장음표시 사용
791쪽
A nos nulla amnitate coniunctos. Vn- clinet nos ad medium,& illa voca- C deest notandum, quod aliqua vim tur iustitia particularis. Exemplutus potest esse ad alienos dupliciter. de excessu, ut siquis bona alterius in s. procurative alio modo viaue a. uito domino velit usurparo nul - Procuratine, siue finaliter, quod iam faciens illi de suis bonis recomidem est,quia dirigit opus suum ad pensationena. Exemplum de deae alienum bonum procurandum, fal- ctum, ut vituperium est,& seruit Mandum,& augendum. Et sic penes pati iniuriam potenti eam bene re- illum modum ad alienos non sumi pellere. IEt,m ista iustitia particulitur aliqua virtus specialis', ideo non ris sit virtus distincta ab altis. Patet simitur iustitia,quae sit aliqua vir- quia continstit peccare contra' imrus specialis. Quod probatur, quia non peccando conora alias, etia cona proprietate', quae conuenit Omni tingit peccare contra alias non pe virtuti non sumitur aliqua specialis cando contra ipsam, igitur. Exemvirtus, sed operari ad bonum alteri ' plum,ut siquis rapuerit alienum imaugendum,conseruandum,& pro- uito domino, S praeter legem iplei curandum conuenit omni virtuti, vituperatur,&di iniustus Speriuquia omni virtuti conuenit operari dicem cogitur restituendum laqui ad commune bonum, sed operando male acceptu. Et notum El, 9, istud ad commune bonum , operatur ad peccatum non est contra sortitudi- estos inquantum non sunt ex nobis nem,qus est circa pericula bellica, D nec nostras, sed etia ex alienis. IVn nec contra temperantiam. Et si di- de secundum hoc, teli operari ad cas,quomodo distinguetur ista iu- com mune bonum augendum,con- stitia particularis a militia legali. seruandum,& procurandum, sumit Dico, i sicut aliae virtutes se habent legalis iustitia, quae est vera virtus, adi uilitiain, legalem, ita illa initi- ideo non est dili incta ab aliis, sed dr, tia particularis. Notum est, uicit a-ὲ tota virtus,quia quaelibet virtus po lia rosipalis ipsius iustitiae particulatest dici iustitia legalis inquantum ris,&legalis: nam alia ei tratiocilen inclinat ad bonum commune auge di ad alterum procurando ei boni , dum, procurandum, vel seruadum. & utendo bono eius, quod inuenis Alio modo virtus dresse circa al tur iniustitia particulari. terum v siue, quia opere sui utitur SECvNDo sciendum est, φ in si iusti bono alieno sibi vel aliis procurado cidit alia dissiculta . Vtru in tu ili- sine S sic circa alterum est vera virtus, tia est praeclarissima virtutum. Pro ς' f. specialis,qus inclinat ad utendum, cuius solutione est aduertendum, Tis 'vel non utendum bonis alienis, se- u, ut dicit Arist.in tex. Illa virtus dicundum si non oportet. Et quia citur maxime persecta, qua habens circa talia contingit esse excessus, ct virtuo seseliet ad se, & ad alterum. .
desectus vituperabiles, ideo con- Vnde dissicultas potest intelligi de fruum est, ut ut illa virtus, quae in- . iustitia tam legali, qua particulari.
