장음표시 사용
101쪽
roo AN T. Ro M. AD INsT IN vel solidum singulis deberetur, vel promittentes singuli tenerentur in solidum, ita tamen, ut vel alter accipiendo, alter solvendo debitum, Omnium perimeret obligationem, & omnes liberaret. ρr. N l. I. Inst. ae duob. reis sipui. XII. Stipu- XII. Poterat vero omnis stipulatio & pulatio pura, re M in diem, S sub conditione, S ad certum
ditione n. sestim peti poterat: sin in diem, dies quidem sta- timcedesat, sed non prius, quam venisset dies, promissiam poterat exigi. Si sub conditione: existente demum conditione committebatur stipulatio. Si locus denique insertus stipula tioni: tantum tempus promittendi concedendum erat, quantum sufficere videbatur ad rem eo loco praestandam. l. 2. q. s. Inst. de V. o.
XIII. Ad XIII At si ita quis stipulatus esset: Decemi m 'u, tu si resti μνημsti quoσd vi Vam,dare spondest pure facta, 'ἡ: obligatio videbatur, S perpetuabatur: petentimo pote- tamen exceptio pacti opponi poterat. Ad tem-rat, ubi &pus enam ex principiis iuris Romani deberi non dς input δ' poterat. l. .3. δεθ. eod. Inutiles porro erant sti
vraeposte. Pulationes: POST MORTEM MEAM VEL
sis. TUAM DARE SPONDESyPRIDlE QUAM MORIAR, UEL MORIARIS, DARE
SPONDES 7 b Nam quod ad priorem attinet, non ferebant iuris Romani principia, ut obligatio a persona heredis inciperet: L. II. D. de obl. N action. Cui ac. ad L. 2I7. D. de V. S. posterior vero ideo non poterat non inutilis e sies
102쪽
Li3. III. TIT. XVI-XX. Io Iesse, quia tempus mortis semper incertum est. Cati Inst. II, p. 7. Ei 8 Aeque inutiles erant sti-Pulationes praeposterae, quibus tamen Iustinianus itidem persectum robur accommodavit. g. 4. IV. de inutil. si . Denique si quid,
aut quod non erat in rerum natura, vel in cominmercio , aut sub conditione impossibili, promittebatur: inutilis & haec videbatur stipula.
XlU. In primis vero respiciebatur ad causis XIV. . Si
sam. Neque enim in stipulationibus sola ver-zz:
ha valide obligabant, non magis quam in do-bat iustam minio transferendo sola sufficiebat traditio. caussam. Quemadmodum enim hic iusto titulo opus erat: ita, ut stipulatio valide obligaret, subesse debebat obligandi caussa, ct talis caussa etiam vocabatur caussa civilis. L. 49 I. E. D.depecul. Deficiente vero tali caussa, agenti obstabat exceptio doli mali. L.2. I. 3. D. dedol. mal. Schult. D-ris . anteiust. p. 46 . Vnde adeo non valebat promissio ex turpi caussa, ut & exceptio petenti opponi posset, L. 8. D. de condidi obturp. vel iniust. ea s. di si accipientis solius esset turpitudo, luti daretur condictio. L. I. in. L 2 g. I. L. ψ.2. D. eod. Exemplum insigne Otaciliae Laterensis exstat apud Ualer. Max. VIII, 2. L. Cominmune itaque stipulatio erat omnium obligationum adstringendarum vinculum. Vnde adhibebatur in emtionibus venditionibus. Varro de Re Rust.II. 2 3. S. Plaut.Captis. 2. L. 3 l. I. αδε act. emI. pastis. Pauli. Sent. Rec. II, 22. L. I. quod fere D. depact. mutuo, L. 6. I. D. de noVat.
cautionibus, vel chirographis, L. o. D. de reb.
