장음표시 사용
171쪽
ANT. ROM. AD INsTIT.no lucem e Graecorum moribus accendi posse existimemus. Uxviii. XVIII. Quo vero ritu Athenis requisitae Ritus apud sint res furtivae, luculenter docuit Graecussis in histi ε doli ste Aristophanis. In huius enim Ala E si Eridis bibus Socrates ita adloquitur Strepsiadem: υ.
furto adhi498.hit . I Θι νυν καταγου θοιμάτιον. Abi, depone tunicam.
- - - An deliquι quidquam 'Cui regerit Socrates:
Minime, sed nudos nos inceaere fas est. Tum Strepsiades: s Αλλ - φωράσων εγωγ ἐισέρχη au. Atqui non Iurium conceptum eo. Ad haec ergo verba Scholiastes p. m. 88.
erar, ut qui res furtivas ρο estum aedes cuiusdam imoederentur, nudi ingredereuetur, ne qui ub vestibus occulentes elam ferrent, neve ex inimicitia, quod quaerereses mulabant, sub tunica occultatum infera ent,domiuoque Dyum crimen calumniose obiectarent. Hanc obeaussam ingressuri aedes etiam ad injiciendas quaerenda1que res sublicas, nuri ingrediebantur, ne quid
172쪽
Lia. IV. TIT. I. IIIoecaltaretur. Paullo plenius eumdem ritum deseribit Plato de Legibus XII. p. 69 . so) ψωραν ν
qui turus alicuoi, nudus, tu licio i. cmetus, ceIera di cinctus, Deosque legum custodes adiuranscie inzeniem di spe id facere, ita demum requirito. DomInus verorum exhibeto domum, in omnibuss i e obgnatis, ve minus obfgnatis locis liberam fur Ii inquD endi potestatem facito. Ex his ergo colligas, Athenienses furta concipere consuevisse nudos, nullaque Ueste, nisi veuicio, uti recte interpretatur Dacerius ad Fest. p. I99. ad membra verenda tegenda , succinctos. Quamvis enim non per omnia similem χιτωνίσκον fuisse dixeris licior rem ipsam tamen non esse dissimilem, ex sequentibus facile adparebit. Et quid deinde, si loco
πιτμνί-ι aliam vestem, vel telam, adhibuerint Romani ΤXIX. Hunc ritum ergo una cum iure Attico XIX. Idem Romam migrasse, verosimillimum videtur, nec ritus a Romdubitare nos patitur Festus, qui sub voce lancem δ ζ, ς p. 3o4. Lance se' licio dicebatur apud antiquos, 'quia qui furtum ibat quaerere in domo aliena, licro cinctus intrabat, lancemque ante oculos is nebat, propter matrum familias aut virginum ρraesentiam. Sane
ex hoc Festi loco, in quo nec Graecanici ritus,
nec h) Quamvis enim fictae sint Platonis leges, in plerisque tamen, quantum potuit, ius Atticum eum Oboeulus habuisse, itan allia observatum est.
173쪽
x et AN T. ROH. AN IN sTIT. nec νοειώσεως, vel interpolationis ullum vestigiisum adparet, satis manifesto patet, etiam Romae nudos incessisse, qui res furtivas requirerent, alias non fuisset, quod matres familias virginesve praesentes revererentur. Docet quoque
idem Festi locus, licio illos incinctos fuisse,
quemadmodum &-Plato more Attico concesserat. Denique id quoque inde discimus, cui usui lanx fuerit in hoc negotio.Quum enim nudis incedendum esset requirentibus, sane pudor suadebat, ne faciem conspiciendam darent, agnoscique se paterentur a feminis. Hinc lancem, id est, uti ego interpretor, laruam si lancis instar concavam, vultui aptabant. Non ergo lancem obiiciebant oculis, ne feminas viderent, & hinc gratis hie obvertitur, Romanas matronas & virgines non gynaeconiti inclusas, sed in celebritate versatas esse, sed quia eos puderet, a feminis agnosci. Atque haec est antiqua illa observatio, quam in concipiendo furto adhiberi voluerant veteres RO-mani.
xx. sub. XX. Sustulisse vero illum ritum videtur lex latus ta- Aebutia. Ita enim Geli. XVI, Io. Sed enim quum m proletaris a ui, o sanates varis, sis Db-
i in Lanx dicitur a Graeco λαγὼν, eavitas , adeoque hoe vocabulo descripsisse videntur antiqui , quidquid concavum erat. Unde corruit ridicula quaestio , quam hic nonnulli movent , quid profuerit, intrasse gynaeconitin, & nihil videre' itemque an Ianeem perforatam prae se tulerint i Scalig. ad Fest. I. c. p.
