장음표시 사용
91쪽
so ' AN T. Rou. AD INSTIT. nius, impudentissimi foeneratores, vel potius Brutus, qui eorum opera in pecuniis foenori locandis utebatur. de quibus Cicero 's. ad Attici V, 2I. VI, I. cst 2. Immo eo progrosia erat foeneratorum avaritia, ut ne quinas quidem usuras exigere dubitarent. Qua de re H
Fufidius vappae famam rimet ac nebulonis, Dives arris, dives positis in foenore numis. suinas hic capiti mercedes exsecat, atque auanto perdiιior quisque es, tanto acrius urget. Atqui sanguinolentae plane erant hae usurae,
siquidem, qui binas centesimas spoponderant, singulis annis viginti quatuor; qui ternas, triginta sex; qui quaternas, quadraginta Octo ἔqui quinas, sexaginta pro centenis usurae loco solvebant. Hadriani temporibus invaluerat, ut foeneratores, creditis mille aureis, ex ea summa eodem momento deducerent centum, S cautione nihilominus in mille aureos Fon-Cepta , Vsuras praeterea centesimas in singulos annos stipui rentur, easque vertente anno in sortem redigerent. im) Quod genus usurarum adeo mordax erat. Vt intra sex annos sors duis plicaretur. Dosith. Sent. D. Hadri II, S. p. 864.
mὶ Est hie gnatoeismus, quem olim IIeitum fuisse, post. ea vero SC. prohibitum , patet ex Cie. Dist. ad Artis. V, 2x. Postea eumden Constitutionibus suis proseriis
Pserunt Imperatores. Uid. L. 27. D. de re iudicat. L. 2 . c. ex quib. eaus in m. seret. Add. Ger. NOOdi.
92쪽
Lia. III. TIT. XV. 'IXXXI. Suffciant haec de mutuo , Deno- XXXI. re S usuris. ommodati S depositi contractus, Contra qui S ipsi re ineuntur, ita sunt comparati, Ut in modii 'Aiis Romani a iure gentium S communi omni- depositi. um hominum consuetudine haut recesserint. Vnde vix quidquam hic ex antiquitatibus videtur eX placandum. Depositi contractus id singulare habebat apua Romanos, quod si quis dolose circa depositum esset versatus . is ex legibus duodecim Tabularum duplo hoc lueret. duam legem Decemviralem Iac. Gothosred. ad Leg. XII Lab. Tab. III his verbis expressit: SI
ΤΟ. Ea vero poena non tantum inficiando crescebat, ut fieri solebat in aliis, quod existimavit tamen vir summus, Iac. Cui acius Parariti. C. de pusu. S Pithoeus ad Coll. Leg. IIV. Rom. MF. φλ. n. 77 i. sed omnis omnino dolus depositarii ex legibus Xll. Tabularum duplo, Ut videtur,
vindicabatur, n) ct quidem non duplicatis, ut
Marcii. Interp. XII. Tab. XV. p. 7 o. putat fructibus, sed dupli eius rei praestatione, quam quis eustodiendam tradiderat Schulting. Iurisρ. anteius.p. 77 I. Ian. Uinc Gravinari L L XII. Tab. . LAp. 353. Furi enim similis videbatur depositarius dolosus. L. rg. D. depos Tam dirum etiam hoc crimen videbatur veteribus, ut&de
93쪽
yx AN T. ROM. AD IN3TIT. deposito negando cogitantes a Diis cum universa familia exstirpatum iri crederentur, quo pertinet exemplum Glauci Spartani apud He
rodot. Lib. VI. Praeterea eos dentes amittere
putabant, qui depositum negassent, de qua veterum opinione quaedam notavit Casaubon. in Lect. Theocrit. p. 85. ouare & Plin. Dis. X. 97. non putabat, se luculentius probitatis testimonium praebere posse Christianis, quam dum eos μιnvicem sacramento obstringere, ait, ne fidem sabiant , ne depostum adpellati abnegent. Quare non mirum est, Decemviros tam improbis hominibus dupli poenam statuisse. Enimvero postea Praetor hanc poenam mitigavit, actionemque in simplum tantum dedit, praeterquam si depositum esset miserabile negatum, quo casu Vet rem dupli poenam retinuit. L. I. g. I . D. depos
Verba edicti haee fuere : QUOD NEQUE
TUMULTUS , NEQUE INCENDII, NEQUE RUINAE , NEQUE NAUFRAGII
CAUSSA DEPOSITUM SIT, IN SIMPLUM: EX EARUΜ AUTEM RERUM, QUAE SUPRA COMPREHENSAE SUNT. IN IPSUM IN DUPLUM: IN HEREDEM EIUS , QUOD DOLO MALO EIUS FACTUM ESSE DICETUR , QUI MORTUUS SIT, IN SIMPLUM, QUOD IPSIUS, IN DUPLVM 1VDICIUM DABO.Idem tamen Praetor etiam infames esse iussit,
QUI DEPOSITI SUO NOMINE. NON CONTRARIO IUDIClo , DAMNATUS
SlT. L. I. UL. 6. g. 6. D. de his qui not. infam.
