장음표시 사용
281쪽
SATIS DATIONIBUS. TOTO eoelo a fori nostri observantia distat
vetus satisdationum iudicialium ratio, de qua quaedam ex Antiquitatibus monere iuvat, sed pauca: quum pleraque ipse Imperator exsequutus sit. I. S, I,d.. l. SATIS DARE Iureconsultis est, datistio quidi fideiussoribus cavere. L. I. D. stilli satisd. cogantur. quamvis aliquando latiore vocabuli notione S reliquae cautiones satisdationum nomine veniant. L. 6 I. D. de V. S. L. 2 s. D. de pecvn. eonst. L. 4o. D. de solui. Et sane ignotae veteribus suisse videntur cautiones vel per pi gnora, vel per iusiurandum, vel per nudam promissionem, quae tamen postea etiam in usu esse coeperunt, ceu ex titulo eodem Digesto
II s. ;. ΤΙ. Distingui vero, quod ad ipsam satisda-dationia tionem attinet. solebat inter iudicia IN REM
quaenam ct in PERSONAM. Quoties IN REM age- , . . ζ batur, satisdandum erat I. a possessore; quod
dieii, te, si victus esset, nec rem ipsam restitueret, nee Iibuat litis aestimationem, potestas futura si petitori, aut cum eo agendi, aut cum fideiussori-hus eius, quae satisdatio vocari solebat IVDICATUM SOLVI. prine. Inst. h. t. Quin idem Iossessor cavebat etiam datis fideiussoribus . ni ii se deterius in possessione facturum. Quod
282쪽
Lt B. IV. TIT. XI. 28 Ini saceret, possessio insatisdantem adversarium transserebatur . Pauli. Recepi. Sent. I, o. I. Vide supra Lib. IV. Tit. m. n 24. 23. Fidei ussici iu- iratum solvi hac sormula concipiebatur: SI
EA RES SECUNDUM ME. HEREDEMVE MEUM A SEMPRONIO IVDt CK, QUIUE IN EIUS LOCUM SUBSTITUTUS ERIT, IUDICATA ERIT. QVOD OB EAM REM TE. HER DEMUE TU-VM DARE. FACERE, PRAESTARE GPORTEBIT. QUANTI EA RES ERIT,
p. 393. Satisdare etiam tunc cogebantur II. Procuratores tum possessorum tum actorum;
S illi quidem IVDlCATUM SOLUI. hi autem, REM RATAM DOMINUM HABITURUM, cavebant. princ. Insi. eod. Idem etiam
III. de tutoribus intelligendum , qui S ipsi
non secus, ac procuratores, cavebant. princ. nit. eod. Sed id tamen tum demum locum videtur habuisse, si quando, an tutores essent, dubitabatur. L. I 3. D. de a . tur. Vulgo enim tutoribus S curatoribus non erat de rato satisdam dum. L est. l. 3. C. de adm. tui. Huber. Praeis a. ad Inst. h. t. p. 39o. Et hoc innuere videtur Iustinianus, dum d. pr. Ins h. t. rutoribus aeotiabus hane satisdationem aliquando remissam esse, ait.
III. Ad iudicia PERSONALIA quod a tir ut a
tinet, nec hic quidem actor satisdare cogeba- in iudicitatur, immo nec reus, si suo nomine iudicium ae. Personali.
cipiebat. Id quod de cautione IVDICATUM div SOLVI intelligendum. Cautio enim, R ΚΜ RATAM HABERI, ab actoris procuratores s omnino
283쪽
Compr missum V. Nova satisdandi ratio.