792쪽
E Et de iustitia legali ponitur talis propositio. IIustitia legalis est praesarissima virtutum. I Primo, quia Vr se habere ad alias virtutes, sicut Ῥ- tum ad partes, modo totum est persectius suis partibus.' Sed dubium
est.Vtrum habens tantum una vir
tutem specialem dicatur simpliciter Virtuosus. I Pro cuius declaratione supponitur,q, virtus specialis potest capi dupliciter. Uno modo prout
existit sine aliis,& sic dico, r non est possibile,vel saltem est multum dinficile hominem bene se habere. & firme per unam virtutem, quia non potest pastione aliarum virtutum temperare.Eria in proprio actu impeditur passionibus aliarum virtutum. Alio modo prout conexa est cum aliis virtutibus.Et sic certe dico, PF ipsa est tunc persectior, quia tuc magis potest in actum suum , quam ante, ideo habet actum suum magis intensum , cum non impediatur per pactiones aliarum virtutum. I Dico
Vlterius, y militia legalis elt persectior, quia inclinat habentem ad bene se habendum ad se, & ad alteruquod, di melle eis, ideo dicitur prae clarissima. I sed de iustitia particulari dubiitin ell, dicunt enim aliqui, ut sortitudo est perfectissima, quia eli in actum dissiciliorem .Etiam potest regulare fortiorem impetu , alii dicunt oppositum propter conside- ... rationes quas facit Aristo. in tertio. Topicorum: nam'melius est, quod bonum in omni tempore, quam Peli bona aliquo tempore it Pro concordia tamen en aduertendum ,
Vna virtus potest diei melitis alia du
pliciter.Vno modo secundum seip- Giana,& licvr,' sortitudo dicatur esse inelior,quam iustitia. I Alio moinordine ad alia, in quibus ipse pro de ii nobi ,& aliis, S sic ius ilia dresse persectior. Et p ista,& illa,que
dicta sunt in primo notabili, patet quid sit dicendum ad rones, notum eis, iustitia legalis non et 'virtus, distincta ab aliis, dixerunt tame aliqui,linino erat, &dicebant, Pilla virtus & per et quis inclinabatur adbii se hii dum circa bonum commu
ne seu circa bonum communitatis,
erat iustitis legalis quod salsuni est, quaa hoc per i ullitiam particularem
nt. I deo ponitur. CONCLvs Io responsalis rLicet iustitia legalis una virtus specialis esse non videatur iustitia, tamen particularis una virtus specia- Hlis ab alii; di tincta esse dicitur. Quae conclutio relinquitur proba ta in notabilibus.
E IVS autemsecudum partem iustitialis secundum ipjam iusti, quidem una Hispecies ,quae
in distributionibus honoris, Ppecuniarum, vel aliarum quaecuque partibilia communicatibus urbanitate, in his enim, Ninae- . quale eLI habere,is aequale ait
rum ab altera, sec. en i seia dictributiva, ct eoimmutuitia digerant θecie. Qv A et Tuit Virum iustitia diu tibiit tua , S communicativa sint diuersi species.sArguitur pri
793쪽
A mo,' non, quia non videntur dirulare nil sicut multum,& unum, igitur. I Arguitur secundo sic, Iustitia
haberi crua e bona,communia, ergo no debet diltribue e. & per con-1equens nulla videtiit esse iustitia distributiva. In oppositu est Aristoteles in textu. Pro cuius declaratione. PRIMO sciendu est, ci, de hac quaestione multae sueriit opinione sed omnibus relictis videtur probabiliter dici, ci iustitia distributiva,
S commutatura non sunt diuersae species iustitiae particularis, quia appetitus secundu eandem rationem, S eundem morem afficitur circa distribui bilia,& commutat tua. Et si dicas cotra, quia princeps intulie distribuens inagri peccat,quam in- Bitille commutas. Rndetur, si licet inagis peccet, quia infidelis est toti communitati,& illis in speciali quibus distribuit, non in ex tali: moti-- peccat plus unus si alter,sed ambo peccant ex affcctione appl ican d si vel retinendi sibi aut suis, quod debitum est alii,velastis. ' Vnde licet
alitet peccent iur,& raptor, in contra eandem virtutem peccant, & nooporter,' si peccata sint plura, virtutes sint plures.qEt si itersi dicas, distribuere solum pertinet ad princirem. Respondetur,quod illud estialium , in m O singillares personae aliquando intensae diitribuunt, iis cui aliqui mercatores'. qui pecunia
suam simul exponunt,& postea ali- . quod lucrem, distribuunt si Et di
diuisiones iustitiae sunt secundum C
diuersos modos aequandi ludi u dano, vel danum lucro. Punitiva. n. aequat damnum lucro. Praenalati-uaeconuersia. Distributiva squalsecundu proportionem geometrica. Et commutativa secundum: aristhmeticam. I Et aduerte, or iustitia non saluat bona communia nisi, ut eis possint uti illi dς communitate, is do& distribui 1llis,qui pro communiatate laborauerunt,aliter nulli vellet
S E C v N D o sciedum est,' di ficultas est, ex parre cuius sumit distinctio iustitiae particularis ab aliis virtutibus.Rndetur per aliquas propositiones.-Prima propontio noque unitas vitutu neque distinctio sumiturex unitate,vel distinctione se .
