장음표시 사용
241쪽
rio AN T. ROM. AD INSTIT.ctor vero is esse dicebatur, unde quis ius suum
poterat repetere. Rae vard. Protribun. V. p. 889. ut enim petitorio iudicio utebatur , nefrustra eve raretur, requirere debebat, an is, cum quo institue
bat actionem, possessorst, vel dolo deserit j ere e
L. 36. pr. D. de rei Vind. Negante reo, Praetor
dicebat: QUANDO NEGAT, SACRAMENTO QUAERITO. Sacramento zὶ vero quaerer
erat intelligat. Notum est, olim non habitum fuisse pro possessore, qui dolo desierat possidere. Id enim si
fuisset, frustra Praetor invexisset restitutionem in integrum ob alienationem, iud se ii mutandi caussa factam. Ius illud, de quo L. I 33. D. de reg. iur. non ex iure an liquo est , sed ex Edicto, adeoque a temporibus Hadriis ani, qui singulari S C. anno U. C. IDCCCLXXXI. Q. Iulio Balbo, & P. Iuventio Celso Coss. sane iri iussit, ut qui fecerint, quo minus possiderent , perinde condemnarentur quasi possiderent. Legitima verba SC. exstant L. 2o. f. 6. D de ber. petit. Ex hoc vero S C. id principium , quod qui dolo malo possidere desiit, pro possessore habeatur, natum esse, testis est Paullus L. 27. g. 3. D. de rei vindie. Quum ergo veis Terentur petitores; ne possessores rea litigiosas alienarent, posteaque cum alio potentiore sibi esset nego istium: merito interrogabant, an reus sit auctor id est, an iam possideat, & in posterum, si lis secundum actorem daretur, rem praestare velit Id quoque disertia verbis testatur Cgius L 6. pr. D eod. Negante illo, sequebatur sponsio, si auctor esset, id est, si possiderer, & bine rem praestare teneretur. Quid quaeso opus erat hac interrogatione in actio. nibus in personam ' Et quid illa cum pluria petitione Commune habebat es Festus voce SacrJmentum p. I8. Sacramentum aes Anificat, quod poenae nomine penditur, sese eo quis nterrogatur , sice contenditur. Id in aliis rebus quin. quaginta assum est , in aliis , quingentorum inter eossqui iudicio inter se contendunt. Coa f. Varro de Limgua Lat. V, 36. p. 29.
242쪽
erat, ad certam spondendam pecuniam reum provocare, ni ita esset. Itaque petitor perge
havero, te auctorem, vel possessorem esse. Cui
inficiator respondebat: SPONDEO QVINGENTOS , SI AVCΤOR SIEM , quo dicto statim restipulabatur: TU VERO SPONDESNE IDEM, NI SIMy cui ille: ΕΤ LGO QUOQUE SPONDEO. Adfirmante vero illo, se esse auctorem . sequebatur actio, QVAN
ESSE AIO. Quaerebat tum Praetor EX reo, an contra vindicaret Τ Negante eo , Praetor servum, vel fundum, addicebat vindicanti. Si Contra vindicaret reus, utebatur sormula: ET
caussam dominii sui exponebat. Vid. Car. Sigon. I. c. Raevard. Protrib. V. p. 889. seqv. Brissen. de Form. V. p. w9. 476. seqv. Antequam vero id faceret, postulare solebat petitor a possessore. ut satisdaret, se nihil deterius in possessione facturum: quod ni faceret. possessio in petitorem tran ferebatur . modo satisdaret. Si &petitor satis dare nollet, penes possessorem ponsessio manebat, quia in pari caussa melior eras
243쪽
