장음표시 사용
161쪽
IM AN T. RoΗ. AD INsTIT. nes e Ist I. Tabulis sunt. Periculosissima erant furta nocturna, ib) de quibus in legibus XII. Tabularum caverant Decemviri: SI NOX
FURTUM FAXIT, SIM ALIQUIS OCCI.
SI I . IURE CAESUS ESTO. Macrob. SaturπιI, 4 Verba , si tollas οἰααwμὰς, clara S perspiscua sunt. Nox dicitur pro noctu, ut observant Gell. VIII, I. Taubm. ad Plaut p. Iocio. SIMidem est: acs is, id est, si eum, ceu ipse docet Macrob. l. c. Vnde sensus planissimus: Si quis
furem nocturnum occiderit, eum sure occidisse videri. ic Licebat ergo per XII. Tabulas furem nocturnum occidere, quocumque modo, nec Opus erat, ut cum telo deprehenderetur, aut ut occisurus id cum clamore testaretur, id enim in di. urno tantum furto exigebatur. Cicero pro Milou. III. Senec. Controv. X, 6. p. 427. Vlpian. apud Aufit. Collat. Leg. MV. N Rom. VII, 3. p. 7S9.Unde vel Triboniani emblema est, quando L. 4. f. I. D. ad Leg. Muil. dicitur, ita demum fas fuissidi furem nocturn um occidere ,si occiden id cum clam more esset testificatus: vel cum viro celeb. Ger. Noodi. Lib. L Obs Cap. XV. statuendum, testificationem illam cum clamore faciendam, quam Caius
ὀὶ Fures nocturni Graecis ἐρι eo ινει γ Plauto TVἰ- num. IV, 2. dormitatores dicuntur, quod interdiu dormiunt, noctu Vagantur. e) Esse hanc legem ex iure Attico in XI I. Tabulas translatam, patet ex Demosth orat pro Timocνate,
162쪽
LIB. IV. ΤIT. I. 16t Caius d. l. q. requirit, non quidem ad evitandam poenam homicidii, sed ad effugiendam poenam L. Aquiliae fuisse necessariam, quippe qua& culpa quaevis vindicatur, non solus dolus, ceu in L. Cornelia de sicariis. Quae si sequaris. ut sunt sane vero simillima, non Triboniani hoc emblema erit, sed , ab ipso Cato Icto
: III. Quamvis vero ea Lex ipsi iuri Divino III. Leges Exod. XXII, 3. per omnia sit consentanea: sem. per tamen paullo durior visa est prudentiori-io hoci' bus. Quo factum est, ut ea paullatim ab usu no. recederet, iique, qui larem nocturnum occidi Dsent, ex lege Aquilia convenirentur, immo &nonnunquam ex lege Cornelia de sicariis , si recte se habent Vlpiani verba apud Auctorem Collat. Leg. Mosaic. N Rom. VIII, 3. Si furem nocturnam , quem Lex XII. Tabularum omnimodo peris mittit occidere, aut diurnum, quem eadem lex permiἰ-
it edita demum, s se telo defendat videamus,an lege Aquilia teneatur Z Et Pomponias dubitat, num baec lex nune sit in usu. Eis quis noctu furem occiderit, non dubitamus, quin lege Aquilia teneatur. ωὶ Sinuutem, quum posset ad ebendere, maluit occidere, magis es , ut iniuria Iecise videatur: ergo etiam lege Corinnelia e tenebitur. Ex quo loco discimus, sensim hanc
d) Eogem reserenda L. s. D. ad L. Corn. de flear. Θ Oenes ubi Cons. Ger. Noodi. Probaι. t. 9. γ) At negat Paullus Ree. Sent. V, 23, p. locum hie ha here legem Corneliam. Et profecto ea non iniuriam , sed dolum requirit. L. 7 D. L. ad Corn. de ειαν. Vnde non Cornelia, sed 'ustia seribere debuisse Ulpianum, argumentis haut levibus contendit Ger. Noodi. Probab.
163쪽
i61 AN T. ROM. AD INsTIT. hane legem non modo obsolevisse, Verum etiam adtionem datam adversus occidentem furem nocturnum.
IV. Ieaea IV. Postremo ex Constitutionibus invaluit. novissimae ut distingueretur inter furta , quae ruri , S de codς - in civitatibus facta essent. Ruri valebat Lex XII. Tabularum, adeoque furem nocturnum ibi quoquo modo licebat occidere: L. I. . G. Muando liceat unicuique Ane iudice se vind. at in urbibus, ubi facilius vicini clamore excitantur, id non licebat, adeoque eiusmodi caedem lex Aquilia vindicabat. Cons. Cuiac. Obj. XIV. I s. XIX, Ita v. Furtum V. Ad lares diurnos quod attinet, quos in
m 4 aifς- . vetere Glota inter Harios, ηειεροκλέπτας, adpellari
stu/h q d ' observat Culac. Obs XL. 27. ii aeque ac nocturni
vel mani sum, vel nec mani sum furtum commiserant. Fur manifestus, quem Graeci εστ α τωςύρω adpellitabant, eraz, qui vel in ipso furto deprehensus fuerat, vel eo certe loco, ubi furtum fuerat factum. Immo ulterius furtum manifestum Iure consultis videbatur eAtendendum, quamdiu fur eam rem tenens fuerit visus, vel deprehensus, sive in publico, sive in privato, vel a domino, vel ab alio, antequam eo pervenisset, quo deferre Vel deponere deis stinaverat. L. g E. D. de furi. Et ita manifestum furem etiam describit Virgil. Eclog.
164쪽
Non ego te vidi, Damoris, pessime, caprum Excipere infidus, multum latrante Lycim e Et cum clamarem, quo nunc β proripit ille Ad quae verba Servius: Manifesti furti arguit, Hocendo VIDI. Ergo non sola lassiciebat visio, sed oportebat, eum, qui viderat, id ipsum prae se tulisse S indicasse , quod fiebat clamore S ae. cursu. L. 7. f. 2. D. de furi . VI. Fures ergo manifesti vel sine telo, vel m. Fures cum telo fuerant deprehensi. Si sine telo; di. m/nis istinguebant Decemviri ingenuine essent , an bὸὰ servi: S si ingenui, puberesne an impuberes ' puniti ex De ingenuis, qui ad pubertatem pervenerant, Lege XII. ita statuerant: SI LUCI FVRTVΜ FAXIT, TRV' . .
SIM ALIOVIS ENDO IPSO CAPSI Γ, VERBERATOR . ILLIQUE, CUI FURTUM FACTUM ESCIT, ADDICITOR. Gell. XI.
vlt. Virgis ergo caesi eiusmodi fures noxae dabantur ei, cuius res surripuerant, illique ad servilia addicebantur ministeria. Unde ob hane libertatis iacturam Theophilo ad prine. Inst.
de perp. S temp. an. dicuntur subiissc τιμωρίαν M., poenam capitalem. Et Serv. ad V irg. Aen. VIII. p. SI 6. Furtum capitale crimen apud maiores fuit, ante poenam quadrupli. VII. Cum servis multo severius egere De- UII. Quisicem viri. De iis enim lex prodita erat in duo modo ser-
decim Tabulis in hanc sententiam: SERUUS' '
VIRGIS CAESUS DE SAXO DEIICITOR.
Gell. l. c. Furacissimum genus mortalium erant
servi, qui freti virtute scapulatum. facile omnes expilabant loculos , nullaque poena minus, quam verberibus, poterant ab hoc delicto re. L 2 voeari ι
165쪽
M,ι AN T. ROM. AD INsTIT. vocari. D Hinc extremum supplicium se vos manebat, si in furto fui sient deprehensi, deiectio scilicet de rupe Tarpeia, quod supplicium semper praecedebat fustigatio. Qua de re viadendus Iuli. Rycqu. de Capitol. IV. p. 4 . hesu. VIII. VIII. Impuberes denique in surto idepre- Quomodo hensos Decemviri verberari iubent Praetoris ar- mPμψς burio, noxiamque ab iis sarciri. Gell. II. GLIx. Quo- IX. Sed quid, si cum telo fur fuisset depre- modo qui hensus Τ Tum Decemviri ita caverant: SI SE
cum tς:0 TEt O DEFENSINT, QUIRITATO. KNDOQUE PLORATO, i OST DEINDE , SI CAESI ESClNT, SINE FRAUDE EST
Cic. pro Mil. III. Gothois. ad Leg. XII. Tab. Tab. II. p. 6 r. Teti adpellatione, ut ait Calus L. 34. z. D. de furt. de ferrum S fustis, S lapis, S de nique omne, quod nocendi caussa habetur, significatur. Quod si ergo eiusmodi instructus armis deprehendebatur fur, occidi impune poterat, Ea tamen lege , ut qui eum interemturus erat, luiritarei prius, endoque ploraret, id est, ut solemnem illam ingeminaret formulam: QUI
RITES UESTRAM FIDEM , vel PORRO
QVIRlTES, eoque clamore furem a se deprehensum esse testificaretur. Uade de ea sormula Brisson. de Form. VIII. p. 728. Rae vard. ad Leg. LII. Tab. Tab. III.
suin se Iergo res hol Venda 6t, rapere cupio p blicum. Pernegabo, atque obdurabo, periurabo deni
166쪽
' L I p. IV. T I T. I. I6s X. Sed ex quo lex Porcia verberari civem x. Quae Romanum S vinciri ; lex Paetilia Papiria vero his in legi- eumdem addici vetuerat: omnia illa mitigavit hz Praetor , quippe qui in edicto suo quadrupli
poena furtum manifestum vindicavit. L. 34. D. de furt. Id tamen quadruplum mere poenale erat, ita ut extra quadruplum adhuc res ipsa restituenda esset: Pauli. Recepi. Sent. II, 3. II. ad quam recuperandam domino tum rei vindicatio, tum condictio rei furtivae competebat, qua rum illa adversus quemcunque possessorem; L 23. D. de rei vind. haec adversus furem eiusveheredes, in quantum ad hos pervenerat, da ha tur. L. I. L. S. L. 7. g. 2 L. 8 L. 9 L. I 3. D de cond. rei furt. XI. Fur nee manifestus est, qui, litet in su-XΙ. Derando non deprehensus, furtum tamen secisse is ' se negare non potest. Pauli. Rec. Sent. II, 3 l. 2. lek xu.
De eo ita leges XII. Tabularum: SI ADORAT Tab.
FURTO, QUOD NEC MANIFESTUMESCIT , DUPLIONE DECIDITO. Gotho
Ded. Leg. XII. Tab. Tab. II. Sola vox adorat
crucem hic figit Criticis: sed rem expedit
Festus voce adorare ρ. 24S. Adorare apud antiquos signiscat agere. Vnde N Legati oratores dicuntur ;quia mandata populi agunt. Sensus ergo legis est, si agatur furti nec manifesti . larem duplo dam natum iri. Geli. Non. Ait XL Iου. Et hic quidem
s) Nihil agit Mareil. ad Tib. XII. p. 2Ο3. seq. dum legendum monet .rdul.rt,vel adolat, quod veteribus idem fuisse ae fallit, ex Glossia docet. Non solent Decemis viri ita loqui, neque sermonis adsectare elegantiam.
167쪽
366 AN T. ROM. AD INSTIT. nihil mutavit Praetor, qui ct ipse furtum nee manifestum duplo vindicavit, Praetereaquorei surtivae vel condictionem, vel vindicatio.
XII. An XII. Hanc surti nec manifesti poenam De- haec lex cemviros ex iure Attico desumsisse, ostendunt hist Ant. Contius Subces lect XI, I 8. Sam. Petit. ad Leg. Att. Vn s. Sed Solon non prosecto furtis nec manifestis, verum levioribus dupli poenam
statuerat. Decemviri vero poenam, quam leviori furto proposuerat Solon, ad furtum nec mani. festum transtulerunt, dubium, an satis prudenter. Iac. Cuiac. Obs. XIX, I a. furtum manifestum ideo severius punitum censet, ut plus consequeretur, qui diligens fuit in rebus suis custodiendis, quam qui negligentior. Sed quum deprehensio furis magis fortunae sit, quam diligentiae: nondum satisfacit haec ratio, nee Ego, Vt verum fatear, cur lenius puniendus sit fur nec manifestus, quam manifestus, satis intelligo, nisi forte id aliquam veniam mereri di-Σeris , quod ingeniosius ille, quam hic, furari dia
dicerit. In aestimationem vero veniebat id, quod fuerat contrectatum , quamVis quidam Icti veteres, Stoicorum sequuti principia, eum. qui aliquot medimnos ex acervo frumenti sunt ut erat, totius acervi furem esse iudiearent. Derua Philosophia. non sane publici saporis, viendus Horat. Epis. I. I 6. S ibi Porphyrion. L. xii I L., 21. de Drri S I, 24.
xii. T. A XIII. Pergimus ad furtum conceptum, cuiushularum indoles nec Iustiniani aevo amplius nota fuit, de furto S hodienum in tanta litterarum luce satis ob-Foncepto. stura
168쪽
LIB. IV. TIT. I. 167scura est, fatente V. C. Petro Burmanno ad Petron. 0r. XCVII. Legem XII. Tabularum ex Geli. Mis. Att. I i, I 8. ita restituit Gotho redus:
quid licium, adhuc sub iudice lis est. Operose S elegantur hanc legem explicat Vir doctus &amicus, Abr. Wielingius, in diatriba de Furto per lancem S licium eoncepto, edita Marpurgi claticexIx. sed, uti fit in re obscura , facile omnes hypotheses. solis superstructae coniecturis &fractis e naufragio tabulis, vacillant. Multa ea de re multi dixerunt, docte sane S nitide; sed ita, ut semper nobis aliquod dubium supersit.
Nec aliter de ea, quam ipse elegi, sententia sentio, quam tamen, ceu simplicissimam S vero- similem, hic licebit breviter explicare. XIV. Licium Alexandro ab AleX. Gen. Dier. XIV. Va VI, Io. SMarcilio Interp. XII. Tab. LIX. ρ 2IO. riae legis 2I2. est tela, cui rem furtivam alligarint fures ubi aedes introiissent: lancem vero eos putat opposuisse oculis, ne adgnoscerentur. Franc. Balduino Comment. ad 3. 4. hist. b. t. furta per lancem & licium concepta ea fuisse videntur, quae religionis obtentu impostores quidam , tanquam sacrasticuli licio succincti, is lancem ad colligendas sipes circumferentes. commiserint, sacrilegiis proxima. Sed aliud profecto est concipere furtum; aliud committerer nec quisquam veterum eiusmodi impo-storum meminit. Fr. Hotomani Coniectura,
quam in Comment. ad d. f. 4. Inst h. t. profert. somnio paene similis videtur. Illud enim fur-
169쪽
x68. ANT Rou AD INsTIT. tum per lancem S licium conceptum dici putat, quod perflmulationem religionis , amicti licios cerdotes deprehendere sinι soliti, quam panem aetitire lapide conditum vorare iussissent. Enimvero, quid quaeso aetites S panis ad lancem y Licium
est quaecumque tela ex filis contexta vel contorista. Hinc apud Petronium Cap. CXXXV.Iolveralicio pannum, S Cap. CXXXI. licium varii colorissus intortum. In primis vero eo nomine veniebant cingula, non modo servorum, Suet. Call. Cap. XXVI. sed S lictorum. Quod adeo verum est, ut a licio lictoris vocabulum arcessere non dubiis ret Tiro apud Geli. XII, . In marmoribus quo-
. que sunt APPARITORES LIMOCINCTI
apud Reines. Inser. Clasf. VI, 44. ubi conferendus Isidor. Hisp Orig. 633. Proxime ergo rem acu tangit Alciatus Parerg. I, 8. Squi eumdem sequitur Pithoeus Subces. I, 2. Hi enim existimant, lictores iubente Magistratu licio succinctos, ad ostendendam auctoritatem Publicam, cuius licium fuerit insigne, cum ali comite, indicium in lance fidemque praeserente, furtum quaesitum domos intrare consuevisisse. Quo ritu inventum furtum per lancem cli. cium conceptum dici solitum putant. Sed quum nee hi omnia viderint: res erit paullo altius repetenda.
XV. Quid XV. Ponimus ergo, quod recte observat talium ' Iustinianus, i. q. Ins. h. t. conceptum furtum dictum esse Romanis, quum apud aliquem testibus prae nubus surtiva res quaesita S inventa esset. Ita & Caius Inst. IL, Io. 3. S Pauli. Recepi.
Out. II, 3I. 3. illud definiunt. Vnde statim cadun
170쪽
Lia. IV. TIT. I. Iisdunt Alex. ab Alexandro, Marcilii &Fr. Balduini coniecturae, quippe quibus surtum coniscipere idem est, ac furtum committere. Nee firmo satis talo niti videtur Clarissmi Wielingit sententia, qui Cap. I. concipere Iurtum idem esse putat ac vindicare. XUl. Deinde S id certum esse puto, in XVI. Con. quisitionem illam rei furtivae adhibitis quibus- ceptiodam ritibus fuisse factam, qui tamen Romae sa- ii ' tis mature eXoleverint. Quod denuo agnoscitu hibu' '' Iustinianus: Sed hae actiones, siticer concepti. dam, ma- oblati, N furti probibiti, nec non furti non exhibili ture ab in desuetudinem abierunt. suum enim requisitio φῖ
rei furtivae hodie SECUNDUM UETEREM OBSERVATIONEM non fiat:
mecito ex consequentia etiam praefasae actiones ab usu communi recegerunt. Ergo Ianx bi licium pertinent ad veterem illam obserzationem, qua furti olim requisitionem factam ait Imperator. Quumque iste ritus tam cito evanuerit, ut Gellii aetate, ceu ex eius Noct. Att. XVI, Io. patet, vix voces intelligerentur: oportet illi
aliquid inhaesisse, quod indignumRomanis moribus visum est. XVII. Praeterea & id quoque mihi facile XVII. Ri concessum iri puto, quum pleraeque Leges XII. lus illi e
Tabularum e iure Attico manarint. hanc quo- u ς-Αxx que Iur I concepi I actionem una cum ritu conincipiendi res furtivas Athenis Romam migrare potuisse. Neque aliunde ergo ea omnia, quams ritibus Atticis, illustrari potuerunt rectius. Qui si cum antiqua illa observatione conveniunt, facile nobis persuadebunt, ut ritui Roma-