94쪽
Lia. III. TIT. XUI-XX. 93XXXII. Contractus pignoria quid sit, quae xxXII.
inde actiones.nascantur, quaenam de quanta Contra. praestanda diligentia, satis a Doctoribus expli. ctus pi-Catur. De alienatione quoque pignoris supra g*' 'actum, Lib. II. Tir. VIII. n. 3. Quare nihil est, quod de contractibus, re initis, addamus a plius, praeterquam quod monendum videatur, pignori saepe accessisse contractum Mariae, quoties nimirum debitor creditori pignus mancipabat , vel in iure cedebat, ea lege, ut reddita pecunia , illud sibi remanciparet. Quo ipso dominium rei oppignoratae in creditorem translatum esse,recte observat I sidor. Orig. V, 2I. Saepe huius fiduciae, in pignoribus interpositae, meminerunt Paullus in Rec. Sent. L, IO. II, I 3. V, 22. Tertullianus S alii. Tu vide Culacii S aliorum virorum doctorum Scholia ad Paullum, SSalmas de Mod. Vsur. Cap. XIV. p. 59O. sei .
SEU. . STIPULATIONIBUS. SEquuntur contractus, qui verbis ineuntur, &quidem non quibusvis, sed sollemnibus S
accurate conceptis. Horum Olim tres erant,
STIPULATIO , DOTIS DICTIO & iusiu
randum, quo liberti operas promittebant patrono. Cal. Insi II, 9. 3. Sed de dotis dictione egimus supra, Lib. II. Ti. VIII. Iurisiurandi. a libertia praestandi, saepe in iure fit mentio, quamvis
95쪽
vis sormula eius, quod meminerim, non ex
stat. Iam de STIΡULATIONIBUS quaedam
ex antiquitatibus repetenda, de reliquis parcius agendum erit. I. stipula. I. Commune horum contractuum nomen. 'd' hocsie quae, unde dicta sit, non adeo expeditum est. Vulgo id derivant a veteri sit pulum, quod idem sit ac firmum. Pauli. Recepi. Sent. U.7.r p inc. I . deverb. oblig. quemadmodum &in Glossis Basilicis σιπουλον est ἰσχυρον, A mum. Ast alii a stipe dictam existimant stipulati nem, quia circa stipem, Vel rem pecuniariam, potissimum stipulari S restipulari consueverint
veteres. Ita enim Varro de Lingua Lat. IV. I 6. p. m. 3o. Aes quoque stipem dicebant. Nam quodU-ses librae pondo erant, qui acceperant maiorem num rumoron in arca ponebant, sed in aliqua cellasipabant. id est, componebant, quo minus loci occuparet: a stipando'ipem dicere coeperunt. Stipare ab ςέιβειν ,fortasse Graeco vocabulo. Idaoaret, quod ut alias, sum i stitutum etiam nunc, Diis eum thesauris asses dant, fiapem dicunt,&,qui pecuniam alligat, simulari restipulari. Eodem modo Festus in voce stipemp. m. I 39. Stipem dicebant pecuniam signinam, quod'iparetur. Ideo stipulari dicitur is,qui νnterrogatus spondet stipem, idest, aes. Denique ab his omnibus abit Isiodorus ore. IV, 24. p.m. o. qui stipulationem de ducit a stipula, hanc adiiciens rationem: Veteres enim,quandosbi aliquid promistebant sipulam enem res frangebant, quam iterum iungentes ponsores agno scebant. Quae Isidori observatio si vera esset, simul insignem stipulandi ritum nos doceret. Sed quum nusquam huius ritus fiat mentio, ne etiam
96쪽
Lia. III. TIT. XVLXX. sis etiam Uarroni & Festo facile concedamus, stipulationes olim solis pecuniariis promissionibus accessisse: merito Paulli S Iustiniani derivationem reliquis anteponimus. II. Erat vero stipulatio conceptio Verbo-II. Stip rum, quibus is, qui interrogabatur, daturum sal tfocturumve se, quod interrogatus erat, respondeia' bat. L. r. l. I. D. deverb. GL Unde S interrogatio nonnumquam simpliciter dicitur. Sen. de Benes III, 16. S Graecis sa vel ομολογιιτε ἀπο εραπησεως. Sc. Salmas. de Vbur. VI, p. 127. Ceterum qui stipulabatur, eum interrogare dicebant, vel rogare. Is, a quo quis stipulabatur, Jondere vel promittere dicebatur. Plaut. Neud. I, I. v. II 2. Ieg. - - PS. Roga me viginti minas, Ut me essecturum tibi , quod promisi, scias. - ROGA; CA. obsecro hercle. PS. gestis PRΟ-
MITTERE. Vnde &, quid sit reus stipulandi, quid reus promiserendi, facile adparet. III. Conceptiones illae verborum nihil erant ΠΙ. stipa aliud, quam interrogationes, ad quas alter congrue respondebat. Veluti: SPONDES '
SPONDEO. PROMITTIS' PROMITTO. DABIS ' DABO. FACIES 7 FACIAM. g. I.