aga AN T. RoΜ. AD INsTIT. omnino erat praestanda, quando quidem in Edicto Praetoris fuerat cautum; CUIUS NOMINE QUIS ACTlΟΝΕΜ SIBI DARI PΟ-STULAUERIT, EI, OVO NOMINE AGIT. ID RATUΜ HABERE EUM, AD QUEM EA RES PERTINERET, BONI VIRI ARBITRA TU SATIS DET. Rei autem procuratorem de IUDICATUM SOLVI cavere
oportebat, quia nemo defensor in aliena resnesatisdatione idoneus esse creditur. 3. I. Inst. h. t. Hinc falsus est Alphenus, dum MDUit, aequum esse, procuratorem satis dare, quod reas satis dare non δε-beret , s adesset. Cic. pro P. uisa. VII. Add. Car. Sigon. de Iudici 4 27. p. SOo. IU. In caussis bonae fidei & arbitrariis aliquando deponebatur pecunia . quae COMPROMISSUM adpellabatur. Cic. pro Q. Rosci
Com. IV. Muae=o abs te, quid ita de hac pecuniaeompromissum feceris, arbiιrum sumeris, quantum aeqaius melius si dari, repromitiique. f pareret pQuum enim periculum esset, ut alterutra pars arbitri laudo staret: plerumque haec pecunia deponebatur, Ut mulctae loco eriperetur ei, qui hoc modo elusisset arbitrium. Cons. Sigon. l. c. p. SOI. V. Et haec erat vetus satisdandi ratio, qua perfecta, tum demum litis contestatio fiebat. Vide supra L. IV. Tit. VI. num. 42. Sed haec omnia immutata sunt sequiore aevo. Nam novo iure reus, sive, in rem sive personali actione conveniretur, numquam cavebat, IUDI
284쪽
Lis. IV. TIT. XI. g8s AΤVM SOLVI, sed tantum IVDICIOSISTI, quae cautio etiam iureiurando vel nuda promissione fieri poterat, nisi de fuga reus esset suspectus. Procurator actoris , nisi dominus praesens actis insinuaret mandatum, satisdare cogebatur , REM RATAM HABERI. Relvero procurator non adigebatur ad satisdationem, sed suffciebat, si reus vel in iudicio vel existra iudicium pro eo cavisset, IUDICATUM SOLVI. Rei absentis defensori semper erat
satisdandum, IUDICATUM SOLVI, alias
non admittebatur ad suscipiendam pro alio actionem. Haec nova est illa satisdandi ratio, quae Constantinopoli introducta, omnes deinde reliquas Provincias I mperii pervasit, necessarium esse existimante Iustiniano, capuν omnium civitatum , nempe Regiam urbem eiusque observaru iam omnes Provincias sesui. I. r. IV. b. t.
285쪽
ACTIONIBUS, ET QUAE IΝ ΗΕ-REDES ET AD HEREDES TRANSEUNT. VT rerum corporalium datur Usucapio: ita& ratione iurium Praescriptio. Inter iuravero, quae in honis sunt, quum etiam sint actiones, Consequens erat. vi S istis lapsu temporis fraescriberetur. Hinc actiones aliae PER-ΕΤVAE erant, aliae TEMPORARIAE. aliae HEREDIBUS & IN HEREDES , aliae vel IISDEM , vel IN EOSDEM minus competebant. Qua de re hoc titulo dicendum. I. Actione. I. Quemadmodum leges perpetuae sunt P m , obligationis: ita S actiones, quae ex legibus P p x ' nascebantur , erant perpetuae, ita ut iis nullo umquam tempore praescriberetur. pr. LV. b. t. Postea. quum interesse videretur Reipublicae. lites aliquando finiri: Constitutionibus Principum cautum est, ut eiusmodi actionibus, quae ex lege descendunt, triginta aut quadraginta annorum spatio praescriberetur. princ. Ins. h. t. Remansit tamen antiqui vocabuli usus, adeoque S eiusmodi actiones, quae non nisi circumis actis triginta vel quinquaginta annis exspirant, PERPETUAE vocatae sunt. Brision. de Verb. Signis voce Perpetuus. Spatium enim XXX. narum veteribus erat id satis longum
286쪽
LIB. IV. TIT. XII. 28s spatium videbatur ratione hominis, ius suum persequuturi. Hinc Glossae Nomicae : Περπε-
-ον ααλεῖ καὶ τον τριακοντα ἐτίας χρονον, καὶ τον ωχρι
Hi -τοῦ αν ω- πο-. Perpetuum vocat tr ginta annorum spatium, tum quod per vitam hominis durat. Ergo omnes actiones civiles ex conis ventione erant perpetuae, adeoque triginta annos durabant. L. 3 .C. de praestr. trig. ann. ta Idem annorum terminus praefixus est actionibus mixtis . L. 7. C. de hereripet . nec non actionibus
ex delicto, quoties civiliter agitur, quia & hao actiones personales, adeoque per L C. de praehr. trig. ann. Perpetuae sunt. At criminales actiones quamvis S ipsae personales sint: plerumque tamen XX. tantum annos competunt.
