장음표시 사용
161쪽
O fiat, longo huic tempore, multo etiam opere & mutatione. est opus. Quod autem pani,& multo magis lactucaede betae,& . smilib. quo sanguis ex iis fiat, permulta alteratio requiratur, is satis id quoque patEre arbitror. Hactenus Galeni verba recensuimus e quibus omnibus palam fit, unumquodque celerius a similibus alterari.Eorum autem quae inter se omnino contra ria & dissimilia sunt, unum in alterum mutari non potest. Id quod Galen. lib. 3. de Temper. cap. . aquae& ignis exemplo monstrat , ubi diserte scribit aquam non posse mutari in ignem, neque ignem in aquam. Huc accedit Aristoteles, qui lib.1.de ortu & interitu cap. 4. scribit in eum modum. Quae symbolum inter se habent, horum celeris est migratio: quae vero non , tarda . symbolum autem hoc loco idem quod re ὀμίωμα, id est, similitudo significat. Quibus corpus adhaeret.J symbola
Graece, pu-το quibus cum versatur consuetudinem-ue habet corpus. Adhaesiam.J Graece, consuetudinem, conuersationem. Dabims.JGraece.δδω--,dedimus. Vnica tantum consuetudo. J Graece, inr/- ειδες, unius formae ac speciei consuetudo.Multum offendamus.JGraces γα in . y 4ν,vehementer offendamur.
ολ υμ, α αλες. αὐ- ω τις σι ε έρου ἐφ ετό φ Plurimum 2 repente vacuare , aut explere, aut alifacere , aut restigerare, aut aliter quomodocunque corpus mouere,periculosum.Et omne nimium naturae 'inimicum est. Lutavero paulatim sit , tutum ,praese tim ubi quis ab altero ad alterum proreditur. QVum in extrema praecedentis Aphorisini parte ab Hi,
pocrate praeceptum sit . ut ad insueta fiat permutatior Neone quis in ea non recte obeunda tentandaque aberret te re, qualis esse debeat, nempe non repentina, hoc in I o V. Quippe natura ipsa subitam mutationem ,quae de e tremo
162쪽
Mutatio tremo in extremum absque medio fit tolerare sine noxa haud non fix re' pi,test. Hinc est quod dicat Hippo.esse periculosium plurimum mn i δ' repente vacuare. Vacuare autem,quod Hippocrati est κεω, proprie de ea vacuatione dicitur,ut in Comm.i7. Galen. huius
sectionis est commemoratum, qua omnes ex aequo humores vlurimum vacuantur. Plurimum vero vacuare, est plus quam vires tole- vacuare. rare queant educere. In omni enim vacuatione,aat GaI. sectione I. Aph. CommJ.vires aegrotantis attendere oportet,& donec tolerat,& nondum laborat,tentandum est humorem exua' perantem educere. Quum vero dissoluuntur, etiam si restant Quando superuacua,callere eorum vacuationem oportet. Non est igi- multam N tur multum & repente vacuandum, nisi idipsum ut faciamus,vςpς φ VM -n, nos urgeat necessitas: quod tribus potissimum modis
μ' - ecidere solet Gale. 2. r. Aph. Comm. 23. teste,nempe in maximis inflammationibus . in ardentissimis febribus, S vel, mentissimis doloribus. In iis enim ad animi usque defectio.
