장음표시 사용
121쪽
E sunt quarum superior, non mouet in seriorem . nec dat sibi virtute, qua mouet, sed superior de se liabet virtutem persectiorem agendi, & in serior habet impersestiorem vii tute agendi, nec tamen illam recipit a superiore, ut pater & nister dicuntur illo modo causς ellent aliter subori. dinate, & pater est causa superior, seu pricipalior, S mater minus prin
cipalis, & tia mater non habet suam virtutem causand la pa t i ripa ter et laticet fit causa superior, no tamcn poteis causare sine matre. sSecuda dis ficul tas. Utrum causa exemplaris,sit causa di ilincta ab aliis causis. Pro solutione supponitur, quod causia exemplaris , non est aliud, quam causa essiciens agens secudum intellectum,& voluntatem , ideo non F disὶinguitur contra causamessicietem, nec facit aliud genus causi. Et hoc vult habere Scot. lib. i. distinct. et .s Tertia dissicultas.Utrum caussistitii aa causatum lites iqua necessaria coprimuin neXio. Respondet Sco. diis. 3. primi.
q. . in sine,quod nulla est connexio causati, & cavsh limplici ter necessa ria nec aliqua causa secunda causat necessario simpliciter, sed solum secundum quid. Vnde licet inulte caus2 quantum est de se non possint nocausar tamen ablolute possunt nocausare, ut licet ignis quantum est de se non possit non comburere Oppolito combustibili, ta in cn limpliciter pote t non coinburere . ca ex
istos equitur quod licet aliquae cause nece. ratio secundum quid caulant tamen Mulla neccisicio simpliciter causet. Ex quo sequat, quod iuslibet causa secunda contingenier causat,quia non aliter causat causa secunda qualprima,sed caula prima quicquid ad extra causat, mere contingenter cat, igitur& secunda. Qv ARTO sciendum, quod circa textum incidui aliquet dissicultate. Prima, utrum caule coincidant ad inuicem, Pro cuius solutione suppon itur, ci, causas coincidere ad inuice potest intelligi dupliciaeci Uno
modo,quod sit una, & eadem ratio causin diomnium causarum, &sie cau*nunquam coincidunt ad inuicem,cum ut alia ratio causandi causi em cientis, alia cauis formalis,&lic de aliis. Alio modo quod aliquid
idem possit denominari causa em- ciens sormalis, N. finalis,& sic dico, quod bene coincidunt, ut anima potest esse causa formalis , quia insominat corpus,&caulae essiciens, cum inulta, operationes producat. i Sed quereret aliquis,utrum materra,&essiciens illo modo coincidat.Respodeo breuiter,quod materia proprie dicta, ct efiiciens non con incidunt quantum ad aliquam actionem physicalem, licet bene possint coincidere quantum ad aliquam intentionalem. Nam cum materia fit vere ens, potest partialiter causare sua intellectionem , in ino omne ens reale partialiter potest causare sua nHn--llectionem. I secunda di ficultas, quomodo inteluetit in musica, astrologia pspectiva, sunt sciencis mediet inter phy sicam S mathematicam. lno cuius solutioue supponitur Pcoiter solent assignara tres scientiae mediae tota es communiter vitiatae
122쪽
A inter physica & mathematicam, no causati illius causae. Et hec de primo Creducibiles ad se inuice scilicet altis arti c. antum ad secundum. logia,perspectiva,& musichmi D v v i T A T v n primo. Utru A ta. notanter totales,propter scic par e .usdem cpecius pollini clie plurestiales, cu plures sint scientiae partia- cdae per se. Ii io cuiu3 10 tu lim ς PQ ἡάinis,les mediae inter phylicam &maste nuntur quaeda dillynctiones. 