a42 AN T. RoΗ. AD INsTIT. conditio possidentis. Pauli. Recepi. Sent. I, D. I. Addatur Iac. Menard. ad Cicer. Verr. S. XXVI. XXVI. Ita procedebant litigantes, si rei Actio in instituebatur vindicatio. Ad actionem in rem rςm utilem quod attinet, ea eodem Paene modo, iisdemque formulis instiuuebatur, idemque etiam in hereditatis petitione Observabatur. Nam hereditatem si quis petere vellet: actio
ita intendebatur: AIO, HANC HEREDITΑ-TEM MEAM ESSE , negante possessore , pergebat petitor . SPONDESNE CERTAM PECUNIAM , SI MEA SIT 8 Respondebathie, SPONDEO, SI TUA SIT. Tum reus
restipulabatur , actor vero satisdari iubebat. Cic. Verrin. III. ibique Ascon. Paedian. XXVII. XXVII. Civilis quoque erat in rem actio. '' ς' ζ CONFESSORIA , quae ita intendebatur: AIO,
talib, .pVSVMFRUCIUM FUNDI TVI. OUI EsΤ IN AGRO SABINO. ESSE MEUM, vel :AIO. IUS EX FUNDO TUO AOUAM DUCENDI ESSR MEUM, vel : AIO. IVS MIHI ESSE IRE AGERE IN FUNDO
TUO. Barn. Brison. de Form. V. p. 476. Illud vero hic singulare, quod in vindicandis rebus incorporalibus non solum adfirmative liceret intendere. sed & negative. veluti: AIO, TIBI
IUS NON ESSE PARIETEM ITA PRO. IECTUM IN MEUM, ME INVITO, HABERE, vel : AIO, TIBI IUS NON ESSE,
ALTIUS TOLl, LRE Et hinc haec actio dicta NEGATORIA. Brisson. de Form. l. c. Cur hoc non aeque licuerit in vindicandis rebus corporalibus, facile liquet. Has vindicare n
244쪽
LIB. IV. TIT. VI. mo poterat, nisi is, qui non possidebat: incorporales vero etiam possessores vindicare poterant contra alterius usurpationem. Car. Sigon. de Iudic. L M. p. 47S. Et hic est ille unicus casus, quo, qui possidet, in rem agit, de quo Imperator noster, dc Theophilus g. 2. L . de actiori XXVIII. Praetoriarum in rem actionum XXVIII.
prima PUBLICIANA est, a Publicio Praetore t k0 8 'Primum in Edicto proposita, g. s. Inst. h. t. Q. - φ'
Publicium quemdam tempore Ciceronis Praeturam gessisse, docet Steph. Vin. Pighius Amnal. Tom. III. p. 29 I. Sed an is idem sit auctor actionis Publicianae, adeo pro certo adfirmari non potest, ut probabile sit, illam Ciceronia na aetate anteriorem esse. sa) Unde multo minus credibile est, Imperatoribus rerum potitis , eam actionem constitutam fuisse, id quod tamen mavult Sigon de Ludic. I. I . p. 44 I. Petebatur ea actione res, iusta ex caussa tradita, sed nondum usucapta, ac deinde amissa, perinde aesi esset usucapta, a quocumque, qui non esset dominus. Unde hic valebat exceptio, SI EA
RES POSSESSORIS NON SIT. L. vlt. D. de
Public. an. quam tamen exceptionem dominii
tribus casibus cessasse, observat cuiae. Obs. X. 6.
r. sa) Meminit huius Praetor a Cieero 'o cruent. XLV.
Unde & Bertrand. de υit. Ictor. II, I 6. p. 2or. eolligit, Publietum hunc, qui alias & Gellius vocatur, auctorem huius actionis esse. Sed antiquiorem esse hanc actio nem , vel inde patet, quod iam Terent. Phorm. II, 4. v. s. meminit actionis rescissoriae. Eam vero ab eodem Publicio Praetore esse, satis constat ex L. 3s. D. de OM. es act. L. cI. D. Mand.
245쪽
a 4 AN T. ROM. AD INsTIT Formula actionis procul dubio & hic fuit: AIo,
MEAM ESSE, adclita deinde caussa vindican
di . QVANDOQUIDEM EAM BONA FIDE EMI A L. TITIO , ΕΤ AB EODEM BONA FIDE ΤRADITAM ACCEPI.