n em vacuamus, quae certe, nisi multum & repente vacuemus, haud accidit. Ut vero multum & repente vacuare non licet si . Multae di ne magna noxa,sic etiam explere. Quod certae simmae ac fi xcp xi me athletarum constitutiones,quarum lea. I. Aph.3. meminat φ p ς i Q Hidipo. abunde testantur. Multam enim Sc repentinam exple-
m Vel suffocatio, vel vasorum ruptio comitatur. Quare Hippocrates loco iam citato rectissime dixit,vacuationes quae summum progrediuntur, sunt periculosae. Et vicissim, relamones summae periculo haud vacant. Non licet praeterea sine magno incommodo repente ac multum calefacere, vel resti perare: quia hoc ipsum stuporem in ducit, caloremque nat uum extinguit: illud vero humores exurit,& febres accendit. Pari ratione non conuenit,quomodocunque aliter corpus pluarimum & repente mouere, et exercitiis vel balneis,veI medi. ea mentis urinam aut sudorem elicientibus. Et ut uno omnia verbo complecteretur Hippoc.inquit,omne nimium naturae est aduersum δή inimicum. Nonnulli tamen codices hoc loco
Iegunt διότιπας,Propterea quod omne,&αvt haec verba veluti rationem praecedentium explicent. Vt autem omnem natu est
Maturae inimicum,ita contra quod paulatim fit, tutum existit,
& periculo vacat, praesertim ἄλλωr enim Gal.etiam in Comm.
teste idem quod μάλuτα hoc loco significat si quis ab altero ad alterum, c est,ab eo cui assuevit ad insolitu,progreditur. Ns
163쪽
ri li. Lypid par.3. Aphor. H.Hippocrates ait, repentinae muta-,, tiones cauendae sunt. Et lib. 2. Vict.a t.morb. Ayhoris: 8.in- ,, qtM, Repentinς mutationes noxam imbecillitatemq; pariunt. ,, Et iterum: Mutatio ipsa quidem non parum coducit:atqui re- mi transferenda venit. Debet itaque omnis mutatio paulatim ,,& sensim fieri,quod in cibo S potu potissimum loco iam cita- ,, to Aphor. H. verum esse declarat iis verbis: Quod vitiosus, in- ,, quit,tum cibus tum potus semper sibi similis ad sanitatem tu- ,, tior si qua si quis subito ad meliorem se transferat,facile in ,, telligitumquippe tu bis qui bis die comedunt tutis qui semel, noxam imbecillitatemq; pariunt repentinae mutationes .Quocirca prudentissime nunc dixit Hippo. id quod paulatim fit,tu , praesertim esse tutum,cum ab altero ad alteru, ab assiletis nimirum ad insueta,fit progressus.Duo itaque,ut tandem finem faciamus, sunt,quae in enarrata nunc a nobis sententia Hippo. docet. Unum& primum, quod omne nimium sit naturae inimicum. Alterum, quod natura subitas mutationes non serat. Et citatur haec sententia a Galeno in libello cui titulum indidit, Exhortatio ad bonas artes.
Plurimsi aut repente. JGraece, Γατα πίλυ am εἱ--r,plurimum Se repente. Est enim natura in elementoru, &αJ G Q, κ ρυπις εν σνμαθία F-τlia δε αν, Naturae enim essentia in elementoru commoderatione colistit. Quare non absque ratione Sc. J Abundat hic dictio Vna,neque enim legendum, Una substantiam.sed simpliciter substantia anim lis ditatuit Gr a enim sic habent, euo τὸ ποῖο πῶν δε; in φθs --τ νιστα aer, Meruto itaque omne nimium,ut quod commoderationem demolitur animantis concretionem dii luit. Quod vero paulatim, Interprevi inquit,&c.J Hanc sed tentiam non satis perspicue reddidit iis sonu interpres.Gravi enim sic habent, το M ouo fio noxa ρ setatis A, Ara..e. ταλ λα ίσα νυι7 εἱῆς άπερ ασφα, , αλλωτεγγνeso σον,--οταμ. εἴη τιν sis ταμίμt uin εις eodex eis ἔσον otii a M.sic enim legedu,licet Aldinus codex habeat τ mendatus. της pro τουτοις,& P. russu pro αλλατε paulatim vero, inquit, e plere scilicet aut vacuare & quaecunque alia subinde dixit i tum est,cu alias,tum maxime cum ab altero aliquo cui assu uimus,ad alterum progredimur.Quibus sane verbis Gal.ca .