'li'rj- in sanimaticam. Dr notanter coiter usita- ma,duplices sunt cauta tar se, qui- plureste, a sicut ponitur una scicialia me- da sum eiusde generis: aliae vero di-.caae perdia de sono, sic posset poni una do uersoria generum, ut forma, & em-' in odoratu. Dicitur.notanter,no redu- ci ςs.s da distinctio duplices sunt cibilςs ad inuicem, quia bene piates causae per se ei uide generis: quaedala plures reducibiles ad inuice, pu- lunt subordinari: qua tu una agit inta quando subiectum unius contine virtute alterius, It sol & lio mo ali tur sub subiecto alterius. i Supponi non sunt subordinate, ut duo homitur secutio in tales scietiae io dii r me nes trahetes naue. rertio dili in .diae quia subiecta attributionis illa- ctio,caus no subordina H sunt dutii scientiatu habet aliqd de philo- plices, tu da sunt totales, quibus pasophia naturali,5. aliquid de mathe litis omni alio lectuso, in eodegenematica . Vnde subiectu attributi re & in eode ordine producitur eianis scientiae mulicae, quod eit num e sectus,aliae sunt partiales, sicii aliis, DB rus sonorus,constituitur ex mathe- vel alia eiusde generis,&mnis pro- .matico, L numero, S physico scili- ducut effectu. Ex his dr pruno, cet sonoro. similiter subiectu perspe eiusde effectus sunt plures causet per Hateria ctiuae quod est linea visualis. ITer- se totales in distinctis generibus calidi s t v tia da cultas: quo intelli Pitur et, saru, sicut patet de materia S. sorma 'μ' a in ateria,& forma diir relative ad in respectu totius. I cudo dicitur. φ nutaem Dice: cum lint partes subitantis,quq eiusdem effectus sunt plures causis
non videntur et se relativa. I in detur per se totales in eodem genere cau-
breuiter d icuntur relativa quo- is, dum tame illae sint subordinate clam modo scam dici: quia lubet li- ut sol,& homo generant hominem. hi annexas relationes aptitudinales, sTertio dicitur,leiusdem eii ctus quasi oppositas ad inuicem, sin sor- sunt plures causae per se parti alas noli aliuitate, sicut forma,& in krma- subordinatae, & in eodegenere cau-bilitate,sicut materia. Quarta dis sis, ut plures homines trahentos na- . si culta,: quo intelligitur unu coedi- ue .s Quarto dr, t eiusdecssiectus tu, quod est, quicquid est ca causae, no sunt plures caae totales, & no subeli causa causari. I fidetur Peli ve- Ordinatae,&ineo de Cneciae, patetra tanu remotu quo , sed non tan' P implicatione cotra Ulctionis, ua uimmediatum quo, quod sorte nihil una Hlaru laica totalis : ergo ipla te φ . aliud eil dicere, nisi et quicquid est solaca essectu. situm sis lucre cur, causa causae est supple causa remora quod aliquis estectus. d cpcderet e Ibi Tertia Pars. G i Di illi rora p
123쪽
E sentialiter ab adiqua eausa totali rsua circunscripta per possibile', vel impossibile no minus esset ellcctus, quam ab alia causa totali ,& hoc est impossibile: igitur. Nam si, c, dc pen, deat aba,tanqua a causa locali: Reta, b, tanquam a catila totali, ergo
x circuni ripta illa cania, quae elsa,
ab illa quae est b, adhuc c, habebit: es e ab illa, quae est b. Impositialitas
consequentis patet: vita non videtur possibile 'aliquid de dea tensentia liter ab aliquo Spossit ese sine illo. Dicunt tamen aliqui op situm, puta si unius, & eiusdem re ctus postlint esse plures caul e totales non subordinatae in eodem penere causae, S hoc probant aliquibus rationibus. Prinra, duae dependens tiae ad duas causas totales positi ni ess se in eode subiecto, igitur idem esseeliis poterit depedere a duabus cata sue totalibus. Ans patet: quia quandocunque sunt aliqua duo accidentia nata recipi in eodem subiecto &non habent inter se forma ira repugnantiam, possitiit recipi dimul in eodem subiecto, sed istae dependentiae sunt huiusmodi igitur. Secundosc, positant esse duae cause activaraequales,& aequaliter apprinimatae, totales, ut duo ignes comburentes
