장음표시 사용
111쪽
DO AN T. ROM. AD INsTIT. Sigon. de Iudic. 4 2O. Eadem cautio exigeb tur in publico iudicio etiam ab actore, ut recte observat Iac. Gothois. ad Leges XII. Teb. Tab. II. p. I9I. Qui ergo se tum Obligabant pro reo, si iudicium esset publicum, vades: sin civile, prae des dicebantur. Unde Auson. 'dili. XII. Suis subit in poenam capitali iudicio p VAS. uis cum lis fuerit numaria e quis dabitur e
Fest voce vadem p. m. CII. Vadem Donorem signiscat, datum in re capitali. Sed si antiqui eam o, servarunt inter has voces disserentiam: sane eam neglexerunt posteri, qui in quocumque iudieio, sive civili, sive capitali, vades exigebant. Vnde Varroni de Ling. Lat. . p. 62. vas est, qui pro altero vadimonium promittit. Q Praedes
quoque postea non ii dicti sunt, qui in iudicio civili se obligabant pro aliis, sed qui partim pro publicanis, partim in iudiciis publicis de mulcta
solvenda populo cavebant. Varro I. c. p. 42. Fest. voce praes. p. 37S. Manceps dicitur, qui quid a popu- Io emit conducitve, quia manu sublata significat se auctorem emtionis esse, qui idem PRAES dicitur, quia tam debet praestare populo quod promisit, quam is, qui pro eo PRAES factus est. Car.Sigon. de ant' iure civ. Rom .H. e .p. 29 3 risson .de verb/Qn voce praedes. p. 4so. Qui denique pro actore se obligabant, is ades dicebantur, Ut suspicatur Goth. I.c.p. I9I. nisi cum Salm. de Mod. ur. QVI p o I. dicere malis,
tri Qui provoeabat, via r , qui provocabatur, v dimonium promittere dicebatur. Sigon. de Ludis. I. IO. p. is ,
112쪽
LIE. III. ΤIT. XXI. Irim Alis , subvades suisse, qui pro vadibus fidei ube.
hant, quemadmodum Duraeder, qui pro praedibus. Quamquam iam Gellii aetate huius vocabuli usus ac paene significatio perierat. Uid. α st. XVI, IO. IV. Ad eos quod attinet, qui pro privatis se IV. Quia extra iudicium obligabant: ii si ultro se offeria fidςiulo rent, iuberentque pecuniam credi sua fide suoque periculo, dicebantur fistulsores. Si daren- promisso-tur a debitore, cui quis nolebat credere, dice-re., de bantur sponsores. Salmas de mod. vfur. XVI. p. p. 0 hiis 693. 7O7. quamvis id discrimen in Digestis non 'observari, sed sponsores ubique in illis obliteratos esse ibidem p. To . observet. - omissores erant, qui quod suo nomine allii promiserant, idem pro altero quoque promittebant. Fest. voce adpromissor. p. m. 24. s. L. S. s. a. D. de U. o. L. 64. f. q. D.solat. mair. L. 43. D. desolat.
Idem dicti etiam videntur Meipromissores. Pauli.
Recepi. Sent. I, 9. S. V. Diversa vero illa nomina, ut restea Cuia-V. Foriscio ad Pauli. Rec. Sent. L. 2o. observatum est, pO- mul'
tillimum a formulis, quibus stipulationes concipiebantur, sortiti sunt. te) Qui enim rogatus:
FIDEI UBES p respondisset: FIDEIVBΕΟ rdictus est fideiussor. At si rogatum: FIDEPRO-MlTTI Sy responsumque FIDEPROMITTO.sidepromissor vocatus est. Denique si quaesitum:
s. Eae nonnumquam etiam Graece eonceptae. s. s. s. h. t. L. G με η. pr. D. eod.
113쪽
xig AN T. ROM. AD INgTIT. sponsior adpellatus est. f.,Inst. deverb. obL Aor missores etiam procul dubio rogati sunt, an a promitterent 2 quo Verbo utitur Cicer. pro S. Rosc.
VI. Μ πι- UI. Fuere etiam in fideiussionibus iudicia die i. libus certae adhibitae formulae, qualem iam
supra Lib. I. Tit. XVLXX. n. I A. Vidimus. Vadimonium inprimis accurate concipiebatur, adinhibito iureconsulto, ceu ex Cicerone Epis . ad Fratri H, I . demonstrat Car. Sigon de Iudici I, 2 O. p. 456. In hac formula S illa erant sollemnia: reum ad futurum in diem tertium, vel pserendinum. Uid. Briston. Arm. Lib. V. p. 367. z.