164쪽
Si ει omnia ratione 'cit , non succedat comrruenter rationi,non est ad aliud progrediendum, mmanet quod principio visκm s.
Mihil te-I TOc Hippocratis praeceptum iis qui medicina saciunt alta
me e mu- l mente repossendia erit,ne scilicet temere,& cum minimet dum oporteat mutationi remedioru studeant. Monet enim Hippo. quum omnia ratione inuenta sunt,non tamen statim con*ieua utilitas aliqua comparet ne ad aliud praesidium, utcunque idipsum aegrotantes ὸ nobis exietant ac postulent, progredi mur dum manet quod initio visum est. Nam fieri non potest. ut semper breui tempore sua actionem medicamentu adhibitum perficiat.Neq; etia morbus ipse semper ita exiguus est,ut uno praesidio vinci ac pelli queat. Quo itaque plene superetur, praesidia eiusdem facultatis ut saepius reiterentur necoste est. Quod pereleganti similitudine guttae & saxi Gale.in Comm. monet de Ma in Annotationibus paulo post dicemus.Caeteruvi omnia fiant ratione, non est certe cuiusuis medici, sied eius tantum qui ea peritia ferum quas medicum cognoscere decet, praeditus est is enim solus quid morbus,quid a gri temperati xa,quid aetas,uires,anni, tempora, locus, consuetudo, partium situ & earundem sensus acumen atqcliebetudo exietunt recta ratione inuenire potest nequibia omniblis Gai in libris quor de Curand.ratione inscripsit copiose & exquilite scripsit. Hieitaque qui omnia ratione facit. bi abhibitis praesidiis no sius cesserit statim congruenter rationi non committet ut ad aliud hoc est facultate djuersi m medicamentu,perseuerate eo quod - , ab initio visum ost hoc est si is sit morbus,quem esse a principio pura uir, nec aliud interueniat symptoma, qtrodillii a priori consilio ac instituto recedere cogat se transferat .Nam pes spestum haberiem nunc nulla apparet utilitas, sequuturam tamen paulo post, ubi nimirum praesidia actionem suam perse cerint, morbusque,qui aegre medelis cedit,victus fuerit. Uine
165쪽
est quod Gal. lib.2.de Componend. medie. secundum Iocos,sic oleriptum reliquerit, Artis curandi coniectura in assectuum di- ,, gnotione maxime consistit. Qui ubi inuenti fuerint, curatio-
Dem non coniectiaraliter, verum scientifice indicant. necnon ,,llinc cognoscitur, quam . aegre nonnulli assectus remediis ce- ,,
dant: in quibus rationabiliter iis utimur quae indicatio sigge- xit licet per initia nihil proficere videantur,atq; hoc est quod is in Aphoris dixir Hipp. hunc in modum: si ei qui omnia ratione facit,&e.Interdum enim adeo vehementer vaporosus spiritus,& multo magis etiam humor viscosus ac crassiis angusti impingitur meatiburivi longiore tempore ad curatione opus sit. Uaae Galenus quae ordine recensere voluimus non alia de
causa nisi quod ad praesentem Hippocrat. sententiam, quam etiam ad verbum referunt,recte intelligendam plurimum co-
ducant. AN MOTA T. IN COMME N. G A L.