xxix. XXlX. De actionibus Rescissoria, Paulliana, Aliae a. Seretιana, ct quasi Semiara nihil est, quod ex An- Phthiob; i. xiquix tibus moneam , nisi quod Rescissoria ab eo- in h. dem Publicio Praetore, de quo paullo ante, inventa sit, ceu in annotatione subiecta ostendimus , Serviana vero Servio Sulpitio, insigni illi Iu- reconsulto, deberi videatur, de cuius quippe Praetura testatur Cicero pro Muraena XX F mulam actionis Servianae indagavit Brisson. de Form. V. p. 382. XXX. . XXX. Fuerunt etiam actiones in rem , Act ψηφη quae propriam habebant observationem , &elesta singulare obtinuerant nomen , dictae quippe PRAEI UDICIALES. I. 34. Inst. h. t. Tales erant, quae de statu instituebantur, inprimis de libertate, de civitate S de partu agnoscendo, quas eleganter complectitur Terent. Eun Ι .v 3s. CH. Friniscipio, eam M. LIBERAM. THR. Hem CH. CIUEM Atticam, THR. Huil CH. Meam So. ROREM. THR. Os Drum s ubi prima actio est
ex statu libertatis, altera ex statu civitatis, tertia de statu familiae. Actiones de libertate duae erant proditae. Aut enim quisquam alterum e servitute in libertatem, aut e libertate in servitutem vindicabat. Ille liberali caussa manu adserere, hic in siervitutem ad erere dicebatur. In his actio. nibus id singulare erat, quod lege XII. Tabularum
246쪽
LIB. IV. TIT. V l. 24siarum vindiciae pro libertate, non pro servitute darentur, adeoque posses io hominis ad finem usque iudicii maneret penes eum, qui in libertatem adsereret, non qui in servitutem. Liv. LII. 44. Adserens ergo liberali caussa, ita initio videtur postulasse vindicias: HUNC HOMINEM EGO LIBERUM ESSE, AΙΟ, ΕΙVSQUE VINDICIAS SECUNDUM LIBERTATEM MIHI DARI POSTVLO. Cui
adversarius respondit: ET EGO HUNC
HOMINEM IURE QUIRITIUM MEUM ESSE AIO , EIUSQUE VINDICIAS MIHI
CONSERVΛRI POSTULO. Sequutum decretum Praetoris: QVI LIBERTATEM DEFENDIT , EI DO VINDICIAS. Sequente cognitionum die. actio de libertate intendebatur hoc modo: HUNC HOMINEM IURE QUIRITIUM LIBERUM ESSE, AIO, EVMQVE LIBERALI CAUSSA MANU ADSERO. Negante adversario S in servitutem vindicante, sequebantur sponsiones, ut supra, NI LIBER SIT, SI LIBER SIT. Sigon. l. c. I .s8. Frequentissima huius actionis mentio apud
comicos. Terent. Adelph. II, I. - - Neque vendendam censeo, quae libera est,
Nam EGO ILLAM LIBERALI ADSERO CAUSSA MANU.
Plaut. Poenul. m. a. v. 83. - Omnia memoras. quo id facilius fias: MANV
EAS ADSERAT SOS POPULARES LIBERALI CAVS
247쪽
Idem Poen. V. 2. v. 3. . . - fit si frugi esse vis,
Cons. Plaut. Pers. I, 3. Cur i. V, 2. Ast si in servitutem quis adsereret hominem, qui pro libero se gerebat, ea erat ipsa rei vindicatio, de qua supra actum. Denique actio de partu agnoscendo ita intendebatur: MO. MULIEREM
Negante altero . sequebatur more consueto sponsio: NI SIT. Sigon. I. c. p. 479. xxxi. XXXI. Alterum genus actionum erat in Actionea personam, quae S CONDICTIONUM nominee Con veniebant, eaeque vel ex sola aequitate, vel ex conventione, vel ex maleficio oriebantur. His quum non res peteretur, sed a persona certa vel praestatio vel poena deposceretur: longe aliter concipiendae erant earum actionum formulae. In contractibus ita intendebat actor:
AIO, TE MIHI mTUI, COMMODATI, DEPOSITI NOMINE DARE CENTUM OPORTERE, AIO, TE MIHI EX STIPVLATV , LOCATO , DARE FACERE OPORTERE. Iam aut negabat tum adversarius actoris intentionem. aut excipiebat. Ne
Iuti: ΝEGO, ME TIBI EX STIPULATU CENTUM DARE OPORTERE , NISI QUOD METU, DOLO, ERRORE ADDUCTUS SPOPONDI, vel NISI QUOD MINOR XXV. ANNIS SPOPONDI. Inficiante reo. sequebatur sponsio. NI DARE
FACERE DEBEAT, ut S restipulatio: SIDA
248쪽
LIB. IV. ΤIT. VI. 2ψ DARE FACERE DEBEAT. Excipiente eo dem: ita spondebatur, NI DOLO ADDUCTUS SPOPONDERIT, & sequebatur resti putatio. SI DOLO ADDUCΤUS SPOPONDERIT. Sigon. de Iudic. I, 2 r. p. ψ79, 'qu. XXXII. Ex contractibus innominatis om' xxx trnique conventione, quae caussam habebat absque nomine, nascebatur actio PRAESCRIPTIS praeser, VERBIS, quae S INCERTA, L. 6. Cderer. pti Verbie permul. vi S INCERTI, L. 7. g. g. D. depact. immo S IN FACTUM uocari solet. L. t . l. 1. L. 22. An. D. de praescr. verb. In eo haec actio differebat ab aliis, quod quum aliarum actionum formulae essent vel a Pontificibus, vel a Praetoribus compositae: huius actionis verba solerent a Iureconsultis praescribi. Idque est, quod intelligit Val. Max. VIL, 2. ubi de A. Caesellio iureconsulto refert, quod nullius
aut gratia, aut aucIoritate compelli potuerit, ut de aliqua earum rerum, quas Triumυiri dederant.
