Petri Tatareti ... In Aristotelis philosophiam, naturalem, diuinam, & moralem, exactissima commentaria quibus passim inseruntur quaestiones quamplurimae, ... Additae sunt in calce duae quaestiones R.P.M. Iacobini Bargij, Scotistae clarissimi. Omnia n

발행: 1581년

분량: 854페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

271쪽

A mentationis, neque diminutioni . t ab ita op ofi8 contia iό In aliam CSed de inditiis bili quantitatiuo sit opinio heira contriiri LI si perfici es tem simplicii di scinest puti- 1 5halieriti L mi i potest mutari abcium de quo est dubitatio p6nun- albedine in nigredinc, igit,& tia estitur alique propositiones. Prima, ta- indivisibi igitur.' Item misi pun te indivis bile moueriit per accidEs ctus esset aequali ut calidus seque ' puta ad motum illius cuius est pini r ur,' nihil esset uniformiter cali- miod semper erit inspacio Quiri,c5sequens est in cou eniens.Et sibi aequali, viiiii, prius vissim est. cosequella probat, qa uniformiter Secunda propositio; si indivisibile. calidu dξ euius o libet psictus est ae- quantitatis esset per se exissens esset qualites cali us 4re nisi puctus esset per se mobile semperiti spatio sibi, calidus seque esu Est mnil seto uali Nam si corpus persectet sphe tum esset relidum Eum aliquid eius ricum moueatur supra planum , o puncta punctus non esset calidus. In una est, quod in plano describit ii oppositum videtur esse philosophus neam Sc tamen non tanait illud nisi in textu, qui dicit, Windi uiuili bile in puncto,aergo illud Ductum pet- non potest moueri. Pro Qtutione 'transit totam linearii &etamen non huius dubii est aduertendum, quedra hoc illa linea, quae pertran si tura duo sunt modi extremi hui' dubii.

punctocomponit expunctis. simili Vnus qui tenos quod punctus potu ter nec hoc sequit si illud punctum alterari ,&sacit rones j pra dictas. Delset per se exiliens. I Testia prop5, Alius est, qui telari, si, punctus non

punctu non pol moueri motu aug- poteli alterari, et, sacit aliquas ratio mentationis, vel diminutionis , sic nes dissiciles. I l rima, quia tunc se. raugmentet,vel diminuat sed vitii queretur, i, cset dabilis minima al- possit moueri incitu alterationis. pu bedo,&minima calidas, quia essetta, quod aliquem certum gradum dabilis quai itas pinactualiς, ut albe- qualitatis recipiat dubium eli,&de do punctualis , qua non posset dari hoc magis alias. minor,cum non cllet diuisibilis. Ite' - DvBITAT v v tertio. Utrum sequeretur, 'esset aliqua caliditaue, indiuilibile possit alterari, r. vir uni quentillius esset virtutis, quia illa ea indiuili bile sicut punctus possit reci liditas punctualis esset in infinitumpere aliquam qualitatem, sic, , mu remissa,ergo vi quod nullius esset tetur de v na qnalitate in aliam. Et v irtutis, quia talss non pollet astre arguit 'sic quia in diu sibile pi ino neque resistere', cum miranis actio ueri localiter,ergo etia pi alterari,i. videatur esse certar intensionis, sed moueri motu alterationis cum non talis caliditas nullius esset intcntio magis videatur rode uno, quam de nis,igitur. II te sequeret, p in qua alio. Secundo sic, anima intellecti libet magnitudine eet qualitas i ua pol alterari,& est diuisibilis, igi- finite intes a , quia i bi essent infinititur.Antecedens patet, quia alterat graduS albedinis aequalis, virtutis,