stupas, & quilibet eis causa totalis, Zia quolibet polito non minus cauiretur ille egi enis. Tertio sic, alicuius estoctus possun t ese duae cau- se totales finales , Ut si suis velit ire ad matutinas proprer Deum et ira Piret si nihil aliud speraret, potesset ire ad matutinas pinpter pecunias
iras, iret, quamuis nihil aliud imperarer, & tune illius ambulationis aeriit duae causae totales finales.' Sed quia istae rationes non concludunt: ideorndetur ad primam dicendo, quod tales dependentiae si es ent,em sent eiusdem rationis, tamen adhuc habent repugnantiam ad inuice adesse sim ut 1 teli etiam dici, i, nulla eiusdeni speciei habent repugnant a contrarietatis, tam e bene repugnant ad hoc, rest simul esse in eoiadem subiecto. 8 Ad secundam dicitur, villa collibustio non eodemodo causandi caulator ab illis duobus ignibus, sicut ab uno tantum, ideo quilibet seorsum non esset causa in talis illius combustionis, eo mo quo causaretur ab illi duobuq f-mul. Et iso modo soluit D. lib. q. Seot .li. . distinet. io. ubi soluit rones suas, I, d. O.' .a. idem corpus tion possit esse simul in in ivl. ac
diuersis locis. Et similiter dieatur H
stponeda aliqua causa finalis. IEt: 'ἴ
videtur 9, non,quia illud non esset, nisi illud propter qui daeens agit, .c lvu Iseg illud propter quod agens agit, ut plurimum nihil est, ut domificator facit domum propter pecunias lucrandas; quas possibile e no esse, ouamdiu edificat domus. II te siectus debet dependere a sitis causis, sed ille effectus,puta domus no dependet a causa finalis,quia quandiu domus sit, forsan nonduna lunt illae
pecuniae.' In oppositum est philo-sophus in textu. Pro solutione supponitur,r aliud est logide fine,&ca aues,suali. Vnde finis eis Spter que ages n' a. hri
agit,& est duplex, s. gratia cuiuS, seu q. . prima
124쪽
A primaria inretione, qui dr a C6 me ipsum amari&.desiderara ab emcie Ctatore finis rei operatae,& est ille Ps te, propter id ama tum &delidera item amatu, amore amicitiae ages tum issicies astri 'Et exiit' potetiGducit aliquid. Alius eli finis quo sequωr mi hoc .iliquid lit caula seu secundaria intentione, siue finis finalis,non oportet φ habeat verum tenerationis, & est ille propter que else, sed Φ solum habeat esse inten-
amatum amore concupiscet Sageri tionale,seu cognitum Et si dicatur,
aliquid facit.Vnde sinis dicitur pH- illud quod dicitur causa finalis ut
maria intentione, luia primo Haten plurimum non est: ergo nomou
ditur ab aeente, N amatur propter bu emcieus, Dicom licet irie illud se,& ille finis dicitur finis secudaria non sit in se, tamen species intelligi Intentione, qui non primo intendi- bilis cius est, quae ni ou et partialitertur, sed solum intenditur propter intellectu ad notitiam illius. Et ex aliud, dc iste finis refoectu finis pri- isto sequitur,le pectus non diciturmario intenti dicitur effectus cati' depellere a causa finali, nisi pro qua finalis,& in ordine ad ea . quae funt to dependet ab emclcnte, maliqua- ab agente propter ipsum amatum N liter dependet a caul a finali.'Et ex delideratum dicitur causa finalis,ut illo iterum sequitur, ae non oportet homo dicitur finis gratia cuius do- effectum semper immediate depenmus, sed domus dicitur finis illora dere a qualibet causa, sed sufficit praecedentium domum, quae agens immediate vel mediate. Et ex litora v praeponit&praeparat, ut inde fiat do AEquitur ' causa finalis eri prima inmus. CSed caula finalis est, quae ino causiando. Et liquis dicat, causis uel emetes seu agens ad aliquid em tio causae finalis debet ille realis erciendii. IVnde dicitur m caula fina go oportet v vere existat. Respontis no causet, nisi quia metaphorice deo scaulationem caulae