장음표시 사용
151쪽
iso AN T. Rou. AD INsTIτ. 'sed pultem farream, se qua Romani tum stequentius, quam ipso pane vescebantur. Plin. Hist. Nat. XVIII, 8. Valer. MaX. II, S.IuVenal. Sat. XIV. Denique addunt Decemviri: NICUM EO PACIT. LX. DIES ENDO UINCULIS RETINETO, INTERIBI IRINIS NUNDINIS CONTINUIS IN COMITIUM PROCITATO AERISQUE AESTI-IUIAM IUDICATI PRAEDICATO. AST SI PLURIBUS ERUNT REI, f TERTIIS NUNDINIS PARTES SECANTO. SI PLUS MINUSUL SECUERUNT , SE
FRAUDE ESTO. Sexaginta ergo dies nexus erat in privato creditoris carcere, intereaque singulis
Iibram farris. Nee admittenda videtur coniectura Guil. Fornerii Select. I. 6. qui in lege Decemvirali Iegendum putat LIBRAM s. FΛRRIS , id est, libram
semis farris. Quamvis enim alias minimus modus eiis hi, quo frugaliores Romae utebantur, esset selibrasarovis r intelligebatur tamen tune panis farres selibra. At farria in pultem conspissati tibW.r erat Iegitimus diarii servilis modus, immo & panis farrei libra quotidie servis dari solebat. Horat. Sat. I, s. Postea captivis libellae duae vel trea dabantur. L. 1. C. Iheod. de Cuis
le Plautum quoque hune Romanorum victum sale comico adspersisse, nonnulli existimant, & Romanos vocasse pultiphagos barbaros. Mostellar. III, 2. v. I 1. Poenul. Prolog. v. s3. sesu. Et ita sentiunt Mariscit. ad XII. Tab. p. 3ς. Turneb. Advers. XIV ra. Lipsi de Milit. Rom. V, x6. Ast ibi non Romanos 'sed Carthaginenses intelligi, ostendit Taubmannua P. esse. & 8 3. si Ita legendum res ipsa monet. Vulgo legunt: AST Sl PLURES REI, & ita quoque legem extulit Gothostedus, nullo sane sensu.
152쪽
Lia. III. TIT. XXX. I Sr singulis nundinis producendus in forum, proclamandumque per praeconem, quantum pecuniae debeat, si quis sorte, tam tristi spectaculo commotus, Pro eo dependere vellet. Si n que dependere quisquam esset ausus, nec ipse obaeratus intra hos L . dies transegisset: fiebat
sectio. At qualis y De corporis sectione id intelligunt Tertuli. Apol. IV. Quinctilian. Inst. II 6.
ipse Caecilius apud Geli. XX, I. qui tamen negat, tam durum ac inhumanum supplicium vnquam sumtum esse ab obaeratis, adeoque illud tantum terroris causia legi accellisse existimat. At de sed tione bonorum id interpretantur RO-bert. Rer. Iudic. II, 6. & Corn. Bynkersh. O . I, I. Et sane ut corpus saepe notat bona ct facultates : L. 2S. l. I 6. D. de her. pet. ita qui bona hastae subiecta publica auctionis lege emebant, sectores dicebantur. Cic. pro S. Rosci Am. LXIIL Ascon. Paedian. ad Ciceron. Verrin. III, p. I 843. N I 8 Is. Flor. II, 6 adeoque sectio idem est ac auctio apud Varron. de Re Rus. II, Io. Minus ergo vero similis est prior sententia, permissum scilicet esse creditoribus , corpus obaerati secaIe. Quis enim adeo fuisset stolidus, ut non maiore lucro S minore inhumanitatis fama servilibus obaeratorum operis uti, vel ipsos trans Tiberim venumdare maluerit 7 U. Quum vero inhumana semper visa sit U. Posses.sex illa Decemviralis: multo post lata est A. V. bono
C. CDXXVII. lex POETELIA PAPIRIA Poetelio Libone Uisolo S L. Papirio Mugilla- Papiriano Coss. Ne quis, vis qui noxam meruisset, donec int ro-uam lueret, in compedibus, aut i 1 nervo IenereIur
153쪽
pecuniae creditae bona debitoris, non corpus obnoxium esset, Et ne quis in posterum necteretur. Liν VIII, 2 8. Ua rro his Lingu. Lat. kχ s. p. 8S. Ter- tui. Apolog. IV. Ergo ex hoc tempore cessavit obaeratorum addictio, cessavit ductio in nervum, ad tantum permissum creditoribus, ut bona possiderent, eaque deinde Venderent publice.