272쪽

x t et Liber UL

1β cum ibi sint infinit p ει ouotu uicem, & tune potest dici probabili Gcuilibet inellet qualita aequalis vir ter, quod punctus est alterab ilis, α tutis. Item sequeretur,' illa quali hoc per accidens ad alteratione partas punctualis non esset qualitas,qa tium quas continuat ad inuicem. sicut punctum se habet ad quantita 'Alii in tenent probabiliter, I punirem, ita illa qualitas punctualis ad eiu potest recipere qualitatem hui- qualitatem, sed punctus non est qua talan certet intensionis sicut ani ma,&titas, igitur illa qualitas punctualis angelus pol Iunt recipere qualitates non esset qualitas. Pro lutione diuisibiles quae intenduntur, &ta seu concordia illarum opinionum men propter hoc non sequitur, P. ponitur talia dili inctio probabilis, , sint diuisibiles. Et haee de secundo. punctum esse alterabile notest in te arti . Quantum ad tertium iit. iseo. in . ligi dupliciter. Vno modo sic, quod Co MCLusio resp*nsalis: Art. - . 'talis ipi/xctualitatem certam ,& γ Notus estens successuum, conclu- . hum.is te intentioris, & sic dico pmbabili- so sussicienter probata est in articutoiu ptin rer, quod no est alterabilis. Alio mo lis. I Adrationes ante oppositum,

cipia, . do, palleretur qualitate, qua ait patet solutio omnium argumento-rantur partes, quas continuat adin- rum in articulis.

N E autλquod mouet necesse AZ moueri ab aliquo,

si quidem igitur in seipso no h et pran

ipium motus manifestum,quod

movetur ab altero, s x x Es T semptimus liber Phy sicorum Aristotelis, in quo ipse de-- terminat de motu per comparationem ad mouetia,& mobilia,& continet duos tractatus. In primo determinat de motu per c parationem ad mouentia, & conti Quid monet.quatuor capitula. In primo p uetaba-nit talem conclusionem . Omne, θ lie mouemouetur ab alio mouetum. Et subia xv

d it, 3 in illis,quae non habent principium motus in seipsis, manifestuest i ita moueri ab at io , licet i ta non sit manifellum in aliis, quae habent in seipsis principium sui motus. lininde declarat dictam conclusione, S primo litam propositionem,sq, si aliquid pauset,&quiescat ad quie

tem alterius non mouetur a seipso

273쪽

, P ficorum. II 8

Α oppositum antecedenti. Nam si aliquid mouet a seipso primo, no pausabit neq; quiescct ad quietem alterius,ergo si aliq . id paulat, & quiescat,ad quietem alterius, non mouetur a seipso. Ex quo inseri, ni hil,quod quiescet ad quietem alterius mouetur a seipso primo, sed omne, P mouetur quiescit ad quietem alterius,ergo omne, i mouet

ab alio mouetur. Maiorem relinqt notam,& minorem probat,quia ponatur,u, a sit mobile,& q, diuidatur in b,& c, vel ergo quiescente b, quiescit c,& tunc cper se mouet, vel non&tunc sequitur , pa per se primo non mouebatur, quia illud diciturinoueri primo, i, secundum quamlibet sui partem mouetur.

Taeom. i. ne quod mouetur, ab aliquo mo. de inde.' uetur necesse vi, o quod mou

tum omne.

motu no in quo Philosophus ostendit, quod abie in in in mouentibus,& motis non est p- finitum . cessiis in infinitum, ponendo talem conclusionem. Non est processus in infinitum in mouentibus, & mobilibus. Pro cuius pbatione pon it tres

suppostiones.s Prima, si in mouentibus,& motis sit processus in infinitum ponatur,m a moueatur a b,& bat,&ca d,& sic deinceps .s Secunda suppositio, mouens simul tempore mouet,& mobile mouetur: nam

salsum est dicere, ut aliquid mouet,& nihil moueatur. Ex quo sequitur vexistentibus infinitis mouentibusia motis, omnes illi motores simul mouent,& mobilia simul mouetur. C ITertia suppositio, cuiuslibet m

