei steontrarium asseramus. Volumus ergo ostende insernus sit eorporalis locus, di in si inses
anima diuitis, ita erat alligata, Ac affecta eo os talibus rebus in quibus in hoc mundo delectata suerat, ut videretur sibi quasi digitum. 5: lina guam habere. Si ergo anima diuitis habebat linguam hoc erat solum,quia erat smilitudo eorso oris. Sic etiam si flamma illa cruciabat animam lam, non erat corpus sed similitudo eorporiς:.i sed flamma illa erat ignis inferni, vel loeus infernalis ergo videt i locus inserni, no sit corpus, sed similitudo eorporis. Sed diceret, quomodo ii LCar. 3 a. possunt pati animae, in inserno i AEdet Aug. sei sp infernus lit corporalis locus, di inlrior locus. Dicemus. n.st terra si sex aerrum omnium ut vis sunt sapientes omnes asses
rere: sicut in dolio vini. sex vadit ad inferiorem locum, itas, Hlum sit sicut dolid, β: terra quas