VI. Quum vero ne sic quidem satis consultum videretur debitorum Inopiae, siquidem illa possessio bonorum S famam laedebat, ct non liberabat a carcere: ideo saepe flagitare plebs coepit aeris alieni relaxationem, quam legem Romani Novas tabulas adpellare solebant Vid. Senec. de Benes 4 4. Suet. Iul. XLII. Quinctilian. Declam. CCCXXXVI. Eas vero ut ne mo umquam, nisi perturbandae Rei p. cupidus, promulgavit: ita optimus quisque S otii amantissimus repudiavit. Uid. Liv. Lib. XXXIL p. XXXVIII. S Sigon. de Antiquo iure civ.
Rom. I. 6. p. 96. VII. Bene. VII. Denique Iulius Caesar, plenius con-; . .P sulendum rasus debitoribus inopia deperditis,
ditioni,. lata lege cavit, τι disiecta novarum tabularum exspectatione, quae tum crebro mTGaIur, debitores
creditoribus satisfacerent per aestimationem po sessi
nam, quanii quasque ante bellum comparassent, deinducta jumma aeris alieni ,si quid usurae nomine nume. ratum aurpemcriptum uisset. Suet. Iul. XLII. Caesar de Aelio Civ. III, r. Ergo ex eo tempore licuit
debitoribus, possessiones suas, aestimatione prius tacta, creditoribus in solutum dare. Quod quum sensim denuo ab usu recesssiet, illud beneficium denuo debitoribus restituit Iustipi any Imperator, Nov. IV. vis. V Nov. c0.
154쪽
LIB. III. TIT. XXX. tues VIII. Vel eadem, vel alia lege Iulia, intrO-vIII. vh
ductum quoque est beneficium cessionis bono-& eessioniarum, quo is, qui sine dolo suo malo aeri alieno bonorum. fatisfacere non poterat, bonis suis cedendo liberabatur. Sane legi Iuliae cessionis bonorum origo adscribitur in L I. N L. q. ae C. Suibon. red. pQ. ω Tit. C. Neod. aut bonis ex L. LI. cedere
veteres in hac stipulationis specie viebantur φ Pςnsu'. nomen invenit. Acceptum vero ferre dicebantur creditores, quum creditum recepissent, quemadmodum debitores expensum ferre dicebantur, si numeratam sibi pecuniam faterentur. Plin. Hist. Nat. II, 7. Quemadmodum ergo expenslatio nota erat veteribus: Geli XlU,4 ita
eadem sorma dicebatur ACCEPTILATIO.
X. Erat autem accepti latio imaginaria solu-x. Quid tio, qua obligatio stipulatione contracta, no- acceptila va stipulatione distrahebatur Quemadmodum ti 'ergo promissio non nudo pacto, sed stipulatione sola valebat , ita S eadem non nudo pacto, sed sola stipulatione tollebatur. Inter iuris enim regulas fuerat receptum, quod eodem modo quid dissolvi deberet, quo fuerit colligatum. L. 3S. Ei Ioo. D. de Reg. iur. quae regula proprie ad accepti lationem S expromissionem pertinet. Iac. GothOD. Comm. de Reg. iur. ibid.
Ex hae C.auibon. eed. simul discimus, legem. Iuliam de cessione honorum, quae ad solos cives pertio nebat, ante Diocletiani tempora etiam ad Provinciales esse porrectam. Cons. EE. Spanh. Orb. Rom. II, vlt.