bilis motus est unus numero, & finitus, qui si tempore finito. Coseque ter probat suam coclusionem , quias in mouentibus, & motis ester processiis in infinitum, sequeretur, P motus infinitus fieret tempore snito , quod est falsum, consequentia a tet,quia motus ipsus a , fit in trenito simili ter motus ipsius b, & cuomnium mobilium motus sint in eodem tempore, ut dicit secuda suppositio,sequitur, si morias aggrezatus ex omnibus his motib. esse infinituς,& ta me fieret in tempore finito. Deinde ponit unam cauillatione, diceret enim aliquis ex omnibus illis motibus non fieret unus tota lis motus numero cum mobilia no sint Dcontinua ad inuicem. Soluit quia dato v non sint continua ad inuicem, ipsis tamen non rc pugnat continuari ad inuicem , quo facto motus erit

unus infinitus, compositus ex omnibus illis motibus, &in tempore finito, igitur. PRIMUM autem mouens T e5 s. nons tit,p est,cuius causa, sed deinde. unde est principium motus, M.

I s et v n est tertium capitulu, in &quo Philosophus ollendit 9, moues simul ιἀt S motum smul sunt, dicens primo, P mouens in genere causae essicientis simul est cum moto. Et pro probatione huius ponit aliquas diuisiones motus localis,& specierum eius, dicens primo, quod omne, quod mouetur localiter, vel mouetur a principio intrinseco,vel extrinseco. Vnde

274쪽

Liber V D.

.E si moueatur a principio intrinseco manifestum est, Φ in tali motu inouens& motum. simul sunt. Deinde diuidit alterum inebrum, dicens, pinotuum localium, qui fiunt ab extrInscco.quidam vocatur pulso qui dam tractio, luidam veetio,& quida. eriIyo. Alit, vero possu t reduci ad istos.Et dicit, i, pullion .s duae sunt

species,1 . impulit expulso. Imruilio est motus, in citro mouensn5

descit ei, p mouet. Sed ex pulsio e

motus, in quo mouens descit ei, mouetur, iic quod non sein I er manet per totum motum cum toto, sicut est proiectio lapidis. Deinde describit vectionem iccns,ir illud, puellitur, inouetur ad morum alterius supi a,quod vellitur.' Deinde

dicit,ui tractio, eis motus otio aliqdς mouetur ad trahens , & motus trahentis est velocior, quam motus illius, trahitur nec mouens separa-aur ab eo, qtrod mouetur. I Deinde reducit alios motus ad tracti ina,vnde insipiratio reducitur ad tractum, sed aspiratio reducitur ad pulsione, di ctiam spathisis, Scercilis ad tractum. Et subdit quod omnis apΠepatio reducitur ad traci lina & ai re

ratio adpulsum. I Deinde dicit, puertiso est motus compositus ex pulia . tractu, sicut quando unum dolium x ertitur,cuius una pars trahit, alia vero pellitur. IF inal ter declarat suam conclusionem , s.'omne mouens simul sit cum moto quia in motu pulsus, ct tractus mouens est simul co motu,& cum omnes alii reducant ad istos, igit. Deinde declarat in motu alterationisi ea omnes

qualitate secundum quas est est Gratio proprie dicta , sunt oual itares sensibiles, sed secundum illas non peali id corpus alterari ab aliquo corpore remoto nisi prius alteretur corpus propinquum, sicut calefaciens, non potest prius calefacere corpus, distans,quam corpus propinquum. Deinde declarat in motu augmcntationis,& diminutionis,quia augmetatiost perappositionem nutrimenti ad aliud quod augetur,& diminutio per ablationem alicuius , igitur augens, & diminuens, simul sunt

cum moto.

quae alterantur, alterantur om-

nia Uens ibilibus, o solum horu

alteratio iis .

I s T v D est quartum, apitulisi ii in quo Philol bus ostendit, soluad qualitates tertiae speciei eii per gis qua

se alteratio, Sintendit talem coctu litates e.

sonem. I Ad solas qualitates tertiae .uspei est per se at terat:o,' probat du pliciter. Primo quia ad solas qualita tes activaς, Npassiuas est per se alteratio, sed solae qualitatcs tertiae spei sunt huiusmodi, igr. Secundo pbat ni ductitie, quia ad qualitates primet spei non est per se alteratio, neque ad qualitarcs secutis spei, neq; quartae, igit solum ad qualitates tertia 'speciei est pse alteratio. E p ad quali tates quartae spei non sit per se alteratio probat tribus ronibuς. Prima, ad illas qualitates non est per se alteratio,qui non acquiruntur nisi 'per acquisitionem alterius, sed qualitates quartae speciei sunt huiusmodi, igi-Diuili es by Coc