VII. Qui- VII. Fideiussio accedere poterat obligatio buε obli- nibus omnibus, quin S praecedere obligatio- .eeEG i ' de , L. 6. I r. D. de fideiusf. ita tamen, ut prae- fideiussio. cedens fideiussoris obligatio tum demum vires caperet, quum S principalis obligatio, cuius illa accessio erat, constituta esset. L. 3 S. D. desidet . In fideiussione dotis causia id notabile, quod illa post nuptias, stante matrimonio, a ma
rito data, non obligaret, ante nuptias data, firma validaque haberetur, Ceu eX Harmenop. Promi. IV. S. 9. vi & L. r. C. Theod. ne fiat. dot. dent. ostendit Culac. Parat. ad tit. C. ne fisi
dot. dent. dissentiente tamen Iae. Gothostedo Comment. ad GI. Theod. ibid. Et sane quid magis a ratione alienum est, quam dotem non credi marito, cui se ipsam v or credere non dubitavit Z L. 2. C. ne Mei. dot. dent. L. 8. C. de
114쪽
VIII. Singuli fideiussores tenebantur in so VIII. piolidum, liberumque adeo erat creditori, a quo de iis 'vellet solidum petere, quemadmodum S in P, lib.
eius positum erat arbitrio, debitoremne an fidei ulla rem eiusue heredes convenire mallet, L. 2o. D. de cond. indeb. L. I 6. l. vlt. D de fidei. L. S. C. eod. Vno tamen solvente, liberabamur
ceteri. g. 4. Inst. h. t. Cail. Inst. II, 9 2. cons. Iaz. Cui ae. Observ. XXIII, 2 s. IX. Ast illum veteris iuris rigorem sustulit IX. Benez Hadrianus, cuius ex epistola inter fideius resficium di- aeque ac mandatores dividebatur actio, si litis it VHλ' contestandae tempore omnes estent solvendo. L. 26. D. eod. Haec epistola deinde inserta est Edidio perpetuo, unde id beneficium exedieto Praetoris derivat Pauli. Rec. Sent. 2 . I. EX quo patet. humani quid passum esse Culacium, qui ad iit. Inst. de SC. Tertuli. epistolam illam non Hadriano, sed D. Pio tribuit, ante cuius tempora iam compilatum erat Edictum perpetuum. Quomodo vero a D. Pio esse potest quod iam
Edicto perpetuo insertum fuerat 7 Videtur tamen D. Pius illud beneficium divisionis nova epistola stabilivisse, cuius quaedam supersu ut vestigia L. 49. f. I. D. de s eiusfX. Denique S Iustinianus benes eium ordi x. rε or
nis indulsit, Nov. IHI. de quo, nec non bene dinis. sicio cedenbarum actionum, plura commentan tur Doctores, quae hic repetere non Vacat. XI. Fidei ubere poterant omnes, qui S sti-XI. Mulie. pulari. At non mulieres, quae in omni genere ea fide- negotiorum atque obligationum tam pro viris,
quam pro seminis intercedere prohibebantur. P. II. II Pauli.
115쪽
II 4 AN T. Rou. AD INsTIT. Pauli. Recepi. Sent. II, II. I. Non ergo valebant fideiussiones iudiciales mulierum , nam nefas videbatur, mulierem in forum prodire, de vel suam ibi causam agere; adeo, ut quum ali quando mul jer in soro caussam pro se ipsa egisset, Senatus consuluisse seratur Deos, τίνος
exemplum urbi portenderet 8 l lut . in Num. p. 77. Nec magis valebant privatim interpositae fide- iustiones mulierum, quia fideiussio quasi civile ac virile negotium videbatur, a quo arcendae feminae. L. I. g. L. L. f. I. D. ad SC. Velleia17. L. 2. pr. D. der . tur. Eaque prohibitio tam se-Vera erat, ut olim ne renunciari quidem huic beneficio pollet. Secura ergo erat mulier, pro
alio quae intercesierat, nisi vel pro tutoribus filiorum indemnitatem promisisset: Pauli. Rec. Sent. ibid. f. a. vel decipiendi animo dolo malo id seci siet. Pauli. ibid. L. II. D. ad SC.
Velleian. Immo non fideiussiones tantum, sed omnes omnino mulierum intercelliones CX quocunque contra itu irritae erant. Vid. Ia C. Gothose. Comm. a L. 2. D. de R. I. Ger. Noodi.
Obstru 8. XII. Omnia haee sancita SENATUS CONSUL I 'O VELLEIANO , cuius legitima verba, L. a. f. I. D. eoae servata, indicant, conis ditum
fὶ Ita quidem Paullus. Sed alia omnia habentur in
L. 6. C. ad SC. Vellei. L. 3 . OD. C. si mia ter indemn .pVomis Qui textus quum partini ab Alexandro Se . vero . partim a Diocletiano sint : aut corruptum Paullum esse oportet , aut ius istud Constitutionibus mutatum.
