De verbis Domini, Hoc facite, pro oecumenico concilio Tridentino, aduersus sophisticas nebulas Matthiae Flaccij Illyrici. Per F. Iohannem Porthaesium postulatum Ecclesiasten celeberrimae Ecclesiae D. Martini Turonensis. ..

331쪽

ΗOC FACITE.

quomodo falsa sucis, & turpia phaleris

ornare alibi tot verboria ambagibus, undas numerans, coneris, quum hic sorex

suo perierit indicio. Nam sateris ini animo sis captus)oblationem mandatuq; offerendi designanda fuisse per haec verba,Hoc facite. & tamen,vix tui memor, asseris hanc Christi locutionem. l l .arg. asperam, imo insapidam. Ecce, sempercurris, ne pluuia madescas,interim tamein fovea praesecaris. Adiungis: Sic nobis mentem suam clare explicas et i sit dixisset, Hoc facite ante comunionem. Sed non de buit ita fieri,ut tandem tota Coenae actio, vel te teste,designaretur. Licet nihil sit clarum voluntarie caecis, qui videntes novident. Insuper subnectis, & nobis hoe praeceptum imposuisset, si Misiam, aut oblationem fecisset, ut idem faceremus. Verissimum docuimus fecisse,& faciendum mandasse. Inseri tandem aduersarius 'IPerperam igitur faciunt Papyla quod in Ῥeus, Hoc facite, Missam intelligant.

R. Qui faciunt hoc mactatum corpus,

V ij sicut

Itbrietur oblatio de tinanda per Hoc facite. idem

in pide

oblatio des ignari pa ste per Hoc facite.

332쪽

DE VERBIS DOMINI,

sicut Christus dixit faciunt. Sacerdotes aute Christiani sic peragunt diuina mysteria, consecrando, offerendo, petenti bus distribuendo,ac sumendo quamobπ 'rem non inique, aut impie agunt. Hoc secere veteres Ecclesiae Patres, ut antea probaui. Demum, concludit Flaccius: In summa, collocent suam Missam in coena ubicunquevoluerint,clarum euadet,nonsos Lim illam textui contrariari,verum sibimeς repugnare. R. Collocant eam in verbis, Hoc facite, sicut Christus & Ecclesia docuit,contrariam autem textui,aut sibi repugnar est impossibile. Sed haec sunt potius Illyrici & sitorum Paradoxa, ac monstra, vi docuimuS.

Illyricus. '

Vndecimo, vix possibile est, Chrylum potuisse magis in pide loqui,s ieria, Hoc acite , idem significarent, quod Qerto.

Eademsane vena dixisset: Uerte hoc meucorpus. Aut si illa sic intellecta voluisset, ad inimum eadem explanatis in clariona

333쪽

HOC FACITE. 338

reddidisset, praecipue in re tam ardua , σtanti momenti.

Porthaesus. IA M accedit asinus ad lyram,& sus bonas artes Mineruam Pallademq; docere tentat. Bene profecto de te pronu-ciarunt Witembergenses, nihil humani, nihilque pietatis ineste. Putasne tu phrases diuinae sapientiae, quibus usus est Spuritus Sanctus per Moysen, quas usurpauit Oratorum Princeps Tullius, Poeta rumq; decus Maro Virgilius, insipidas aut insulsas esse, in quibus facere ad religionem contrahitur, ut etiam significet offerres' Pudeat,item pudeat te, Sciaue, religionis peremptor,vel Theologastruagere, quum Poetarum & Oratorii elegatissimas locutiones vel a limine quod aiunt) no salutaris,retinuerisie. Ad elementa ergo, & virgas te redire iubemus. Proh pietate, metuo ut cantat Prouerbium) seni Flaccio,mendacissimam non posse nos mutare linguam,& inter mula ta mala canescentem Illyricu, haud no-

334쪽

DE VERBIS DOMINI,

strarum esse virium, ad initia retrahere paruuloru. Sed si tam insipida censetur locutio, quare, tui immemor, superioli argumento intulisti, Conceptum sacri r ij clare explicandum per haec verba, Hoc facite, ante eommunionem' Addis, Chrisum' eadem vera debuisse dicere, uberte corp-

meum, sicut facite, si idem voluisset signifi

care. R. Quis es tu,qui audes CHRlSToetiam sermonis certam methodum praescriberes Non debuit, quia non fecit. Facti autem dictique sui apud se iustis. sima sapientissimaq; ratio est. Caeterum secundum te, Hoc facite, totam coenae actionem designat . ideo plus dixit,quam si dixisset, offerte meum corpus. quoniaverbum Facere, hoc aliaq; multa inuoluit. Adsuis modum quo id debuit fieri, dicens: Si hoc voluisset rem tanti momenti planius ae claris e stanaset. R. Hoc noesse necessum, etiam Haereticis, qui nec ipsissimo Dei verbo credunt. Addo,hoc clarissimum loquendi genus, quo potuit strae mentis conceptum Christus decla-

335쪽

HOC FACITE. 33'rare,sicut factum est in veteri testameto. in novo, apud Oratores, Poetasque, Miscisset, ut fateris, dicendo, Hoc facite, ante comunionem. Ideo haud obscurὸ est locutus de sacrificio, nisi Flaccio, qui Solem in meridie lucere,vix confitetur. Illyricuσω Duodecimo, non ossendes neque in veteri, aut nouo te meto,quodῬerbulum Facere,

irim significet quod Verre , in communi Juo significatu, tum enim significat omnem

actionem,s quodsi s negotium. Sic etiam Farere Fbast, significat totam coenam cum suis circumstantias, s non propriὸ oblationem ipsam. Portharsius. Isto in negotio Pyraustae fatum induit noster sacrificij osor,dicens,Non esse in

nouo & vetere testamento verbum Fa-Cere, pro Oiserre. At impudentissimum hoc mendacium sipra abunde cosutaui,

quid est facere pro silio secundum conis suetudinem Legis, Luc. 2.2I. nisi consericrare hostiam, sistere eam Domino, Sc