Inst. de verb. obi. Sic eodem loco Plautus V. IIS.CAE DABISNE argenti mihi hodie viginti minas pPS. DABO. Eius
a) Ex quo simul patet, eur baptismus vocetur ἔπερωτημῶ tis φεων. I. Petro III, a r. interrogationes enim baptismales Seresponsiones baptiκati vel sponsorum stipulationum instar sunt: credisne' credo. Abrenuncias ρ abrenuncio.
97쪽
Eiusdem tamen esse actae erat responsio, concepta impersonaliter, qualis est illa apud eundem Plaut. Pseud. IV, 6. v. I .M. Nullum periculum es, quod sicia ipularier. M occoepisti verba, viginti minas
Cons. Plaut. Bacchia. IV, 6 38. Nonnumquam ct is, qui promiserat, denuo rogabat, S, qui rOg verat, denuo promittebat, idque vocabant restipulari. Stipulatio vero S restipulatio Sponso dicebatur. Nota est sponsio iudicialis: spondesne quingentos, si meus sit 3 spondeo, s tuus st. Et tu quoque spondesne quingentos, ni tuus sit spondeo, ni meus si. Vid. Car. Sigon. de Iudiciis L 2I. p. 466. Quaerunt prudentes nostri, cur in stipulatione interrogatio S responsio exigantur Τ Εt hiemulti multa & varia disserunt. Sed acute observat Guido Pancirol. Var. Lect. III, 23. nihil magnae rei, & quae in perpetuum obligare aeberet, sine interrogatione S responsione gestum esse apud Romanos. Tales enim Interro
gationes S responsiones factas observamus inferendis legibus, plebiscitisque, in rogando Senatu, in arrogationibus, contrahendis nuptiis, pangendis foederibus, facienda deditione, ut facile adpareat. praecipuum semper animi deliberati signum Romae visum esse interrogationem ac sequutam responsionem congruam IV. Id porro accurate erat Observandum, ut respondeletur congrue. Hinc si alter rogaret quinque, alter decem promitteret, vel si alter rogaret pure, alter cum conditione proinmitteret, inutilis erat stipulatio. f. s. Inst. de inutil.
98쪽
si I. Exemplum est apud Plaut. Trinum. V, 2. v. 34. sequ. Quum enim interroganti Lysiteli: sponden' ergo tuam gnaram uxorem mihi e responderet Charmides: Spondeo O mille auri Philippam dotis: inutilis erat stipulatio. Et hinc quum denique inter eos de dote quoque convenisset, repetebatur stipulatio. U. 39.LT. Ishac lege filiam tuam SPONDEN' mi.
