장음표시 사용
121쪽
hit, quod totum illud eorpus, id est totus pulvis accensus oceuis pet vers lis scio peti os muliti majus spatium , quam antea occupabat . Quod etiam contingeret , si Deus omnia, & singula grana illa divisa usque ad puncta indivisibilia. quibus constant. distribueret per totum illud spatium . Quamobrem accensus ille pulvis non occupat absoluth majus spatium , quam ante sed vers lis unam . aut duas disserentias loci oe .cupat, quod ante occupabat vers lis sex disserentias , & versus harum lateraIea Angulol.
122쪽
Arduus valde est hic Tractatus, in quo immensum Infinitatis Oceanum qua si redigere conantur Philosophi ad angustissimam scrobem mentis nostrae . Ex una quippe parte res infinita non solum superat mentem nostram finitam ; verum etiam est prorsus opposita illis omnibus, quorum sumus assueti ab Infantia, & deinceps: quandoquidem haec omnia sunt finita . Ex altera parte explicaturi , disputaturi, probaturi rem hanc, debemus uti vocibus , & terminis, quibus res finitas disputamus; unde nisi in omnibus, ct singulis propositionibus apprehensionem cohibeamus, appinges rei infinitae proprietates rerum finitarum , quarum species excitatur per illos terminos, seu voces: ubi jam vides involucra, quae Occurrent , si rei infinitae applicare velimus proprietates rerum finitarum. Oportet novo uti vocabulario disputandi ergo rem , quae penitus est extra chorum reliquarum Omnium , quibus assuevimus. Cum vero id non liceat, oportet saltem apprehensionem cohibere in tota
hac disputatione , illamqueJudicio subjicere non autem Praeponere I alias rixarum , ac contentionum affatim , Veritatis parum , vel nil habebimus . Ut clarius igitur in re adeo dissicili procedamus Disputationem hanc octo Capitibus distinctam dabimus .
123쪽
Caput l. Caput Is. Caput III. Caput IU. Caput V. Caput VI. Caput VII. Caput VIII.
Possibile es Asinitum Cathegoreinaticam inub
titudini r , οὐ intensionis . num. 22.
reatura omnium m ima, aut omnium mi- Atima Z num. 56.
De Compositione continui , cit Matu quaesis-
Amosa est illa definitio Ins niti, scilicet. euius nihἰι es extra . Sed quia illam impugnat Aristoteles, stquia vere est aequivoca, s siquidem nullius rei constitutivum ullum est extra ipsam rem . unde sequeretur, omnem rem esse infinitam . Et ipsius Dei multa . nemph om. nes Creaturae. quae verὶ sunt Dei, sunt extra ipsum Deum et unde sequeretur, Deum non esse infinitum . Et demum quia ista definitio alludere videtur ad solum infinitum perfemonis; nam tanthmtotius persecti est, quod ipsius nil sit extra in isto sensu . id est quod intra se contineat sormaliter, aut eminenter omnem persectionem. His de causis nobis prohatur simpliciter definitio altera Aristoteli.
ca, sei licet Infinitum multitudinis est, cujus semper es ultra acespere, seu , quod tot habet partes, ut successisὸ pertransiri non possquoad omner . licet possit quoad multas, nempe in eo sensu, ct quoad
rationem illam, secundum quam est infinitum . a. Haec autem definitio , nec eonvenit chymerae . nec puncto
indi visibili quantitatis v. g. nee Animae rationali , nec ulli alii rei
124쪽
indivis bili; quoniam lic t haec , & mni lia non possint suecessi νδ
pertransiri. hoc non provenit eκ multitudine partium . quas haheant, ut per se patet, sede Neo, quod partes non habeant, vel illatum simultas sit impossi hi lis . 3. Hinc prim b. Neque adhuc menti divinae est assignabile ullum, quod in re infinita sit successi vh altimum et quoniam esset ultimum , utpote per insallibilem mentem divinam cognitum , ut ultimum : & simul non esset ultimum ; quia de essentia in siniti est non habere ultimum . id est non habere finem 4 ergo sicut non dedecet Deum impotentia saciendi, quod homo sit Animal irratio. nate , quia hoc esset contra Hominis essentiam et ita non dedecet imis potentia faciendi , quod infinitum habeat finem . si ve aliquid suo cessive ultimum successive . inquam, successione , si ve temporali , sive locali , per utramvis enim pertransiri infinitum . aeque repugnat, in item successione omnium partium distributi vh : quamvis enim nil obstet, quod Deus hodie producat duos Homines v. g. &cras alios duos. & postea caeteros omnes possibiles , quo fiet, ut hominum infinitudo producatur successi v sed erit successio quo. ad aliquos , non quoad omnes distributive . Nec potest Deus face. re , aut cognosoere medietatem alicujus infiniti, quia ωedietas dicit
aequalem distantiam ab utroque extremo et ergo quoties repugnat alterutrum extremum , repugnat medietas: at in omni Infinito re.