oblectoru exteriorum considerat Drum secundu suas substantias, & rationes proprias, quia temperatia est circa mulieres,circa pulmenta, ct ca vina, quae sunt genere distincta. similiter iusima particularis circa oues, ues,& sic de aliis, & in teperatig est una virtus,& et iustitia particularis.qSecunda propO. Diiii ctio virtutu vel unitas non est sumeda ex distinctione operationu sumpta rufm suas substantias, quia ea de operatio M substantia pol esse inruersaria virtutu , ut ire ad eccletia ad inimicos repellcilos, erit fori tudinis, S ad sugietas carnales delectationes temperiuriis Tertia propositio,. probabile est virtutes sumeres uani distinctionem , vel um-tatem ex unitate , ves distinctu me passionum. Patet , quia variUS n
794쪽
E videtur propter aliud in appetitu, sis apsti tus subijciat rationi, & propte,& delectabiliter obedit ei, unde magis trahitur, qui magis passionatur. t Ideo virtutes non videtur pomi communiter in appetitu nisi ad moderandu m passiones, ut sertiti do ad moderandum timores, adiuilitia ad moderandum affectiones.
obiectio 'Et si dicas sequeret, o iustitia par
ticularis no esse una virtus, quia est Erea multas passiones, Puta amore,
odium: Unde amor, Sodituri per .Hertunt iudicium.Similiter ira,& ti nor delectabile triste affectio lucri. Respondetur,' iustitia non respicit principaliter , & directe nisi una - passionem, scilicet assedi ionem qua . habemus ad nosipsos, S ad amnes
F nostros m habitudinc ad extraneos, id per hanc enim inclinamur ad applicandum nobis,& nostris bona aliena & hanc moderat tu it illa quae nopermittit accipere rem alienam nisi 1icut de iure eli aecipienda, verum est tamen , quod alie passiones possunt nos di sponere ad hoc: quod illa passio insurgatis Et per hoc patet auid sit direndum ad rationes, di-
una est enim quomodo' virtutes
non distinguuntur principalitet nisi ex parte pastionum. :' Multi tamen
dicunt, quod ex parte oblectorum, quod videtur esse inultum probabi
CONCLvs Io responsalis: Iustitia particularis , dcelsami Ualiseit praeclarissima virtutum, di iustitia distributiva, comutat tua dilespecies rusticiae no vident esse, ut d . Datum est in primo notabili. l . I. n iam irimi - Maeciant pripter lucrum os an ara luxuriosius dicendus.
