Practica Ioannis Arculani Veronensis particularium morborum omnium, in qua partium corporis humani anatome, morbi, symptomata, causae, ac signa, atque omninò vniuersa medendi ratio, & remedia adeò apertè, & copiosè traduntur, ... Magna diligentia cum

101쪽

IO. ARCT IN IX. ALMAN.

det, aes per uelum aspiceret illa imperuieras multu a ctast; dic, φ patitur irim prouenientem ex reflexione luminis erustalloidis ad nubem oculi,id est, ad humiditatem, est in eo mea, aut in albidineo; sicut in maiori mundo stiris ex reflexione radiorum solarium a nube ipsis opposita.

si uero imperuietas corneae proueniat ex siccitate; tunc apparet,sicut corrupata , oculus dimiituriis cum pauea Husione

humiditatum ab oculo,& cerebro tunc nihil habet nisi, quia diminute uidet, ac si uideret per uelum, ut supia.posteac 'dera pupillam ad est foramen uvet, umini sit dilatatu, aut constrictum praeter modum quod, si extreme pupilla dilatata sit, aut coni fricta; sere nihil uidebit .s autem notabili, ter dilatii: teonstricta; non tamen extreme uiribit omnia maiora quam snt propter constrictionem propter dilatatioirem uero omnia minora, quam sint. post hoc eosydera, nunquid uideatur homo oculi, id est,sorina aspicientis in oculum.quod ,s non uideatur,tune istud in aut ex desectu eorneae , aut alburanei , aut crystalloidis , aut telae araneae. si quidem uideris corneam ob suscitam non solum ex directo pupill , sed in aliis partibus ; argue, quod fit ex nocumem

to eius. si autem uideris corneam bene per uiam , argue albbugineum turbidatum, uel telam araneam, uel eo ualloide: inter quae distinguitur interrogandos im, appareat aps nubes prohibens visum, Se tunc elt ex nocumento alti mei obscurati videt enim parum, aut nihil. si autem non uiderit nebulam, et non apparet homo oculi, ut supra; tunc iudicaturbidationem tet araneae,& crystalliodis. Pro quo sciendum,quod homo oeuli , siue idolum oculi, Iod est forma aspicientis,est in tela aranea, per cum resteruntur species aspicientis in oculum, ut est apud Haliabatem tertio theoricae,&apud Gal. io . de utilitate partices .rum.ε. pauius haec ei litera. Pupillae idolum in hac tela aranea uelut in speculo quodam consistit; est enim lenis, dimicans super Omma specula sed contra sequeretur uisionem non perfici in crystalloide:cuius tamen oppostum omnes arbitramur tonsequentia probatur; quia, s a tela aranea , quae est ante erustalliodem reflectuntur species uisibiles, sicut in speculo: eiso aliqualiter terminat species uisibiles, sicut &speculum .ergo um non perfectὸ transeant ad eri fallinum;

non fiet uisio perfecie in crystallino ad quod dicitur, ' insupe cie crustallini,cui haec tela aranea tenuissima est immo

dilata; perficitur uisus simul ab hac tela, de superficie et stallini reflectuntur species,do sunt causa apparitionis hominis sed halic Gal. appropriavit telae araneae tanquam parti densori .neque etiam ualet argumentum,reflectutur aliqualiter species per telam araneam:ergo non transeunt species si eientes prouisione ad cryilallinum . nam a quocunque mei libro fiat reflexio;certum est etiam species transire perneritos opticos ad sensum communem es autem nullum illo. rum novinnentorum, quae dicta sunt appareant tibi aspiei emti in oculo; tunc consedera limi in nocumentum sit in neruis

inplicis,& tunicis sequentibus crystalliodem: de tune facias experimentum,de quo ra, an pupilla per confrictionem, de alterius oculi compressionem dilatetur, Se eonstringatur, annones non; tunc argue oppilationem in nermis opticis, aut in tunicis pollerioribus. ,5c nuntia ei ipsum non uidere .sed inter oppilationem nemo mari,de tunicarum discernitur;quia i sae itis euenit,& ablata sit uiso,subito est in neruis opticis: si uero paulatim;est in tunicis polleriori, sed in qua sit, est dis scite comprehendere .cognoscitur tamen causino menti,an sit mala complexio,an apostema: Be etia quae si ecies malet complexionis, 3e apostematis per signa horum propria ex capit illis generalibus perquirenda.quod si uid iris oculum bene dispositum m omnes partes apparentes, de uides ipsius debitum motum non stra talem, non oppilationem iudiea ipsum esse sanum,nisi sorte haberet imagines per essentiam aut per communitatem, de quarum fgnisi radicetur in capitulis propriis: aut ris sorte haberet dolorem, qui per uisum a medico gnosci non potest: aut fodite unum apparet duo propter aliquas ex caum suprascriptis, quae uisui non subiacenti aut nisi hae eret diminutam ui ne causa spirituum,de qua supra.

Aliud ponendum in praetica est,ut per signa propria distinguamus uater causas colorum oculoriam, ut scianuis esse- eius in proprias caiisas re luere , de eisdem euram adhibere, si oportuerites ergo occunens tibi liabeat oculos glaucosidebes consederare primo, an color cutis totius corporis,de pilorum sit similiter aucus, id est,albus:&tunc hane albedinem oculi debemus in dominium coplexionis phlevmaticae cortoris, te humorum resoluere . si uero non habeat similem colorem in cute, aut in pilis; debemus quaerere, an hac glaucedo sit contracta a generatione, an ex tepore pro mer aliquam dispostionem praecedentem si sit ex tempore. de habeat oculos aliqualiter concavos,scilicet magis crisuinto,de exiccatWs;prouenit ex diminutione humoris albuginei: pracipue si non uideat ita bene res splenitentes, dein claro,sicut consueuites uero hi albedo sit naturali quaerendum est,an bene uideat in omni dispostione,an nonui bene; est illa albedo ex altera duarum causariam taut ex multitiadi, ne spirituum, declaritate,aut ex magna relucentia costalli

ni: inter qus distin ivturinaci Dei it M ns hiuitudinis, bene coloratiis, abutans in sanguine,de spiritii;crededu est illa glaucedinc prouenire ex mestitudine, de cibitate spiritu Si uero haberet dispositiones his contrarias; prouenit ex relucentia crystallinis uero non bene uidet in omni dispostione, imo mesius in obscuro, Q in claros potest ex tribus causis coringe te:aut ex paucitate albuginei, aut ex parua nigre dinu uueae,aut ex magnitudine crystallini,siue postione ei uetius parte anteriore oculi unter quae distinguitur ' quia, si ex paucit-te albuginei oculus apparet concauus, depressus non plenus si uero ex pauca nigredine uvis, aut ex desectu

crytalloidis,hoc si apparet sed inter illa duo disti itur,

quia, cum cn talitas est magna,aut posii versus parte ante Dore,apparet albedo oculi curet entia A uero sit ex dei eiu uueae, apparet oculi albedosne relucentia:sed inter magnitudine crystallini,& positione eius uersus superficie oculi dii linguituri quia, n est locata multu uersus superficiem: uidet nigia, ne etia in obscuro: alba uero male etia inel rosed,qn albedo prouenit ps magnitudine crystallini: aequaliter bene,aut male uidet inelarinde in obscuro: sed in non ira bene uidet in aliqua dispositione laut est conueniensae

ex signis corariis si cos erauerisui ita distinctionis carum

color u nigro ru, cri teli edere poteris . haec dixi,quae nunqualeo, neq; audiui au aute si in aliquo est erratu , corrige dec . Piognostica .Primum dei cius uisus per communitatem ad neruos opticos tin plurimum irremediabilis est , ius tribbus, aut quatuor diebus corrigantur.Secundum alefictus ubsus propter paucitate spiritui 'causas inanientes est det Nor,qu in propter crae sitiem eorum,& causas replentes tertium debilitas proueniens propter cr3 stalla Memae tela araneam est deterior caeteris,M minus corrigibilis.

s I, cum debilitate Misius humiditatu sena appartierint

manisma,Θ temporesumis, O exercitii parumpertis diluuntur: itala cochiae multoties assidue erunt tribuenda. nutrimentum quoque patientis desiccativum esse debet .c aeger saepe uomere cogendus es ultieres erra d sccatini o dis imittendi.

Hoe rapitulu diuiditur in tres partes .in prima ponit cura debilitatis uisius u humiditate phlegmatica existente iri tinto aut in cerebro, aut stomacho, aut alio mcbro , oculis etiacoicatam. sub qua et copreheditur cura illius,quae in py turbulentia, de erassitie spiritust in secunda parte incipientc,st. seu praedicta, ponit cuia illius,quae prouenit ex inanitione

totius,& exiccatione tunicatia ac mimorum oculi, nec nora paucitate, de subtilitate spirituum in tertia ibi, Consectio scohol, reuertitur ad ponendas medicinas locales ponendas in oculo pro curatione debilitatas uisus ex repletionea cuius cura incipit in principio capituli. In prima parte omnia clara sunt, nisi quod, quamuis solaeonit medicinam euacuantem humiditates pnlegmaticas. scilicet pitulas cochias,& non ponat digereritia, ut breuitati indulgeataeat tamen ea imisi giriuoru superius multiplicem posuit descriptionem, ad quae recurre . intellio etiam dum dieit, Aeger saepe uomere cogendus est, scilicet cum facilitate, donec cibus, d materia phlegmat: ca stoma

102쪽

DE V Is VS DEBILITATE.

chum replens, oculis e municas sit eductae uomitus enim uiolentiis facit oculos exiren os debilitans,di materias ad ipsos praecipitans:propterea oculi in uomitu ligandi sunt. nutrimentum patientis debet esse desiccati in ; tum quia paucum, tum quia actu,& potentia siccum aluapropter a nimio potu,&Modialibus est cauendum

praedina arritudine is erint siccitas, crem poris obsimila; nutrimentum erit augendum , O m-m in potu est tribuotidi Mesuper caput ipsius aqua tepidisindenda, ct incuruatio super ram facie . balneum

aeterea ingrediatur is quo tamen non multum sudet. naribus quoque oleum de amygdalis dulcibus , atque auribus es immittent .Oculis uiso lae mulieris adore1centis qua

que dies iniicieturum:quod etiam frequenter feri ruta seueia debilitatis uisus species fortior sit in tempore

is, dum uenter uacuus fuerit.

Ponit curam debilitatis uisus contingentis ex siccitate: ad quas uitur corporis obsistatio sanguine,& spiritu paucificatis,in qua lac imponendum est oculis adoleaeentis debet esse, auia is humidum magis uiuificimi,& spiritu

se amplius spiritus,&oculos consertans.

Confictio ala Ol, quod ualde acuit usum, qui 2 eausa

humoris debilitatur. ripae tutia ablutae,et secata drach. io .deinde extralatur succussa suci uiridis, O pernoctem unam remere tamitatur, ct coletur. ex quo tutiare persa Lmittaturmo quemcetur: postea teratur deinde sumantur vigiis piperis nigri,macropiperis, Aelia

xia omnium atra. drach. a. salis ammoniaci csach. i. cum tutia fuerit drach. 1 o. post luc omnia terunturino succo reneris cutim erganturier siccata iterum terantur, O reponanturio, eum necesse fuerit ; oculis immistatur.

dbocpraeterea ualde confert sit de fictibus.