finalis el- ν'movet ipsu in emcies ad aliquid cffi se rea te, potest intcllisi dupliciter. ciendu, nec alio modo dependet ab Uno modo ' caula finalis realiter ipso essentialitcr entitas siniti seu en & immedia de attingat essectum,§us ut a priori: Nihil enim dici- se non est intelligendum. Alio mortur causa per se, nisi ut ab ipso tanq quia mouet niciens quod vere pro . a priore essentialiter dependeat cau ducit essectuna, S sic est intclligen- . satum. IVnde motio metaphorica dum. Et per illa iaciliter ponunt Iolest motio intentionaliter, quae non ut rationes ame oppositi m. est motio phy lica, & talis motio in- DvBITATVR tertio, Vtruni seot .ll. r. tentionalis non est aliud, A causatio caula in actu & essectis in actu li- Lx. I sol. notitiae in agente; itas caulam fina mul sint&non sint. Et videtur' a. qua item mouere essiciens me aphori e non quia domificans est ca in actu, ino est aliud ,ucaulare partialiter no & tamen non simul est cum suo esse his ni ut, litiam suam in inti Iectu emcietis: ctu, puta domo, quia quando domi effectus Vel ut dicunt aliqui in est aliud et scans domiscat non adhue en d - G x mus
125쪽
. Liber II. T nuri. In opposi si est plutosophus
in te tu. Pro cui us solutione supponitur m talis disseretia posita in textu inter causam in actu & causam in potentia, non debet intelligi de causa & esse tu pro rationibus seu pro per se significatis: quia tunc illa disserentia non valeret, cu et causata essectus in potentia pro relationibus limul sint &non sint,cti relati uasnt simul natura: 'Intelligitur ergo de causa &.esset tu pro denominaxo, ita piit sensu, si aliquid dicatur caula in actu, tunc suus essectus elix et fit, ut si med icalis est,aliquid sani sit Et si aliquid sini fit, medicans eli,& si medicans non est, nihil sanist. Et iam li domi fica ias eii, domus eli uel fit, & si domus fit, dona ilicas P et , sed non oporter 2, si domi ficatorci domus sit vel uat, Et ex illo sequitur non semper Oportet, Psi causa in actu sit, v effectus sit, ted sufficit v, sit vel fiat: ideo non oporrea ipsi domi ficans eis, quod domus sit sed susticit et, domus sit vel sat,
Pecontra,&per hoc loluitur argu- An detur mentum ante Oppositum. s Sed re- circulus ita t una alia dubitatio utrum sit po- n c usi . nendus circulus in caulis. Et vide
sebi ii , iv xi sic, quia actus lusu causa d. ij qzirabitus, ct ia abitus est causa actus, ad argu - igitur. Respodet ars, in causis squime. facta uocis partialibus bene potest ponic Oua Ler circulus, sed non m cautis totalibusti & squi uocis sEt ex ictu sequitur 'q. a. alii. duo distincta ipecie sunt si nuice
. in ibi u. causa , ut actus est caula habitus &' g. eco tra. t Alia dubitat io, vitii prima ea plus Rafluat in enectu: il secunda..c...HE Ri detura sic, Pphocu est alia virtus causandi in prima ca,q in secun Gda. Et lisc de secundo art. Quantum ad tertium sit. CONCLvs Io responsalis, ta Art3. tum sunt quatuor genere causam, scilicet materialis, formalis, em-cies,finalis, ad illusensum V sunt tua quatuor modi causandi gener las, ad quos reducuntur omnes alii modi causan di, ideo licet mulis sornas disserant genere, non tamen in modo causandi seu principiandi, &hic conclutio relinquitur probata ex dictis. Ad rones ante Oppositum . .
Ad primam patet solutio. si Adcunda patuit qualiter materia noest non ens. Et iam non est inconu
niens ridem sit causa N esectus respectu diuersorii, nec est in uenies ii causas coincidere ad inuice ad sensum in primo arti c. datum, & p hoc soluitur tertia ratio. IAd quartam l& quintam patet solutio in lecundo articulo, ubi ostenditur qualiter causat causa finalis.