275쪽

A igitur. Dicunt aliqui, 'acquiratur in condensationem,uel rarefacti nem,alii per motum localem. sSecunda ro sumitur ex communi moloquendi,& est ista. Qualitates, ad quas est pse alteratio, denti dicari se subiecto, Recsitfa,sicut dicimus, calidum est ες, & es est calidii , sed

qualitates quartae spei non pdicant de subiecto, ut non dicimus, statua est aes.s Tertia ro,ridiculum eli dicere aliquid alterari alteratione corrupta, cum perficiat, sed sit aes recipit figura m,perficitur,lgi tu r.Consequenter probat , ip ad qualitates prims spei non est per se alteratio, ponendo tres coclusiones. I Prima ,ad habitus corporales non est per se alteratio, quia tales sunt ad aliquid, ta ergo ad nullos tales est per se altera Π tio. Antecedens probat, qui omnes habitus corporales sunt virtutes,vel malitiae , quae omnia sunt ad ali-- qti id. Secunda concluso,ad habitus morales non est per se alteratio, probat duabus rationibus. Prima , nihil dicitur alterari dum perficitur aut corrumpitur, sed per virtutem, vel malitiam moralem aliquid perficitur,aut corrumpitur, siue imperficitur, emo secundum illas qualitates non est per se alteratio. Secunda

m, illud quod fit ad productionem

alterius non acquiritur per alterationem sed sc est de virtutibus cum acquirit turperactus& operationes vel delectationes, vel tristitias, igit. Verti a conclusio, ad habitus intellectuales non est per se alteratio, .p-batur duabus rationibus.Prima, ua

habitus ituellectuales, cuiusmodi sunt scientia, sapientia, sunt ad ali- Cquid, igitur. Secunda ratio, illud noacquiritur per motum, quod acquiritur per quietationem Ged sic est de habitibus intellectualibus, igit non

acquiriantur per motum. 1 Inorem,

probat, qi anima in quiete,& residelia,fit sciens, & prudens. EX quo

textu elicitur hςc auctoritas, sectendo, &quiescedo sit anima prudens, & sciens, videmus enim infirmos,&' ebrios no esse aptos ad scientiam propter motu,& turbationem, quam ha

bent. Circa textum.

in omni, motu movens sa simul

cum motu.

QVAERI TvR Utrum ii om ni motu movens sit simul cum mo- to. I Primo arguitur,' non,quia ce tum mouet haec omnia inferiora,& D tamen non est simul cum illis inserioribus, igitur.' secundo sic.Proiiciens mouet proiectum,& non est simul cum proiecto p r totum motu: iNec valet dicere, moueatur ab ali rqua sorina sibi inducta quia omnes tales sor iras viderentur esse eiusdem speciei,&tamen proiecta, diuersis motibus mouerentur, igitur. Te tio sic: Magnes attrahit tertii,& inouetur ad se, & in non est simul cum serro: igitur. Nec valet dicere,q, serrum moueatur ab aliqua forma accidentali inducta ipli serro. Nam vide mus praecise moueri ad magnetem, quod tamen non fieret, igitur. uar . to sic. Obiectum mouet potentiam ut color visu ira, & illud, quod intelligitur intel ectum, sed neutrum est simul cum nroto. Primo, no sensibi-