Quod dicit in tertia parte notum est. est enim puluis iste

ciccativus,resolutiuus uaporem,& humiditatis mrbids iis eum lacrimis eductivus,&cu hoc ingreditur tutia, α chelidonia oculum confortantes .collyria etiam de sellii

bus , di quaedam alta pro ampliori docuina istis adiungam

Cum debilitas uisus dupliciter eueniat per essentiam, Se

communitatem: ab ea scilicet, quae per communitatem eue

tui, est inchoandum.&primo ab illa, euius causa est totius corporis repletio,aut alicuius particulae oculis communicantis maxime stomichi,cerebra,& neruorum: horum enim communitate frequentius uisus debilitaturiquia communitate aliorum membrorum maximὰ stomachi,cum vaporum multitudine,tum uiariam latitudine,tum quia directe resipiscit oculos,& partem cerebri anteriorem. Cuius curatio quinque exigit intentiones curati uas: prima euacuat secunda diuertituerita regat membrum mittes: quarta oculum confortat: quinta ordinat debitum r mens remam non naturalium .prima quidem intentio, si causa repletionis fiserit sanguis,qui dominatur,perficitur Ophlebotomia .aut aliaeuacuatione hvie proportionali: necnon prouocatione haemorrhoidarum,& menstruoraim, si eorum mentio fuerit caui, &similiter, cum euacuatione cuiust que humoris, cuius causa oculus debilitatur. de quibus omnibus nec non essemuis superius susticienter dictum fuit in

pluris .causis.&,umateria fuerit in stomacho, prouocetur uomitus: sed leuiter iteratis uicibus; ne uomitus impetuosus interias oculos praecipitet, &ipsos debilitet. Secunda iiDtentio perficitur eum frictionibus, uentoss,el eribus, cratriumlationibus. item,si ea diret cum phlebotomia uenditiam nocti,&quae sunt post aures,&c. ut supra in ophthabinia, aut in his locis sanguisugae applicentur summopere t men caue a nimia sanguinis euacuationemam spiritus paucificantur,qtiorum magna copia est necesiaria ad uisus fortitudinem si uero materia fuerit phlegmatica,aut alterius onen uertenda caput purgiis, masticatoriis,gargarisnatinus.

t retia tamen per nares pos onantiit, quantum possi e est. M uero his non suffcientibus fiat cautenu, aut in occipite aut in coronati:potent paleniit amnie: quod melius estiae quo supra. Tertia intentio,scilicet membri communicantis regimen,&maxime stomachi, perficitur cu eonfortantibus digestiuam eius,& arcentibus uapores a capite

praemisia euacuatione:ad ouod in eausa Digida optime e fert triphera minor. item ellebuli conditia. proprie in m ne simpli; in calida uero triphera descriptione Mesue in eapite de 'bilitate uisus, ius est hic lex s. Sabor tui eramirabilis visum confortans,cuius accidit impedimentu propter fumos is nitos cholericos,aut falsos: S: est ei impremo sertis; reducit enim oculos ad se am uigoris adolescetiae.

R.mirobalanorum citrinorum, che Iorum,di indora ana. ia belli ricorum emblicorum. ana. I. v. sacchari.3. e. terein vase lavideo,&funde super ipsum aqliae fontium cia Misergendo parum post parum &hoc Ae per triduum, dei de permitte exiccari,&postea sparge super ipsum distillam

do ex oleo rom amygdalarum.& contere per alios tres,&iterum permitte exiccari:deinde accipe rotarum andali, euhebae, inachasar ad est,sandali citrirni,cordument, a. a. vapodii, cis ana 3. I sicci galliae muscata. 3. I .s deinde accipe

chari albi lib. t ri sic ex eis formula, fimiles ausianis deda quolibet manean 3.1 l. 3. cum aqua calida.&in hac

musa optime confert saccharum ros& mirobataitrini eo diti.quarta intentio nerficitur eum hisclus in oculo ponuntur complexionemis unitatem conseruantibus, preseruam tibiis,& curantibus, si quid nocumenti impressum sit, despiritus. humores illustrantibus. ex quibus est aqua comm nitatis facta ex finiuculo,uerbem,rosa, chelidonia, ruta, per

distillationem, aut decoctionem .5 in causa frigida optimeonfert colinium ex laminis auri superius descriptum in eo seritatione oculi aliud collyrium in causa calida descripti ne Mesue: confortat enim uisum debilem, de sedat multitidinem lachrymarum.' antimonii loti,&praeparati in aqua pluuiali circa dies uiginti,tutiae praeparatae,elimiae,id est apumae argenti, uel auriana.3.6.marchastae. 3. .lere uniiquosque per se, de tere bene per dies plurimos cum aqua pluui li multoties,d'nee sicceianir aquae eorum: deinde teranrue cum aqua sceniculi multoties cum continuitate dierum es, quorum,similiter donec exiccentur: tertio uero cum aquas ampsuci:quarto eum aquariatae: quinto cum aqua chelid uix:deinde exiccentur,& addatur cum eis sedem: praeparati, id est lapidis hemtitisin croci ana. 3. I .margaritarum

non perforatarum. 3. Ianusci.3. t.tertiam, mphorae. Ba.de

proiice ipsa in mortario cu praedictis. deinde adde sumach. 3a.tere, quequo exiccentur, & fae alco I: 3e administraniane, desero; quoniam probatum est & expertum.quod , si non uolueris ipsum administrare in forma alcohol ; distempera cum aqua rosata aut stericuli secundum quod est eo,

ueniens suo proposiis, &c. Q ginta intentio completur, ut infra.sit aer temperatus, aut parum a temperie declinans sm exigentiam dispositi nis corrigendae. uitandus est aer firmosus uentosuo nebul

sus, ualde clarus, Sc nimium obscurus.habitetq; in domo Galba meque nigra: sed coloris medii,de proprie uiridis declis nantis ad obscuriim, ut clarum fin exigentiam dispositionis corrigendae:aspectus enim rerum uiridium maximε eoiam sicut aqus uiridis, e exissentis in uase viridi:in qua si oeuli supercalefacti teneantur aperti tempore aestiuo ; consere in iistis colariatione.&similiter aspectus gemmarii in uiridiu, seut smaragdi imiliter speculi uiridis optime enim conseditat si eius potus uinum casiolum bene clarum, pauci ferum, aut mediocris uinositatis lymphandum magis,aut minus euaqua bene conditionata sui distratam temporis, Ad circumstantiarum exigentiam aron bibat tamen nisi in prandio, de eoena, de non superflue,neque bibat in fine mensae : sed, quam potauerit; aliquid uaporis repressivum accipiat; ut ei,

tonia ut visa condit ut coriandriam confecti aut prinparatumssit eius panis bene conditionatus, in quo aliquid famiculi, ut similiti uisum consertantium ponatur. sint eius iblatae capparesnuta,uerbe Ahelidonia foeniculus endi uia, stari sparagi, cicore lupule. uitetur larica . qua salatae

eondiamur cum aceto non multum acuto teum uino granatocim,de agresta disp8sitionis exigentiam . milius tu

est,ut coquatur,ut sint facilioris digestioni suini eius imiseIo. Arculani. H 3 ia.

103쪽

& proprie ubi opus esset nutrimento crassiciori. uitenturba, phaseoli, cicera,letes,meLid est,bisi sit raro in usu. ex herbis conueniunt foeniculus, herba adit, quae est similis tantaristo, petroselinum,serpillum, lula,mioranaaγorago, rapae, cucurbitae, in dispositione,& tempore calido amygdalata sermia.vitemur tamen ser cuia in coenas,& proprie in dispositione humida.uitetur anethum .ex carnibus magis coirenititaues,e quadrupedia,&proprie quae sunt facilis digestionis

paucarum superfluitatum; at perdices, phasiani, turdi,alauche, ture res , columbi volare incipientes: Ad passeres sunt proprii .ex quadrupedibus conueniunt uituli, hoedi, crasti

ei annuales epores,eapreoli, cuniculi, uuae in prandio sint elixae: in coenis assatae saltem quae ex his sunt facilioris dige stionis. expiscibus nus noctui sunt petrosi, agiles , pariat in specie sua,& squamosi; sicut ceu tali ducit, strili , cauedani,

bar nes,eorum ouis abiectis, sene Icardue, marsones. &carpiones uitentur tinctae, anguillae,cancri, si huriones: pisces tamen marini minus noctui sunt. eligantur ergo in eis conuenientes secundum speciem suanu. frequens tamen usus piscium inducit caecitatem sapores conuenientes tempore

timo,& indisipositione multum frigida sunt piperata, & similia cum aromatibus,& melle,& saccharo condita. uitem tur alleata; sed tempore calido,de disipositione calida, uinum granatorum,& agressa,& acetum paucae acuitatis , te sapores,qui ex his fiunt ficut salsa,& similes. uitentur omnes sapq res, qui sunt ex coepis, porris: omnia enim haec acrumina uitanda sunt .vitentur lacae lacticinia; licet aqua laetis con eniens sit, butyrum,& oleum conceduntur.uitetur caseus exm ctibus conueniunt ficus,&uueae bene maturae : similiteruueae siccae, pruna, mora, pepones. sed praestantia sunt twxa, deestonia cocti in fine mensae. item conueniunt auella nae, amygdalae, pinea piperare,de filii .ex conditis conia niunt pyra,& cito a. sed ring conditum in dispositione, de tempore frigidis . aromatica comaeniunt; sicut ringib. piper, cinamomum, macis, nux muschata, gariophili , crocus indis sitione, de tempore frigidis sed in cibatione hae regulae scruentur, ut nunquam comedat nis digestione cete, brata surgata mensa cum reliquiis fanus: non multiplicet cibaria in mensa una ait enaleuior prandio; imo freque ter coenam dimittat. de in eoena uitet biodi alia. sit somnus mediocris scilicet septem horarum, aut circa. somnus minus nocensed sup uae uigiliae magisvlormiat capite eleuato,& nunquam cum oculis deorsum meque dormire incipiae nisi distanter a cibo per duas,ues tres horas. neque dormiat in meridie nis parum scilicet circa horam mediam,de capite Eleuato a medio Math usque ad medium Ausuisti. & hoe

nisi somnum nocturniam aliqua oecasone omiserit . evacuet superfluitate sanatiira institutas illelia, de pessi a comaenientia coitus multum nocet,nis ad ipsem superfluente materia stimuletursed eius exercitium sit mediocre: superfluumnque spiritum resoluit,& nimia quies spiritum incrassat. similiter eligatur exercitium oculo proprium. unde neque obiecta minima eque multum distanta adiu aspiciat, neque colores extremos, neque nimis lucida, t es, ira: sta in dia proprie colorem uiridem,ut ante: neq; faciat aliquod exercitium, per quod teneat caput,& oculos inclinatos aieque post ei bu immediate exerciteriir; sed quiescat per duas, aut tres horas.st sperans,& gaudensaccidentia animi excessiva, molesta fugiatae eat a fletu loneo a licet paucus alib quando uisum corroboret humores ocim depurando, &spiritus illustrando per exitum lachrymarum. Cura autem debilitatis ui ius propter exiccationem tune carum, de consumptionem spiritus,& humoriam per commumtatem a toto terficitur cum humectantibus, tam qualit