Qv AERI Turi Vtrum mechas proprer lucrum sit auarus , vel
luxuriosus .s Arguitur primo, si sit luxuriolas, quia luxuria est illud, quod primo ibi committitur, ergo talis est luxuriosus. Arguitur secundo sicaalis primo vult luxuriari, igitur. In oppostum videntur esse mo
Pκ tuo sciend sim aliquis p test duplex luxuriari. spropter delectatione tactus, & talis dr luxuri sus. Alio modo propter lucrum, ocnon υ delectatione tactus, ct sic ille drauarus, licet in ille accessorie peccet secunda luxuriam. Suppo- Post du-nitur ulterius, i, cuiuslibet virtutis plicii duplices sunt operationes. s. iterio, si ' δ' res quae dicuntur operaciones principaliores δε exteriores, q sunt minus principales. 'Tunc ponitur i di, conclusio: Ille ite maechas praeci- .sep p lucru,d rese auarus.Patet . qaille est principaliter auarus cuius electiones finales spectat pse ad auaritia, de non ad luxuriam, sed tales operationes sunt huius, quia positu est,' iste maechatur py lucrii. vn si
velimus cosnoscere qualiter operationes sint vitiosae, videamus ad qdsun inisectiones nostrae, si ad delectationes tactus sunt operationes luxuriosae si ad lucru, sunt operationes auaritiae,un virtutes inclinat ad operaticines cos Onas rectaemni,vitia ad vitia, Sad passiones suas M appetitu sensitiuu, ideo nos indigemus virtutibus propter duo. s. ad moderan- dum
795쪽
A dum passiones, εc ad praeseruanduappetitum ab impetu passionii. JEt nota, quod iste modus vr esse m diis Buridani & aliquoru aliorum, qui dicunt,u, actus,& habitus specificatur fine. Dicunt in aliqui aliter puta illi, qui dicunt, P circunis stantis sunt partes obiectorum, dicunt. n.s, habitus, & actus specificatur fine inadaequate, licet non adl- quate. Et iiii dicunt duo. Primo, g non oportet, ' ubicunque est idenis,st ibi sit idem habitus, sed biivbicunque est alius,& alius finis,ibi est alius,& alius habitus secundum speciem, maxime de actibus vel habitibus per se bonis, vel pse malis, cuiusmodi sunt actus voluntatis,&ideo dicerent,re ille, qui vult fornicari re lucrum non eli simpliciter B auarus,nee luxuriosus, sed mixtus. IEt similiter dicatur de aliis &hoc magis alias videbitur. I Adueri e vlterius ,s virtus no solii tollit, vel reprimit inclinationem vitiosam, sed ponit habitu positiuu contruiu inclinationi: idco per temperantia non solum non volumus mechari,sed et volumus non mechari, ideo qualitercuq; homo mschetur semper ecat contra temperatiam, ideo in illo casu cst contra temperantiam. . An eurn S E C v N D o sciendum, ut talis iustitia insurgit dissicultas: Virum cum iu-set lu- stitia possit esse lucrum Et Vr, ε μ ' sc,quia iusta commutatio aliquan do est cum lucro. Pro solutione est aduertendit,q, incru dr omne illud quo aliquis per aliquam operationem habet plus in bono, vel minus In malo,qua ante haberet. Sed
damnum dicitur quo aliquis per ali Cquam actionem minus habet in bono, & plus in malo. Et aduerte, Paliquando malu in comparatione dicitur bonu,puta minus malu inco- paratione ad maius malit. JAduer te etiam, damnum , dc lucrum se
cundum, quod pertinent ad iustitia non solum accipiuntur secundu .rei veritatem, sed etiam secundum existimationem.Vnde licet ille,qui aliuinterscit non acquis uerit sibi verubonum, tamen bene secundum existimationem.' Vlterius est aduertudum,quod distributiones, & commutationes sunt, duplices , scilicet voluntaris,& inuoluntarit. Volutariae, quando viriq; parti placet fieri commutatio,& etiam modus c