174쪽
ET LICIO evanuerit , omnisque illa XII. Tabularum antiquitas, tus in legis actionibus Centam et iraissium causarum, LEGE AEBUTIA LATA ,αη- sopita sit sudium scientiamque ergo praesare debeo iuris S ugum, Nocumque earum, quibus utimur. Quamvis vero de auctore , atque aetate huius Aebutiae legis non constat, nisi quod Lud. Charondae fide laudatur vetus illud fragmentum:
LUCIUS AEBUTIUS TR. PL. VlR POPULARIS LEGEM TULIT AD POPULUM, UT XII. TAB. CAPITA , QUAE INUTILIA ESSENT REIPUBLICAE, TOLLERE TUR , QUAE LEX MULTIS CONTRADICENTIBUS TANDEM ROGATA EST,
satis tamen certum videtur , id quoque XII. Tabularum caput, una cum aliis, illa lege fuisse abrogatum. XXI. Ex eo tempore non amplius ab XXI. ipsis dominis, iisque nudis, requirebantur res uo. ri
furtivae, sed a praeconibus S servis publicis , 'Ebh 'adhibitis testibus. L. D. de fugit. Ad quem piendo
morem alludens suo more Plautus Mercat. III. furto ad-4. N. 78. . hibuerint Certum est praeconum iubere iam, quantum est, conducier ,
aut illam investent, qui inveniant; pos ad
Praetorem illico Ibo, orabo, ut conquistores det mihi in vicis
Nam mihi nihil relicti quidquam aliud iam esse intelligo. Vnde
175쪽
Vnde errare putarim viros doctos, qui hunc Plauti locum ad inquisitionem cum lance S li- Cio referunt, quam Iam abrogatam fuisse lege Aebutia, vel inde patet, quod non ipse privatim rem furtivam, seu ancillam abductam, requirere audet Eutychus ille Plautinus, sed conquisitores a Praetore petere statuit. Non tamen in universum eXoleverat antiqua illa observatio. Quamvis enim nec nudi incederent con quisitores, nec faciem tegerent: licii tamen dilancis usus vel in antiquitatis memoriam servabatur. Dominus enim, conquisitoribus comitatus, licio incinctus procedebat, ct in lance praeserebat indicium & fidem; eoque pertine re omnino videtur locus Petronii in Saur. p. m. 3o. Dirat stabulum praeco cum servo publico, aliaque sane modica frequentia . facemque fumosem magis , quam lucidam, quassans, haec proclamavit: Puer in
balneo paullo ante aberravit,annorum circa XVI. cri-1 pus, mollis, formosus, nomine Griones quis eum rea dere aut commonstrare voluerit, accipiet numos mille.