liue, quam substantillae interius, Saexterius applicitis. quae bent esse aliquando frigida; seut in hectica se ili aliquis

calida, aut temperata in activis sicut in hectica sen . Intorius autem,quae sunt comaenientia ad impinguandum, &humectandum tam qualitatiue, quam substantilice, de cum his propria in consortatione uisus collige ex regimine prae

dente,&excinitulis hiaticae senectutis,&s illisaed eruetius applicanda sim taloea aquai dulcis tepidae, in quilara non suden de illa aqua eo super eaput infindenda. uitentur

balnea aerea,de aquarum calidarum olea etiam humida exterius applieita; icut amygdalinum te uiolatiam conueni ut, do similiter in naribus Se auribus iniecta. oculis autem lae de proprie humanum, uel asininum imponatur frequenter. dein summa recurratur ad capitula de hectica senectutis, Se febrili inter caetera attendatur capitis humectitioni cum infusione lactis super ipsum, de epithimatione ipsius caeo, Se cum infusione decoctionum humectantium laudatariam in melancholia, re mania. hane tamen curam integre pertractat Rass in hoc cap. curationes mitudinum specialium,siue communium sue pii riarum, quibus nocetur oculus, haberi possunt ex his, quae dicta sunt superius, Ze ex dicem dis inferius. curatio uero nocumenti uns per communitatem ad neruos opticos, quod secundum plurimum est destructio uisus, est malὰ possibilis. de ideo,cum Auic. posuit camsas,3 signa destruatonis uisus; non subiungit curam, reputans eam impossibilem a quia tamen aliqui talem duo per me curati si ierunt , qui s acciderat destructio uisus subito propter oppilationem nemoriim opticorum curam subium gamimo me Ioan. Arces.seribente hoe eap. Conium cuiusdam Veronensis, quae ex dolore defuncti filii in una nocte caecitatem incurrerat ,humiditate propter dolorem, d cerebri constrictionem expressa ad neruos opti eos scilicet , curata estauius signum est quia per frictionem oculorum secudum modum superius recitatum pupillet non dilatabantur, aut constringebantur subiungam ita ue modum curationis per me seruatum .in primis iniunxi illis diaetam ualde tenue ita,lit nihil eis concesserim nisi aquam mellis per quatuor dies de etiam st nullo modo moueretur: imo 2, non loquere tur: timens, ne motus amplius saceret fluere materias ad locum,ad suem fuere inceperant. faciebamq; ipses dormire capite eleuato quas sedendo. &, si non haliabant uentris beneficium; cum suppositorio, aut clysteri leui iubebam s es educi: qui duo in quarta die sanati sunt multos alios cuiaui, quos post multos dies suae caecitatis uisitare incoepi, Et missilum eoru curaui, in quibus se processi primo minoraui mutetiam cum pilulis de hiera sim siliciae agatico .deinde digelsi cum melleros. Seo elle simplici dis peratis cir aqua betonicae,& soeniculi alei te eradicaui eum pilulis cochiis. de aliquando aliquibus eorum habentibus hili:udine sano

neam cum Habeat ne oculorum,Se tumore uenaru Dei pluebotomiam ex eephalica. deinde superioribus,in quibus uidebam phlegma es undare,iterabam digestiuum cum Oxymel Iescue litico ac syrii de stoecade cum a uis suprascriptis de iterum eradicabam cum cochiis: deinde diuertebam cumasticatoriis ad guearismatibus,d: tandem cum caput Psiis per nares. ultimo his non e serentibus feci cauteriuin commissura eoronali usque ad ossis superficiem. quod demis apertum, donec os squamatrum fuerat. exterius super parte anteriori capitis apponebam medicinas resoluentetide caput consortantes . curam autem nocumenti uisas ex aliis causis per communitatem pendentis hic no subiunganis ne omnia capitula in uno per tringamaee .cura autem debilitatis uisus per essentiam in oculo; licet ex multis causs P, dere possit,quarum cura perquirenda est ex superius dicti de ex inferius dicendiu hie solummodo citra perstringenda est trium causarum . prima,quando prouenit propter humiditatem turbidam in tunicis,se humoribusncuna propter turbulentiam, de nimiam crassitiem spiritus uisbilis.terua, propter paucitatem ad nimiam subtilitatem eius .cura ergo debilitatis uisus propter humiditatem turbidam completur quatuor intentionib. prima est evacuatio integrata ex mis

ratione, scilicet digestione,3e eradicatione, ut superius dictum fuit; licet in hoc casu magis propria oculis exhilrenda sint; sicut pro minoratione pitule de mera simplici , aut cochiae:pro eradicatione addendae runt pilii lucis .sed pro dissestione cum melle rosoxymelle simplici, aut scyllitico miseneatur aqua forniculi, rutae,& sinitiumstrupus in hac causii

ctionis halu rerum. Palmabeutagiae ei oenia ,ss'tu boraginis

104쪽

rap tris ana. 7.s bulliant in lib. . aquae ad consumptionε tertiae partis,& coletur,& hoe in autumno. sed in uere Ioco senae 'matur aconisin storeas. post purgationem ordinariam frequeter utariirpi Iuli lucis eum mirobalanis kebulis eo itis.Secunda intentio est diuenio eu masticatoriis, ta Prasmatibus,caput purgiis per nares in his si conseretibustiat cautem tum in commissura coronali.

ema intentio est materis turbidae ab octilo resolutio ini per lachn mas eductio ad quod optime e6sert puluis nasis in hoc eap. item eiatvria de sellib.maenificatur in Mec umed attende, quod fella sunt quadruplicia scilicet repti humanter quae acutissimum est fel iiij e disper cuius administratione non est praesumendum nisi in modicissima quantitate, de cum maxima cautelarex eius enim impositione quorundam oculi fiunt dissipati. in secundo gradu acuitatis sunt fella auium; sed maxime earii Huae uiuunt ex rapina. in tertio fusiliit sella quadrupedu, sed inter haec magis acu tu est fel Ieopardi, &leonis: de minoris acuitatis est fel porci . in quarto gradu sunt sella piscium,S: minoris acuitatis caeteristia uero incipe ab his,ouae sunt minoris acuitatis, dummodo sint propria, Sc in casu laudata. uerum etiam fella in acuitate Quinguuntur lacundum quod sunt animalis ieiunt,aut depasti: quod est minus acuta.colin ta aute appropriata,& appro

ta ab etlu,ribus in sine eapituli subiunga, &cu hoe quinem electaria in hac dispositione,& in sequentibus propria. arta intentio est debitum regimen sex rerum non naturalium si nemus memoratum, praecipue in cibo, & potu: quae in dispositione debEt paucificari,S: ad fictum declinare. unde uitenturi, dialia δε oia uaporosa caput,& ocu- Ium replentia, c nocumentum autem uitas pro ter si se suam crinitiem, se turbulentiam spirituum exigit duplice latentionem generalem prima est sanguini, Hatita subtilis neratro quae est materia spiritus.1ecunda ipserum spirituuia ilicatio,& subtiliatio.primu duplici regimine perficitur. prinium est debitum regimen sex rerum non naturalium su- serius memoratum,maxime in cibo,& potu.unde in hoe ea si sunt est endae carnes laudabiles generates canguinem subtilem,&ci in licut auium laudatarum magis, qua quadrini m.&sima istiter uinum subtile,cisiolum,aiit album,no ua

ri turbidi uno modo in substantia sua:alio modo per admixtionem alioru humorum ipsum turbidantium . primi moditii utentiae conferunt medicinae a proprietate sanguine esatificantes: inter quas praei ipui, A famosi sunt lupuli , qui uia ossunt exhiberi capillus ueneris,& fiamus

ieiuno celebrata ditestione integre. re tibiis,de quibus partim dictum est, sed uberius dicetur inserius. Derficitur haec intentio, cundo principaliter eum

tant sicut sunt triserae de quibus achim est quaedam etiam

era si,&compacti,non tamen turbidi sicut sunt carnes ele

sicut hordei,faris, mi fiumentissipeltae. de in hoc casu eo cnirent carnes caprinae,3 uinum mediocris potentiae citatu

calidis,n subtiliantibus;sicut sunt gemmae, trisera descriptione Mesue capite de debilitate ullus superius posita sac-theriaca,mithri titurquoriam caliditas uideatur superflua , alteretur ea faccharo aut trilara statim memorata. mir balam tamen, ut uult Mesue, in hac re sunt precipui. re me

d i in

Hie nune subiungam descriptiones quorundam medic ius est haec descriptio . uini nouiter expressi lib. o. euphranae M .duosi uiae domesticae, riitae, maioranae, ehelido ita, rotisinarint, ionicae, seminis amsi,sceniculi ana. M. saliuia inomi.IA. misce in permitte bullirearum quo uino poterunt sumi Electaria, theriacae,triserae pulueres, & similes med ei- nat' ad caput, S. oculos puluis ex inuentione Gentil. In foliorum tonicae,rutae euphragiaeriar si,cinnamomi, ni gib. cardamoma 'soenicilli, petroseliniuile gani hydit,cubebae, liquiritiaeam. 353. sacchari opti ad podus omnium simatur de eo medium e marin mane eupauco uini seprascripti.Sed in causa calida utendum ess trist

iusn i puluis .he mirobalanoriim citrinorum J. r. chebulo

tem. α sunt mulis composis, inter quas sunt due precipue, lei licet tecinio capillorum ueneris,& fumiterrae, quarum deseriptione require a Mesue in suo antidotatio. earnes autem inperae, secuntium quod praeparatur in lepra in hoc casuta in illo uius statim rememoratio praecessit scilicet nocinmento uisus ex humiditate turbida sunt praecipuae . aliud est tenus medicinarum seluentium separantiu humores tu bidos a sanguine; sicut sunt sens, de epithymum in separando melancholicos humores: mirobalani, de agaricus inseparando cholericos,& phlegmaticos possumus mistere Mecinia suprascriptis a proprietate sanguinem clarificantibus, etiam quadam proma in uisus cosor ratione calida, aut irisida ecundum quod est expediens proposto nostro si quisquaereret, quae uirtus est ista clarificativas an inis; est ne uirtus tertia &, si tertia vii ne uirtus solutilia' aicendum, quod est uirtus tertia; quia respicit determinatum humorem stilicet sanguinem: non est uirtus solutiua licet secundum plurimum reperiatur in medicinis solutiuiti securida interio principalis est ipsos sph itus iam penitos depurare a uaporisecum commixtas,de ipsos tumidantibus, S: i os etiam in sui subitantia subtiliare; scut de sanguine est dictum. quae duo perficiuntur prohibendo uapores a stomacho, dea toto transire ad eaput eum stactionibus, de aliis generissim diuese numin cum consoriantibus stomachu, laudentibus os