276쪽

Liber

B sibile, quia sensibile positum supra

sensum non facit sensationem . Etiadicunt piscatores, et est quidam piscis qui vocatur stupor,qui iaci manus piscatoris tSemere, cum tenet, rhetia, di tamen non est simul cum

piscatore, igi tur. I Quinto sic. Ali- sua sortium agunt in distantia, qua in propinqua, ut patet de speculo cocauo,& tamen non est simul cum moto igitur. IIn oppositum est Philosophus in textu. I In cione erunt

tres articuli. Quantum ad primum. Art. . PRi Mo sciendum,lpro de

' mo,' mouere non est aliud, quam

aliquid in alio causare, ita et sicut illud quod caulat, diuersalicatur, Ita dimouere. Nam si causetur motus

s localis in aliquo, ubi, ibi erit mouere localiter,si vero qualitas, ibi erit

mouere motu alterationis. si quantitas, ibi erit mouere motu augmentationis.Etlic patet, cplicui motus diuiditur, ita S. mouere, ita propia tionabi ater poteli dici de moueri. Aliquid enim dr moueri motu locali,aliquid incitu alterationis, de ali-Μouens quid n otii augmentationis& dimiduplex. mitionis. Supponitur ulterius, si duplex cit moves, s. principale,&inifrumentale. Et ad cognoscendum

illa supponitur φ instrumentum P seo. in A. teii capi multiplici ter. Primo modod 3-q vidistinauitur contra causam Pri huic: pon da d suam imam,&uc omnis caula secunda poq6nem test dici causa instrum etalis, sed hoc est multum capere large instrumentum. secundo modo, pro eo, quod

est pars, per quam totum agit, &sic vicit Arist. in secundo de Amma, gr

VII.

organa sensuum,vel aliarum poten atiatum sunt instrumenta per que tum agit,& sic manus dresse initrii mentum,per quod homo leuat lapidem.Tertio modo dicitur instrumetum,causa activa ad aliquam dispositionem primam, & sic qualitates, activae, virtute quarum aliquod agens agit, dicuntur instrimienta, ut

ut caliditas respectu ignis,&graui- 'tas respectu lapidis. Quarto modo, capitur instrumentum pro instrum ζnto artis,cuiusmodi maleus dicitur instrumentum, di de isto potest dici, quod nullam virtutem activa habet respectu effectus, serra enim non habet in se, nisi quantitatem, si uram,& motum localem, de quius Omnibus patet, quod non sunt formae activae. I Ex isto patet, quod tinstrumenta artificialia non sunt sor is maliter activa,sed tantum sunt receptiua cuiusdam effectus prioris ordinati ad effectum ultimum, licui enim baculus non habet virtutem activam expellendi pilam, sed tantum recipit motu a mouente ipsum baculum sic etiam instrumenta artificialia. Et si quis dicat, quare ergo baculus pellit pilam. Respondeo, P saeuius hoc eis, ut duo corpora in ui possι- unde pelis bilia non sint in eodem loco, & se- iit pilam. cundum hoc potest faciliter distingui inter mouens principale, & inurumentale. Vnde homo mouens pilam per baculum,dr n ouis Ivincipale,& baculus instrumentale, &lapis mouens se deorsum dr mouens principale,& grauitas eius instrumetale,& proportionabiliter dicitur in aliis motibu . . sta MDis ligati by Coos e

277쪽

A Sa e vvno sciendum, im Mouens uens,& motum esse simul potest in

ρε sinui dupliciter. Vno modost sint

quoi mri in eodem loco adaequato. Alio modi, intesti do, Psint simul simultate immediagam. tionis. i. t nihil mediet in ter mouens,& inter motum. Tunc ponunt

aliquae propositiones.s Prima, non oportet mouens principale, di m tum G simul simul late loci proprii, idest non oportet, 'sint in eodem loco adaequato, licet aliquando contingat ita,& hoc quando ide est mouens,& mobile. Secunda propostio, mouens principale est simul cumoto, quo ad contactum virtuale,

sed no oportet, ' semper sint simul

quo ad con tactum mathema ticu m.