V. Satis tamen recta videbatur stipulatio, si v. sussieIEa alter alteri interroganti respondisset quidni P L. bδt 3TenI. I. E. D. de verb. oblig. nec referebat, Latine quo eum quis an Graece stipulatus esset, item eademneque, dum-Vterque lingua usus esset, nec ne. f. I. Inst. de verb. modo obl. Suffcere enim videbatur, modo per interias μ' pretes se invicem intelligerent. L. I n. D.deverb. Gl. Quae quum ita sint, ne forte Contrahentes in formula errarent, saepe stipulationes ICti componebant, ceu variis Ciceronis testimoniis demonstrat Brisson. de Forma I. Libro VI.p. 49O. VI. Stipulatio vero fiebat verbis ore pro- VI. Non latis. Hinc interrogante altero, altero tantum p '.'μ με adnuente nulla concepta videbatur stipulatio, sio hite,ia L. I f. a. D. h. t. Neque etiam si utari poterant scripta. surdi S muti, neque promittere. 3.7. IV. de inut. sipulat. Nec lassiciebant litterae inter absentes. f. II. Inst. eod. Si tamen in instrumento esset scriptum, promisisse aliquem, Omnia praesumebantur sollemniter acta. g. I 6 Inst. eod. Pauli. Ree. Sent. V, 7. 2. Fallitur ergo Cl. Salmasius, de
Mur. n. dum existimat, si quis in chirographo esset fassus, se promisisse, id perinde valuisse, ac si P. II. G inter-
99쪽
interrogatione praecedente responsum fuisset. idque perperam colligit eX L. AI. I. z. D. de Uur. In chirographo enim illo, hac lege memorato, etiamsi stipulationis nulla fieret mentio, intelligi tamen debet, eam intercessisse, ut recte observat Ger. Noodi. dejoen. , vsur. III, 2. Idem etiam sentiendum de L. ea quae 37. D. de donat. ler. vir. θ' υx. L. I 34. D. de V. o. vII. Qui VII. Stipulari poterant omnes , quibus li- potuerint Cebat contrahere, quive intelligebant nego-MΦPR ' tiunt, ac velle poterant. Ast inutilis erat stipulatio furiosorum, s. s. Insi. de inut .stipui. vi S servorum. g. 6. eod. Et hinc iocosa tantum est Pseudoli servi promisso apud Plaut. in Poeud. L. I. v. II L. Stipulari tamen servi poterant ex persona dominorum, unde quacunque formula essent stipulati, non sibi, sed dominis adquirebant, praeterquam si factum in stipulatione contineretur, pr. g. r. cst 2. Insi. deserv. stipui. Immo&servus hereditarius, nondum licet adita heredi tate i utiliter stipulabatur, quia hereditas iacens in plerisque personae defunctae vicem sustinebat. princ. Iust. eod. VIII. Sti. VIIJ. Ad pupillos quod attinebat, ii aut in- P I 'm santes erant, aut pubertati propiores. In fanisium. ' tes nec rogare nec promittere poterant: sed . ' eorum res administrabant tutores. Sin vero ab ipsis tutoribus, vel eorum fideiussoribus, aliquid esset stipulandum : eorum vice stipulabantur servi vel proprii vel publici. Exemplum vide supra Lib. I. Tu. XXIV l. 3. Pubertata propio res aut alios obligabant, aut obligabantur aliis.
Priore casu recte stipulabantur etiam sine tutOris
100쪽
tis auctoritate. Posteriore vero rogati promittere non poterant. nisi auctores fierent tutores.
f. s. Inst. de inut. stipui. IX. Qui erant in potestate, liberi Vtiliter Ix. stipu.
stipulabantur, poterantque S promittere aliis, lationesct alios rogare. l. 6. Inst. h. t. EXcepto mutuo, cui resistebat SC. Μacedonianum, de quo insta ἡό. . '' ad Lab.I'Nit.GL agetur pluribus. Inter patrem erant. tamen ct filium in potestate constitutum inutilis erat stipulatio, siquidem hi, iure Romano veteri. pro una persona reputabantur. X. Nemo quoque poterat aliis stipulari , x. AlῖI, stia praeterquam iuri suo subiectis. g. . D t. arin t. pulari non sip. Receptum enim a iureconsultis Romanis i ςςb t. erat hoc principium , obligationem eX contractu non nisi contrahentes adficere. L. 3. C. da inut. stipuI. Solebant tamen hoo casu poenam
stipulari, ut si alteri non esset satisfactum, haec solveretur. g. I 8. Inst. b. t. Quin S tum quoque aliis stipulari licebat, si eius, qui rogabat, inter esset. Hinc recte tutor a contutore stipulaba tur, rem pupillo salvam fore. I. I p. IV . b. t. XI. Poterant S duo pluresve rei fieri S XI. Coishistipulandi S promittendi. Stipulandi quidem , stipulandisi post utriusque interrogationem promissor& Promit responderit: utrique vestrum dare sipondeo. Promit- ς' 'tendi, si duo quaesiti, singuli responderint separatim: Spondeo. Exemplum est apud Plaut. --num. V, 2. v. 39. Vbi Lysiteli Iuveni interroganti: isthae lege fuam tuam sponden mihi uxorem dare enon solum Charmides socer respondetj video,sed S Callicles amicus addit:- ospondeo idem hoc,