ipsus, Qua pore ac reprimentibus, de quibus in us sin

in uase lapideo tribus diebus omni die bis. semper aspe do cum aqua ros mittendo siccari Me quo pulli cipiatur. 3. 1 tandali rub.coriandri praeparati ana 3. t. euphr

giae. p. r. misce de quo puluere potest accipi medis ch earpauco uini suprascripti subreipli ad aquam rosaceaniauc etiam puluis potest fieri .lutiuus Uendo tu mitti pingibaut diagridium secun

iis s

tuti

collyriuariaecudum est Gerardi de Soloia iis dicta picae ecetur in furno qnec possit puluerirari: & puluis subtilisi, mus ex ea ocuIo imponatur.qui fi eum si co seni euli misceat rosacta, erit conueniens huic proposio. tertiuest Melae seperius memoratum ex succo taniculi eum numnus et , aut auro ciscinatum cum argento uiuo, non cum

mordicantibus: i si addatur. io.pars talis palli, ut uult Metiuerem magis resolutiuum in abstersuum. &ad hoc em teo Isiuperius memoratum autoritate eiusdem; sed malis incauti calida. aliud est Rufibraicium,ac contere contriti ne insta cum suoeo tinnicula depurato, usq; dum far, fietit mes de reconde in uase vitreo εἴ quidam posteriorum addi, derunt ad oninem Meius sellis galli, aut perdicis. 9. a. tutia quoq; sol aprimo cum aqua pluuiali Iorain exierata:deinde cum aqua foeniculi trita δε exiccata: tertio cum aqua iamin suo similiter trita exiccata quartiscuaqua tali arario oeum imposita oprii' eo ortat aliud ex inuentione Melite c5Witari Iuper cMeractione oculorrum,&debilitati uisis M.Arculani H

105쪽

humiditatis subtilis,Ze acuta & morditationi, & pruritui in

oculis.-. tutiae, carmenae lotae in aqua pluuiali: deinde in aqua ros pluries. 3 Io .sricati. mirobalanorum citrinoriam cuaqua rosl.6.lich. s. a. .ringiberis, piperis I ian. 3. i. pergantur cum succo agrest x,u conterantur eu eo: deinde exicetur,& pulueruetitur,&fiat aleo l.potest etiam fieri col .lyrium liquidum miscendo cum aqua rosaut succo sceniculi, iecundum qubd tuo proposito est conueniens . aliud postuab Aule . de quo dicitur, quod tanti exigit iuvaminis , quod oculo tale ei scit,ne ei noceat in sole aspicere. R. lapidis fantici,idest, marchastae, lapidis magnetis, lapid. baris,idest,albuminis albi edinae, idest , sedenegi uiue lapidis haematitis, calamem hi sicci,condisi, uod quidam elleborum dicunt, quidam succi im cucumeris innini sed Simon Ianuensis dicit esse quandam herbam , qua utuntur tineiores no reperta apud nos,omnium ana partem. I.fellis uulturis , sellis uiperae anapartem. 1 .maice .lu de collyrio crede, quod uis .facilius est dicere,quam facere:ego in oculo humano non auderem ponere.& hoc teneas contilium in medicinis oculis imponendis , ut semper a leuioribus incipias gradatim ascendendo ad acutiorame sequatur nouissimus error peior priore .attamen de modo utenae selle uiperae dicam in cap.de imaginationibus. oleum ballisi in hoc casti magnificatur securruum quosdam: re dicunt,quod aut meliorat oculum, aut conseruat in eaded spontione, quam reperitata sussicit una gutta: & hoe in dispositione frigida.

pit himetur ex epithimate quod in N. de ophthal.

Tumor palpebrarum,sintis .inflatio oculi, inflatio coma unctivae sunt nomina synonum hae passionem significantia de qua diuersi authores sub his diuenis nominibus determinant. quae disinitive est apostema palpebrarum oculi cum intumescentia notabili ut plurimum coniunctivae comunicans se dum Iesum Hali. &propterea ipsun appellat inflammatione colunctivae tractatu primo, cap. 41. ω in hoc differt ab hordeolo,nodo,&plerisq; aliis apostematibiis palpebraru . Species sumuntur a causis corporis,o quibus generantur quae secundum Auic sunt quatuor; ventosa,aquosa phlegm tiea,melancholica . n6 enim posuit hane passionem a languine,aut a cholera prouenire; qi tanquam pleriq; alii dieant ipsam ab omni humore posse prouenire. quod uidetur rationabilius, magis consenum menti Rasis,qui curando hae passi ne dicit, uod epithimetur epithimate in capite de ophthalmia nominato. α certum est epithima istud magis couenire in materia calida, quam foetida: fit enim ex siesmemithe, rosaloes dicio, sandalo rub. Luset croco orientali ana dissolutis in succo cotiandri,aut endi uiae, aut aqua rosicea. respodent tamen hunc humorem ex sanguine, aut cholera prouonientem uocari rosarium, sed haec nomina omittamus. potest autem prouenire a causa primitiva mouente antecedentem in coniunctam.

Signa huius passionis absistulae, quia in initio sui apparet

frequet erificut puctura acus, musce,aut cimicis cum pruritii 'deinde statim palpebra notabiliter tumescit. sed qui enit

exsanguine, elicum tumore,& duritie tensiua, colore rubeo tendete ad obscurum,dolore extensivo,S: pulsativo, Se aliis signis phlegmonis. quae uero ex cholera minoris est tumoris& tentionis, cu dolore magis acuto & colore rubaelam,uel

ad curinum tendente,& aliis signis heri spelae. sed quae ex uetositate, euenit subito seeundum plurimum magis declinans ad lachrymale domesticum, sicut od cxtera. de est sine grauitate,neq; mutatus est color palpebrae,id est cum tumore not bili: in quo no remanet uestigium impressionis, & pauco dolore. in phlegmatica autem licet color non mutetur: tameest durities minor,&remanet uestigium impressionis per

aliquod tempus cum nullo doloreat militer in aquosa est mollities maior quis in phleg. sine dolores, in qua licet facilis

fiat impressioname citius remouetur,quam in phlegmatica & minus cito, quam in uentosa, neq; color palpebrae est mutatus, uel est mutatus ad albedinem tam in phlegmatica, qua in aquissa in melancholica uero est durities notabilis, non tamen sicut in cancro,& sephisos,cum ad tantam exiccatione

huius aegritudinis materia non proueniti non enim in ta paruo tempore accideret videmus enim oneros de sephiros ad tantum tumorem non nisi longo tempore prouenire. unde hanc melancholiam quodammodo mixtam arbitrari debemus cum aliis humoribus augmentum uelocitantibus. Se tumor hie secundum Avie.communicat superciliis,di maxilla sed magis maxillanquia grauis est descendere,& cum colore fusco, re pauco dolore , M. Prognosticum.primum. haec Hritudo secundum A. eosequitur ophthalae uariolas Huod Gentil. expones, dicit, prinpter seciem textus Aule de re intelligi de melanch. & caulas assignat, quas omitto. quae euenit secundum ipsum post curationem ophthal.& uariolarum. suod credo nequaquam conuenire intentioni A. irem ex rientiae: led intelligenduest quod sequitur ophthalmiam,& uariolas, idest, quod euonit, postquam hae passiones inc atae sun videmus enim persaepe trichoata optulisa ira materia stuente per partem exteriorem palpebras tumeseri militer in augmento uariolarum,de in statu videmus palpebras esse adeo tumidas, ut uopossint aperire oculos:non obstat nisi cum materiet ophthal. 5euariothum sint calidae plurimum hoc aposterna esse cali-du: quod repugnat dictis A. nisi uelit hoc apostem 'vado' esse calidum: maxime quando sequitur alias aegritudines , ω fit per uiam defluxus, nisi sorte initiatiue sit frigidum. Prognosticum secundum Hic tumor palpebrarum curatur secundum plurimum;si bene tractetur . si uero imperite : p uese

plerunt ad cancretiam,materia existete invita,& ealida: existente autem melanch. plerunq; ad cancriim,s sephiros in c. Cura tres exigit inteliones generales. prima est circa caulam antecedentem complendam per euacuationem, diuersonem, fiuxus interceptionem decunda est circa causam colunctam complendam repercussione principio conueniente, resolutione, declinatione conueniente, resere sione, & resislutione simul conuenienti baugmento,& statui: & hoc si imcedat in uiam resolutionis. si autem in uiam maturationis a loco resolutivorum applica Haturantiaeterita linteistio as exigit intentiones particulares stilicet correctionernace dentium;& debitum regimen, quae omnia fiant, sicut in opi thalmiaued est dubium non paruum, an phlebotomia,& re percussio conueniant in hac passione quod non arguitur ex intentione Auicine' phlebotine ἰῆ r ercussionem eons lente quam intentionem approtat Gentil. in expositione eapituli de sint i hac. hanc opinionem manifeste ponit Iosus Hali uetans phlebotomia, de repercussione, a quo Auic. totum huc caput accepit in oppositum est Rasis. ex cuius es-ciis non explicite; sed implicite comprehendere possumus phte t. & repercus tonem competere; cum doceat curare hanc passionem medicamine repercussi , posito in capitulo de ophthalmia.de confirmatur; quia in cuiuscunq; apostematis principio competunt repercussiua nisi in eatibus exceptis.&certum est, quod hic non est ex illis, S in apostemate languineo omnes concedunt phlebotomiam: potest autem palpebra apostemari a quocmi humore; sicut α oculus. pro

solutione huius dubi; dicendum, quod aliqua est manifesta disserentia in causis huius passissis inter Aui. de Iesim Hali

ex parte una, S: Rasini &plerosq; alios ex parte altera. uolutenim primi hanc passione solum ex quatuor humoribus iam dictis prouenire. alii praeter hos quatuor humores se isti dos arbitrantur ex cholera,& sar ine prouenire post e. est secuta disseresia,quam Iesus Hali exprimit Hubd secundum pli rimum non prouenit haec passio per uiam defluxus. sed opi, thalmia econtra secundum plurimum prouenit per uiam de fluxus. ex quo insertur secundum Iesum Hali, & Au . qui te. quitur ipsum, scilicet neq; phae t. q; repercussionem c petere,ium quia materia est frigida , non bene curabilis per phlebot.tum quia non defuit ad oculumsed cogeritur. phle

Dot autem debetur causae antecedemi, non coniunctae . sed

fin alios author es ponoes ipsam prouenire ex humoribus euidis, qui secundum plurimum defluunt ad oculum, & non congeruntur,dicendum est phle t. de repercussiosiem cω Ietere; multo minus tamen competunt repercussiua superoco,quam in ophthalmia ex eo quod palpebra in membruignobile in comparatione ad oculum.propterea uitandu est ne repercussiua applieita stiper palpebra repercutiant mate

106쪽

DE PILOR. PALPEB. INVERSIONE.

Ac eo misis; quia secundum plura in huieti sioni coniunctiva communicat praecipue te dum Iesum Hala .ergo multo etiam magis debemus esse solliciti de eon. iiii cliua, ruam de palpebra; sicut de in synanche,in qua simul materia est interius,& extraselum: interius applicamus repercius iii xterius alitem attractiva. & forte vropter hanc milam dixit Iesus Hali, generaliter siue sit iactum hoc a detinus,siue per uiam paulatim factae coetosionis repercussionem non competerearis nunc ad medici- aras locales ueniamus distin eres modum cirrationis. ii hoc apostra ista e a primitiva, ut conciuione, debemus in principio adminis Dare albume ovi contusum eum es eo ros.