DICITVR aute fortuna T. ζῶ .3 P. O casus causarum, o multa es ' 'dς
se θ' seri propter sortuna is pr
sis est fortuna, o GHi idem sint
fortuna ct casus aut altera, ct omnino qπιd fortuna o casus
consideraurim e io c. I s T E est quartus tractatus, in De casu quo philosophus determinat de cau di fortulis per accus: scilicet de sertuna & 'μ'
casu. Et diuiditur in quatuor capi tuta. Prini ueli de opinionibus antl- quorsi circa casum & sortunam. Et
intedit tres coclutiones. s Prima: d
126쪽
physsicorum. IA phy scu spectat determinare de casu I seri una: qa ad physin spectat de
terminare de causis, sed casus S sortuna sunt de numero causaria: ipit.
Et dicit φ de casu & sortuna suet sit
tres opiniones antiquorii. 'Prima suit quorunda negantium casum &sortuna Pyduas rones. Prima, nihil quod fit a causa determinata fit a casu, vel a fortuna,qa si casus & sortuna es ent causa ,essent causs in determinatae, sed omne q, fit, sit a ca determinata; ipitur &c. Minor patet inducti uema ponatur aliquis vadens ad sorti,no in te dat inuenire debitore, sed aliquid emere, si ipse euinueniat, tunc eius quod est inuenire debitore in foro, est certa causa, citio ad forum causa aliquid emedi, S sic de aliis . l cuila ratio est: qa si aliquid fieret a casu vel a fortuna, B priores philosophi determinassent de casu & sertuna, quod tamen nosecerunt: igitur. 'Ad primam dicit philosophus I, licet effectus reducatur ad aliquam causam dc termina ,
tamen propter hoc non est neganduquin aliqua fiant a casu & fortuna. Ad secunda, negat cosequentla PO Dendo tale conclusione, antiqui debebant determinare de casu, & . tuna, probat duabus ronibus, quia vel posuerunt casum aut sortianam esse, aut non, si sic, habetur in tetu, si non, tunc debebat improbare opiniones ponentiu casum S sortuna, &lic deuebant determinare de casu& fortuna. 'Secnda ro, quia aliquieorsi vii sunt sortuna & casu: Empedocles. n. dicebat aere esse sursum a casu,& hoc accidebat In creatione
madi,dii segregabatur elemeta pro Cpter lite. ISecunda opinio sui aliorum ponentium casum, & fortunaesecam coeli & omnium aliorum
corporum coelestiu. Dicebant. n .cursum stellarum & motus coelestes eia
se a casu & fortuna, tamen non di-. p. 'ccbant haec inferiora ut animalia α' plantas esse a casu & fortuna, sed ab intellectu vel natura, qa tuc quodlibet fieret indifferenter ex quoliber, d est salsum. Na ex semine Olivae tollua& nonhd, ex semine liois fit ho & non oliva. ICotra hac opinione ponit philosephus tertia coin . clusione quae est lise. Casus & sertuna notant cac li nec corporu cadest iu .pbat duabus Gnibus. 'Prima,
incOueniens est,corpora indigniora habere cam determinati,corporave iro nobiliora n O hre: ergo cil antiqui ἰponebat con ora in seriora non mea Dcasu & fortuna, non debebat ponet ccorpora coelestia esse a casu vel sertuna. l daro, in celom hil videmus . fieri a casu, sed videmus ola suis teporibus euenire, sed in istis inferi ribus multa videmus feri a casu. Tertia opinio suit aliquoru dicetiriu, fortuna S casus sunt 'da inam nisella intellectui humano, quasi , elint quod da diuinu numen, in cuius poteitate sit nos sacere miseros , vel