L. I 2. C. ad L. Corn. de fas II. Ast Praetoris quum annuum esset Impe-II. Acti rium, neque Edictum eius, ut supra L. I. Tu. II. ostendimus, diutius anno valeret: consequens.' .erat sim Exeipiuntur tamen actiones personales ad prominiam servitutem consequendam competentes, quibustinter praesentes decem; inter absentes viginti vinciarum lapsu praescribebatur. L. I 6. C. deus r. L. I 3. C. de semit. Alias exceptiones, quae Pleraeque ex recentiore iure descendunt, dabit Stryh. de Praescriptiare. eiviI. p. m. sibi Exceptis criminibus eontinuis, ut & parricidio resuppositi partus, de quibus semper recte agitur. L. ς. D. ad SC. Sruan. L. Io. s. r. D. ad L. Corn. GDII. Notum quoque , delictis carnis quae vocant quin quennio praescribi, nisi vel via vel incestus aceesserit. L. 29. 3.ε.D. L. Iul. de adult. L. 2ς. Diale furt. Θ L. 30. g. s. D. eod. I dem tenendum de erimine peculatus. L. 7. D. ad L. Iul. pecul. Et quibusdam aliis, da quibus I Cti plenius agunt.
287쪽
erat, ut S omnes actiones Praetoriae non nisi
annuae essent. pr. Insi. h. t. Earum tamen qua dam etiam hodie temporariae sunt, praeser
tim quae ad rescissionem adtus gesti, aut poenam tendunt. L. 3 s. D. da Gl. 9 ad . e Quod etiam in actionibus Aedilitiis valebat, siqui
dem S Aedilium iurisdictio vertente anno exin Nonnu, spirabat. d Enimvero, quum durum vider 1 ς φt M tur, rei persequutorias actiones, Praetoris Edu
tam brevi temporis lapsu perimi,
S eum, qui res alienas detinebat, decedente Praetore, securum praestari: invaluit, ut actiones Praetoriae, quae rem Persequuntur, tamdiu durarent, quamdiu civiles, id est , reales ob res mobiles triennium . ob immo hiles X. vel XX. personales XXX. annos. L. 3 s. pr. D. vi GL N au. c. 8. 3. 7. D. de precar. Trim
o Perpetuae tamen sunt ex Praetoriis poenalibus actio furti manifesti .pν. Inst. h. t. quod ideo inductum, quia
actio haee ex XII. Tabulia clescendit, quamvis Pra tor poenam mutarit. Gell. Noct. -t. LL, I 8. actio furisti inversua nautas & stabuIarios: L. est. 3. vis. D. naui. eaupon. actio depositi miserabilis: L. t 8. L .deposiactio servi corrupti. L. I 3. D dosam. corevi. actio de effuso & deiecto , quoties liber homo laesus. L. s.f. s. D. de Bis pei e d. vet deiec. Quarum omnium ea.dem est ratio, quia actio furti adversus nautas, actio depositi in duplum vere ex Legibus X l I. Tabb. actio. nes reliquae ex L. Aquilia originem trahebant, quam. via quaedam circa eas Praetor immutasset. Biennalis est xctio doli. L. fn. C. de dol. maI.μὶ Attamen si ex Edicto Aedilitio rescindendus erat conistractus, veluti per actionem redhibitoriam , sex mensibus tantum durabat actio, nisi tantum propter ornamenta detracta animal redhiberetur , quo easu actio bimestria tintum erat. L. ad. D. de Aeduiι. edict.