Non paruae est opus scientiae. J Graece, ῶσμiva: e: γos Rectitis igitur ita conuertetur, non exiguae scientiae . Hunus est. Siquidem Cicero eriam passim ἔργου , munus S om- , Cium interpretatur. Hinc απολλοῦ- το αυτ υ εργν, Graecia est μη ρη fungi suo munerein exequi munus suum. Non permutari. θ Graec/Hortara x, non recedere. Ex iis.JHaec verba in co textu abundant. Graece enim est,es em suilina φαίνου σαφοῦρ ἡ ἀρόχ- D'γιυι Munt ἐπιμενη. quamuis nondum conspicua . at utilita; hoc modo adhibita praesidia secuta esse videatur. v r sadmodum enim in gutta J Eleganti hoc simili aliθ, etiam
crebro usus est Gal. lib.nimirum de Temper. .cap. s.ubi inter extera sic scribit: omnino ubi duo corpora inter se commissa Quiequis
aliqua multo tempore pugnant certantque de alterando,ucisi in alterumque eorum tum agere tum pati est necesse. portasse autem 3: .gix, hoc
si non multo tempore id fiat attamen agit etiam id quod viii citur in id quod vincit: veru ita exiguum visensum effugiat. iiivi. Neque enim si acutissimo serro mollissimani ceram toto die is ac nocte incidas fieri potest ut non fiat manifeste obtusius. Ita si nimirum illud commode dici videtur, Asiduo illisu durum euuat mutauia saxum. Quippe ita 'uoque famim cernitur,cm isterum uno aut altero ictu nihil adhuc euidens videre in taliabus licet. Haec ille. usus est etiam ista similitudinei lib. 3.de Simpl.medic.facult. cap. V.Verba illius reserre nihil attinet.
166쪽
In quibus quum recta ratio, sec.JGraece, οῦν ο λεῖα λιγον υ νδ ρυας τι συμψσω, in quibus is qui recta ratione inuenit id quod conducit. Ex facto.JGraece, ω τῆ uxoει, ex usu.
eluicunque aluos humidas ιbtinent,hi quandiu iuvenes sunt, elim degunt, quam quibus sicca est. In senectute vero deterim degunt. Siccantur enim alui, magna ex parte , ijs qui senescunt.
H Ic Aphorismus supra est a nobis abunde expositus, ubi
iisdem propemodum verbis repetitur, ordine lue vigesiamus existit. Tamen quum non esset in uniuersum verus,ut in eius enarratione diximus,nec idipsum diserte Hippocrates significasset,hoc loco eundem adiectis iis verbis ἄρ ἐπὶ oro , id est,magna ex parte,iterum referre voluit, ut quisque consipicue intelligeret,ea quae luc traderet,non in uniuersium,sed magna duntaxat ex parte vera esse,ac non in omnibus contingere s,lere . Monendi etiam hoc loco erunt studiosi, Leonicenum non recte hoc verbii απα αασι interpretatum esse commutantier' & peius ab Antonio Musa in melius immutantur.nihil enim tale hic significare prius etiam demonstrauimus, sed ide quod: d Wnt denotare. Quod ut moneremus necessarium esse duxit mus, quandoquidem eius verbi falsa interpretatio coinerit Musam,ut monstrosum atque adeo ab Hippocratis mente &, Galeni philotheique explicatione alienum sensum comministeretur. Nam quum Hippo. hic palam doceat,illos qui dum iuuenes sunt aluos humidas habent,in senectute peius degere quod nimirum iis tum exiccetur,atque ita etiam manifeste iuuat aluum humidam semper sicca esse meliorem: tamen nihilominus Musa quum se satis diu torsisset, tandem insenevoluit melius esse transire in siccas quam humidas: quod cauta minus malae sint quae siccam quam quae humidam aluum efficiant
167쪽
APHORISM. LIVI. Iosessiciant, ebque postremum progreditur, ut alium esse huius Aptior. sensum, quam eius qui huius sectionis vigesimus est,
dicere non vereatur,quum tamen idipsum asserere, & Hippocrati de Galeno, ut antea monuimus, aduersetur, quibus talis sensus ne per somnium quidem in mentem venit. Perperam quoque Leonicen. hic conuertit Exciccant: quum in Graeco sit passivum Rauraῆαι, exiccantur,ut nos reddidimus.
