장음표시 사용
91쪽
co Lib. I. Titi t. s. u. De Iure Nat. Genti & Civili.
r. T TActenus t Imperator explicavit, quo-
- modo Ae a quibus jura constituratur, nunc ostendit, quomodo iterum mutentur , tollantur, & abrogentur, Nam ut bene notat Harp. h. etiam leges suum fatum ha
bent, interitumq; patiuntur. Itaq; inprimis a. Qumvr- : utrum t omnia iura sint mutabilia, nec ne i Ad hoc Respondet Imp. quod Naturalia quidem jura,quae apud omnes
gentes peraeque Observantur, semper firma atq; immutabilia permaneant: ea vero, quaeipla sibi quaeq; civitas constituit, saepe mut
3. Ratio prioris fetan textu : quia iura naturalia divina quadam providentia sunt constituta, quae cum sit immutabilis, ipsa iura naturalia sunt immutabilia , Causae enim δι causati idem saepe est judicium. Sicut DEus
author non mutatur , ita nec hic radius sapientiae divinae, mentibus nostris inditus, Vesen b. h. n. l. Ratio alia: uia cum Naturale jus D Eus ipse hominibus in prima
mundi origine tanquam simulachrum sui insculpserit, iuxta Regium Prophetam , dum inquit: signatum est super nos lumen vultdstui Domine &e. 8c ideo quod ad prima eius principia, & ea, quae immediate. Ainecessa rio ex illis deducuntur, firmum ti immutabile permanet. Sigism. Vitium. b. Licet enim actus naturalis impediri possit, tamen ipsi igniculi, sive seminaria naturae non possunt evelli, Joach. Hopperi L Ratio quoad Ius Gentium cnam de eo quoq; lo uitur Imp. h.
ruta Ius Gentium , naturali ratione descen it, quae semper una δc eadem est , Ant.
4. Ratio: posterioris, 1t quare iura ei vilia
saepe mutentur, redditur ab eodem : quia a prudentia & voluntate legisIatoris pendent: voluntas autem hominis est ambulatoria, Se variabilis, pro ratione temporis &loci, quorum circumstantiae, quia variantur, etiam jus civile subinde mutatur, MFns. b. n. a. Vide paulo aliter ratiocinantem Harp. h. M . Sed contra haec.
do inter se concurrunt, δc pugnant, quo in casu necesse est unum mutari. Nam ecce lex Nanoecides. est juris naturae: Si tamen jura
permittunt aggrestarem sui de sendendi caus 1 impunὸ occidere , imo iubent malesa reso, occideret, & δ medio tollere. Ad ct Re
turae incidat. semper Lex inferior cedit superiori. Confer notata inst. yri Diti vi usiuev. in I. Lex non recides, cedit legi de
sensionis, & conservationi universali societatis humanae, in malefactoribus E medio tollendis. Nam 8t hic ondo rationis est, ac iuris naturae. Deinde ista de sensio incIudit alteram, quae neminem occidere jubet, dum vult, ut nequis seipsum vel occidat, vel patiatur occidi. Aliter Respondet secundo Myns. b.
n. r. Jus Naturale i in totum mutari non pos- 7 se, ex parte autem variabile esse, sicut multa in parte conceduntur, quae in toto fieri pmhi
Paulo i aliter tertio Ant. Matthaeus, 2-ἀθ. p. thesis. iura naturalia per se, 8e in genere esse immut abilia, si autem alicubi mutantur, id fieri per accidens, ratione singularum circumstantiarum. Similiter serὶ Respondet quarto Harp. b. n. o. f Ius Naturale de s
Gentium immutabile esse Mire .parabis, si videlicet eaedem maneant causae, fle circun
stantiae, quibus illud sundatum , 8e ob quas constitutum suit. At vero his causis circumis stantiisq; mutatis, εc ipsum jus quodammodo mutari, vel certὸ decIarari, vel temperari, r. neq; amplios per omnia observari convenit. Quinto t Respondet idem Harp. n. 3. tales exceptiones non occides, nisi tui defendendi
causa in extrema necessitate : vel nisi in ossicio
publico positus sis 3c malefactor sit puniendus) optima juris ratione introductas, nequaquam naturali juri esse contrarias, sed tantum mentem ejus interpretari, declarare, δt determinare. Sicut enim te X naturae: Non finis tum facies.surtum eo in casu non censetur prohibuisse, ubi summa δt extrema lamis nece insitas ad furandum impellit: ita quoq; lex naturae : occides, quatenus homicidia in genere prohibet, non censetur de tali specie defensionis 3c punitionis sensisse. Sexto Aliter i Re- I spondet Sigismundus mitium hic: quod naturalia jura , quaedam sint natura prima &universalia naturae principia, ut sunt ea: malum est fugiendum , bonum prosequendum, honestum appetendum , 8e in pace vivendum. Et haec cum intrinsect bona sint, &eandem rectitudinem apud omnes habeant, ideo immutabilia dicuntur. Quaedam secundaria, quae ex primis sunt deducta , uti sunt, V. g. nemo est laedendus, suum cuiq; tribuendum ; quae licet in thesi sint bona, nihilominus in hypothesi. 3c ineertia quibusdam eas bus ob alterius juris naturalis concursum negliguntur, variantur, 3e mutantur, ut lex superior impleatur. Sic hosti vel furioso arma sua repetenti non sunt restituenda. Sic banniti, sic facinorosi impunὶ laeduntur, S:
DicD SEc-Do : servitutes, f ut supra Iaaudivimus suntIuris Gentium, quas tamen
videmus inter Christianos in totum serὶ obsolevisse, mesenb. b. υ ranstituit. E. Ius Gentium non est i in imitabile. Resp. Jus Gentium secundarium, sive ratiocinationis, concedo: primarium, sive rationis, nego. Uid. es b.