103쪽
credit. L. I 22. I. D. de V. o. locationibus conis
ductionibus, L. S pr. D. Locat. L. pr. D. defl- . . societatibus, L. 72. D. prosoc. immo in reliquis contrastibus Omnibus. XV. Stipu. XU. Porro S id praetermittendum haut lationibus videtur, stipulationi nonnumquam veluti ad- qu ζὰ pendicem accessisse mancipationem per aes &cessit man libram: quod in accepti lationibus factum concipatio. stat. Pertinet huc egregius locus Ciceronis de Legib. II, a I. Hoc vero nioit ad Pontificium ius Ne medio est iure civili, ut per aes libram heredem testamentisonam, eodem loco res sit, quas ea pecunia
legata non esset. Et paullo ante cap. XX. aeuinetiam cavent, Ut cui plus legatumst, quam e rei gione capere liceat, is per aes libram heredem testamenti solvat , propterea, quod eo loco res est, ita soluta hereditare, quas ea pecunia legata non esset. Addendi
de pactis N Transact. p. 67 I. Id vero eo minus mirandum, quo certius est, ct aliis contractibus, ad trans serendum dominium haut comparatis, accessisse mancipationem. Et tunc rem habere dicebantur iure nexi; translato dominio iure mancipi. omnia, quae per aes, S libram alienabantur, erant res mancipi. Nexus quoque ct mancipatio non disserebant ratione ritus: sed,
uod ad effectum attinet, ius nexi ct ius mancipiisserebant quam maXime. Probant id loca Manilii S Scaevolae apud Varron. de Ling. Lat. VI, s. quae egregie illustrat Io. Frid. Grono v. Epist. CCCII. ad Claud. Salmas in SIE. Disi. vir.
illis t. scri'. m. II. p. I P. XVI.
104쪽
LIB. III. TIT. XVI-XX. Io 3XVI. Ceterum stipulationes Imperator di xVI. Stuvidit in iudiciales, praetorias, conventionales ccpulationes commanes. A mero iudicis ossicio proficiscebatur usiiςiHςε.
cautio de dolo. Nam in rei vindicatione Sactione quod metus caussa iudeX exigere tene batur cautionem de dolo. L. 2O. ω 4s. D. de rei vind. L. 9. f. s. N 7. D. de eo quod met. caus . Talis etiam erat cautio de persequendo servo, qui in fuga erat, restituendove pretio. Nam si servus erat legatus, qui se interim in fugam proripuerat, ossicio iudicis continebatur, ut interponeretur cautio, qua heres, se servum persequuturum restituturumque, legatario promitteret. L. 69. g. s. D. de legat. I. L. I . g. II. D. quod met.
cau . Stipulationes porro iudiciales interponebantur etiam in iudicio familiae erciscundae. L. 25. g. Io. D. famil. ercis. XVII. Praetoriae a mero Praetoris ossicio XVir. proficiscebantur , semperque interponi sole- Praetoria bant ante litem contestatam. Cuiae. Obstrv. XV, Io. Tales erant cautiones damni insecti, legatorum servandorum . iudicatum solvi, ratam rem haberi, cautio fructuaria. Sc. de quibus prolixe iureconsulti. Uid. Arn. Uin n. adl. 2. Insi.
de divis. st . Quae stipulationes quibus formurilis solitae sint concipi, exemplo cautionis rudiacatum Divi ostendemus. In ea astor ita rogabat
fideius ores : QVOD FUNDUM TUSCULANUM, QUEM POSSIDET L. TITIUS. ABS EO UINDICATURUS SUM, CUIUS RhI C. AQUILIUS IUDEX DATUS EST. EAM Rl. M RECTE DEIENDI.
105쪽
REDEMVE MEVΜ IVDICATA ERIT. QUOD A. C. AQVILIO EO VΕ. OUI IN Ε1US LOCUM SUBSTITUETUR. IUDICATUM ERIT. II RECTE PRAESENTARI, DOLUMQUE MALUM ABESSE ABFUTURUMQUE ESSE, ET QUAMDIU RES NON DEFENDATUR, AUT SI QUOD HUIUS REI IUDICATUM ERIT NON PRAESTETUR, DOLVSVE MALUS NON AB ERIT, OUANTI EA RES
SIT, DARI SPONDES 7 SPONDEO. Cui ac.
Obf. X, 29. Barn. Brisson. de Form. Lib. V. p. 93. Porro id singulare erat in stipulationibus praetoriis, quod in iis non temere metuenda esset Captio, quia interpretationem non ex mente promittentium, sed Praetoris recipiebant. L. S2. D. de Uerb. oblig. L. 9. D. desipul. praetor. XVIII. XVIII. Conventionales non iussu iudicis vel soritici Praetoris, sed arbitrio contrahentium conci- Sine stipv. piebantur, adhibito saepe, ut supra observavi-J tione mus, iureconsulto; earumque totidem Paene potesti' genera erant, quot rerum contrahendarum. g.
' 3. Inst. de dicis sipui. Obligationum enim firmandarum gratia inventae fuerant stipulationes. Pauli. Recepi. Sent. V, 7. I. Unde nulla temere de re paciscebantur veteres, nisi interposita
o Ad praetorias etiam reseruntur sedilitiae. Erat auistem ita loeua in interrogationibus, quae de vitiis mo bisque in vendendis servis fieri solebant. Vendit . Tem enim emtori repromittere oportebat, se, si quid oeculti moribi vel vitii in servo vendito inventum fuerit, duplum verbi gratia praestiturum. Theophil.