Nec longe a p=aecone Apostos stabat, amictus discoloria ve)te, atque in lance argentea indicium NIrim praeferebat. Illustris sane locus. Videmus hie servum
6hi Eripere hune Petronii locum nobis conantur viri docti, eo, quod apud Petronium non res furtiva, sed amissa quaesita sit. Sed salva res est. Quaeritur Gyton fugitivus, aut potius furtim ab alio subtractus. Nec praemium tantum offerunt conquisitores indici, sed δι omnes cellas pererrant, immo fores oppessulatas perfringunt, ceu ex sequentibus Petronii verbis patet. Id vero sane non est hominum, rem amissam quaerentium, sed investigantium furtivam. Di j j bν Coo' e
176쪽
LIB. IV. TIT. L I sservum publicum, quem conquisitorem Plautus vocaverat; videmus praeconem, qualem S Eutychus ille Plautinus sese condueturum aiebat. Videmus pueri furtim subtractii dominum, Ascylton, cum disco. oria veste, id est, licio S lanee, qua non quidem faciem veteri ritu tegebat, isdindicium , id est, ἐυρετρον, Vel indicinae praemium, &sdem publicam praeferebat. Videmus denique modicam frequemiam, id est, testes, quos Praetor in furti inquisitione exigebat. Unde dubitare non possumus, quin etiam post legem Aebutiam Romani veteris illius ritus saltim memoriam conservarint, adeo'ue ipse erret Dacerius, qui sive Festum, sive eius epitomatorem Ρaullum, errare existimat p. I99. non aliam ob caussam, quam quia licio non dominus led servus publiacus incinctus fuerit. Si distinxisset tempora ante S post legem Aebutiam, potuisset vir doctus hunc nodum sol ere. XXII Hic est vetus furtum concipiendi ri- XXII. tus. Ceterum furtum hoc modo conceptum , Furti ςon id est, quaesitum S inventum , tanquam mani. PI P*' festum vindicabatur ex lege XII Tabularum, si scilicetis, apud quem quaesitum S inventum fuerat, scivisset, rem esse surtivam, ut recte do-Cet Ian. a Costa ad g. q. LV. h. t. o Sed tamen S haec poena exolevit, Praetorque furtum conceptum primum tripli, deinde dupli poenavin- δε Dissentit Cuiae. Not. posterior. ad μ'. d. g. idque . ob L 8. c. ex quib eaus . ansam, irret. Sed femina, quae in hae lege damnata dicitur , infamiam non suboiit, quod tamen aliaa fit in actione furti.
177쪽
i 1 6 AN T. ROM. An INsTIT. vindicavit, adeoque illud furto nec manifesso aequiparavit, ceu tradit Gell. Noct. Att. XI, IS. Conf S l. 4. Ins. de Oblig. quae ex delicto na c. xxiii. XXIII. Quum conceptum furtum tanta
Furtum severitate leges vindicarent: solebant fures vel oblatum, ipsi , vel per alios, res furtivas cuidam offerre, ut apud hunc potius, quam apud se conciperentur , condemnationisque turpitudo, ut ait Theophilus, penes alium potius, quam penes se esset. Quod si igitur hac fraude fastum, ut res furtiva apud alium conciperetur, dabatur huic contra offerentem actio furti oblati, quamvis ille fur haut esset, dummodo ipse ignorarit, rem esse furtivam. Cati. Insi. II, IO. 2. Pauli. Sent. IL, 3I. 3 f. s. Inst. h. t. Erat vero haec oblati actio in triplum. non computata rei furtivae aestimatione, ut docent Gell. Noct. Att. XI, I 8. Pauli. Sent. Rec. II, 3 - 34.
Xxlv. XXIV. Furti prohibiti & non exhibiti actio-Furtum nes non e legibus XII. Tabularum , sed ex Edi-
u clicto Praetoris Proficiscebantur, g. 4. Inst. h. t. non ex hiis earumque plane non meminere Caius S Paul- bitum. lus , 1iquidem uterque quatuor m tantum furtorum genera recenset. Prior actio adversus
eum dabatur, qui furtum quaerere, testibus praesentibus, volentem prohibuerat; posterior adversus eum, qui apud se quaesitam S inventam non exhibu ras. Quae Vero utrique poena fuerit
Immo Caius L. 2. D. de furt. a se dissentiens duci tantum furti genera agnoscit, manissum & nec mainnis esum , unde Tribonianismum hic nonnulli deprehendere sibi videntur viri docti.