116쪽
Lis. III. TIT. XXI. Irrditum illud esse M. Silano X Velleio Tutore
Coss. sed Fasti id par Consulum sere omittunt. M. Silarrum Consulem praeferunt anno V. C. IIccLxx I. Quare S tunc illud SC. conditum putat Schilter. Exerc. XXI III, 2. Sed diserte Vlpianus L. 2. pr. D. ad SC. Veli. adfirmat, primum quidem temporibus Augusti, moX deinde Claudii, eorum edictis cautum esse, ne feminae pro viris suis intercederent: postea vero
factum esse hoc SC. Ex quibus verbis patet, illud vel extremo Claudii Imperio, vel postea
fuisse conditum. Tunc Vero , quum anno Iaccxcviii. in Fastis oecurrant P. Valerius Asiaticus II.& M. Iunius Silanus Coils inter suffectos autem istius anni Velleius Rusus, qui sorsan Valerio Asiatico ultro se abdicanti sus estus: Vid. Hub. Golgii Fas. Consul.p. 239. non dubitandum quibusdam videtur, eo ipso anno, reserente ad Senatum Velleio Ruso, hoc SC. prodiisse, diectumque inde esse Velleianum. Schulting. in V .ant. p. 64o. Id S mihi olim visum. Sed iam aliter videtur. Vlpianus Velleium istum non vocat Rufum, sed Tutorem. Silani autem S Uelleti Tutoris Consulatus memoratur bis in mar more apud Gruter. Iustr. p. CCCCLXI. l. I. 2. ubi par istud Consulum ita scribitur:
L. SILANO. FLAMINI. MARTIALI. C.
VELLAEO TUTORE COS. NON. DECEMBR.
Consules autem quum fuerint anno V. C.
IDCCLXIII. S sub Augusto primum ea de re cautum fuisse dicatur, procul dubio hi ipsi Cost . nomen di originem S C. dederunt. Nec
117쪽
ri 6 AN T. Ro M. AD INsTIT. alii sunt auctores legis Iuniae Velleiae, cuius
mentio fit in L. Io. g. 2 D. deIes. Iur. L. I 3. D. de iniust. 1 t. irrit. test. Ceterum ex marmole illo
discimus, Silanum illum non Marci, sed Lucii praenomen tulisse, eaque in re errare Ulpianum. XIII. Μu. XIII. Ceterum quamvis Augusti Claudii. listres que edicta, quibus mulieres pro viris interce-
dere prohibuerunt. illud SC. antecessisse dicat
nullum .i UlpianuS L. 2pr. D. eod. facile tamen patet, eum vile nego- rem non adeo accurate retulisse. Saltim Clautium RO' recentius hoc SC. dici non patiuntur Fasti ',6 Consulares. Forte ipse Ulpianus Fastos Consurant. lares non adeo accuratos habuit, ct Velleium Rufum confudit cum Velleio Tutore. In tan- to enim Consulum suffectorum numero, quid
facilius est, quam errare S decipi Τ Quin probabile est, iam ab ineunte Rep. prohibitum sui DR seminis, ne pro aliis intercederent, ceu osten indit celeberrimus Lud eruigius in Dis r. iuris Rom. cu Germ. circa SC. Velleian. di . I. Ab initio sane urbis Romani seminas perpetuo otio man Cipabant, easque nec molere patiebantur, nee Cibos coquere, nec ullam partem rei familiaris suscipere. Plutarch. uas. Rom. p. 284. non ob
aliam procul dubio caussam, quam quod pro Italorum ingenio seminarum suarum pudicitiae dissiderent. Eodem pertinebat interdictio, vini. tam severe sancita. Plutarch. in Num. p. 77. quodque eas ne de rebus quidem necessariis dicere paterentur sine viris. Idem ibid nedum conviviis vacare. Val. MaX. II, I. I. Multo minus iis concedebant, ut prodirent in som
118쪽
L13. III. TIT. XXII. Ir sorum, vel ullum civile negotium peragerent. Plutarch ibid. XIV. Quod vero in usum revocanda vid XIV. Curretur prisca illa severitas ae disciplina inde fa i 'ς. C et um arbitror, quod abrogata lege Oppia. do 'μμμμ qua Liv. XXXIV, s. & valer. MaX. lx, I. 3. ct mulierum iu tela sensim eXolescente, feminae paullo liberius vivere, & negotiationibus,
versuris , intercessionibus Vacare coeperant.