mutandi cum aliis circunilantiis, de Dnon fraude oculiata. Inuolunta ris dicuntur per contrarium. Et aduerth,quod in voluntariis comutationibus, nullum accidit lucrum aut damnum contra iustitiam, dummodo nUllus ponat in precium c ius non est dominus, quod dicitur proptet usuras, de quod illarum lex permittat fieri permutationem,quiano licet viros commutare suas uxores. Et illis obseruatis si lucria, Sc danum accidant non est contra iustitiam, immo tunc est vera mercat ra secundum,quod utraque pars accipit,quod magis est utile libi. Aduerte ultra , quod commutationes
propriae non possunt fieri cu pueris aut satvis,quia circunstantiae requisitenoret ipsis euideter ossedi ideo cu ipsis non possunt feri commutationes voluntariae nisi vocato tuto Aaa a re
796쪽
v res habuerint,qui sit tan si possessor
eorum,& pro eis volens.' Et si dicas aliqn cognoscuntur illae circunilantiae,& commutationes sunt v luntariae,& in accidit damnum contra iustitiam, ut si tu dares pincuratori meo unum par caligarum, &ipse notis Oibus circunstaths,pP quas dabit tibi pro decem, de quo posset habere viginti,videtur esse ibi iniusta commutatio. Rndetur, Pprocurator meus est iniustus, quia capit lucrum de meo me mutto,alter etiafraudulenter agit , & iniuste pro quanto procurat iniustum mihi fieri.i Et per ista, ct ea, quq dicta sunt in principio patet quid sit dicendii
ad rones.' Vnde nota,' licet actus per se boni, vel mali specificentur fine siue adaequate, sue madaequatae F Vt visum est tamen actus, qui non sunt per se boni, vel mali, sicut actus exteriores non specificantur fine, nec totaliter, nec partialiter. D
Nam ambulatio ad eces etiam propter Deum est eiusdem Ipeciei cum
ambulatione ad ecclesia propter vana gloria. Pate quia eade ambula tio continuatiua potest pcrino serira Deli, de postea propter vana gloria. Unde finis bonus de malo abii
aliquando facit boriu, N ali in no. iExeptu pruni t si im primo ambulationi, M. dam Pp vana aloriam,&post mute illa circuilantia, piita Ravadam PDDeunt, illa circi ni amia iacit de actu malo bonum Exem- plum secudi, ut si vadam ad ecclesia ioco tri, & aliquibus finibus indebitis propter solam mixtationem finis actus non erit.bonus. Etia sinis
malus, facit malum actum de bono, G& aliquando non, ut si ego vadam ad ecclesiam propter vanam gloria& mutem in aliam circunstantiam malam, puta propter auaritiam,propter hoc no mutabitur actus bonus
in malum, & hoc est quod dicitur
communiter ' idem actus extetior potest esse bonus & malus successiuae. Ideo ponitur. Co MCetvs Io responsalix.
Quod mechans propter lucrum dFeste auarus, licet etiam dicatur luxuriossis, ut patet in primo notabili.
in A ER I T v a sine argumen Hiis quid dicendum est de commutationibus & distributionibus inu luntariis. Proculus solutione. - ἰPRI MO sciendum est, P .plus debito S minus debito incommutationibus inuoluntariis sunt lucru& damnum mi ulta. Et si dicassisit aliquis qui distribuat pecuniam Platoni debitam S sorti,in secundit minus debito,&rn inde nullii luerum accipiat,quid iuris φ Rndeture sit distribuens hoc saciat, Sino Pignoratia, hoc erit py esse affinem .i magis viai, qalteri: qa aut amni nostro ac Fidimus in ordine ad extraneos tanqua nobisipsis acqlis ille reputi mihi qVnoes illum accusant de iniusto 'ira in bonis commutan dis vel distribuendis capit plus debito vel am. M S minus debito relinut alteri iploiuit a. Ex quo sequi tui
797쪽