Vnde duplex est contactus,s virtua dudilta. ii athematichus. I Unde eonia In tactus virtuat is, est quando agens habet virtutem supra passum,quemadmodumqlum, quod movet ista inferiora, est simul cum istis inserioribus simultate contactus virtualis, ct omne agens breuiter est simul cupasso tali simultate. I Sed con tactus

mathematicus, est quando unum tagit aliud , id est quando ultima aliquorum sis ni simul,& se non opor- resil mouens principale, sit semper smul cum moto quoad talem contactum. Secunda propositio, mouens minus principale, seu instrunae

tale t in pluribus est simul eum moto simultate loci proprii, & hoc maximeqn mouens instrumentale est qualitas, ut grauitas lapidis est simul cu lapide moto deorsum. Etiaqualitas, seu impetus mouens pila tra manum proiicientis est simul

eum pila.Et notanter dicitur, ut in C. pluribus:nam quando ignis calefacit aquam ignis est mouens princi palen caliditas instrumentale,&caliditas,quam aqua recipit dicitur mouere ipsam aqua formalitar, sed non effective. Vnde serina,quam recipit mobile di sorrnaliter mouere motum, sed non effectivo, nisi serte. in motibus proiectoriin , sea violentorum. Vnde mobile per illa Drma, quam recipit est in actu serinali tale: ubi prius erat in potentia sorinali. Ideo ex omnibus istis potest concludis non oportet 'l mouen S,& motum siue sit mouens principale, siue instrumentale sit semper sim ut eum

moto,quo ad contactum mathematicum vel quoad simultatem loci proprii sed bene oportet, o sit simul quoad con tactum virtualem. D TER Tio sciendum, ' circa An e m textum incidit talis disticultas. Vtru uςn 'it 'sin mouentibus, & motis sit processus in infinitum. 'Et videtur quod Me in inscmam secundum Aristotelem, sor finitum . tes est productus a Platone,& Plato ab alio homine usque in infinitum, 'uia secundum Aristotelem no estabilis primus homo, ideo ante omanem hominem suit ho.' Pro solutione supponitur, i, Aristoteles sol uni hie vi loqui demouentibu ,& m- . tis corporeis,sed in secundo Meta- physicae uniuersaliter loquitur de olbus ostendendo, g in nul lo genere cause est processus in infinitu IM :Mox etiacundo supponitur, st duplicia sunt q*-

mouentia, quaedam sunt essentialiter subordinata, quorum secudum dependet a primo in mouendori&sunt Diuitigod by Corale

278쪽

E sunt altari is rationis,si sterul neces suam immediosust tibili &etin G

sario requiruntur at mouendum. subiecto apto nato moueri a tali vim Nouo

ciuemadmodii diceremus ' Deus,, tute. Vnde si serrum etat ibi orbicit

soli bonio essem mouoetra subor- lariter causaret abitantum, 'uamu

dinat .Et de istis G,σm talibusnin posset illam qualitate in foro aquai ui, uiat, est processus in irrinuum sed deue', moueretur serrum. Vnde stramen, aniendum est ad unum primum mo vel sestuca non est nata moueri aminens,quod movet, An moueturi si virtute deo non mouetur acim ab alio. Alia sunt accidentaliter subn gnete, dato, P strame esset interma, ordinara quorum secu dum noder metem&serru. I Similiter diceret ipendet aptimo in mouedo licet post deilupore qui etiam quanda quasia dependere in esse neq; requirituri litate ni orbiculariter multiplicat in is multas eorum ad movendit, neq;, medio, i natum est illam. recipere rs findat aeruis rationis quemadmo-r& in subiecto, ut natum est mouet, dum diceremit pater, de lilius S mi, a tali qualitate . Vnde manus isse iis iis bene poteli esse processus in in i toris a tali qualitate mouetiar sed nos nitum sicut probat ratio. Et aduer- moueti irreti, eos, no riatu est molle, quod ratio ipsius Aristo.& etiam ueri a talxqualitate. Et aduerte, finiens eius vult habere,q, impossibi- ut dicit Commentator, li magnes