155쪽
is AN T. ROH. AD IN aTIT. xi. nu, X'. Fiebat ergo accepti latio per interrogatis. ritu iacia nem, non maluam quidem, ut Modestinus in L. a. D. h. t. ait, sed unicam. Si quis enim iam antea obligatus fuerat per stipulationem, &creditor eum liberari obligatione illa vellet: ro. gare verbi gratia debebat debitor: DECΕΜ ,
QUAE TIBI PROMISI, ACCEPTA HA-
BΕs VEL FACISy vel Graece: εχεις
δηναρια τόσικὴ creditor vero respondebat: HABEO, FACIO, EXΩ Λ ABnN. g., st. h. t. L. 6.L. I. L. 8. g. I. D. de accepιιι. Quo facto liberatus videbatur debitor, etiamsi pecunia non intervenisset. Quae omnia latius explicat Bris da Solat. bi Liberat. L. V. p. I 27.sequ. XII. sti. XII. Quum Vero non nisi verborum obli-pulatio gationes accepti latione tolli possent: repertus Aqukli na, demum est modus, quo S reliquae obligatio nes Ausmodi stipulatione tollerentur. Nam C.
Aquilius Gallus, aequissimus ille una ct soleristissimus cautionum artifex, Vid. Cicero A t. Deor. III, 3 o. N is Osc. IV, I 4. N Orar. pro AE. Caecin. XXVII. composuit stipulationem, Mundanam h inde dictam , quae nobis certissimum
praebet anxiae veterum in cautionibus cominponendis diligentiae argumentum. In ea Θnim
ut recte observat Brisson. θbro allegato p I 6 3. ne quid omissum videretur, multa ex abundanti sunt
λὶ TaIea formulae ab Aquilio repertae plures in iuro
nostro exstant , veluti ratio instituenciorum postuis morum nepotum, L' I9. D. de liber. ει possum formula doli mali. quam malitiarum everriculum vocat
156쪽
sunt adieeta. Ipsam stipulationis Aquilianaes formulam recenset Imperator ε a ITA
quam Brittanii exemplo notat vir his
157쪽
DIT NUMERIUS NIGIDIUS. Ita obligatione omni in stipulationem deducta , porro fiebat accepti latio hoc modo: QUOD NWMERIUS NIGIDIUS AULO AGERIO SPOPONDIT, ID HABERETNE A' SE ACCEPTUM , NUMERIUS NIGIDIUS AULUM AGERIUM ROGAUIT. AVLVS AGER IUS NUMERIO NIGIDIO ACCEPTUM FECIT. Hac acceptilatione omnis tollebatur obligatio, quamvis non verbis, sed re, consensu vel litteris inita, etiamsi nulla intercessisset praestatio. xiii. Qu. XIII. Attamen aeceptilatio , utut sine pe- in re Io- cuniae etiam interventu liberaret, non tamensum hδ' gratuitam semper remissionem continebat, si- νμ ' quidem non donationis tantum caussa. L. 37. D. de donat J sed & transgendi, cL. 2. D. de transact. S dotis constituendae. L. 4 I. I. I . D. detur. dot. & voluntatis defuncti adimplendae gratia, L. . 3 1. D. de lib. legat.) Sut aliud no-
OIL TENERE ad factum; POSSIDERE ad ius reis
o Dolus enim pro possessione est, semperque possidere intelligitur, qui dolo fecit, quo minua posside. ret. L. Iso. L. I. M. D. de Reg. iur. Nomina Agerii & Nigidii solemnia fuisse in formulis , patet ex Collat. Leg. Mosau. II, 6. L. tutor. 4 I. I. a. D. devsur. Talia & Philosophis in ore erant nomina Theonia & Dionis, ICtis L. Titii &Maevii.&e.
158쪽
ptilatio interponebatur. XIV. Novatis quoque tollebat obligationem XIV. No veterem. Ea vero , auctore Ulpiano L. I. D. de ratio. novat. est prioris debiti in aliam,vel naturalem, vel e vilem , obligationem transfuso atque translatio. Fiebat S haec per stipulationem, siquidem nudo pacto, quod ex Vna caussa debetur, in aliam Converti non poterat, quamvis constitui posset pacto praetorio. Qua de re denuo accurate Brision . de Solui. II. p. I 66. seqv.
XU. Sed S consensuales contractus contra. XU. Coninris dissenseu solvi, re adhuc integra, consuevis disse, constat; nec minus delegationem, rei interi-VR M'rum, confusionem N exemtronem a commercio liberationem induxisse notum est. Sed de his omni-hus satis prolixe iureconsulti, maxime Brision.