A plus debito & minus debito sunt iniusta & hoc ex parte iacietis,& parietis. i.recipietis, S ita i operatione iusta sunt duo iusta. Unu ex parte sa- cientis, alterum ex parte patientis, quorum nullum est plus debito neque minus debito. Et aduerteqnque quilibet commutantium potesse iaciens,& etiam qnq; patiens, ut si aliqus tribuat alteri donum,& alius tribuat isti solui a res tunc uterque est iaciens & patiens. Ex
quo sequitii illud quod neq; plus
est neq; minus est medium pluris&minoris in his in quibus natum est tae plus & minus,& sic patet w utruque illorum, puta, sacietis S recipietis est medium duorum iniustori splus debito&minus. Et siquis inta stet quomodo est v, duorum extre- morum sunt plura media. Rndeturgi non eli in conueniens in duobus lubiectis inuenire duo susca quoruquodlibet est medium albi,& nigri, mr respectu distribuetis piat ee auo
extrema & et respectu recipientis. S E c v x D O iciendum est, , viatiua, & circa textum incidit talis dissicultas distributi utrum iustitia distributiva,& com-nm αε mut/tiua habeant idem mediu. Prodium. cuius declaratiqne est aduertendum m illorum quae distribuuntur quaedam solum dii tribuuntur pcr.mO-
dum puri & liberalis doni quae, cdistributio posset sibi iuste retinereti circa illum modum i ullitia nori habet locum neque iniustitia, sed liberalitas. Alia sunt qui sunt digna distribui,sed non omnibus, sed certis personis, ut beneficia,& delitis dicitur quod distributor iuste
distribui t si iustis & dignis, siue ido Ci
neis, in iuste si indigniς,sue illi sint
de ais iunitate,siue non, unde indi- .stributione beneficiorum no debet respici genus, vel ordo amnitatis, &, naturae,sed genus idonestatis. Et is dicas contra, quia si detur beneficium indigno,nulli fit iniuria, igitur. Respondetur u licet talis nulli personae speciali faciat iniuriam, tamen communitati facit iniuriam,&ideo de iniuria potest contra eum gere,coin munitas.' Alia sunt quae sunt etiam debita distribui certis personis, ut bona communia alicuius, communitatis, S illa proprie pertianent ad iustitiam & i multitiam. Et aduerte ii, distributor fit iniustus tribus modis. I Primo si retineat fibi illud quod distribuere tenetur.-Meundosi tantum distribuit non in D
quibus debitu est distribuere. I rextiosi totum distribuat qui huius debitum est distribuere, tame uni plus debito,& alteri minus debito. IVnde sicut se habent illi, quibus debet fieri distributio, in quantitate meritorum,ita se debet habere distributor illis quibus distribuuntur in quilitate pretii,& hoc secundum acta secundum quem sunt meliores, ut militi non secudum bonitatem moris,sed secundum bonitatem militiae, id est si militibus debeat fieri distributio ratione militiae ἰnon debet aspici bonitas moris, sed bonitas militiae. Et si ita no fiat distributiones erut pugnet,& accusariones Pp in iustitia, puta sit quales inqqualia, velint quales aequalia habeant. Ex quo sequitur u disserentia est inter Aa a 3 nae-
798쪽
4edium iustitit distributivae,&c mutatiuae. INam medium iustitiae distributivae attenditur psnesilierita personarum. I Sed medium iustitiae commutatiuae pines aequalitate rerum. Disserunt etiam, quia medium tultitiae commutatiue attenditur secundum proportionem geo metricam. Unde in proportione arithmetica seruatur aequalitas excessus, sed in proportio geometri ea, iatur aequalitas oroportionis .Ex omnibus istis siqnitur. Co Metus Io responsalis.Commutationes voluntariae, &inuoluntariae disserunt in pluribus, ut visum est in primo notabili.
autem his manifestum, quoniaF tufra operatio medium eli eius, quod en iniustum facere, o in iustum pati, hoc quidem. n. plus
habere . hoc autem minus est,ru
stula autem medietas ea non secundum eundem modum predictis virturibus oc.