ie est esse infinita mouentia corporeaivngeretur oleo cessaret eius attra-

t patet intuenti rationem, quia di- ctio 'nia aboleo impediretur ne vir sticit,u, Oporteret apgregatum ex Om- tus eius diffundaturit per hocsiis. nibus illis mouentibus esse infim- uuntur argutiaenta .quaestionis.' Et nium,& per consequens motum esse siquis quaerat unde vemat in aliqua i ' μ' infinitum. J Et liquis dicat, si sua moedo agens sortius agitan distans, quia c0nNuderet de mouentibus accide i in non distansRespondetur probaQtaliter subordinatis. si essem infi--biliter, psorie hoc cit peraceidens; et nita ino uentra accideiualiter labor et ut sol magis calefacit partes aeris, qiit dinatae itatu aegrega tum ex iplis es , sunt circa terram, vel circa aliquem a set infinita. Poteit daci ad hoc susti- parietem, qui faciat ali ulparimae an do Aristotelem qi ipse no coceserem S hoc est propter reflectionem rarsisset illa posse conpregari vel conci--diorum a terra vel ab aliquo allo corinuari. d Iinu est, vel posset etiam di- l pore etiam speculum cincauu circa ci, a sua latio non demon irat, sed: r cem m sumn magis calxtitit, qua solum si quaedam persuasum tin circa alia, partes et o Titarit inato Q A li r o . sere una, q, alia disiunio radiorum rest cxurumi quam hi titit' ficult. est, quo mannes ta ralat i ser i prope partes extrema leS. Et eX om- na Q. virum coietali tui quali ambus litis pale quom olo intelligi, i ue ui ferro per quare, moueatur set tur,s omnem ens est si ut cum iri i is N pmbabilicer i magnes t moro. Neni est simul, vel sm coma - o: salvet multiplicat vimure liboninai cmaticu si mouea: movena

279쪽

A primo ipsum motu, vel secundu ta

ctum virtualem, si non moueat per se primo. Et haec deprimo articulo. Quantum ad secundum. Art. I. Duar TA TvR primo:Utrum

ista propolitio sit vera omne qd mo e qu d uetur ab alio mouetur. Pro cuius divi an Ve Mutione supponitur, τ ly primo, ra. potest capi dupliciter. Uno modo, ut ide est,' secundu se totu, seu secundum quamlibet partem, & ut Orponitur ei, quod est secundum partem, quemadmodum capiebat Philosophus primo in s. Phycubi dicit, aliquid tripliciter mouetur' Similiter in 6. & 8. huius , ubi dicit, quod quicquid mouetur primo in

tempore, mouetur in qualibet parte temporis.Alio modo accipitur, ut

dicit causalitate praecisam, seu adq-s quationem, quemadmodum capit Arist. in i .Posteriorii,cu dicit,u, pas. a so primo couenit suo subiecto, primo,idest adaequate. Hoc supposito, dico, ui ratio Ari ilo. bene probat, P nultu corpus mouetur a seipso prismo illa duplici primitate, qa si in ueretur a seipso primo, id est secudusi totu seu quamlibet parte,tuc m tus inest cuilibet parti eius. Quod Etet, hia moueri hoc modo est pas

homogenea,passio aut homogenea non inest alicui toti primo hae primitato, nisi insit cuilibet parti eius. Ex quo sequitur, , si totu moueatur primo, idest secundu quamlibet partem, si pars quiescat, totu. quiescit,sed secunda primi tas no remouetur ab aliquo toto Ipter hoc, P remouetur ab aliquo, quod non

est ipsum,nec propter hoc,quod remouetur ab aliquo,quod est aliquid Ceius, ideo si aliquod totu moveatur hac primitate, non quiescit ad quie, tem partis. Ex quo patet,l implicae contradictione aliquod totu moveri primo hac duplici pumitate, scilI- , cet primitate adaequationis, & tota- 'litatis, licet aliquid posset moueri liprsci se aliqua primitate Heipso,sicut graue mouetur a seipso primo secundu prima primitate, quia secudii quamlibet sui parte mouetur. Et cuilibet parti copetit moueri, licet non primo, sed in quantu pars est in toto, vult ergo Arist. pro tota resolutione, 93 omne, quod mouetur per

se primo hae duplici primitate, ab alio mouetur, immo impossibile est quod aliquid tali duplici primitate ν moueatur et ideo habetur ista propositio vera. Nihil mouetur a Dseipso primo tali duplici primi

tate .