felices. Et hanc Opinione no improbat philosophus P P duo scam C Couis .meratore. Primo ea est penitus irrationabilis, innuit. n. poesi & fct:oni. Secundo: quia eius fallitas appar
bit satis in capitulo seu ueti ubi ost εditur quid sit castas, S mrtuna. nuiter tangit philosophu, deic
127쪽
E minanda in sequelitibus capitulis, causae eorum,quae fiui semper, neca dicens 9, considerandum est, quid eorum qiiY fiunt frequenter: ergo
ut virum que, scilicet casus, ct tortu sistit causae eorum , clus sunt extrana,&an sua Odem, vel non,& quo- . semper,& frequenter. Secundo sic, modo in determinatas ςausas redu- quia omnes dicunt illa, que fiunt cuntur. ai. extra semper, &frequenter fieri a ca
tur quonia videmur alia nuta, ς ui Q c4ius, & fortuna sunt in illi,
tuna aι Itur Urc. qui raro accidunt. Tertia conclusio . . . I S T v D est secundu capitulum, fortuna est id his, quq fiunt secum
quis tui . 'Mo Philosophu* in uel tig t dissi duin promtituita,& non in his, qui
nitionem nun diuiditur in tres sunt a natura, quia omnis illa cau- partes. In prima ponit tres conclu- ia,que no est de numero causarumtiones,& quatuor diuisiones. s Pri- . naturaliter agentium, est causa s madiuuio, rum,quae fiunt, quae- .cudum propositum, sed fortuna est dana fiunt semper, quodam frequen huiusmodi, igitur. In secunda pamp ter,& quaedaeλtra semper,& freque te ponit aliquas proprietates ipsius . ter. ISecunda diuiso: eorum , quae fortune. ἰQuarum prima est, sese H sunt, quaedam fui propter aliquid tuna est infinita, hoc est in determi- seu propter finem, alia non fiut pN- nata, quia causa, a qua prouenit es-pter finem. I Tertia diuisio, eorum, sectus sortuitus, est in determinata, quae fiunt propter aliquid sue pro- eo quod multis modis variari popaei finem ,lquaedam iuta proposi- test. SSecunda proprietas. fortunato,&quaedam a natura. I Quarta di est quod amodo immani sella: quia uisio,causarum quaedam sunt causae allud in agibilibus pol dici imani se per se, & quaedam per accidens, ut illi,* rone practica apprehedin5podomificator est causa per se domus, test, sed fortuna est limoi: igit. Nondi album est causa per accidens. Et est in intelligendit,u, ipsa sit simplis
ponit talem differentiam inter cau- citer ignota, sed sic est ignota,quod fas per se, & per accidens quia cau- ignoramus usessectus ab ea cotingesae per se sunt finitae, sed per accides rer sduciat. I Remouet .deinde unuinhnitae, infima enim um cotinguia dubiu, es. n.posset 'rere, de quibus .. Prima concluso casus,& fortuna caulis per acciis sit fortuita. I Proca sunt aliquid: quia sunt causae corii, iussolutione dicit, 'duplices sunt quae fiunt extra semper, & frequen casty accias, da sunt q nihil operanter,quod probat dupliciter. Prtino tur adesse e ius, sicut depilatio casic, quia casus, ta fortuna non s t puis est caper accidens san Hatis, tri illa te
128쪽
illariori facit manifeste ad sanita- Is Tu D est tertium capitulum, Ctem. I Alis sunt causi per accidens, in quo Philosophuq ostendit dissere Discri mε quae aliquid operantur ad esse ege- tia inter casum.& fortuna,&diuidi iactus, sicut calefactio per solem,& sti tur in duas partes. I In prima ponix solidua..