QE A s R i T v R Utrum iustitia sit medium duarum militiarum. ' Et arguitur quod sic, quia v irtus stat in medio duarum militiarum,i-itur. I A iguitur secundo lic.Iustitia videto esse medium inter ina sis debitum, & minus debitum , eu0- s ii oppositum videntur ense multi morales . Pro cuius 2-lution .Par Mo sciendum est, ' pro G
declaratione ponuntur aliquae pro- Propo positiones. Prima iustitia est meia De negodium inter habitus cotrarios. Patet, . quia ex operationibus generatur hi bitus, S ex talibus operationibus generatur talis habitus, ideo ex operationibus extremis generantur habitus intremi,& ex mediis medius, modo iustitia est habitus ex opera tionibus mediis inter operationes,
oppositas, igitur.Vnde ex iustis operationibus generatur iustitia, S ex iniussus quae sunt duae, splus accipere de debito, S minus dare de debito generatur habitus iniustus,modo notum est , ex talibus vel talibus operationibus g-neratur tales vel tales habitus in elinantes ad consimiles operationes, igitur. Vnde
ex hoc quod est plus accipere sibi,&minus alteri tribuere generat unus
habitus qui inclinat ad magis sibi aecipiendum & minus alteri dadum. Et ex hoc quod est minus dare sibi & plus alteri,& de debito generat unus habitus inclinans ad minus sibi accipiendum, Sc alteri plus tribe dum. Et notum est et ille habitus opponitur extreme ipii iustitiae, & inter istos habitus dicitur esse iustitia, que inclinat ad operationes medias inter operationes ad , quas inclinat illi habitus. dequaliter de debito amnibus, quam extranei, dicitur ess,iustus. η Secunda propositio,ambo illi habitus sunt quaedam vitia,
seu malitiae, quod potest ostedi per
passiones. Non potest esse nimia aia sectio ad bona aliena. Etiam contingit habere nimis remissam affecti
799쪽
A nem ad illa bona extranea. I Unde
multa inco uenientia possunt ex hoc accidere,puta desectus subitantiae, Setiam dare occasionem iniustificandi notum est enim'circa assectionem bonorum aliorum posimus deficere & in superabundando& indeficiendo.Et nota dicunt aliqui ' extremum iustitiae in superabundando vocat iniustitia,sed indeficiendo non habet nomen impositum eo uian pauci stimis inuenitur. Tertia propositio, medium iustitiae sumendum est secundum rationem,& non quoad nos. Quod probatur per communem dissinitione virtutis,patet etiam, quia aliquado pro uno sexterio frumenti habebis decem calceos,& aliquando non, igitur non sumitur medium quoad re;
i k quia semper idem maneret. s Item
notu eis,u, in iustitia oportet primo
exilii mere valorem rerum commutandarum & rerum distribuendaru& meritorum pro quibus distribu tio est iacienda. Sed ista existimatio
non sit secundum naturam rerum,
sed quoad nos & indigentia humanam .s Et nota ui medium iustitit attenditur secundu s ipsa eli ad alterum distributiva vel commutatiua bonorum, quod medium attenditur secundum aequalitatem valoris rerum , vel secundum proporti
nem valoris rerum ad valorem meritorum.