DuBITAT va secundo.Vtrii An ad ad qualitates primae speciei si per qualita se alteratio Et videtur, quod se tς prima quia Aristo. probans, quod ad qua- ieςςleis e litatem sit per se motus, probat, quod in ipsa est contrarietas, sed in qualitatibus primae speciei est contrarietas: igitur, eum habitus morales contrarientur ad inuicem,puta liberalitas, & illiberalitas: igi tur. Item ista est perseia, san tio est ad sanitatem: ergo motus est per se ad qualitatem: cum sanatio sit motus. Ite s ad tales qualitates no esset per se alteratio, hoc maxime esset,quia sunt ad aliquid, ut videtur probare Aristo. sed hoc non quia sunt qualitate, e igitur.

280쪽

3 et r

E sIn oppositu est Arist. in textu. Proculus solutione supponitur primo,s posset dici, in Arm. ibi non loquitur secundu sua propria opinione: sed secundu opinione Platonis. Et sebi th h Videtur approbare Commenta nil ἰq xor in eodem passu,& et videtur, lis. in Σ . sanctus Augustinus imponat talem arg.in so- opinion in Platoni, ideo videtur, lluti iecun merit opinio Platonis,& no Aristo - . i. - ' telis. Dicitur tamen, tr aliter potest dici,puta, haec fuerit opinio Aristot. ipse hoc dicit, eo u, ad nulla sormam eii per se motus, vel mutatio,nisi talis sorina propria acquistione possit acquiri. & ideo ad nulla formam eli per se alteratio vel mo-' tus, quae solum acquiritur per alia acqui lita, luemadmodii dictum etide relationibus, &quia ill aequalitas tes primae speciei, sicut sunt habutus, non acquiriatur nisi aliqua alia prius acquirantur, ut san itas non est terminus proprius alicuius altera---:ι tionis, sed aliqua alia alteratio ad

aliquem gradu calidi vel frigidi, S

tunc si comitaensuratum alios quali

tur' ipse no conce mit ad tales qualitates esse per se alte .itionem, eo vnon cedat alterationem cse ad aliquam qualitate, nisi quae poteti primo acquiri, licui ipse non tantia per accideia equitur ad formam inductam, licti relatio, sed eius inductio necessario sequitur indoctione a 'i- cuius formae prioris,sed sic est v, isti habitus sequuntur ad productione actuu& operationum, igitur: Et sic ad nullam scientiam vel considerationem eii per se alteratio tin media

ta in tali ordine, tanu primo alte- Granti,quod quide primum alterans est obiectum,quod non primo causa cientii nec cosiderationem, sed sensationem S species sensibiles: ideo testat soluere rationes. s Ad , prima conceditur 9, eli bene contrarietas, sed hoc non sussicit, sed requiritur ut in inceptione eius no necessario requiratur alterius alteratio. Adsecudam dicitur .s, no sequitur, sicut non sequitur omnis homo est per se animai,albu est homo: ergo album est per se animal. 'Adaliana dr u, tales termini sunt bene relativa secundum dici, quod sorte sufficit ad Atiliotelem. Dun i r A Tvst tertio. Vtrii cu An fodii libet semiae intensibilis sit dare ins intereprimum intensum. Respodetur bre C uiter supponedo quid sit primuin- tensu in. Vnde primu intensum est mum in instans,in quo verum est dicere haec tentum. forma nunc primo est intesa in hoc Hsubiecto, vel hoc subiectu nunc primo lactu est magis in tensum. Hoc suppolito ponuntur aliquae propolitiones. ill 'rima: non in qualibet intensione eli dare primum intensum esse, patet: quia videmus P aliqua pars acris rem illa continue lucida, sit magis lucida ad continuam ap-δximatione corporis luminosi, sed in tali intenson e continua i mpossibile est dare primu intensum esse,sicu tim possibile est dare nuc primo illud, in quo corpus luminosum fa-etu est magis propinquit huic parti aeris. η Secunda prostolitio, non in qualibet rem i ssione est dare primuremissum esse: quia videmus taliqua

SEARCH

MENU NAVIGATION