Paraphr. g. r. IV. de cvis. stipui. l e his Aedilitiiasipulationibus plura habet Culae. Ob. IX. 3.
106쪽
ta stipulatione. Erant tamen omnino quaedam negotia , de quibus etiam non interposita stipulatione valide paciscebantur. Nam si sponsa sponso, mulierve marito, aut socer genero, aut debitor mulieris eiusdem marito dotem dicere vellet: fieri id poterat, nulla praecedente
interrogatione. io Caius Inst. II. 9. 3. Quamvis enim ea ipsa quoque dotis dictio sollemnibus
fieret verbis: Culac. ad L. 7. D. depasti. N L. I. D. de verb. ob. u. Bris n. de Formul. 6ὶ nec ullo fundamento id in dubium vocent Cl. Salmasius de mod. ur. XVI. p. 7I6.sq & Oisel. ad Caul. e. inde tamen non sequitur, ut stipulatione suerit opus. Formulam dicendi dotem prodidisse videtur Terent. Anis. V, 4. v. 46. de qua iam supra egimus Libro II. Tir. VIII. n. 6. XI x. Deinde S sine stipulatione contra' XIX. Sine hebatur obligatio, si libertus patrono aut do- stipulationum, aut munus, aut operas. se daturum iuraseset. Cai. l. c. Solebant enim servi dominis ma- , ἡ 'r numissuris promittere certa dona, munera e dona, Certasque operas, loco praemii manumissonis munera afutura. Quum vero servi domino promitteret ψς xk- valide nihil possent, quia vinculum potestatis unitatem personae inducere videbatur: g. 6.
di sed sine stipulatione dotem dicere poterant tres tantum personae, mulier, pater , mulierisque debitor . Reliqui dicebantur dotem vel dare . vel promittere , &hi communi iure obligabantur, adeoque uti debebant stipulatione. Cal. Inst. II, 9. 3. L. t. D. de iur. dot. εὶ Dona & munera libertorum quid fuerint,& quod . nam inter 'ea discrimen intercesserit, doc tur L. 38. L. 39 . et L. 2I . D. de V. S. Adde Oisel.-Cai. I. e.
107쪽
xos AN T. RoΗ. AD INsTIT LU. de irati stipui. tenebantur illi post manumissionem denuo se obligare iureiurando, quod si dicere nollent, ne liberi quidem addicebantur. Cic. Disi. ad Attie. Simul ac vero iurassent liberti, nulla opus erat stipulatione. XX. Spon- XX. In primis observandum, nobilissimum sti. fles pulationum conventionalium genus fuisse iisη- stipu illo. solio, de quibus quum nihil in Institutionibuanem. dixerit Iustinianus , pauca monebimus. Fuit hoc in more priscis temporibus positum apud Latinos, ut qui uxorem ducturus esset, ab eo qui nuptum daturus erat, eam in matrimonium datum sibi iri stipularetur, alterque sponderet , unde & sponsaliorum nomen natum est. Si non data suisset uxor, sponsus habebat actio. nem ex stipulatu, vel ex sponsu. Gell. NOct. Att. IV. 4. L. 2. N L. 3. D. despons iam Romanis quidem non erat actio ex stipulatu ex sponsalibus:& ipsi tamen stipulationibus utebantur. Huius Veteris moris multa exstant vestigia apud Plautum, qui in Aulul L . Megadorum ab Euclio. ne filiam stipulantem inducit his verbis :ME. Suidp nunc etiam mihi despondes stiam ΕΗ. Illis legibus , Cum illa dote, quam tibi dixi. M. SPONDEA ergo Z Εκ SPONDEO.Εx Trinumo Plauti iam supra exemplum vidimus. n. III. Sed S in Curculione ALI. V, 2. Phaedromus ita a milite stipulatur: pH
ifin Unde non opus est, aet cum Verrio Flaeeo apud Festum p. - . sponsalia derivemus elingua Graeca, inis de quenatum existimemus id vocabulum, quod sponsa τενδας, interpositia rebus divinis, facerent.