Mimurius albume oui cum aqua rosa postea seeu si olorex' xincum; tu dolor astu es uero non fuerit pluuiuabimus eum oleo resaeeo desuper asper o puluerem myrti, limum procedere ad resolutionem langui ius com adicut exigunt canones . interius autem ueniemiis ad sies

album,& tandem ad e tera competentia in ophthalima seeudum terri ora sua. , si ibi fuerit ara uti, in plurimum est; curabimus curatione eius,sicut superius dictum estui aute a viridi exterit' tedat in uiam maturationis; matutabimus e

proue uat a causa antecedente, scilicet , sanguine fluente ad palpebram; in principio repercutiemus eu medicamine R iis, maius descriptio est in capitulo de ophthal. aut cum aqua ros leo rosaceto, bolo armeno simul mixtis.&,s materia sorit cholerica ; his poterimus addere aliquem succum frigiduini sicut senaperuiuae,aut latri:quae connio meo magis applicanda stat super fronte,& temporibus, quam super pal. procedetibus autem teporibus resolve, aut matuta,

authores praedi Rut, conamisti Ied ille the ni ina huic mHaro magis propria.si uerse materia fuerit uentosa,eum subito fiat Mundum plurimum, manifestum est repercissiua non competereata secundum Iesi in Hali nihil a principio facienduest scilicet in prima die,sed in secundas aegritu do M est curat liuetur facies,& oculus cum aqua calida , & diaeta subtilietur si tamen conuerit: applica saeculum ex milio, &sale de cimino torrefactis. sed c, erat dux de solo doe et iaministrare farinam milii eum aqua foeniculi. si uerb materia fuerit phleg. aut aquosis epithima sunt palpebrem aloe eum succo si xniculi.&,si sorti' uis resoluere; applica fies rubaeue distemperatum cum aqua forniculi aut pluuiali, aut aqua fi-

otiana,Mchimolea cum pauco aceti:si uis magis resoluere

pauco lixivit. descripti e rub.REs in suo antidotario.

I taloris aeris usti, qui M in minera aeris 3. 3 aeoleothar usti. 3. aeris uili 3. anyrrhae, croci,ana. 3. I .piperis Hobiant ex eis collyria cu uitio albo: hoc enim est resolutivum ecticaxaliudex inuentione nostra suis domesticum. Recipe aloes, myrrhaeaicii, acati ses memitha ciperi,eroci omesalis, boli a metu a Manisceantur eum aceto, succo sceniculi ut addatur partim lixivio, si ius magis resoluere: de in materia multu aquosa voto permistere cu aqua fabrotu, & addere chim

te , si Ma in materia fuerit 'lancholicas mollifica pri-

, deinde ret iliae, aut cum mitatis procede; sicut cum muci

qitibus, ii uolueri agis riniacum in aceto dii lutimi.& tu roticoru collige medicamina hi addendo aliqua propria secundum e

taeniis, Sc. t citrum aut e regimen ex saepe dii is potest eiserum festum:& textus clarus est. De inversione pilorum palpebrarum. Cap. a'.

malliche, at oleo si mi sunt annectendi , aut radicitus euis ut .et loca, a quibus euulsi iunt,' mur ferro a to,aut acu adurantur ι autem multi fuerint: nec re est caro

palpetrae incidatur. loqui tamen de hoe miri libri mensiu

eum serro acino aut aculeoniae siemum ferro acuto,uta ara terunt id Misiimi codaeo.

Pilus a pelle diciturriuia ex pelle procedit. et hiniologi

iuguedine s

aut animo.

tioni couenientiam iam particulae parima eapite primo; sicut capillus dieitur eapitis pilus. Pilus

est diffinitive pars corporis inanimata,tenuis,rotunda,loea, chira flexibilis, in poris cutis secudum radicem fixa, ab exii lati e sumosa terrestri, uiscosa unctuositate participante, penita a calido adurente ad poros cutis eleuata; sed a coinplexione eulis. &aeras in pilum densata ad decorem, tutelamq; eorpori atq; ipsus ab huiusinodi filmosis exhalationi biit mundificationem finaliter ordinata . ex qua distinitione elicere potes causas pilorum scilicet, materialem, efficiente tam incitatiuam,quam completium: de caesam materialem inqua &formalem,atq; finalem.

Pili autem palpebrarum quadrupliciter possunt male dis

sponi, aut pauciseanturiquia tenues,aut cum,aut pauciores debito oneramur aut multiplicantur modis contrariis, aut inuersamur in oculum non seruantes debitum sium .&haec inuersatio tamir uocaturiaut non debite coloranturiin,quia producuntiar albi aut alterius ccdoris non naturalis, cum debeant esse nigri .p ucificantur autem propter desectum m teriae terrestris unctuosae, aut dese hi agentis, aut paucitate

ea Hi aut ex desectu cutis. ex deserui quidem materiae, quia consimiliarificur accidit in egritudinibus exiccatibus; ut phthisiai ea,& simit bus: aut, quia naateria pilorum in pedibeulos conuertitur: quae ab illis postquam peniti sunt et iac6- sumitiinadit quia materia pilorum a praesentia alterius mat

riae acutae,aut salis consumiturisicut in alopecia aut ex des

Ebi caloris cum paueificaturised hoc rarissime est causa desectus pilorum palpebraru aliorum: aut multoties eum itide miis in omni aetate, in omni complexione pilos palpebrarum debite generari. Desectus autem ex parte eulis est aut propter oppilationem pororum emis, de stricturam, aut nimiam dilatationem, siue ex temporesue generatione cotra sint aliquado accidit propter ulcera, corrosiones maniis

staς, Ristulas in palpebris existentes ex quibus fit pilorum

exsus aicut Ze in caeteris membrisa ex contrariis causis tam

efficienti quam materiali, ex qua, de in qua accidit pilorum multiplicatio. inuersantur autem pili in oculum aut quia pori exitus pilorum sunt obliquati uersus oculum directi: aut

ex generatione, aut ex tempore, aut quia palpebra ipsa est cotracta ad iam uersus oculum curitata: aut quia radix unius

pili nascens in poro alterius iub radice eius non potens exsere directe suopter impedimentum radicis alterius pili,cu

uatur interius uersus oculum.male autem coloi atur pili, aut

pro er aegritudines consumentes. unde ex desectu humidi dealbantur: sicut segetes eum maturescunt, humido desciete dealbanti ridet, albedo incipit ab extremitate pilorum .desbantur secundo pili propter prasentiam materiae pii lematicae putrentis in radice eorum; sicut accidit in canicie, aut propter praesentiam albaras, aut morphes in cute pilorum: secundum cuius colorationem etiam pili colorantur: &hie color incipit a radice pilorum tendens paulatim ad eortim extremitatem sed ad propositum redeudo, cum qiratuor satis dispositiones pilorum,solum una, stilicet inuersatio die, turae,itudo ; eum sensibiliter laedat operationes: Ze est ple-ca a ophtalmiae paruarum aegritudinum: est enim orbus in situ. aliae autem dispositiones non sunt aegritudis a Prognosticum.Hae dispositiones difficillime curantiar, esimalae di ositiones pilorum non nisi a sorti agenti possint restificari:siistinent autem pili, decutis pilorum tartes medicinas siti duritie,& uiscositate multum resistetibus, dce. cura paucificationis pilorum in duobus consistit: primo in rem tione causae pilos paucificantis. secundo in contractione, uel attractione materiae pilorum generationi proportionatae. si ergo causi paucitatis pilorum fuerit humidi consemptio, de

exiccatio cum humid. Se resistentibus curanda est. v autem propter praesentiam pediculorum; ipsos remoue interfice de materiam generationis ipserum consume, ut docet Aui. 3aereth tru. 3 cap. I.&Ras .contin. Si uero fuerit presentia materiae acutae de salsae in origine pilorum cura curati ne alopecie. Si uero fuerit propter ulcera aut pustulas in eo te pilorum consumentes materiam generationis pilorum deporos oppilantes aut apses corrodentes,cura curatione alla-phaati.

107쪽

haphati Si vero Deest nImia strictbra aut dilatatio pororum4 generatione contracta non recipit curam. Hic autem solun o debemus inniti circa secitdumscilicet circa attractiosenem materie terrestris unctuosae subiiciendae pro generatim

ne pilorum . M quod faciendum quasdam subiungam medi

eims,hoc tamen praemisso quod medicinae facientes nasci pilos sunt diuersorum modorum.Quaeda enim sui a proprio tale occulta, ut lapis Iaruli & lapis armeniis. maedam a Fiditate,trahendo materias pilorum uersus toros, concurrete etiam quadam proprietate,sicut spica nardi,& eeltica. Quae dam faciunt hoc quadam stiplicitate consortativa partiti me bri,unde calor uigoratur, sicut laudanum , M. Quaedam frciunt hoc no generando pilos de nouo ed ipsos penitos eωωuando, scut medicinae stipticae Se uiscosae. xitini faciue eremouendo malitiam materieriam corrodestum. Et istae lint diuersae secundum quod materiae corruptae egent rectificatione, siue exiccatione, siue abstersone aut resolutione, aut corrigendo aliquod genus malitiae complexionis. Et isti sub primo regimine continentur. quaeda aesta iuuatiuae sunt tenendo alias medicinas in loco, sicut medicinae uiscosae suiuiscostate lactetes alias medicinas palpebr adlipere scutinet .Et si instetur,quia medicinae uiscosae oppilant poros, eo so prohibent generationem pilorum oppilando, statur c6lequentia:non enim omne uiscosum est oppilatiuu,sicut mel& si si aliqualiter orpilatiuum, maior tamen est conserentia

ex parte aliorum quam hoc parmum nucumῆ m Descriptio conueniens ad pilorum generationem.D.lapid .arine .lapid. Iaruli. ana. cum melle incorporentur & applicentur Secum dum mastis emcax,est stercus muris adustum, aut non adustucum melle consei m. Tertium magis iuuans in causa es.scilicet,ubi est pruritus ,rubedo & corrosio, est ut ranatum cum sua totalitate decoquatur in aceto donec dissoluatur, &super Iocum ponatur.Et hoc quidem magis consereprohibedo casum pilorum,quam eorum nouam generatione proci rando. edicinae autem prohibentes ortu pilorum postquaeuulsi simi, multae, ab authoribus,recitatae. Una est ex rubi

sine seni cum citiua distemperata, uel Iimatura ferri comcum aceto, uel serrum calcinatum, siue crocus ferri coetiis cum aceto. Secundum est sanguis ranae proprie in cannetis hessitanti saertium est tinea canis, seu lendines canis contusae & loco applicatae. Quartum est cum Digidis stipitet, S: optatis claudentibus poros, & calorem naturalem debilibrantibus. Quintum est cum sis de iiitriolo ex inuentione Iesu Haliaeonseret pilui additisattach seabiei ungulae, ses,el. R. gumi arabiciaragaganti,Moes succocitrini, uiridis aeris. arsenici riibet, icottia, aeris usti trium piperum,sede ne i ,

amyli, rubeae tinctorum, titurae tris usti, ana. 3. 2 sanguinis draconis,acat:ae,ana. r. s. tutiae,spi , licii os usis, ana. 3.1 .eadmiae argenti, ruis in hae, a. 3. I salis animoniaci , ana. 3. dissoluatur arsenicum cum aqua rutae.& succo pomici trini, alia bene puluerirata misce & fiat sies. Sed certe disecant omnes quicquid uesint,ego adhuc non inueni medie in hae re conserentem, sicut nec Galenus ut testatur. 1 o. de pliei me1c.Nam cum plures expertus fiserit no inuenit aliquas in hac re conferentes.&.