Re factio per ventum , sunt causae P disserentiam inter casum cominu-aeci deris sanitatis, & tamen aliquid niter dictuna,& fortunam, d cens possunt faςere ad sanitatem caui an- casus disteri a sortuna, eo quod cado aliquam alterationem. I Tunc ses est in plus, quam fortuna, quia respondet Philosophus, quod sortu quicquid fit a fortuna,fit a casu, sed maeth de causis per accidens, quae non e contra disserentia patet, quia aliquid operantur ad esse essectus, sortuna si solum in his,quae fiunt se qua scilicet remota non plus seque - cundum Propolitum, sed casus non retur esse ius. In tertia parte ponit solum fit in his, quae sunt secunda diuisionem fortunae, dicens, quod proposituita, igitur. Maiorem pro- fortuna diuiditur in bonam,& ma- bat,quia sortuna fit solum in his, in lam. Bona fortuna dicitur,qua ali quibus accidit bene,vel male agere, quod bonum euenit, praeter inten- i ed hoe solum fit in his, quae fiunt ationem. I Sed mala fortuna dicitur proposito, igitur. Ex quibus insertquando aliquod malum euenit prae quatuor corrotaria. I Primum quiter intentionem. Dividitur etiam buscunque non conuenit operaria
B Qrtuna quia quaedam dicitur elisor proposito in his nihil fit a fortuna. Diunium,' taedam vero distartuniu. 'Secundum coriolarium,nec inani Eufortunium est quado aliquod ma matum, nec bellia, nec ifans aliquid
gnu in bonum euenit praeter inten- faciunt a fortuna. t Tertium corro tum, sed de fortunium dicitur quan larium in his, quae propositum non do malum euenit praeter intentum. habent non Pst fortuna, nisi secun-
Et dicit, quod non solum quando dum similitudinem,quemadmoda
magnum bonum, vel magnum ma dicebat Protarcus philosophus lapilum euenit, dicitur cusortunium, des esse bene fortunatos, ex quibus vel di fortunium, sed quando eue- fiunt arae, siue altaria, cum illis fiat nil aliquid , quod est prope magna reuerentia, & lapides ante a liare p. bonum, vel magnum malum, quia sitos valde in fortunatos, ex quop
intellectus accipit illud , quod est 3 dibus conculcantur.' Quartum ccxpinquius ad habendum, tanquam ii rotarium , illa,quae propositum non esset iam habitum. Quod enim pa- habent bia posJunt pati a fortuna, sarunt distat, nihil distare videtur. circa ipsa fit aliquid a fortuna. Mi . norem probat, scilicet, quod casus
iiii ' Digerunt autem casius is for non solum si in habentibus propo-tuna, qm casus in amplius est qt stum. Et hoc tribus signis i l 'rim enim est a fortuna est a caiis hic si equus veniat de campis, & salu autem non OB a fortuna est Oc. a lupis,hoc, sit a casu,quia no v
129쪽
. E niebat causa saluandi,&tamen non . habet propositum, igitur. sse n-i, dum sanum si tripola cadens de-
. I u . . orsum fiat alia sedes, tunc fit a casu, & tamen non habet propositum, igitur. Tertium lignun iuia casus fit in his, quae fiunt stultra, sed
quae fiunt frustra, fiunt tam in his, quae sunt secundum propositum, sua in in his, quae sunt sine propolim. Et dicit, qnod senstra est quod si propter aliquem natiim assequi, et tamen non assequitur, ut si quis ambulet causa fanatatis, & non sanetur dicitur fi ustra ambulare . In secunda parte ponit unam dinserentiam inter sertunam, Scasum proprie dictum, quia casus proprie dictus fit solum in agentibus secundum naturam, sed sortuna sit in agetibus secundum propositum.
rum, in quibus en unum principium motus , merque ipso
rum sit. Is Tu Dest quartum capitulusoli una huius tractatus in quo Philosophus ad quod ostendit ad 2, genus redueuntur ca-
genus re 'sus,& fortuna. Et ponit tres cones ii indussitur. sones. I Pi ima, casus,& fortuna suthause agentes. Quod probat,quia casus est ipsa natura, & fortuna est ipsa intellectus, sed natura, & intelle eius sunt causet agcntes, igitur casus de sortuna sunt causῖ agentes. Et ex isto textu elici ut aliqui, ' natura d de principio activo, sed hoc nihil valet,qtita no negatur, quin natura sit principium, sed dr, 1 natura accidit
esse principium acti hau secundum
per ipsilia mobile nMuraliter mouetur. Secunda c5 luso,casus.& sortuna sunt cauli posteriores intellectu.& natura, quit omnis causa per accidens est posterior causa per sq, sed casus .& fortuita sunt causε per acciden , intelli iis velo & naturaliint per se, igitur Tis dicat, casus, & sortuna sunt sntellectus,& natura cum ad naturam. & intellectum roducantur, modo idem non est posterius seipso. Respodetur, ' licet sint idem, tamen hoc non est res nectu eiusdem effectus, quia respecta esse uis intenti dicitur natura, sed respectu alterius effectus non intenti dicitur casus. Tertia concluso, casus,& sortuna non sunt causspersecq lii quia casus, & fortuna sunt posteriores intellectu,& natura,& ista Hsunt posteriora cito, ergo casus, α fortuna non sunt causa citi.