Si iustu. S scvuno sciendum , est si .sit,' ',' dissicultas est,utrum iustum & quale contra palsum sint idem. I Procuidem. ius declarationesnpponitur,l in .p
polito per pati nihil aliud intelligi
mus quam recipere damnunt, vel Clucrum. Et per facere intelligimus in serre damnum,uel lucrum. Tunc dicitur Paequale contra passum p
test intelligi dupliciter. 1 Uno m do comparado passionem ad passi
nem,ut quantum aliquis recipiat lucri vel damni tantum alter recipiat. Alio modo comparando passionem unius in lucro ad passione eius in damno,ut quantum damnum recipit tantum lucrum recipier,Vnde in distributionibus duplex habi ,
tatis ad illos, quibus debet fieri distributio, & secundum illam pr
priae est commutatio,quia communitas non tribuit nisi quia ab his accepit. I Alia est eorum in quos debet fieri dillibutio ad inuicem & ibi propris est distributio, sed etiam bene secundum istam contrapasum, non habet locum,quia corra passiim supponit ante factum vel ante passu modo nullus in altera ante egit vel ab altero passus est, ideo tunc ponitur talis propositio, cotra passum no habet locum in iustitia distributiva. Pro iustitia commutativa ponuntur ne iusti. aliquae conclusiones. I Prima, iustu ita eo munon semper si e quale contrapassum lativa. ad aequalitatem quantitatis rerum spatet in voluntariis, quiapercutiens principem vel primo alterum percutiens , non debet solum percuti aequali percusione, neque aequaliter puniri, nec furtius rem tua accipies, debet eam restituere solum, sed ultra puniri. Patet etiam,quia aequalitas quantitatis non potest obseruari inter ea, quae non sunt secundum Aa a 4 quan
800쪽
n ouamitate iam insurabilia. lud iustum inuenitur ubi commutabilia non sunt comesurabilia sna utitate vili grauarum actiones dentur pro pro pecunia data. t Alia coclusio iu- ibim aliqn fit per aequale c5tra pansunt, sed raro eli illa coci u lio pleuidenter probari si cosideremus lingulas spes commutationem. Un Arili. enumerat multas spes commutationis voluntaris. svend itione,emptione, mutatione, fideiussionem,uium deponem conductione&e. rertia coelutio, tuitu fit per squale cotrapassum aequalitate proportionis ad aliqua mensura s existimari pi valor rerum commutabili is,patet quiam talib. non oportet unu in doliu vini dare pro uno pares tutariti, Oportet ergo existimare tum dolium vi Fim valet,& calciamen ta,& tunc commutare proportionabiliter ad inuice& hqc vocatur aequalitas proportionit ad mesuram valoris. Est ad uertendum P valor ruattendit scam indigentia humana, ut possibile est φ dans decem libras est multum diues be indiget honore, io unus ho- . . nor est sibi rnelior, ι sint decu libre. E t ex illis & dictis 1 primo notabili,
patet quid dicedu ad rones. I sed p
commutationi b. inuolutariis est notanduin i qui alteris pler eius volutatem danificat ipse dupliciter iniustis eat filium Se in communitatem.' Primo, qa ille est ps coitatis.Secto, va contra lege coitatis facit. I Tertio quia dat natium exemptu. I an tu ad prinaci iniustificationem. Oportet existimare nocumentum ille pansus eii ad lucrum tanti valoris resti
tuere. Non. n.sumes 3 tantum danum patiatur, unde si quis cobusserit domum meam non essiet mihi sactatum cietis recompelatio, P domus sua comburetur,quia nihil lu- cri inde habere. Et sic pater P aequa te contra passum debet attendi comparando passionem in lucro ad Dia, floriem in damno,& non comparan
do pastionem ad passionem. s Sed
etiam quatum ad secundam iniusti ficationem, oportet etiam nocumentum exiitimare, magis enim nocuit
si principem percustit, quam si altit& si liberum quam seruum, S si puplicae magis quam occultae, quanto enim laedit maiorem, vel nobiliore partem communitatis, tanto maius nocumentum intulit communitati. Ideo ponitur.
C GN CLusio responsalis: H Iustitia eii sabitus moralis iter duo extrema v itiosa. Qui coclusio relinquitur probata in primo notabili.
uno commemsuram quod queat modum dictum est prius , hoc autem sicundum verit tein r ωνὶ νηbniugentia, quod omnia' continet oec.
An cimnia conmunsiurabilia eadem men sura menseremur. Qv AERI Tua Utrum o iaco
mensurabilia sint eademesura commesurabilia. t Et vis, non, quia nooia comesurabilia sunt eiusde generis,igii. I Arguitur scdo sic.Comensurabilia secundum lege prohiberi