ura autem inversionis pilorum qui a modis perscitur, de quib. tres tangnntur a Rasi in praesenti cap. Primus eii imui scandopilos inuersatos cum pilis naturalib. cum masticheaut oleo sent,ides hae illa regione quod uiscosum est.Sed i ter caetera, ut refert Auic. in hoc praestantior est eum ma p, scium. Sed eave ne pili inversi superent pilos rectos,& tr hant ipsos in oculum Secudus mcidus est per cauteri u actuale tactum in modum acus curuaeaebet etho palpebra inue sari, εe ipsius extremitate debemus capere inter duos stilos ex utraq; parte ligare,&pilos inuersos cum oleta delatae trahere. Deinde oculum tueri cum pasti ut dicit Iesus Hali, oculo si perposita sed melius fiet cum corio in aqua sata infuso,ocinori perputo,& ita acum illam curuam ignitam in poros pilorum extractoriam infigere semel, aut pluries &satis prosunMaonec tota caro porti sit combum,postea lacte applicito super loco.dolor mitigetur, & post media horam aut quartam istili siluantur, ut palpebra adsitum naturalem redeataeeinde eum prohibentibus oplithalmiam medicetur.

Tettius modus est postina Rasi scilicet inciso, sed e IO. ARCU. IN IX. ALMAN.

penes autores tripliciter potest fieri. Aliqui incidunt palpebram interius parum distanteres, orietine pilorum, desecant satis profunde adhoc,ut caro orta in scissura propellat,& imve et palpebram alterius,& hic modus est satis inanis,de ea rem ratione.alii autem scindut cutim palpebrae exterilivaliquam partem ipsius eleuando ad modum unius alutae.&do inde consolidant unum labrum cum alio uniendo aut sutura, aut alio ingenio, ut palpebra post consolidatione remaneae aliqualiter exterius imuersata. Modus autem eapiendi pella aptior est,ut eum piciearolis eleuetur,&eomprehendata inter duos stilossuluilissimos secundum eam quantitatem,que uidetur tibi necessaria adhoc, ut pes 'ebra remaneat aliquanter inuersa, adeo ut pili non ingrediatur in oculum, deindendi stringantur ex utroq; capite notabiliter, de pellis ira i tercepta cilicet eum Disee super stilis scindatur, deinde acitequam stili remoueantur figatur acus una uel plures inam diate sub stilis utrum labrum uulneris comprenendendo, deinde stili remoueantur &fiat puctam unum aut plura secui dum necessitatem, qua remaneant usq; ad consolidationiam sectam .Et si remanere non possent inuiscetur unum labia cnm alio cum medicinis adhoc propriis.Et hic modus est ex inuentione nostra. Alii incidunt totaliter extremitatem pabpebrae,in qua nascuntur pili inuersata ipsa palpebra, prius latercepta inter duos stilos,ut dictum est superius .sed n6 pa ca apparebit de semitas.inimus modus non tactus a Ras ecum luitio .Et est ut ligetur primo palpebra inter duos mIos ad modum iovectae circa mediu ipsus,&csi acursoretur prope pilum inuersum ad intra, ad extra, ita ut puncta acus ueniat exteriuς ex directo pili inue sati in margine aliorum pilorum δε cum acus est fixa in palpebra nodu ex toto penetrans digatur pilus inuersus in toramen acus,sse s non notes haliter infigi , capiatur capillus duplicatus, & figal ita duplus

in soramen acus, &eum illa duplicitate, que ab authoribus uocatur ansa: placiar pilus inuersus,&attrahatur donec piselus ingrediatur foramen acus,3e postquam irsressus est,tr. hatur acus exterius simul cu pilo inuerso, Se im permittatur consolidali sed bonum est ut inmiscetur exterius eum visco aut alio glutino, ut non possit redire ,& hie est modus omnium pulcherrimus. Et sicut dixi de uno pilo ita fiat de telis qui sal plures sint. Sed caue ne per idem foramen multotie acus rei teretur: est enim causa quhd foramen illud fiat latu, unde pilus subtilis non remanebit laterib. adhaerens,&ex hoe comprehendere possumus in actu practico quod quai to acus est subtilior,tanto est aptior, dummodo hae operationes cu ea posiint perfici Vltimus modus recitatus ab auth ribus, quem non approbo, est ut euellatur pilus, deinde eum prohibentibus eius generationem procedanir cilicet, cum

medicinis suprascriptis, quaru adhuc nullam inueni, cui fidere possim .vltima dispostio pilorum est eorum n6 debita

coloratio, ad quam remouendam duplex est intentio.Una remouere aewtudinem aut causas a quibus dependet illa malaeoloratio Milicet,causas caniciei, aut morphaeam, aut alba-

rasai ab eis pendet,quae faciliora sunt dictu quam factu . Sed

quomodo remoueantur, require a Ras. s.huius, & ab Aule et Huarti QOd si remouere non possunt, restat,ultima immitio scilicet coloratio illorum pilorum cum tincturis color

tibiis sin eximiam pilorum naturalium suorum, sed praestaritius est, ut sine nigri quam alterius coloris,li et in plerisq; dispositionibus reperiantur rubet, quas tincturas collige, ubi supra in locis allegatis,& ex ii dictis patet literae exposcio.

De aqua descendente in oculo. Cap. 3 .QV odo qua descendes in oculo,imaginatio, phatasia,apparatio, sunt termini synonymi significantes hanc dispositionem, de qua diuerit authores sub hi diuerss nominibus determinant, licet stricte uim uocabulorum costaranti appareat,st hic terminus aqua descedens in oculo it inferior ad alios tres,cum no omnis imaginatio sit aqua des ens in oculosed bene contra. Sed utamur hoc uocabulo large, sicut utitur Rris in praesenti cap. Haee dispositio disinitive est uiso corruilia oculorum, qui sentiuntur coram uisu ac si ipsi sint mixti in aere,& hic eolore accipimus lar ,ex quo sorte insertur, Q proprie loque' do haec dispositio non est aegritudo sed accidens egritudinis, loquendo de ea quae comparatur ad nocum m. Est ς nimaccidenti

108쪽

leni oppilationem & hoc obiectinia licet comprehcdariar siquo modo:non tamen distincte comprehenditur Et hae im

DE AQUA IN OCVLVM DESCRNDENTE M

yaratae ad nocumentum fiunt ab obiecto existem in ipso oculo eopreheso a uisu mediocri uel obtuso, siue sit porcrasse contra, haec uiso eorria, se uestuestigiu esterius generis, est enim ratas saliqu'pta e comparetur ad nocumentum, siue non , per se & i- - a

in late i it operationes alleuius uirtutiim cerebri, quia Piplum 5 per se immediate corrumpitur iudiciu,quia iudieat aliquod esse in medio eoram uita quod lassi est siue istud iudicium attribuamus sensti communi siue cogitatinae. Ad quod respondetur, quM hae uisio corrupta comparata ad oppilationem est accidens ed comparata ad iudicium quo orrumpit est ibu , in causa saltem morbi. Si autem e uisio corrupta sit de his, quae non comparatur ad nouisius uulati pol otest mastum impe retrasitum se A

Pinar iudicium, Per uisonem non corrupte laesam pendet ab acuitate sensus, sicut per uisionem corrupte laesam pendet ab oppilatione, emo qua ratione hac pendens ab oppilatione corrupte laedit iudicium , eadem ratione pendens ab acuata re uisus etiam corrupte laedit iudicium. Pro solutione huius

. - α. - . . rusti piM Et hoc erit dupliciter aut propter rein adueniente uisionem enim comipta susscit ouod iudicetur alique ipse humorib. siue sub soram poris, siue subsori huminqui non siit. Sed ad uisionem cose risclui uapor, siue humor mixtus cum albustineo de civiles-

' :lla alit in lloid otin impediri coeli.Aliquandohoc nocumentum ei nisumma Diu, cilicet, Sugine aut erystalloide: Dequentius tamen in albugineo, cum omne impressionem sui subtilitate facilius

eolorem esse coram oculis qui nUM M. O M V um nem cor

rupte issam requiritur praeter hoc ut si error circa sensibilia communia aut propria communiter oecurrentia, circa quaeciam debitis circuinam iis non debet esse error. Primiam a odit in homirae acutissimi uisus. Sed secudum accidit in his qui h t uapores errabs in oculis. Et ad sol mam argumeticum ι itur, aequaliter de aenis inrese corrumpitur iudicium ter uisionem non corrupte laesam pendetem ab acuitate sensus .negatur, ut patet ex fundamento iam dicto, imo non ut hoc argumentu uisio Sor respectu aliquorum obiectoria

comipta,& uiso Platonis sibi sani respectu nullius obiecti cit corrupta, neu alio modo laesa respectu obiectorum, qui it uidere, ergo melior est uiso Platonis, qua Sor. Ρ uiso Platonis respectu illorum obiectorum est ablata respectu quorum uiso Sor. est corrupta , quod est det

rius, M.