178쪽
. LIB. IV. TIT. I. . ITIsuerit proposita in Praetoris edicto, id quidem
nondum expeditum est. De non exhibito tamen certum mihi videtur, actionem ex eo in duplum datam. Nam apud Plautum Agarastocles adolescens, infortunio mactaturus Lycum, lenonem, Collybisco villico dederat trecentos numos, quos deferret ad lenonem, assimulans, peregrinum se esse, S locum quaerere, ubi genio indulgeret. Venit postea Agarastocles cum advocatis testibus villicum , tanquam fugitivum, S pecuniam apud lenonem quaesiturus, quumque hic Milphionem servum quaeri ratus, inficiaretur, servum pecuniamque apud is esse, leno dupli reus fit. Non ergo haec est actio servi corrupti , sed surti non exhibiti. Aiunt enim advocati, isn. Act. III. Scen. I. v. 6o. Ille neeabit, Milphionem quaeri censebit tuum,
Idque repetitur Ant. III. Scen. IV. v. 27. Scen. V. v. 39. Act. V. Men. G. v. I 4. Cons. Elem. nostra
Dr. Civit. l. MLVII l. XXV. Denique S illud addendum, quo
cumque furti genere condemnatum infamiae bis subiitIe notam. Ρauli. Sent. II. 31. I S. L. 6. D. de dem rahis qui not. infam. Reliqua, quae de furtis ad infame . hunc titulum solent inculcari a Iureconsultis, huc non pertinent.
179쪽
I. Quom ado disseis xant furistum & ra.
SEcundum delictum privatum est rapina. Unis
de de vi bonorum raptorum hoc titulo agendum , S ex Antiquitatibus pauca quaedam m nenda sunt. I. Multum interest inter furem S raptorem. Fur ignorante domino, S clam; raptor scienti S invito vi S palam bona sua aufert.
L. 3. f. s. D. deincend. rurn. naufrag. Unde apud Plaut. Didic. L I. v. Io. servus nequam:
TH. Minus iam furtificus sum, quam antehac. EP. fiuid ita e TH. Rapio propalam. Rapi vero dicebantur res mobiles; immobiles non rapi, sed invari dicebantur. Vnde nec actione vi honorum raptorum . sed interdicto unde vi, ut S actione ex Constitutione C. unde vi experiebantur , qui vi possessione rerum immobilium fuerant deiecti. II. Actio vi bonorum raptorum, quae adVersus raptorem datur, e Praetoris edicto est, in quo
Praetor: SI CUI DOLO MALO HOMINIBUS COACTIS DAMNI QUID FACTUM ESSE DICETUR, SIVE CUIVS BONA RAPTA ESSE DICENTUR : IN EVM , OVI ID FECISSE DICETUR, EI INTRA ANNUM . QUO PRIMUM DE EA RE EXPERIUNDI POTESTAS FUL.
180쪽
: IUM IN SIMPLVM IUDICIUM DABO ITEM SI SERVUS FECISSE DICETUR IN DOMINUM, IUDICIUM NOX ALE
DABO. L. 2. princ. D. vi bon. rvt. Ergo altiodabatur contra eum, qui dolo malo rapuerat, non qui errore, putans scilicet, rem esse suam. f. I. Insi. h. t. Sed S hoc Divalibus Constituti nibus eatenus mutatum est, ut qui vel rem mobilem vel immobilem, licet suam, alteri vi ra puisset, dominio eius rei excideret, aestimationemque praeterea, si alienam pro sua rapuerit, praestare teneretur. L.exstat. I 3 .D.2uod met.caus gest. L. T. C. unde vi. Poena rapinae erat quadrupli intra annum: nam annua erat Praetoris tuis risdictio post annum in simplum dabatur actio. Quadruplo vero quum etiam rei persequutio contineretur: revera poena tantum tri pli ma.. prisc. Inst. b. t. f. I9. Inst. de are. Perinde quoque erat, sive liber homo, si ve servus, virapuisse diceretur: nam contra hunc quoque Praetor dabat noxale iudicium, ut vel noxae dederetur servus, vel damnum a domino praestaretur. IlI. Quum vero facile ipsa quemvis natu-HI. Leis ra doceat, perniciosius multo esse crimen raptus gyim R. quam turti: merito mireris, Praetorem tam leVl hie in poena illud voluisse castigare. Ponamus sane: mollities, latronem viatori vi extorsisse aureum e quam
molli quaeso brachio punietur, si quatuor aureos reddere iubebitur 7 Hoc delictum ita comparatum est, ut ad dolum potius S laesam securitatem publicam, quam ad actum damnumqued tum, respiciendum videatur. Sed male sor-