pugnat unum saltem eX tremum nemph illud. quod apprehendatur sinis . Ergo in omni infinito repugnat medietas. Unde supponenti, quod multitudinem , aut extensionem , aut intensionem infinitam Deus dividat in duas partes aequales , nego suppositum 4 sectis supponenti,' quod Deus illa dividat in tres , aut quatuor, aut plures partes inaequales 4 tum quia haec di visio non trahit sectim partem aequi distantem ab utroque extremo ἔ tum quia adhuc remaneret infinitum . detracta quavis finita multitudine ex illo : non utique idem individuum , sed aliud in adequath distinctum, aequale vero formaliter in ratione, atque intensione infiniti. 4. 3. Potest Deus eognoscere, ac sacere principiam alicuius in . finiti, seu primum alicujus seriei infinitae; quoniam animae nostrae lunt in aeternum duraturae r ergo erit infinita durationum , quas habebimus , series et & tamen haec series habet principium , seu primam aliquam durationem , nempe in eo instanti, in quo creata luit anima. Rettio autem est. Dum taxat repugnat essentiae infiniti
posse succussive pertransiri quoad illam partem . secundum quam
125쪽
est infinitum a ergo si dumtaxat est infinitum γε parte post, idest
quoad durationem, non verba parte ante, idest quoad principium t dumtaxat repugnabit habere ultimam, non autem habere primam partem . At e converso si dicatur esse possibilis creatura ab aeterno ;repugnabit ex hac suppositione habere primam durationcm. non verti ultimam . 4. Omne infinitum creatum , si Beth est possibile , ae si de synea thegorematico potest transire in cathegorematicum , necessarib debet produci, aut destiui in unico momento. & uno quasi impetu et lichi enim ex mera sua voluntate possit Deus , ut supra dicebamus , insumere quatuor instantia v. g. in producendo infinitos Homines. hoc non esset, quia producendo multitudinem
finitam in quolibet ex his' instantibus, post quartum jam esset multitudo infinita; sed quia producendo multitudines finitas in tribus prioribus , in quarto produceret multitudinem infinitam , non constitutam per illos Homines prilis productos, quam vis etiam laret ins nita sed in adaequath distincta j multitudo. quae resultaret ex multitudine infinita producta in quarto instanti, & ex sinita produm in tribus prioribus. Quando Aristoteles dixit 3. illo Physicorum textu 6s. Infinitum potilis habere rationem partis , quam totius; sensus est relati vh ad nos, quoniam clim hujusmodi infinitum definiamus per impotentiam numerandi successivd om
nes ipsius partes, cognoscimus ipsum potius ratione partium, seu cum attentione ad has , quam ratione ipsius ut talis.