. Species imaginationum sint duplices. Quaedam no comparatae ad nocumentum, quae non sint nisi in oculis aeutis, bmi u .maresam compararae ad n limen rum,qua fiunt in oculis medioci is aut obtus uisus.Pro cuius itellectu est sebenda uri, quod omnium imaginationum rauci immediata est obiectum ali uod non paritum, aut saltem non paritu ea paruitate, quae in medium inter res distincte uisasin erustalloidem, posito quod obiectum aliqualiter uideturded nodistin. comprehenditur.5i ergo hoc obiectum sit minimum siue in oculosit, siue in medio extrinseco non uidetur nisi a uisa acutissimodicet non distincte compre turae hoe est di ex,uel dupliciter stuatur. Aliquando est in medio extri mitio coram pupillassicut sunt atomi,4 quibus aer quant sic purus non aenudatur, nec etiam aqua nec alia media deni itatur.Et aliquado stuantur in oculo, de sum quidam sumi siue uapores minimi ab oculis reseluti,a vocum enim membrosere niter aliquid resoluitur.Et hi nimi ut btur in viis acuti si imo sicut de atomi,de quibus sermo precessit. Et hae imaginationes prouenientes ex tanta acuitate uisus non comparantur, ad nocumentum, cum non sint morbus neq; alia res

praeter natur',nec ipse oculus est issus incomplexione,coposcione,unitate,nec in aliquibus particulis ipsum integrantibus, nec etiam per coimmuniatatem. Et simile huic quod dictuni est de uisu accidit in sensu auditus, de est apud Rasin secundo continentis, Je Iesum Hali. tractatu tertio, capite primo. Fit enim aliquando tinnitiis de sibilus quod est actio

cornipta, non comparata ad nocumentum propter acuitate datus audientis minimum sonitum existentem in organo auditus propter uaporem minimum in eo motum quo or.

ganum auditus non denudatur .Aliquando audienti sonitum minimum in aere, aut in alio medio extritiseeo, a quo aer quantumcunq; quiescens non denudatur. Aliquando fit pro-

Ler c um uentositatem in organo auditus existentem, Se cado vin tua

loide reddit ipsos non pervios aut non periatos ea peruieta te,qua debent esse,&qua sunt caeterae partes eorum Unde Galiqua pars ipsorum fiat impervia, & oppilet totum soravi pupillae,'nc est caecita sicut quado eataracta perficitur. Si non oppilet partem: tunc si est in medio, res non uidetur,nisi secundum latera de non secundum medium. Si autem sint in aliqui flere, res non uidentur secundum illud Iatus, imo apparen minutae.Si autem illa pars sit peruia,sed no perui eate e mili primae. tune apparent ae uersae imaginationes secun in ipsus diuerstatem. Si enim tendat incit tinu, apparent imaginationes citrins de obiecta omnia citrinacii au tem ad rubeum declinet, apparent rubra, de sic de aliis eoi ribus Et qua ueni ut ad oculum sunt simplicis,aut uapor aut humor . Si uapor tunc prouenit a toto, sicut in febribus de erisbus aut i stomacho ut a cerebro per uenas, de arte rias&neruos, aut ipse uapor ab ipso oculo re luitur,&c en ualloide siluatur. Si veto sub forma humoris hoe maxime in i cerebro, sicut in rheumatismis per uias neruoruuenariam ad arteriarum. Aliquando uero hi humores dier tur Se efficiuntur non bene peruti, O propter rem adueni tem ed quia mutantur in substantia se aut propter caliditatem sebtiliantem aliquam partem ipsorum, &conuertenι ad naturam aeris, unde illa pars ari aret altatae linea: aer enim commixtus humido aqueo facit colorem album facio do spumam,tertio de quinto de generatione animaliuae xl. particula problematum, oblemate primo. Aliquando mint ut i Digiditate congelante de incrassante, unde fit color albus aliquando ab humiditate tenebrant Galiquando a siccitate incrassante,uel inspissaiae. Diuertacantur enim species imaginationum multipliciis ter. Aliquando secundum colorem, ut quia apparent citrinae ipsis pendetista sumis cholericis,aut i uestigiis eluanis peruiis. Atiqendo apparent albae ipsis pendet mus a mporibus phlegmaticis,aut vestistis albis perutis, in aliquando apparent rube aut nigri ex smilib. catas.Sed hie nota quod si uestigium si non peruium cuiuscunq; coloris sit, semper imaginatio apparebit nigra, cuius causa in sequentibus assignisse tuLADuando disti guuntur imaginationes ratione quantitatis,quia quaedam magnae, quaedam parmae secundum quantitatem uaporis aut uestigii strati inter crystillo idem Ze res uisu aliquando distinguuntur ratione erassiciet,aut subtilitatis tam uaporis,aut uestigii crassi aut subtilis ciuiquando distinguuntur secundu figuram, quia quaedam apparet cimic las,quaedam mustales,'imum capillares,&sic de impulis, secundum uarias figuras rei stuatae inter clystalloide rures visas quando apparent sursum moueri, aut decisim, aut

lateraliter secundum uaporum uarii motum.

Ad euidentiam eorum quae dicta simi, cadunt hie duo dibi Prima LVtrum res non peruia situ pesia1. talloide

109쪽

uersus cerebrum, possit esse causa imaginationum. Et arguitur st sic, itapores eleuati in febribu aut crisibus sunt causa Imaginuionum cum perueniunt ad cerebrum: causant enimali a iando phrentiam non ueram, ergo uera pro Pa te auirmativa.Secundo,hi uapores eleuati, uel existentes in t arie anteriori cerebri mouentes spiritus motu inordinato mi causa itertiginis aut scotomiae, de per consequens imaginationum: imaginantur enim homines corpus suum moueri aut res aliqua cicca corpus suum moueri , e eo magis , quia .seotomia interpretatur obtenebratio uisus. Tertio, res non

perina exis es in humore vitreo potest uideri per crustalloidem,sicut & res existens in albugineo, ergo cum male uideatur , poterit esse causa uisionis eorruptae,& per consequens imaginationum,S c. Assumptum piobatur , quia sum omnia necessaria ad uisonem, scilicet, ol iectum mediu crystallois uidens lumen tam extrinsecus ua ipsius erylialloidis Qua tocipes reseruata in memorativa, aut in aliqua uirtutum cerebri potest peruenire ab ultimo uentriculo ad medium, a me

dio ad primum,a primo ad crystalliodem, se se poterit uid dere per erat stalloidem,ergo a fortiori aliquod corpus non peruium exi sita in est stalloide,uel post crystalloidem, potorii uideri ,& s male uidebitur erit causa uisionis comi

imaginationu, assumptu est Auer. colliget. in cap. de accidetibus sensus,uisus,& in lib. se sensu de sensatossit cosetna tur quia illa species perueniens a cerebro ad oculum Quias uaporibus existentibus, in vitreo inficietur secudum natura illorum uaporum; ergo perueniens ad crystalloidem,sie inseerit causa imaginationii sicut speetes exterioru obieci nim peruenientes ad crystalloidem, inflaiuntur secudum e lorem uaporum aut humiditatis extraneae existentis in albugineo,& sunt causa imaginationum,ut reserui omnes.In oppositum autem est Auera ictum quod causa imaginationum est res non peruia inter eos alloidem de obiecti exteriora , non autem post e stalloiuema ro Glutioine huius quaesti nix praemittendum imaginationes esse duorum modor uriusdam enim pertinent uirtutibus cerebri scilicet, sensui coniunt, imaginatiuae,quae apparent tam in luce, ouam in tenebris, tam homine ut este,quam non uidente, Se istis no est quaestio nostra sed nostio nostra est de imaginationibus quae apropriantur uilui,& non fiunt nisi homine uidente. Et ei reau ne modum est duplex res Mo. Illi enim qui tenent uisonem fieri in eryli alloide,quae est communis opinio, dicunt, mod res non peruia poli crustalloidem non est causa imagi.tiationum,tum quia si est medium inter res visas,& crystalloidem.Sed respondendum est ad duo argumenta, scilicet ad tertium Se quartum facta ante oppositum quaestionis. Vnum I robat, quia haec res non peruia itidetur a crystallino, ouia mi quatuor requis a ad ui Miue ilicet obieetiim, quod est ipsa res non perula,medium diaphanum cilicet,ipse humor vitreus, crustallois uidens,& lumen sufficiens. Dicitur est medium sui sciens Et si a Ruitur ν est medium diapnan sciit et albulline .Dicii quod nec vitreus, nec albugineus simi soli messium susteiens ad uisonem colorum nisi cocuserat medium extrinsecum, de hoc tamen clarius insequentiquastione. Ad aliud a Numentum cum dicit species trasensa cerebro ad erystalloide obuias uaporibus existentibus in

uitreo, inficieriir secundum naturam uaporum,quibus obuiabit, ergo se insecta uisa a erystalloide erit causa imaginati

num rubearum aut citrinarum,&csecudum naturam rei timscientis. Adhoe dieitur quod haec est species multiim immaterialis de multo maeis denudata a conditionibus materialibbus, quam sint speetes uenientes ab obiectis exterioribus cu uiam uaporibus existentibus in albugineo,& etia 4es ei ex potest esse causa uisonis, quia multum est immaterialis absq; hoc quia transeat per medium extrinsecum,ac hoc te nendo opinionem Averrois.Sed secutam opinionem ten rem uisionem fieri in cruciatione neruorum opticorum est

duplex responsio, scilicet, una qui magis placuit. Gentili qui dicit quod iise res non peruia post crystalloidem non est causa imaginationum, ex eo quod insa non potest uideri, nec aliquo modo comprehedit per uitiam, eum cuiuslibet quod debeat aliquo modo uideri sue bene, sue male, oporteat species plus depurari Sc modificari in crystalloide .&etia quia hic res non est medium later cruciatione neruoni in

IX. ALMAN.

cta exteriora, o eo quM uisio post erystalloidem n5 st sera dum rectituditiem linearum, nee secundum fornum putamidis, sed fit quia speetes uisibiles in erystalloide iam depuratae

suscipiuntur in lpiritibus , &deseruntur ad cruciatione ne uorum in qua fit uisio. Alia responso cur mihi magis plocet,est,quM res non peruia post c ystalloide potest esse causa imaginationum, quia species obiectorum uisibilium traim seuntes per hanc rem non perinam possunt infici siemus vinnaturam huius rei, quamuis haec res per primitas species no possit uideri, ut ostendetur in flaventi sinestione, de quamuis etiam post crystalloidem non fiat uilio secundum rectitudinem linearum,quia spiritus deserentes speciem simul eum specie poterunt infici ab hac re non petitia, de se erit causa imaginationsi. Et ex his iam aperte liquet,quid si in hae t ta quaestione tenendum, de quomodo ad argumenta facta in principio quastionis si res iidendum. Sed tenetes uitata neri in neritis opticis, male poterunt saluare uisionem fieri in instanti, scilicet , cum spiritus non moueatur in instaritia crystalloide ad cruciationem neruorum. Secundum dubium Ninim res non peritia existens in oculo possit uideri .Et arguitur quod non primo. uisibile postusupra oculum no potest uideri, ergo a timiori, positu in oculo non poterit uideri, cqnsequentia tenet 8e assumptum est philosophi Se commentatoris secundo de anima. Secudo ad

uisonem requiritur medium extrinsecum,ut uult Auer. et de anima conunct. r. ergo res existens in oculo cum non multiplicet species suas per medium extrinsecum no poterit u Adoi.In oppositum arguitur,quia uapores in oculo existere

uidentur eum de ipsa per uissim faciamus iudieiuni ut 'ubdsint citrini uel ri bei,&e. Praeterea species uenientes a cer bro ad oculum sunt causa uisionis,ut suit dictium in praecedAti duaestione ex intentione Auer. Et certum est quM no multiplicanini per medium extrinsecum, ergo multo magis res existens in oculo P proprias species uideri poterit.Preterea

lumen postum super oculo 3e in oculo uideri poterit, ut docet experientia. Imo experimur in nobis ipsis quod seoprimamus oculum in lachrymali domestico uersas partem uestrematue teneamus oculum clausum siue apertum uidemus aliquod lumen. In hac quxstione dicunt aliqui quM res