HAec sententia ad praesagiendi pertinet artem. docet enim corporis proceritatem, quae in iuuentute quidem decens ac pulchra est,in senecta fore inutilem, quod scilicet gibbositatis occasionem praebeat. Animaduertendum autem, μού hoc loco non sumi proprie pro magnitudine, sed impropriὰ pro longitudine: vel ut nos conuertimus, pro corporis proceritate:id quod Gal.in Comm. siuis etiam monuit, & confirmat hoc idem Celsus libro z. cap. I. ubi praesentem Hippocratis sententiam iis verbis expressit, Longa statura, ut in iuuenta decora est,sic matura senemite conficitur. Vnde etiam palam fit. liberale hoe loco idem significare quod decorum & pul Liberale. chrum. Decora enim est corporis proceritas iuuentuti ,propter rectitudinem. Quandiu enim iuuenes sunt hac corporis constitutione praediti, tam diu recti incedunt. Senectuti vero inutilis ac indecora, quoniam tum ista mole grauati senes in curuantur ac gibbosi redduntur,quod breuioribus neutiquam accidere solet. Ut rectissime dictum sit ab Hippocrate, proceritatem senectar peiorem esse breuitate.
si isitur magnitudinem corporis. J Magnum enim corpus Magnum proprie,id est,quod auctum est non tantum longitudine, sed corpin etiam profunditate & latitudine, atq; adeo respectu istarum dimensionum commoderatu existit,quod non in una tantum, sed in omnibus tribus aequaliter increuerit.Quocirca nihilo deterior est in senectute magnitudo,quam breuitas ipsa.
168쪽
Quintus interpies Aphori sinorum
Pus.J ἔργον, munus rectius,ut priore sectione otia annot. ruimus. Lyci inaequalitatem.J Graece, αδ μαχών, inconstantiam. Quinti praeceptoris. JQuintum autem male interpretatum esse Aph lisimorum hane de anni temporibus sectionem tertia, Galenus quoq; in Praefatione libri t. Epidemion copi sius demonstrat. Asseruit enim palam Quintus,ea quae de armni temporibus ab Hippocrate scripta sunt,nulla habita cauta ratione, sola esse perspectae perientia:quasi vero eorundem omnium non possit reddi exquisite ratio,& ipse Hippocrates non fuerit princeps eius medicinae quae rationalis vocatur. Ad obseruationem.J Graece, τηρο , Obseruatio autem, Galeno in lib.de subfiguratione empirica teste,nihil aliud est Empiri eis, nili tota rei evidentis experientia. Quare obseruationi inomen cum cognitione & memoria confuderunt:quandoqui dem proprium rei evidentis intuitum,& cognitionem,& experientia ex multis intuitionibus comparatam sic vocaverint. Hinc quum quicquid Empirici obseruant, aut ab aliis experientia obseruatum memoria: proditum est, credant,factum, ut τηροτικει, quali obseruatores dicti sint.
169쪽
A p Π O R. I I M. I. DVobae in sententia Hippo. docet. primum quide, op anni
temporum mutationes pariant morbos. secundo,P mu tationes magnaequae in ipsis particularibus anni temporibus accidunt procreent morbos. Permutationes autem temporii, Mutauo Galeno in Commen .leste,intelliguntur ora κατα Hω κμιν b. ues Nιω,ειζ,alterationes temperamentorum. Si enim hF ipsa te Pora suas temperaturas non seruauerint, haud dubie morbos procreabui. Non aute ab re dixit mutationes. neq; enim unius Mutatio . teporis duntaxat mutatio facile morbu parit, nisi magna ad- nes tempomodum fuerit. mporuitaq; annI omniv,vel plurium mutationes, maxime procreant morbos. Quippe horu mutationes '
aerem etia quem assiduo inspiramus, atq; adeo corpora quoq; nostra alterant, humoresq; varios in illis generant, idq; in iis potissimum corporibus, quae sunt ad patiendii apta & idonea. ubri Neq; enim omnes homines in eiusmodi temporum mutati homine, nibus aegrotant,sed aliqui tantu,quorum nimirum corpora ad in muta in hunc morbu sunt idonea. Sic certe pestilentia locum aliquem tionibus te infestante, non singulos eius loci homines, sed :ssinuos dunta diat invadit,quemadmodum idipsum copiosius Caten. lib. 1.de vhiu, i. Disser.s .cap. 4.ostendit. Atq; haec quidem pro primae partis terdu tem explicatione sufficiant. Altera huius Aph.pars docet,quod non poris mu-solu mutationes diuersorum anni temporu sibi succedentium ratio mor partui morbos,sed etia unius modo magnae fuerint. Hine ait, VR magne mutationes aut Bigoris, aut aestus in ipsis temporibus.