Is Tr est quintus tractatus,qui Gene. Q. continet unicum capitulum, quod diuiditur inties partes. In prima, ph, ea ponit talem conclusionem,ad physi spectent. cum pertinet cosiderare de quatuor generibus causarum, Se per eas habet demonstrare. Et subdit, quod quatuor sunt genera causarum t .,2 iquod probat, quia illa sunt cause
rerum naturalium, per quas respondetur ad quaestionem factam pes
130쪽
in propter quid de rebus natural ibus, scd illa quatuor, scit icet materia scarina increus,& finalis,sunt huiusmodi igitur. Minorem probat exeiti plariter, vis quiratur propter quid linea est recta,vel circularis. Respondetur per causam formalem, puta, quia est longitudo sine latitudine Sc.& eapitur ibi causa sormalis large. Exeniplum per causam est cie rem,ut si quiratur,quare isti certit. Rndetur,quia irati sunt. 'Ex lii, per causam finalem, ut si quaeratur, quare illi pugnant,rndetur ut domi
nentur. Exemplum percam materialem, vi s quaerat, quare hoc est corruptibile, rndetu, quria est compolitum ex contrariis. In secuda parte ponit tale c5clusione, ad physicupertinet cognoscere quatuor gen
II ra causarui r .pbat, quia phy sicus
habet cognoicere generationes,&corruptiones rem naturalium , sed ad talia pertinet quatuor genera carum, s. materia,quae subiicitur serisina,quae acquiritur efficiens,' pr
ducit. finis illius generationis qui coincidit cum forma. s Ex quo subdit,u forma emcien ς,&finis mul otiens coincidunt in unum, sed materia,&estaciens non coincidunt, de quo satis visum est in quaestione praecedenti. Subdit etiam quod duplicia sunt mouentia, scilicet morirentia mota, quae sunt physicae c5
siderationis, & mouent Ia non m
ta, quae non sunt physies considμ rationis. I Urule illa dicuntiirmouentia no mota,qui non habent in se principium sui motus,& d Et ilites ligi ,st illa non sunt phylicae coli de rationis tanquam eritia mobilia ha Cibentia in se principi usui motus, tamen cum hoc bene flat ui sint i styli
cae coli derationis tanquam morien
tia . Subdit etiam , 9, triplices sunt . scientiae, secundum 9, sunt triplicia xenera entium. Nam aliqua est silentia,quae eli de rebus, se dil q, abstrahuntur a motu . Quaedam, lest de rebus mobili uus.& corruptibilibus .s Et quaeda de reb. tam in se mobilibus si incorruptibilibus.Subdit etiam, i, duplex est mouens, qadam eii no phy scum, scur primum mouens, ut Deus gloriosus, & dicit non physicum,quia in agendo non repatitur, aliud est physicum, quod
in agendo repatitur. In tertia parte Olicndit modum, per quem con- itingit physicia per omnes causas demonstrare, dicens, physicus peroni Dnes causas habet demonstrare, quia physicus habet demonstrare per illa perquq respondetur ad imotogationem facta per propter quid ,de rebus naturalibus sed per quatuot cau sas respodetur ad interrogationem sectam per propter quid de ribus naturalibus.Minorem relinquit probatam ex prima parte .
tur primum est, quoniam natura earum, quae Iuni propter hoc caWarum est praeterea de necessi
sarao, quomodos habeat i i l bo
losophuis Urc. Is τε est sextus tractatus huius libri, et diuidit i duo capitula. In pri piet tine. inoondit ir natura agit lip fine . Et primo