s. Infinitum est duplex; unum secundlim persecti onem Divinam * alterum secundlim creatam. Illud primum etiam est duplex. Unum per essestiam, & consequenter infinitum simpliciter . quod nequ superius patitur, neque aequale, quod in essentia distinctum sit . & haec species infiniti soli Deo competit. Alterum per partici pationem , & consequenter Infinitum feeundhm quid , quod licet eapax sit habendi aequalem, non tamen superiorem in ea linea v. g. Humanitas Christi, quae est infinite sancta, sed per unionem, non per identitate me unde infinith exceditur a Deo , quia lichtutrobique sit eadem sanctitas. sed non idem modus iungendi illa; unde subsstit, quod Deus si Deus, ct illa Humanitas non sit Deus t ergo quod sit infinita infra Deum. Et licte non sit possibilis Creatura alia habens majorem sanctitatem ι est possibilis alia, quae habeat illam eandem . Idem de valore meritorum Christi. Rursus Infinitum est duplex 4 unum realiter. ae etiam virtualiter simple
qualis est persectio Dei, quae licEt ratione nostra qbscura, ct imper
126쪽
secta componatur ex Attributis Divinis. re tamen ipsa est simpliteit et infinith una persectio, quia Divina Sanctitas, Omnipotentia. Sapientia. Iustitia&e. sunt realiter, & virtualiter unum quid
simplicissimum. Alterum est realiter compositum ex multis, quois rum unumquodque est finitum . numerus tamen, seu potius multitudo rei ultans ex omnibus est infinita , & successivi numerati non potest adhuc mente Divina , ita ut totum exhauriatur. & hoc vocatur Infinitum secundiim accidens; non quia ipsi complexo resultanti ex illis omnibus sint accidentalia sua constitutiva , sed quia contingens , & accidentale foret . quod Infinitum illud esset in rebus . nempe esset ex mera voluntate libera Dei. 6. Hoc infinitum potest considerati in triplici differentia: aliud nempe est infinitum secundum extensionem , v. g. linea infinite porrecta secundum longitudinem versiis aliquam Mundi plagam , aut superficies extensa secundum latitudinem, aut corpus extem. sum secundum profunditatem. Aliud Infinitum secundiam inten- sonem. v.g. qualitas constans infinitis gradibus intensionis. Aliud secundiim multitudinem rerum non habentium inter se hanc cooris dinationem . v. g. multitudo Infinita Hominum . Angelorum &c.
Quodlibet ex his tribus potest esse saltem quoad cons derationem nostram ide possibilitate ipla obiectiva . & reali est dubium inter
Authores duplex: unum vocatur infinitum cathegorematicum, nempe cujus omnes partes actu si in ut existerent , aut formaliter . aut aequivalenter, v. g. Si Deus unico ictu crearet infinitos Angeis Ios, aut illos jam creatos simul conservaret; illud foret infinitum cathegor ematicum . Alterum dicitur syncategorematicum, nimiis rum illud , cujus omnes partes non ςxistunt actu, possunt tamen
sine fine multiplicari ι unde hoc infinitum est actu finitum , ct so. Itim quoad potentiam infinitum . . Et sic Homines v. g. sunt infiniti syncathegorematich. quo, niam licet omnes, qui sunt, suerunt. & erunt. sint finiti, veruntamen sunt possibiles infiniti alii ; ita ut si Deus in quolibet
momento reali, vel imaginario aeternitatis is urae centum millia milionum Hominum produceret, nunquam per totam aeternitatem absolveret totam Hominum multitudinem . quia neque haec.
neque aeternitas illa habent finem. Sin verb supersedens hac succes.siva productione omnes impetu produceret uno ἔ jam Homines non larent infiniti syncathegorematich. sed cathegorematicet ubi
iam vides repugnantiam in eo, quod existat Infinitum syncatheg
127쪽
rematicum , quia si exi steret, & actu esset productum iam non ret syncathegorematicum ; ergo sicut est impossibile , quod actu producatur id quod est purε possibile , quia esset, ae simul non esisset pure possibile * ita est chymera, quod producatur Infinitum sin-
cathegorematicum in sensu composito, quod sit tale ἔ quia hoc, ut eondistinctum a cathegorematico dicit, quod illa multitudo non existat actu . sed dumtaxat possit existere et ergo si , ut synea thego. gematica actu existeret, esset, ac simul non esset infinita syneat he-goremati e .. Hoc infinitum syncathegorematicum potest esse duplex et unum , quod potest transire in cathegorematicum, eb qubdomnes ipsius partes possint simul existere, ut infinitum Hominum, quod est syncathegorematicum, potest tamen in sensu diviso esse cathegorematicum . desinens esse syncathegorematicum, si nimiis xum Deus produceret omnes Homines simul possibiles . sine sue. cessione generationum . Alterum , quod nunquam potest esse ea. ethegorematicum , eb qubd ipsius partes sint essentialiter sibi invi cem successivae: S consequenter nunquam possiint simul existeret
v. g. infinitum horarum , dierum, mensium , annorum possibi tum per totam aeternitatem a parte post .