108쪽
Lia. III. TIT. XVI XX. ro PH. SPONDESNE, miles, mihi hanc uxorem' M. SPONDEO. . . . . In eo tamen a reliquis stipulationibus disserebant sponsalia, quod & absens absenti per epistolam vel internuncium recte despondebatur.
salibus adhibebatur cautio, ut in tabulas plerumque redigerentur conventiones sponsalitiae. Vnde Iuvenalis. Sat. XVI. Si tibi legitimis pactam iunctamove TABELLIS
Dari etiam solebant arrhae, ct annulus pronubus, de quibus, aliisque huc pertinentibus ritibus copiosius agit Barn. Br son. de ritu νπt. p. go*. Iequ. Illud quaeri solet, an S sponsalia de futuro, quae Vocant, nota suerint Romanis 3 Adfirmat Huberus : probat Gundi ingius in Gundungianis Part. X. p. 38 o. ubi ex Nonio &Arnob. a υ. gent. X p. I 4Ο. ostendit, Romanos
distinxisse inter SPERATAS , PACTAS &
SPONSAS. Discrimen hoc eleganter euplicat Gronov. ad Geli. No I. Attic. IV, 4. Virgo SPERATA dicebatur: quum conventa erat conditio , PACTA: ubi interpositae ilipulationes, SPONSA. Pactae ergo similes videbantur desponsam iis de futuro ; ponsae de praesente. Pactas etiam conventas dici consuevisse, patet eκ Festo: Co ventae dicebantur, cum primus siernio de nuptiis Nearum conditione habebatur. XXI. Denique communes stipulationes re-XXI. Su- stant, quae tum a Praetore , tum a iudice Pulationes exigebantur , qualis erat cautio, rem Eupillo π μ
salvam fore. g. 4. Inst. de divis stipui. XXII.
109쪽
Io8 AN T. ROM. AD INSTIT. XXII. XXII. Ex stipulatione nascebatur eondictio. L. ' cert3 1 certa esset stipulatio: sin incerta; actioeontrictu ex stipulatu. princ. IV. de V. o. Ex sponsalibus
natae. quae in Latio competebat actio, exsponsa dicebatur. Geli. Noct Attic. IV, 4. Cuia . ad Tit. C. de Sponsal. Ex sponsu vero agere idem erat quod ex stipulatu. L. I9. g. 2. D. de aedilit. edicto. At apud Romanos sponsalia nuda renunciatione S liberrimo repudio solvebantur. L. I. C. de Sponsal. L 2. I. 1. D. de divort. L. 2. C. de repud. Ex quo facile patet, in contractuum numero
haut fuisse stipulationem sponsalitiam. Vid. Fr. Hotom. de Sponsal. OP. IV. p. 337.
FIDE IUSSORIBVS. STipulatione etiam sese obligabant fideiusso
res, unde de iis hoc titulo seorsim agitur. I. Varia fi- I. Qii se obligabant pro aliis, plura apud d ivbςΠ' Romanos sustinebant nomina. In iudiciis
mina. promittentes pro alus dicebantur Vindices, vades , bubvades, praedes. Reliqui fideiussorum, sponsorum, adpromisorum, Dei promissorum sab nominibus veniebant. II.
110쪽
Lia. III. TIT. XXI. Ioy II. Vindices in XII. Tabulis erant, qui pro II. Qvq. eo, qui in ius privata auctoritate vocabatur, tela vid obligabant. Si quis enim alteri in publico ad- Uclamasset: AMBULA IN IUS : aut eundum illi erat, aut serendum, ut obtorto collo ad tribunal raperetur, nisi datis fidei utaribus se ab hac ignominia vindicasset. Qua de re Festus
voce vindex p. m. 476. Vindex ab eo, quod vindicat , quo minus is, qui prensu1 est, ab aliquo teneatur.
b In legibus XII. Tabularum de his ita fuerat cautum : SI ENSIET , QUI IN IUS VO
CATVΜ VINDICIT, MITTITO, ASSIDUO se VINDEX ASSIDUUS ESTO: PROLETARIO CUIQUE VOLET, Ut
DEX ESTO. Geli. Noct. Att. XVI, Io. id eli: Si tamen M aliquis , qui pro in ius vocato vel prenso fisiubeat, dimittitor. Ceterum locupleti vindex locuples esto, pauperi, prolem tantum si cienti Reipublicae, quilibet vindex esto. Iac. Gothola. ad XII. b. Tab. LIII. Si ventum in iudicium, satis dare denuo III. Quia debebat reus, se stato die adlaturum. Car. nam Vades,
b Vindex ergo non est pνocuratoν , ut putat Boeth. ad Cic. Topie. II. nee praedicatoν, vel praediator, ut Boethii locum legit Cuiae. Obsem. V, 20. nec Confunde dum cum vade , quod plures fecere, interque hos etiam Vine. Gravina de Leg. XII. Tab. p. 377. se M. c siduus veteribus idem est ae locuples, qu'si asses qui dare pollir. Cic. Topia. ad mebat. II. Vtitur hae voce eodem significatu Plautus Amphitr. I, I.