336쪽

DE VERBIS DOMINI,

os erre' Non mirum sane te in Magde-

burgensibus Centuriis a mendacio non temperare,quum &in scripturis audeas' tanta impudentia nugari. Insuper tui oblitus, vel Grammatices non minus qDialecticae inscius,affirmas: Facer rucomum significatu non designare idem quod ferre, sed omnem actionem, Omne negotium. R. Sit,ut statuis. Quando ζgnis eabit Offerre ergo, erit proprium eius,& non commune significatum. At probauimus significare etiam sacrificare. Propterea secundum i id erit eius p culiare propriumque significatum : ideo planum & clarum erit hoc loquendi genus,quo in coena usus est Christus.D inde,significat omnem actionem & n gotium, ergo quado inter sacra ponitur significabit offerre, quum sit praecipua actio summumque negotium sacrum in religione. Demum, qui significatum huius verbi explanarut,ut sunt Calepinus, Thesaurus linguae Latinae,alhq; peritissmi Grammaticorum, aperte affirmantdc

337쪽

& ingenue, aliquando Facere significare idem quod offerre. Vnde Cicero pro Mure. Nolite a sacris patris Iunonis socpitae,cui omnes Consides facere necesse est, domesticum & seum Constitem potissimum auellere. Virgilius AEglog. 3. Quu faciam vitulam pro frugibus, ipse venito. Nec ex improprio aut comuni significatu arguimus,sed ex consueto &propriistimo, quando ad sacra referturi Caeterum, ais: Facere Phast,totam eaenae seu circumflantia Agni,care, non autem proprie oblationem ipsam. R. Oilerre esse potissimam circumstantiarum, ideo primo designatam: sic & in veritate saetum contendimus ex scripturarum s crarumq; rerum usu. Phase facere, totam coenam cum circumstantiis, quarum una erat offerre: ideo facere hoc corpus, significabit offerre consecrare,distribuere,

ac sumere. Facere phase non significat

proprie ipsam oblati nem: nullus unquaante te hoc somniauit. Sed asserimus, nione faciamase facere, esse consecrare, reseruare.

338쪽

a DE VERBIS DOMINIosiarre, distribuere, ac sumere rem Oblatam . Sic de hoc Facite censemus ex analogia utriusque testamenti.

SECΤIO. XXX VII. Itbricus. Decimotertio quare offert Christus suum corpin bis continuo, in cana primὸ, deinde in cruce: praecipue cilmscriptura dicat iberatione nostram nico sacrificio esse consummatam, non duobus aut pluribus. Et quoάGrylussemel intrauerit in bancta sanctoru, qui znita sacrificio peccata s debita totius mundi summo pretio oe carissimo exj luit.

Porthaesius.

V Anurgus Ophita Flaccius inquisitiue facto diuino audet calumniam struere, nisi diuini operis rationem docuerimus. Dicens: uare bis offert Chriasius. Pater autem eius ait .Etiam ne dixit Deus,non comedetis ex ulla arbore hortis At quid,inquis,bu obtulit' R.Vt adimis pleret Legem & Prophetas, oblatus est enim quia ipse voluit, ut Euangelicam coenam sacrificio ornare sicut erat Mosaiis

339쪽

HOC FACI T E. saica,ut hostia praecederet manducationem, secundum modum mysticum iacit eam corpus mactatu. Quarto, quia Pontifex in Ecclesia Hierosolymorum prius offerebat ad ostili tabernaculi per preces solemnes, quam cum cruenta oblatione ingrederetur ad consummandam actionem. Leuit. 36. Sic coena fuit ostiuin quo obtulit cum gratiaria actione, anitequam critente pastionis mactationem

ingrederetur, quam fecit in Ecclesia, &non extra portam,sicut erat holocaustu. Deinde, quia holocaustoru sanguis sundendus in Ecclesia primo erat:hinc populus sanctificandus aspersione. Tertio, inserendus sanguis in sancta. Demum, sacrificium cosummandum totum Deo,& nihil in usum hominum extra castra: fudit ergo sanguinem mysticὸ in coena, aspersit persectius quam Moyses, praebes ut biberetur, quo sanctificauit eos quos consummaturus erat. Intulit sanguinem in sancta,seu in tabernaculum corporis non manu factum,sanctoru ob animam,

340쪽

quoniam ipse sanista sanctorii est. D mum, consummauit totum ad Dei gloriam sacrificium extra castra moriendo. Sexto, quia testamentum nouum etiam secundum vos dedicabat in coena, quodno fit sine sacrificio, ideo obtulit mystice seipsum . Similiter hircus emissarius

ad ostium tabernaculi osserebatur antequam peccatis populi polutus educeretur extra castra in desertu, seu asperum montem, & sic mala ab Istaele depulsa erant: sc fecit Iesus in coena,antequam exsolveret extra castra peccata nostra. Non te pudet, Sclauorum stolidissime, quaerere quare Christus bis se obtulit' Dicimus omnes actiones vitae eius nisi se satisfactiones & oblationes pro nobis sufficietissimas ac dignissimas, quas terminum coronamq; habere consummationis in ultimo actu passionis decreuit. Pronunciamus, oblatione non coepisse ab eo actu, quo est crucifixus, sed maxime a venditione usq; ad ultimum crucis