8. Objic. Innumerae horae aeternitatis a partepost nee divinithspossent unquam existere, quia nec divin illis potest fieri, quod omisces prorsas. nulla demptλ , existat aliquando ali Is finirentur horae illae successi vh . S consequenter non essent infinitae ergo innuis merae sunt . quae nec divinitds possunt unquam existere; ergo si sunt innumerae, sunt chimetricae et quod enim nec divinitiis potest existere. S distinguitur a Deo, chimaera est ergo aeternitas , parte post . & consequenter haec species infiniti syncathegorematici entiistatum sueeessivarum imbibit innumeras chimaeras. Confirmatur . omne futurum aliquando erit praesens: ergo omne repugnans esse aliquando praesens, repugnat esse laturum. Sed innumerae horae aeternitatis , parte post repugnant aliquando esse praesentes nam quocumque ahquando assignato per mentem Divinam, restant infinitae horae . quae nunquam extiterunt: ergo innumerae horae Te pugnant esse futurae et ergo repugnat, quod sit futura aeternitas
. parte post. Hic jam incipit dissicultas notata in Ptooemio huius
Disputationis . nempe loqui, S apprehendere rem infinitam petverba significantia mensuram finitam, v. g: illud aliquando Se con sequenter per verba fgnificantia conceptum objectivum essentialites oppositum rei, quae assirmatur ab unis,& disputatur ab utrisque. - 9. Diq
128쪽
9. Distinguo antecedens objectionis . Nee divinitus posthnt existere . ed quia imbibant contradictionem et nego: s quia in tota illa infinita multitudine horarum , quas unico intuitu agnoscit Deus nullam deteget . quae involvat praedicata contradictoria in eo quia nulla ex illis possit esse ultima, ct nullae possint esse ultimae :concedo e quia si omnes possent absoluth existere . sequeretur, quod vel essent finitae . vel non essent essentialiter successivae . quae ambo sunt impossibilia . & negamus secundam consequentiam . Id namque sollim est chimaera , quod nec divinitus posset existere .eὸ quia involetat contradictionem ς nam haec sola est definitio solius chimaerae. Impotentia autem existendi, quae vcrifieatur de innu. meris horis , non est . quia illarum ulla involvat contradictionem et sed quia nulla potest esse ultima , clim loquamur de re infinita . RQ ulla potest coexistere alteri, clim loquamur de complexo eulantialiter successivo; unde sollim sequetur, horas illas esse chimaericas in ordine ad esse ultimar. item in ordine ad nore esse fibi Decessi- vias, seclis in ordine ad imbibere contradictionem. Quod si replices:
omne , quod non involvit contradictionem , potest aliquando exiis steret concedetur de omni permanenti: sed negabitur de omni .
quod sit essentialiter successisum . ae sine sine , quia se omnes , Rsingulae durationes aeternitatis nostrarum animarum v. g. possent aliquando existere, sequeretur, quod aliquando finirentur omnes τ' ergo aliquando siniretur aeternitas , quod est chimaera . Io. Nunquam extra rem praesentem loquimur de obiecto ha hente haec duo attributa . conglare partibas esentialiter Iuccessivis, ct non posse haberemem et quocirca nuspiam extra rem prael enoem
patitur eXceptionem istud principium r'Omve , quod non inlotat contradictionem, potes aliquando existere , sed in re praesenti debemus illud explicare, nisi audeamus negare possi hi litatem aeternitatis a parte post nostrarum animarum . Jam ad confirmationem distinguo antecedens . Omne futurum simplex . aut compos tum ex partibus simul extituris . aut ex partibus essentialiter' sibi suc-eessivis , sed finitisi, aliquando est praesens , aut praeteritum ἔ con
cedo ris & hujusmodi sunt illa futura . de quibus loquimur semper extra praesentem disputationem . & de quibus verificatur propositio ista . quae idcirco videtur principium certum omne suturum compositum ex infinitis partibus , & essentialiter suecessivis , qualis est aeternitas a parte post et nego antecedens: quia si aliquando laret praesens integre , plene , ac adaequate, jam non esset successs-N a vum
129쪽
vum . fi aliquando effet praeteritum, jam non esset infinitum, &permissa prima conseqirentia , cum minore subjuncta , ct illa altera consequentia , distinguo ultimum consequens. Repugnat, quodi sit sutura inadaequatὶ , ac partialiter ς nego . Adaequate , ac integrε tota aeternitas a parte post ; subdistinguo ; repugnat hoc , quatenus repugnat, ullam partem ipsius esse ultimam, ct quatenus repugnat, partes ipsius non esse successivas inter se ; concedo et quatenus ulla Pars ipsius, aut complexum ex omnibus involvat contradidtionem;
ii. V Enique ex hactenus data explicatione Infiniti sequitur, ψ non esse contra ri tionem Infiniti in genere de Infinito entitative Divino aliter ratiocinandum est in quod illi materialiter addatur aliquid . aut detrahatur, & qu bd in hoc sensu crescat , vel minuatur. & quod in hoc sensu unum Infinitum sit majus, nem.