non peruia in oculo existens uidetur.sed male, sicilicet,dim, nute aut eomapte, sicut tangibile positum supra neruum se titur. sed diminute aut corrupte, & causam assignant, quia sint ipsi quatuor ad uisum n-cessaria, scilicet ostiatiam, lumen medium, intritisecum,& crystallois uidens. Contra se quitur primo quod res non peruia existens immediate supra stalloidem non posset uideri, nee aliquo modo comprehendi, cum non multiplicet species suas per aliquod medio, disie non poterit esse causa imaginationum, quod est contra Iesum Hali, tractatu tertio,cap de acciMiluis crystalloidis. Secundo sequitur quM uuea semper deberet uideri. Conse quens contra experietiam, semper enim uideremus aliquod nigrum uel coelestinum Tertio si uapor exisses in oculo, aut

aliud uestigium hosset uideri ab oculo in quo est, etiam posset uideri is ociuo extrinseco aspicienti, consequens est fabsum, nemo enim uidet uapores oculi aegri . Forte dieiturquM non est similitii do, tum quia uapor existens in oculo εmultum propinquus crystalloidi, Se nugis distans a crustalloide oculi aspicientis,tu quia iste uapor est in medio aqueo

in quo species multiplicatae apparent maiores, sicut experi, mur de oculo uidenti obiectum in a acontra primu,quia aliquando imaginationes pendentes a uapore apparent sub forma cimicis, aliquando maiores, ergo licet sit minor disistia inter ii morem de crystalloidem oculi aegri quam inter illum & oculum aspicientem, tamen adhuc poterit apparere oculo aspicienti,sed sub quantitate minore, ut uerbi gratia, sub forma pullei nee o at secunda rati , quia species transens de medio mori in rarius dii tertitur a perpendiculari,& propterea si obiectu sit in aqua, de oeulus uides si in aere, obiectum apparet maius quam si ambo sint in aqua aut in a re, uapor ita. existas in oculo deberet apparere maior oculo aspicienti quam oculo in quo est. matto principaliter si res existens in oculo uidetur semper d re apparere in e dem distantia,cum ipsa res uisa non moueatur,ut pono, neq; crustallois neci dii in mutetita heclunaca, sed consequens

110쪽

DE AQVA IN OCVLVM DESCENDENTE.

oculus habens imam nationes a Ieiat in aerem, apparet ipsi PM ima nationes sunt in aere, si in parietem, quM sint in pariete. ini into principaliter si res exi,

stens in oculo Wderetiar per speciem propriam, sequet aur od vestigium album existens in eornea deberet apparere uni, sed conseviens est salsum quia quanto est albius, at o oculo in quo est apparet nigra iis, ut docet experientia. Cese te istae rationes sunt emcaces,& de necinitate tacludunt ra Mentem in oculo proprie videri n6 posse ab oculo in quosvit. Cum ergo aliquo modo comprehendatur ab oculo in quo t,ut docet experientia, quia si uaporosne eitrini, apparent imaginationes citrinae,& si rubet, rubeae, oportet uti ungamus modum quem res existes in oculo comprehenditur.Dico ergo quod res existens in oculo, aut est pervia,aut non peritia. Si pervia, aut peruietate smili perii ietati oculi,5e tunc G uidetur,neq; est causa imaginationu See. Si autem si perui aperuietate no simili peruietati oculi, tueuidetur.Et est causa imaginationum,sed non uidetur per μcies proprias,sed per species obiectorum extrinsecor , quae hecies uelatae ad crystalloidein,transeuntes per hanc rem, taliter per uiam inficiuntur secudum naturam huius rei,&se

item apparent citrina aut rubea S c. secundum colorem

huius rei in quocunq; loco suerit haec res, siue immediate sum ei stalloide, aut tela aranea, aut albugineo, aut cornea.

Edismile huius accidit sicut experimur in radiis solaribus trase tibias per uitrum, quia parent calorati secundia colorem uitri. i autem haec res ni non pervia, tui nullo modo uidetur nec per se nec per accidens, sed bene comprehenditur per potentiam superimenti it sensum coem aut cogitatiuam eo st obiecti extrinseca apnarent nigra, aut obscura aut pedi

rata,aut diminuta secundu illam parte a qua species ad partem oculi non per iam multisaeratur. intibus se uis inuerestat ut respondeamus ad rationes adductas post oppositum qiuestionis. Duae enim rationes ante oppolitum nihil aliud

nobant nisi quod uisibile postum in oculo, aut super oculo non potest uideri nisi in lumine propter sitam materialitate , de per sipecies prorrias, cum quo tame stat quod per species obiectoriam exterioriam color existens in oculo uideri

posse Ad primum post opp'stum cum dicitur,quod per uirum iudicanius uapores circinos aut rub.&c.Ia apparet quai et sit respondendum. Ad tertium S secundum uolo posmponere responsonem in fine quaestionisaamen cum dicitur quod lumen positum super octilo,aut in oculo potest uideri,

conceditur,negatur tamen consequentia cum infertur,e go

etiam res non peruia posita in oculo, aut super oculo etiam poterit uidera, ex eo quod Iume est multu immateriale, nee hoc ut uideatur exigit mediu extrinsecu ed color est multum materialis, nec aut quo modo uideri potest per speciem propriam nisi cies sua delata sit per medium extrinsectam, ut de materiali ad immateriale reducatur, & quia tactum est in illo argumento quod nobis comprimentib. oculum in la-on ali domestico apparet aliquod lume,oportet ut huius modi apparitionis causta, uideamus. Dico ergo, hoc lumequod videtur in compressione oculi facta in lachrymuli do. inestico & no in aliis partib. oculi, est lumen crystalloidis resexum ab uti ad ipsis crystalloidem, quod lumen ideo apparet in semia circuliopaia fit res sexto ab ipsa uuea persor

ra, cito fit reflexio in parte in qua ipsa elisi orata. Et si quisaraueret contra quiata per istud lumen deberet apparere, assur per elystallois multiplicat lumen suum ad uia eam, semper ilectitur ab ultera icitur quod licet semper multiplicet lumen tamen ipsae stalloide mota per compressio nem fortius ipsum multiplicat, aut quia moueatur, aut quia mota magis appropin uat ipsi, scilicet vireae, unde faciliorct recterio sciit experimur quod nobis mouenti b. ensem l cidum, apparet magis sui luminis multiplicatio, & etiam maior sui luminis reflexio. Ita et hoc apparer lumine solis cadete super aqua, quae aqua quanto magis agitatur, tanto lumen minis inutiplicatur,& tanto magis a parietib. circunstat .

reiae, tui. Et si quis diceret etiam ex compressione aliarupartium oculiae non sesum a lachryniali domestico deberet parere hoc iume cum similiter moueatur ipsa enitallois. Dicitur P non im mouereturaicut s fiat copressio in Iachoniali domestico.&M si moueatur ipsi coctahois per copreues fionem in aliis partib. amen non mouetur uersus maea, sicut ex compressione in lachrymali domestico. Ad quartum cum dicitur tangibile postum si pra sensum silesii pra organum tactus aut in organo tactus sentitur, ergo postum supra oculum aut in oculo debet uideri, tenet consequentia a simili,&assimplum est mani semini ad experientiam. Respondetur subd non est simile, quia uis is est potentia magis immaterialis quam tactus; propterea exigitur adhoe iit color uideatur etiam ut multiplicet pecies sitas per medium extrinsecum , ut de materiali ad minus materiale reducatur, non sic est de tangibili quia tactus est potentia multum materialis,& pr merea non exigitur medium extrinsecum, d sufficit intrii secum It propterea dicunt aliqui, quod si tangibile sit pomtum supra sensum, siue supra neritum,neritus non sentit secundiim partem immediatam ipsi tangibili, sed fili parte smi tem , ipsa pars immediata tangibili gerit uicem medii. Ad

sin eum dicitur ex. 3. collig.de accidentibus sensus uisus , s species delata a memoratiua ab aliqua uirtute imrinseca core i ad sensum commune, 3e i sentii csii ad uisum uel auditu est causa uisonis Se auditionis&e. ergo a fortiori species multiplicata ab oblecto existete inloculo erit causa uinonis, negaretur consequentia apud uolentem sequi Auer ex eo stspecies perueniens a cerebro ad oculum est multum im materialis non indigens medio extrinseco adhoc scilicet ut ad immateriale redueatur.Sed species rei existentis in oci lo est multum materialis indigens medio extrinseco ad hoe ut ad immateriale reducatur, sit conueniens obiectum sensus uisus. Et sic secundum Auen haberemus concedere homines uidere de audire, Se exercere omnes operationes sensus

in somno sicut in uigiliis.Sed contra sequitur quod sine lumine contingit uidere,cosequens falsum eorra philosopia. Sepersectivos, consequentia probatur, quia species patris tui iam defuncti in memorativa, aut in uirtute phantastica te seruata,aut ab aliqua potentia cerebri cognitiva comprehensa potest deferri ad crystalloide. Et similiter species uocis eius deseret ad organum auditus, & se set uisio eius, auditus uocis eius tam in somno quam in uigilia, tam in luce quini in tenebris.Se uitur secundo quod non ens proprie & uere uidetur Et auditur, uia species &smulachriini coloris.&fgutae patris tui existens in erstalloide, repraesentans patia tuum,est causa suffciens ad ueram uisonem. . Similiter spocles uocis eius comprehensa per auditum est causa susti ies ad ue ram auditionem, atque benedicut si uox patris tui, aut color eius existentis coram te multiplicaretur per medium ad ornanum uisus & auditus. Temo sequitur, quod color non est obiectum uisus, nec sonus, auditus, conseqtiens sim sum eontra omne scholam philosephorum. Et consequetia probatur,quia nihil est color,nec obiectum uisus, nec somis, nee obiectum auditus nisi illud sitfes hic color patris tui, &lute uox eius non est,nec potest esse, ergo sequitur quod e lor non est obiectum uisus, nec vox audi tus, In oppositum est Auer. cuius hic est textus. Sed fit m do contrario, quia motus incipit in uirtute imaginatiua propter formam receptam de seras inuigilia aliquo tempore.&illa est remota, de propterea mouet primo sensum communem , & communis particulares sensus, tune sentiunturres quasi essent extra,& sicut hoc fit in somno, eodem modo fit in uigilia propter multam sollicitudinem circa aliqua re.

Et per noc confirmantur uirtutes animae,aut propter aliqua restitudinem fixam in cori ore,aut propter timorem, aut tristitiam, quia resoluitur quidam uapor & ascendit cerebrum, di in ilia imprimitur forma rei cogitare,&ascendendo sit perius mouet spiritum animalem, & deducitur iste motus usq; ad uirtutem imaginatiuam, & mediante ipsa mouet senius communis δε ille mouet particularem sensum, &st titur res ae si esset extra. 5r uulgus credit quod hoc fiat ab an elis aut daemonibus. Et huius demonstrationes declaratae sunt ibi, haesuidem sunt accidentia, quae saperueni ut omnibus sensibus Et sorte haec est causa st pleriq; homines sedicunt iu uigilia uidisse & audiuisse mortuos loquentes, Ser ferunt uerba audita. Et reterimi aliasi se vidisse daemones . Tu in hac materia tene 2 uis, pro nulla parte sunt demostrationes.Ego in pro parte mea uolo credere Auer Sed respω .. omlix a a rationes adductas in contrari v. Ad primu cum in