XVI. Nota quoque est obsignatio, qua ipsa XVI. Ο,
quoque tollebatur obligatio. Si enim debitor sign3ti . Creditori offerret pecuniam, hic vero eamdem accipere recusaret: poterat illa obsignata deponi, S tunc liberabatur debitor, etiamsi pecunia deposita deinde casu interiisset. Barn. Brisson. de Solui. II. p. I 9. seqv. Deponebantur vero signatae res aliquando apud acta vel officium, interdum in , vel alio publico Ioco , quandoque etiam apud virum aliquem bonum, iudicis arbitratu, Ut plurimum autem
apud aedem sacram. Cic. ad Att. sed . V, vlt. tq Ipsae
159쪽
fg AN T. ROM. An I Navi T. Ipsae pecuniae deponendae consignabantur isssacculo, signis non quidem publicis, sed privatis, Ceu patet ex L. II. l. 3. D. locati conducti. L. 1. I. 36. D. depay. Plura dabit Britan. i. c. L I B. IV. TIT. I. D E
DELICTO NASCUNTUR. HActenus de obligationibus, quais ex con.
tractu descendunt; iam de Iis, quae ex delicto proficiscuntur. Delicta vero quum vel privata sint, vel publica e de illis, non dahis, hoc S sequentibus titulis agitur. Privata dicebantur delicta, quae ad rem familiarem det privatam pertinebant, S de quibus actio non
cuivis e populo. sed ei duntaxat, cui damnum datum iniuriave facta fuerat, competebat. Talia erant furtum, rapina, iniuria, damnum inis ria datam. Hoc primo titulo non nisi de fur. to agitur: de reliquis delictis in sequentibus disseritur. I. Vtrum a fumo. id est, nigro, an a ferendo furtum adpellatum sit hoc delictum, nostra pa-.rum refert. Prius Labeoni apud Paullum L i. D. desuri. Varroni in Fragm. ex Rer. divin XLV. Servio ad Uirg. Aeneid. H. Nu ut SNomo L. 23O. p. SII. posterius Gellio Noct. Putic. I. I 8. placuit. Sane quum S Graeci olim fures a ferando vocarim quia dubitet, quia S hoc
160쪽
- Lia. IV. TIT. I. mu ubulum cum aliis origine Graecum Latinaque civitate donatum itu Est vero hoe vocabulum ex eorum numero, quae usus in dete
riorem significationem detorsit. Nam ct servos olim dictos esse Iures, discimus a Nonio IRRO . p. 66o. Et notus est versus Virgilii: Εα
stuid domini faciem, audent eum talia fures pFurari enim proprium erat servorum, notante Servio ad hunc Virgilii versum, adeo ut furtum strvile probrum vocet Tacit. Hist. 6 .servi levirium Sal vian. de Gabern. Dei. IV. De furti defini tione hic dicere, operae pretium non esset. Quare primum id duntaxat moneo, a contre elatione rerum alienarum fures veteribus etiam ragaces, quasi qui res alienas tetigerint, dictos esse: Cuiae. Obs VI, 2. Deinde ICtos veteres existimasse, rerum etiam immobilium furtum fieri posse. Sane id ex L. 38. D. de arp. Nuisc. Plin. Hist. Nat. II, 68. &Geli. Nodi. Att. XL, I 8. eleganter probat lo. Fridr. Gronov. Obs I, 4. p. 42. se'. II. Furta veteres Romani in nocturna ct diar. II. Furtum ua, S utraque iterum in manifesa, nec manifesta,
concepta bi oblata ca) dividebant: quae divisio. pim '
- nesia Quum dieebant furtum manifestum, Θ nee mainnifestum, ipsum intelligebant delictum, quum vero furtum conceptum, oblatum . proh irum, non exhibitam dicebant: furtum non delictum , sed rem fur tivam notabat. Et sane etiam optimi auctorea fumtum vocant rem furtivam. Sen. de Benes II, a. Fiartum non recipit. Ovid. Fas. L .. s . de bubus furtivis: