장음표시 사용
231쪽
23o AN T. ROM. AD INsTIT. vadimonium promittere, Vas pondere dicebatur. Dies, quo adfore reum spondebant vades, plerumque erat serendiuus. Quae vox adeo soli ranis erat in vadimonii sormulis, ut addubitarent prudentes, an DIEM TER TlUM , pro PERENDINO dici liceret, ut testatur Cicero
pro Muraeisu XII. Quo pertinet etiam locus Gellii NOLI. Att. VII, I. Et quodam die ius in castris ledens dicebat, atque ex eo loco id oppidam procul videbatur. Tum e militibus, qui in iure apud eum sabant . interroravit quispiam ex more: IN QUEM DIEM LOCUMQUE vadimonium promιtii iuberet 8 Et Scipio manum adipsiam Upidi, quod obsid latur, arcem piolcndens, PERENDIE, inquit, se,Naut illo loco. Non vero vas spondebat tantum, reum certo die locoque adfuturum, sed S, si haut adsuturus esset, certam spondebat deserti
vadimonii poenam quam tamen ipsa litis
aestimatione maiorem haut esse oportebat. Paullus apud Auctorem Collat. Leg. Mosaic.N Rom. II, 6. Concepto hunc in modum vadimonio, acceptisque sponsoribus, e iure discede-hatur, reusque vel de transadtione cogitabat, vel ad contendendum se parabat in perendinum. Saepe tamen Praetores ex voluntate litigantium vadimonium in alios dies perendinos differebant. Epitom. Liv. LXXXVI. Sulla
ex , in Male vero Ant. Contius Lect. I, p. inde colligit, satisdationem hanc pro litis aestimatione , id est . de iudicatum solvi, intcrpositam fuisse. Ipsum quidem vadimonium contrahebatur ob rem , L. io. g. 2. D. Si quis cautionib. sed tantum eatenus, ne reus copiam sui sacere detrectaret.
232쪽
Lin. IV. TIT. VI. 23 rex fiducia tam certae victoriae litigatores, a quibus adibatur, vadimoniam Romam differre iussit.
Iuvenal. Sat. III. v. 2I3. - - - Dissert vadimonia Praetor.
XXI. Veniente die, qui comperendinus XXI. Cit1. dicebatur, aut aderat reus, ct tum vadimonium lio utrius.ssiere, vel obire: aut aberat, S tune deseruis dicebatur vadimonium. ΙIoc ergo die comperen nem. dino aderat Praetor, S actiones postridie editas postulatasque ex tabulis Ordine recitari, simulque actores reosque per accensum citari s iubebat, ut iudicia cognoscendis eorum Caustis daret. Quorum illud dicere vadimonia ;hoc addicere iudicia vocabant. Macrob. Sat. Γ2 6. Comperendini dies fueruηt , quibus vadimonia dicere N iudicia addicere licebat. S rgon. de Iudic. I, 2I. p. 4s6. Citati litigantes, si sese non si iterent, caussa cadebant. HOrat. Serm. I, 9. v. 3 S. Ventum erat ad Vesae , o tunc respondere vadato Debebat, quod ni fecisset, perdere litem. In primis reus, deserens vadimonium, perdebat Quid, si se litem, S Praetor postulante actore, ex Edicto iu- halit iste-bebat eius bona possideri: Ita enim edixerat ς
s, Hoc sine nomina edebantur eorum aeque ac pro pria apud praeconem , vel accensum , ut is deinde ordine eitare litigantes ad Tribunal posset. Ascon Paedian. in Ge. Verrin. III. Apud Geleres O iudices rei accusafores ens defensiores citabantur a praecone I r.3etorιs. Racvard. Pro tribunal. II. p. 37 . t - - . 2 Cooste
233쪽
Exemplum est apud Ciceronem in Orat. pro P. uinctio M. cuius ex edicto bona possessa sunt, quia vadimonium dicebatur deseruisse. Si tamen reus non eXaudiverat vocem praeconis, restituebatur in integrum, modo statim iudicem adiisset. L. pen. D. de in int. rest. XXII. In. XXII. Sin uterque se stiterat, tunc ad citentio rationem prior respondebat reus : Vbi tu es, ς' qui me vadatus es t ubi tu es, qui me citasty Ecce ego me tibi sillo, tu contra te mihi siste. Ad hanc sollemnem formulam omnium interpretum cou- sensu respicit Plaut. Curcul. I, 3. v. s.
Veneriis VADIMONIIS UBI TU ES. QUI ME libella Venerio CNTAVISTI Ecce me. SISTO EGO TIBI ME, O mihi contra itia iam TE UT SISTAS 'suadeo.
Provocatus hoc modo actor: ADESSE se aiebat. Quorsum itidem pertinent illa Plauti, pro-Σime sequentia: ADSUM; nam si absim, haut re siem, quin mihi malest, mel meum. Regerebat porro reus . QUID AIS 7 Cui actorrespondebat, AIO: S tum ipsa sequebatur
actio, reo intenta, certa formula concepta, Veluti: AIO, FUNDUM, QUEM POSSIDES, MEUM ESSE. Vel: AIO. TE MIHI DARE FACERE OPORTERE. Licebit ergo
formulas actionum praecipuarum, eo ordine,
ouo eas Imperator hoc titulo proposuit, colli-gstre
234쪽
Lia. IV. TIT. VI. 233lere: ut quid singulis actionum sermulis petere
oliti sint Romani, eo dilucidius adpareat. Neque tamen aliquis a nobis requiret, ut Omnes actiones, quarum Rhetores meminerunt, e X-plicemus, vetuit actionem demenIiae, inscripti malescit, talionis, malae tractationis, abdicationis. Earum enim plerasque non in foro, sed in Rhethorum scholis natas esse, iampridem docuit Culac. Obs. IX, I 3. XXIII. Prima actionum divisio est, quod xxii Latiae in rem, aliae in personam tendunt, quibus Actione alii tertium genus actionum mixtarum adiiciunt. quot upli si Nonnumquam enim res veniebat in con- 'Iro Versiam, nonnumquam in personam intendebatur ex conventione, vel maleficio, nonnumquam S res & praestationes quaedam personales simul petebantur. Actiones in rem iterum vel Civiles erant, vel Praetoriae. Illae ex Legibus SC S Constitutionibus, hae ex Edicto vel Iure Honorario descendebant. Civiles in rem actiones erant Rei vindicatio, actio in rem villis, hereditatis setitio, confessoria, negatoria.
st Ipse Imperator tertium hoc genus adiicit I. ro. Inst.
B. t. quem quidem locum a glossis violatum existi. mat Ant. Faber de Error. pragm. Pari. IV. Dec. 94. εο ς. se qu. sed agnoscunt etiam mixtas actiones Diocletianus & Maximianus Imperatores L. . C. de petit. hered. & Paullus L. I. D. An. regund. L. 29. pr. D. Comm. divid. Et certe alias quoque saeξe, quae mixtam caussam habent in rerum divisionibus, negliguntur, & confunduntur cum simplicibus, atque ideo in iure nostro unius eiusdemque rei modo hi paristita , modo tripartita fit distributio. ceu exemplis
235쪽
a3 AN T. ROM. AD INsTIT. xxiv. XXIV. REI VINDICATIO institui non po-
Rei vindi-terat, nisi antea certum esset, cuius esse debe-cationem rent vindiciae , id est , quem possidere, quem pe-ὰὰbirri, tere oporteret. Ascon. Paedian. in Cic. Verris. de vindi- LIL p. I 849. Lis vindicarum est, quum litigatur de Uu. ea re afud Praetorem , cuius incertum est, quis debeat esse possessor, N ideo, qui eam tenet, batisdat pro praede litis vindicia uin adversario suo, quo illi sali aciat, xubii se deterius in possessiove facIurum, de qua iurgium esset. Rursus sponsione ipsa provocatur
ab adversario certae pecuniae, aut aestimationis, quam amittat, ni suasi hereditas, cres) de qua con-rendit. Praedes ergo dicuntur satisdatores locupletes pro re, de qua apud iudicem lis est, ne interea, qui tenet , dissdens caussae, possessionem deteriorem faciat, recta dissipet, excidat arbores, ta culta deserat. Ex hoc ergo quantivis pretii loco satis patet, quo pacto in iuro vindiciae postulatae sint. Quoties
scilicet incerta erat possessio, is, cuius Intererat , postulavit a Praetore interdictum de possessione vel adipiscenda, vel retinenda, vel re Cuperanda , de quibus infra ad nit. XV. Postremum interdictum dabatur eis, qui vi eX aliquo loco erant deiecti. Et quamvis id de vera vi esset intelligendum: Romani tamen invenerant vim sonu latam, quae in eo consistebat, quod alter alteri dicis causia vim inferret in iudicio, tum manus conserendo, tum Verbis vindicando. Nam aut servus vindicabatur aliaque res mobilis, aut fundus. Qui serVi possessionem petebat, tenens servum, vel manum ei iniiciens, in iure apud Praetorem ita vindicabat, id est, possessionem per vim simulatam postulabat: NUNCI IO
236쪽
MIHI DARI POSTULO. Tacente altero, aut cedente, Praetor servum addicebat vindicanti, id est, possessionem ei decernebat usque ad exitum iudicii. Ille vero, si contra vindicaturus erat, tum S ipse servum Corripiens, eique manum iniiciens dicebat: ET EGO HUNC
HOMINEM MEUM ESSE AIO, EIUSQUE UINDICIAS MIHI CONSERUARI
POSTULO. Tum demum Praetor interdi
cebat: QUI NEC VI, NEC CLAM , NEC PRECARIO POSSIDET , ΕΙ VINDICIAS
DABO. Sigon. de Ludio. I, 2I. Saepe ad hanc vim fictam adludunt veteres auctores. Ovid.
Et dicam, MEA SUNT, iniiciamrue MANUS.
Et Amor. Lib. II. s. vs. 3O. Diiciam dominas in mea iura manus.
Martiat. Eper. I, S. Et quum se dominum vocabit ille, Dicas esse MEOS, manu ree missos. Servius ad illa Virgilii Aeneid. X. v. 4 I9. INIECERE MANUM Parcae , telisque sacra
addit, Virgilium sermone iuris usum. Namma nus , ait, iniectio dicitur, quoties nulla iudicis auctori. tate exspectata, id est, ante Praetoris decretum, rem nobis debitam vindicamus. Paullo alia erat fundum, domum, aliasve possessiones vindicandi ratio, si quidem tum petitor eum, unde
237쪽
α36 AN T. ROM. AD INsTIT. petebatur, ex iure manu consertum vocabat. Qua de re Gess. μοῖ. Attis. XX, Io. EX IURE MANU CONSERTUM uerba sunt ex antiquisa otionibus , quae quum lege agitur , o vindiciae con-renduntur , dici nunc quoque apud Praetorem bolent. Et paucis interiectis: Manum conserere es,de quare disceptatur , in re praesenti,sve ager, sis quid aliud est, cum adversario simul manu prendere , N in ea re sollemnibus verbis vindicare. Vindicia ides, correptio manus in re aIque in loco praesenti. Id apud Prario rem ex XII. Tabulis febat, in quibus ita scriptum est:
SI QUI IN IURE MANUM CONSERUNT.
Sed postquam Praetores,propagatis Italiae ibus,daris iurisdi Iionibus , negotiis occupati , oscisci vindiciarum dicendarum caussa in longinquas res gravaban tur , institutum est contra XII. Tabulas tacito consensu, vi litigantes non in iure apud Praetorem manum eo ererent ,sed ex iure manum consertum vocarent, id es, alter alterum ex iure ad conserendum manum in rem, de qua ageretur, vocaret. Atque profecti sinat in agrum, de quo litigabatur, terrae aliquid ex eo, mi unam glebam,in ius,in urbem ad Prauorem deferrent, in ea gleba, tamquam in toto agro vindicarent. Ad
hunc ergo locum intelligendum observari decet, ex legibus XII. Tabularum vindiciarum litem semper agitatam esse in loco, atque in re praesente. Praetor ergo, in fundum prosectus, cum litigantibus, ibique ex iure manum conserenti bus, ei parti, cui visum erat,Vindicias, seu possesesionem, dabat. Id vero quum paullo molestius videretur: Praetores non amplius in fundos. de quibus lis erat, dicendarum vindiciarum
caussa proficiscebantur, sed litigantes alter alterum Disitirso by Corale
238쪽
Lia. IV. TIT. VI. 237terum ex iure evocabant in rem praesentem, equa redeuntes glebam apportabant ; u quae &ipsa
sti Dixeram in priore editione, videri in imaginaria
ista pugna litigantes, nonnumquam festucam in ius alis tuliste , forsan si de ὸomus possessione fuerit controisversia, idque collegeram ex Gelli. Noct. Αιt. XMIo. ubi Os festucaria memoratur. Sollicitavit hanc observatiunculam , qui nonnumquam nodum in sei po quaerit, B. Branchu V. C. in Obf. dee. II. ea XV. p. 8 . incompertum sibi esse negans , unde hane observationem hauserim. Paucia dico, ex Gellio , qui ubi de hoc negotio loquitur , eam vim imaginariam vocat vim festucariam , nee dicit, Ii tigantes semper glebam attulisse , sed id modo exempli gratia profert, quia de agro loquitur. Quod si ergo agrum repraesentabat gleba; quidni domum festuca Sane & postea Franci , qui plerasque
sollemnitates iuris a Romanis adoptaverunt , festucam traditionis signum constituebant, & tradore praedium apud eos erat essem care, uti ex Glosi sariis abunde constat. Nec etiamnum illa essestuiscatio ignota est in Getria, Drentia & vicinis Provinciis. Vid. Frid. a Sande de Efflueatιone lihellua elegantissimus. Quid vero vir doctus ait Iit melius' Dicit, vim istam festucariam nomen obistinuisse a Praetoria vindicta , quae & festuca dicta sit apud Plautum : Mil. glorios. IV, I. v. Isis Pers. Sat. V. o. I7s. Vnde non temere coniici, eius festucae , quam in manumissionibus adhibuerint , etiam in aliis vindicationibus viam fuisse, inprimis quum a vindicando dicta sit vindicta. Sed meliore iure mirarer, unde hanc observationem suam hauserit Clarissimus Branchu, nisi res ipsa doceret, eum notulam ,.quam Thysius & Oiselius Gellii textui
adleverant , hona fide sequutum. Reiicere coni eis cturam , aliamque substituere, eamque nullo argu mento probare, non est errorem Hei neecii indica.
re, uti in titulo capitis promittitur , sed sibi pla
239쪽
xag AN T. ROM. AD IMsTIT. ipsa vocabatur UINDICIAE, teste Festo, vore
Vindiciae p. m. 476. De quo Verbo Cincius ste ait: Vindiciae olim dicebantur illae, quae ex fundo sumtae inius adlatae erant. Denique nec in fundum amisplius proficiscebantur litigantes, aut glebam in de deserebant; sed prudentes, ceu diserte docet Cic. pro Muraena XII. excogitarant novam formulam vindiciarum, quam litigantibus aeque ac Praetoribus, tanquam Carmen quoddam, praescripserant. Quod eo ordine factum legimus. Petitor eum, unde petebatur, ita alloquebatur: FUNDUS, QUI EST IN AGRO. QUI SABINUS UOCATUR , EUM EGO EX IURE QUIRITIUΜ MEUΜ ESSERIO, INDE IBI EGO TE EX IURE DIANUM CONSERTUM VOCO. Cedente adversario, Praetor fundi illius possessionem addicebat vindicanti. Sin cedere nollet adversarius: tum contra vindicans petitori respondebat : VNDE TU ME EX IURE MANUM CONSERTUM VOCASTI, INDE IBI EGO TE REUOCO. Tum Praetor utrisque : SUPERSTITIBUS , inquit, PRAESENTIBUS , ISTAM VIAM DICO.INITE VIAM; Quae verba eum sensum habebant, quod adtor S reus, praesentibus testibus, κὶ certam viam inire deberent, quasi in agrum prosecturi ad conserendam ibi manum,
vi Festus Ooce Supersites: p. m. er6. Superstites testes praesentes s gniscat. Cuius rei testimonium es, quod superstitibus praesentibus, si, inter quos contro Cersia est, vinicias sumere rubentur.
240쪽
Lia. IU. TIT. VI. 23o glebasque in rei testimonium reserendas. Viam ergo inibant, duce sapiente, quo duce etiam redibant, dicente Praetore: REDITE VIAM. Omnia haec ex Ciceronis oratione pro Muraena XII. discimus, qua salse Orator hanc obscuram Iureconsultorum diligentiam perstringit. Tandem Praetor, audita utraque parte, si adpare rei, quemquam vi deiectum, ita secundum eum dicebat vindicias: VNDE TU ILLUM DE
IECISTI, QUUM NEC VI NEC CLAM NEC PRECARIO POSSIDERET , EO II LUM RESTITUAS IUBEO. Cons. Sigon.
I. c. I, 2I. p. 59.M. Iae. Rae vard. ad XII. Tab. VI. p. 32. sesu. XXV. Constituto ita possessore , tum de- XXV. mum lis de dominio possessori intendebatur Formulae ab eo, qui possessione erat exclusus. Id vero. ita fiebat, ut actor primum, an reus auctor es.' 'φ' set, quaereret, deinde vindicaret, tum satisdare iuberet, ac denique sponsione procuraret. Primum ergo quaerebat actor: OUANDO
ANNE SIES AUCTOR 7 Hanc enim formulam totidem verbis habet Cicero pro A. Caecin. XIX. & Ualer. Prob. in Notis: Au-s sed denuo intercedIt. V. C. B. Branchu .r, Obs dec. II. c. . XV. p. M. meque eum aliis errare clamat, dum hane formulam ad actiones in rem referam , quae PO tius ad actiones in personam pertineat, siquidem in his ob metum pluris petitionis necesse fuerit, aliquid scire de conditione eius, qui litem contestaturus esset. Crederem, si vir doctus, quod tanta fiducia adfirmat, probaret. Sed id non facit. Dabo ergo operam , ut me intelin