verbi gratia, hyeme,vel aestate,vel autumno, pariunt morbos Altaq; eode modo congruenter rationi parere solent morbos, ut est mutatio humiditatis, vel siccitatis: ventorum copia aut defectius.Quod vero haec omnia morbos procreare queant, in ιις
sequentibus Aph.particulatim ostendet. Quum enim is Aph. it generalis admodum, ideo necesse fuit ut exemplis aliquot subinde ab Hippocrate illustraretur, in quibus quos quaevis mutatio parere morbos possit,diserte & ordine explicaret.
Hyeme in ver commutata. Graece est μετα αλλιῆ quare commodius interpres,hyeme in ver m rante,aut transeunte,
dixi siet. Est enim πιτα βαλλου interilsi ide quod migro, transeo, vel plane Ataenus m. hoc est, succedo, ut hoc in loco. Hinc M. paulo ante dixit Gale.quibusdam videri quod πιτ oti idem
quod Zaristi denotent. Quare supra etiam haec verba,
170쪽
Mes αρ De ἄλλη eo θα ς m, rectius conuertisset,DIbus In-scem succedunt, quam comulantur. Quod est mictu statis.Jraece, par p ων V Mνη θqre . quod est incipiente amate. Nam migrare vel ut interpres conuertit, desinere ver in arsi rem nihil aliud est,quam incipere estatem. Nam nonnunquatempora &e. JGr ce πιαβαλο ης-ψέ, δε ειραλλάλας τῶν ἄρων, - in σιμισήια - τα,Nam succedentibus nonnunquasibi temporibus,sicuti quidam morbi consistunt,&e. Si vero unius temporis,&c.J Graece, ἡ δὲ μαρ ωon αλ in ist s e r . γέ τM g unius aute solius temporis alteratio essest quidem morbos aliquos, &c. Ventorum, aut horum defestiis.IRecte sic Leonicenus conuertit. Grime enim est, u πω μα- π se . το. απνοιῶν. πναγμα autem Hippocrati idem quod ventus significat. Quantum vero valeant venti in morborum procre
tione,Hippocrates abunde satis in libello de Aere,aquisin I cis exposuit,& paulo post in hac sectione monstrabit.
Naturarum hae quidem a te, illa vero hyeme be
ne aut mali assiciuntur. Hoc in Apho. Hipp. docet aliquas esse hominum naturas
quae aestate, aliquas quae hyeme bene aut male assici Nimi,. tur.Quod quum experientia sit comprobatum, hic eius rei r tionem tantum ut perscrutemur necesse est. Naturam autem Quae natu hoc loco nihil aliud significare nisi κρασω 3c temperaturam,m in te quae ex quatuor elementis constat, Galenus in Comment.suish- sti testatur, & Philotheus palam asterit. Aestate vero bene alim ' ciuntur naturae frigidae & humidae quod sci licet harum excinsus & immoderatio a latis caliditate & siccitate corrigatur aetemperetur. Contra male tum assiciuntur calidae & siccae naturae quoniam propter similem aestatis temperaturam auctae. in immoderantiam quandam incidunt. Quod quidem verum quae na est ubi aestas suam seruat naturam. hoc est, calida & sicca sue tui.e hye- rit. HVeme bene assiciuntur calidae dc siccae naturae, quod per me bene utranque oppositionem hyemis emendetur excessiis, de ad