son. de Form. Lib. V. p. 38S. quamvis plane aliam nominis rationem reddendam putet Em. Merili. Obs VIII, I 6. Quoties ergo incerta ae sine nomine conventio intercesserat, ita intendebatur actio, ut ea negotium, de quo Convenerat, Complecteretur. Verbi gratia:
TERE. Negante reo, fiebat sponsio, NI DARE DEBEAT. Car. Sigon. de Iudic. I, 2I. F. 48O.
249쪽
2 8 AN T. ROM. AD IN3TIT. XXXIII. Obligationes ex maleficio privato erant quatuor: ex furto, rapina, damno, iniuria. Furti actio alia poenalis erat, alia condictio rei furtivae. De poenalibus inserius dicetur. Con dicturus vero rem furtivam ita intendebat:
Alo, UESTEM, QUAM NUPER FURTO MIHI ABSTULISTI, MEAM ESSE, TEQUE ILLAM MIHI DARE OPORTERE.
R Ita & in reliquis maleficiis intendebatur actio . In iniuriis: AIo, TE MIHI PUGNUM
RE OPORTERE. In damno iniuria dator
AIO, TE HOMlNEM MEUM OCCIDISSE, TEQUE MIHI, QVANTVM ILLE HOC ANNO PLURIMI FUIT , DARE
OPORTERE. Cons. Sigon. de Iudic. I, 2 O. p. 48O. XXXIV. Ad actiones mixtas praeter he reditatis petionem reseruntur iudici afamiliae re ciscundae, communi dividundo, sutum regundorum , inib) Ηoe modo formulam eoneipit Sigonius de Adie. I, 2Ο. p. 48o. Sed plerumque tamen usi videntur φρέπικΑIO, HANC MIHI REM FURTO TUO ABESSE.L. 39. s. 3. D. de Furt. Quinctilian. Deetam. XIII. Quo adludem etiam Martialis Dur. VI, I9.. ' Sed lis est mihi de tribus capellis. Vicini queror has abesse furto.
250쪽
LIB. IV. TIT. VI. 24s in quibus ita videtur instituta actio: AIO, ΤΕ
TERE Sigon. de Iudic. l. c. XXXV. Sufficiant haec de prima actionum XXXV. divisione. Altera est, qua actiones in resperia Actione. sequutorias, poenales S mixtas dispescuntur. Rei PQRR iςε persequutoriae sunt omnes in rem actiones, Omnesque eX contractu, eXcepta actione depositi miserabilis : adeoque de his iam supra actum. Poenales sunt actiones ex delicto, quibus non rem, sed poenam, persequimur. Mixtis denique tum id, quod interest, tum poenam legibus constitutam persequimur, veluti actione vi bonorum raptorum, damni iniuria dati, deposti miseerabilis, & quae sunt huius generis aliae. quas iam antea occupavimus. Formula persequendi poenam fuisse videtur talis. AIO, CENTUM
MIHi FURTO TUO MANIFESTO ABESSE , ΤΕQUE EO NOMINE QUADRINGENTOS AVREOS MIHI DARE OPORTERΚ. Rem vero S poenam simul ita videntur persequuti: AIO, TE ΜIHI VESTEM VI RAPUISSE, EO UE NOMINE QUADRUPLUM DARE OPORTERE. Εκ quibus simul intelligitur, quo pacto ex diversis de-