288쪽
Tricennales quoque erant actiones Praetoriae. quae ex delicto non poenam , sed rem persequebantur. Add. Stryh. de imoq. amon. Se t. III. 3. 4. p. 33I. qui de his omnibus accurate satis commentatus est,nihil ut addi hic posse videatur. TIT. XIII-XIV. D E
REPLICATIONIBUS. QVae in iudiciis actoris fuerint partes , quais
ve formula is actionem intendit, supra iam Titulo UI. satis superque explicavimus. Diximus ibidem, n. XXXVIII. reum actionem vel negando excepisse,vel excipiendo elidere conatum. Ea exceptio a Praetore erat postulanda, aeque ac actio, ta S quidem non nisi pro posita actione. Unde tanquam ridiculum errorem veteris POEtae exagitat Terent. Eunprooem. N. Io. quod in comoedia induxerit reum, causissam prius dicentem , quam actor thesaurum vindicans dixisset, unde is sibi thesaurus sit, aut unde in patrium monimentum pervenerit. Ad quem locum Donatus: Possessorem fecit priorem agere, quam petitorem, quod abhorret a consuetudines iuris stlitiam. Si reus excipiebat: actor denuo replicabat. Unde iam de exceptionibus S replicationibus agendum. I. Erant
loὶ Saepius nihil addebat ast inficiationem & tunc pura ea. dieebatur defensio Sin addebat exceptionem: eonis iuncta vocabatur. Car. Sigon. de ud. I, II. p. 72. cie. de Insent. II, 2o. Agit is,cui manus praecisa est,iniuriarum: postulat is, quocum agitur, a praetore excepissionem. - Is,qui agit, IUDICI VΜ PURVM postulat,tiale , quocum agitur, exceptionem ait addi oportere. ,
289쪽
I. Exe - I. Erant exceptiones duorum generum l lonς.quo aliae ex lege proficiscebantur. aliae ex Edidio VPijςς Praetoris. quarum illae CIVILES: hae PRAE TORIAE vocantur. Saepe enim, ubi lex dederat actionem : ibi Praetor dabat exceptionem. Sic quum pactum ex Romani iuris principiis nihil operaretur: exceptionem tamen pacti admittebat Praetor: adeoque haec Praeistoria erat exceptio. Vtraeque exceptiones ite
rum in PERPETUAS, si ve PEREMTORIAS.& ΤEMPORARIAS. seu DILATORIAS dis.
Descebantur. Illae litem plane finiebant, tb veluti si reus opponeret REM IVDICATAM. Hae eam tantum differebant, veluti si reus exciperet, debere se IN DIEM. Venienis te enim die, nihil impediebat, quo minus actio denuo institui posset, postquam pluris petitionem minus periculosam esse, iussierat
. II. Reo excipiente, actor REPLICABAT,
id est. exceptionem illius nova exceptione elIdere conabatur. Veluti si quis ageret adversus
Caium , hunc sibi debere centum; S Caius e Xciperet, pactum inter se intercessisse nis
-sie praeseriptionis rei iudicatae meminit L. 7. fin. D. ae excepi. rei iud. praescriptionis doli L. ys. D de Dist. Praescribere vero est ante scribere, α inode hoc nomen datum videtur exceptionibus, quodnuum ex iis penderet lis, ut ait Quinctilian. Inst. Urat. VI , 6. a Praetore dictari ante actiones, i pusque -ctionibus praeponi & oraeseribi Alerent. r. Faheroa-msν. I, 2 . . II 8.ser . Duiligod by Corale
290쪽
LIB. IV. TIT. Xm-xrv. mpetendo : actor verbi caussa respondebat, paetum illud novo pacto esse sublatum, & tune quidem REPLICARE dicebatur. Si tum qu
que reo suppeteret nova exceptio, qua actoris replicatici elidi commode posset: ea DUPLICATIO adpellabatur. Immo nonnumquam
CATIONEM, pro varietate negotiorum, proce debatur. Quae omnia satis adcurate docet Imperator his situlis. Illud vero observare licebit, exceptiones aeque ac replicationes includi consuevisse sponsionibus, quarum ratio eX quente l. elucebit; provocabant scilicet se in invicem litigantes ad certam pecuniam, quae ei lucro cederet, qui iudicio vicisset. Vid. Cic. Hemrin. s. ct ibi Aseon. Ρaedianus. Liv. XXXIM 3. Valer. Max. II, 8. 2. Ciceropro Caecin. XVI. Et in Verrin. III, S7. S8. III. Ut vero ex Antiquitatibus, qua forma III. Quam proferre exceptiones S replicationes consueve-nam tu rint, ostendamus: separanda omnino sunt M-ἡUC. fisi, arbitraria & stricti iuris iudicia. In iudiciis pile,ridi arbitrariis S stricti iuris statim, intenta actione, ratio in tu reus Opponebat exceptionem, eamque deinde replicatione elidebat actor: adeoque non in tu R 'dicio, sed in iure excipiendum replicandumque erat, ante lites contestationem. Sic intendente
actore : AIO, HUNC HOMINEM EX IURE QUIRITIUM MEUM ESSE, statim adis
debat, qui rei caussam agebat: ET EGO NE