Pe materialiter dumta Rat, quam alterum . Esset verb contra rationem Infiniti . quod formaliter sit Infinitam . atque in ratione Infiniti unum sit majus . aut minus altero, unum crescat, aut minuatur, ipsi aliquid addatur. aut detrahatur. Haec duo non indigent nisi explicatione. Etenim ponamus id , cujus possibilitas mox disi putabitur, scilicet Deum uno quasi impetu producere simul omnes Homines possibiles, illosque esse infinitos . Rursus post horam tollere de Mundo decem illorum , & post aliam horam illos re producere. Quod absurdum in hoc, posita possibilitate Infiniti cathego. remitiei Ecce jam primo Infinito detrahitur materialiter aliquid, nempe decem illi Homines. quia licet perseveret infinita Hominum multitudo stum quia non est de essentia omni multitudinis infinitae includere in se omnia individua possi hilia illius speciei. cujus est multitudo; quocirca possibile comprehendit plura materialiter, quam Infinitum aliquod . Tum quiaper detractionem numeri finiti. qualis est ille denarius, non deficit multitudo infinita in Verumtamen illud infinitum , quod perseverat, non est idem adaequale cum Priore; nam illud non includit illos decem Homines, quis tamen in . eludebat primum Infinitum . Ecce a. additur materialiter aliauid ,& sin ejusdem rationis Infinito seeundo . nimirum decem illi Homines, quoniam sine dubio cognosceret Deus plures Homines esse in robus post reproductos illos decem, quam ante reproductionem,
130쪽
plures. inquam, non ratione successivae numerationis, sed unico in. tuitu ; quia tam impossibile esset numerare successive Homines illos post reproductionem illorum decem . quam ante reproductionem . Ecce 3. Infinitum minuitur, & crescit pure materialiter, que tenus multitudo Hominum , nec per detractionem illorum decem desinit esse absoluth infinita, quamvis non sit illa eadem indi vidualiter . quae erat prius, nec per re productionem est m: gis infinita ; nam tam impossibile esset illam successivἡ pertransire ante, quam postre productionem . Ecce demum unum Infinitum majus materiali. ter , quam alterum ς nimirum Infinitum , quod erat ante detractici.
nem illorum decem Hominum respectu Infiniti alterius in adaequa. th distincti. quod esset post destrudi ionem , ct ante re productio.
nem. Majus, inquam, non in ordine ad successivam numerationem, quia . ut saepe advertimus, tam impossibile esset successi υξ pertrans re unum infinitum , quam alterum, clim ambo careant fine, sive ultima entitate ; sed in ordine ad realitatem ipsam , atque ad cognitionem Divinam , quae uno intuitu exprimeret infinitos Homines includendo illos decem , ac infinitos etiam non includendo illos decem. Et in hoc sensu complexum e X quatuor Infinitis, v.g.
complexum ex infinitis Hominibus, & ex infinitis capillis eorum. dem , ct ex infinitis oculis dextris, ct ex infinitis sinistris , est ma. jus , nempe materialiter dumtaxat, quam unum solum Infinitum, videlicet ex solis Hominibus . I 2. Caeterum neque unum potest esse majus altero formaliter in ratioκe infiniti, sicut unum Animal nequit esse majuS altero in ratione Animalis ; siquidem essentiae metaphysicae rerum conlistunt in indivisibili r ct insuper quia , tam impossibile est successu δ pertransire unum solum infinitum , quam comple Xum eX inultis infinitis , in qua impotentia pertranseundi successi vh partes omnes stat ratio formalis, & quid ditas infiniti multitudinis rerum ex se possibilium . Neque potest crescere . aut minui sor maliter ullum infinitum in ratione infiniti; quia hoc staret in eo, quod magis . aut miniis haberet finem , id est ultimam entitatem , ct haec majoritas , S minor iras est chymaerica ; quoniam res de qua suerit sermo, vel potest transire successi vh: Vel non potest i inter haec duo contradictoria non datur medium , unde nec majoritas , aut minoritas , J Si potest ; hoc ipso res illa non habet infinitatem multitudinis. Si non potest: tam non potest, quam quR' libet alia , quae non possit ἔ nam tam sequerentur contradidiori s