Quae licentia & Augusti, S Claudii edictis.&hoc SC. coercenda visa est. Accessit postea Novella CXXXIV, 8. ex qua Authentica r siqua mulier: C. ad SC. Velleian. fluxit , de qua fuse Doctores.
LITTER ARUM OBLIGA- Tl ONIBUS.
Non ullius temere conventionis obscurior nobis natura est, quam contractus. qui litteris initur, in quo explicando adeo fluctuant eruditi, ut quem potissimum sequaris, vix adpareat. Sane quum ICti plerique, ubi contractuum nominatorum varia genera recensent, litterarum obligationis non meminerint: L. I. g. I. L. q. D. de V. O. L. 8. I. I. D. de mdeiuss. L. 32. pr. D. de O. bi A. L. F. I I. D. de novat. non dubitant quidam , veteres hoc
contractus genus plane ignorasse , idque vel
119쪽
8 AN T. ROM. AD INITIT. Constitutionibus sequiorum Principum, vel ab ipso Iustiniano demum inventum este. Ita Duarentis. Donellus, Wisien bacilius, aliique viri cloeti statuunt. Sed antiquam satis esse litterarum Obligationem, S Vcrum contradium . satis adparet CX Fragm. I t. I ti, post Collationem L L. MU. N Rom. edito g. VII. ubi mentio sit adiaquisitionis mi SCRIPT URAM Ustipulationem,
deinde litterarum obligationem inter contrastus referri videmus in L. 2.9. I. D. de obi. Saul.
ct apud Cai. Iastitui. II, 9. 1. pr. g I3. Nos
itaque quae ex antiquitatibus ad illustrandam hanc materiam facere Videbuntur, paucis delibabimus. i. oblist,. I. Olim, inquit Imperator princ. IV. h. t. scritio Ilittera-ptura fiebat obligatio, quae nominibus feri dic si itur,rum alia quae nomina hodie non sunt in usu. Quum ergo ipse ulli 'ub.,. Imperator largiatur, aliam olim, quam suo aevo, in usu fuisse litterarum obligationem, eamque factam esse nominibus doceat, inquiren clum, qualia illa fuerint nomina , quaeque inde
nata sit obligatio 3II. Anti- II. Nominibus olim factam obligationem quam pὶς litterarum, etiam Cicero ad Allic. φθι si , i 8.r quς i' confirmat, ubi de turpi pactione A lemmii X Cal. tu de ex Vini; Haec pactio, inqu/t, non zerbis, sed NOMI pensi la- NI BUS , praescripti'uibus multoruin , tabulis esse .Quς facta quum dicereiure prolata a Memmio eit nomini-btis itiductis. Sed qualia illa nomina Τ Plerumque hunc cOΠtra tum Doctores accipiunt de modo aliquo pecuniae Vel credendae, vel creditam probandae, quales eram. a numeratio , ex
pensi latio, stipatario, de quibus Cic. pro . Rosito
120쪽
Com. IV. quibus chirograpbi exhibitionem, tabu- Iartim obsignationem, testium intercessionem addit Gell. Noti. Au. XIV, 2. Expens latio, quae Salmasio maxime huc pertinere videtur , erat scripta prosellio datae pecuniae, Ascon. Pae dian. in Cic. Verrinam III. ρ i 848. Fieri solebat per nomina, quae creditor vel foenerator
in tabulas accepti & expensi inseribebat, idque praesente debitore, qui ct ipse in tabulas suas reserebat, quantum deberet. Q aetabulae prolatae in iudicio fidem faciebant debiti. Cic. pro Rose. Com. V. De hac expensi latione , nec non nominibus per scripturam mensae argentariae, plura habet Barn. Brisson. de Forni. Lib. VI. p. 3s6. Salmas. de usur. cap.
VI. N X . Ob de Modo usurar. cap. XL p. 7 . fe t. in hoc ergo contractum litterarium constitisse putant , quod nominibus ita tabulis inseriptis obligati fuerint debitores . non minus ac si stipulatio, vel aliud vinculum , intercessisset. Vid. Sigon. de Iudic. c
III. Enimvero hos rem aeu haut tetigisse, III. Quod vel Cati fragmenta ostendunt, in quibus lit- t Nien eteris fieri dicitur obligatio, aut a re in personam, i xv 'aut a persona in perponais. A re in persionam, Se-Dt si id, quod ex emitone, aut conductione, aut s cietate debes, alii reddas. A persona in person in , veluti si id, quod mihi alter debest, alteri ρ 1 --nae delegem, ut reddere debeat. Cai. Iust. II. 9.I2. Quae tametsi ab Aniano corrupta sint.
ita tamen videntur comparata, ut ad nomina illa foeneratorum nihil faciant. Argenta-