Dic Es TER Tio : Tamen Ius t Civile ab Is Ulpiano in L. o. fisa Jura describitur illud esse, quod neq; in totum a naturali iure, vel 2tmium recedit, neq; per omnia ei servita E. Jus
92쪽
E. Ius Naturale &Gentium est mutabile. Ad hoc Respond. in totum , negatur : in parte, conceditur. Ratio distinatonis est haec: r quia i si in totum recederet, non tam jus,quim injustitiam & injuriam contineret, Ant.
in ti si a naturali ratione penitus recederet, si naturali judicio prorsus repugnaret constitutio civilis, non jus, non lex, sed bellu ina quaedam, & portentosa sanctio, atq; saeva tyrannis censenda esset. Ex diver-rs se, si per i omnia naturae su.licio ferviret, non Ius Civile, sed Gentium dici deberet. Harp. 6 . . . oe. . Exempli t causa, Ius Naturae vult neminem Occidem,neminem furari. E. non valet lex, quae impunἡ & indistinctὶ permittit occidere, & surari , valet tamen, quae in certis casibus. Sic matrim nium supra diximus esse juris naturae. Ergo non valet lex, quae omnibus indistincla prohibet matrimonium, valet tamen illa, quae clericis & monachis ; quae senatoribus cum plebeis, quae assinibus 9 cognatis matrimonium interdicit. Sic in titulo seq. videbimus libertatem esse iuris naturae, & tamen illa
quandoq; iure gentium , quandoq; jure civili
x Recte itaq; f pergit IC. Ulp. in d. l. a. f. AI- σύ. quod Ius Civile essiciatur, quando
tu i communi, i. e. naturae & gentium aliquid additur, vel detrahitur. Addit en m jus civile subinde aliquid interpretando, ratiocinando , & ad hypotheses rerum praesentatim, naturae theses accomodando: aut propter bonum publicum ei detrahendo, mesenb. in ρο- ratis n. V. ΤΔJ. N. Imo plerumq; fit, uti igIus Naturae & Gentium contineat theses i. e. communes quasdam sententias. recte & tranquillε vivendi: Ius vero Civile hypotheses,&subsumptiones, quemadmodum pulchre declarat ΛIyns. b. u. . Nam ecce regula f & the- Issis Iutis Gentium est: quod delicta non debeant manere impunita. De qua regula &sententia, in abstracto considerata, nemo dubitat. Sed de hypothes plurimi, an, quando , & utrum tunc, quando delinquentium sunt multi, & plures criminis auxiliatores, tune enim ne sequatur strages multorum, Jus Civile vult,tantum magis principales punien
militer quo genere poenae delinquentes sint puniendi ,Ius Civile iterum variat: hinc alii iures suspendunt, alii in duplum, vel in quadruplum rei ablatae condemnant. Alia Iuris Gentium t regula I naturali ratione dictata aciest haec: Fidei humanae nihil magis congruit, quam ea, quae placuerunt, custodire , pactare conventa servare: Quae tegula in thesiloquendo indubitanter vera est, utrum vero in hypothesii mulier aut pupillus seinper serWare debeant; an hosti, an latroni fides sit servanda , iura civilia varia statuunt. Ex quibus Myns. n. p. rectὶ infert: Ius Civila nihil sace- 1 et sere aliud. quam quod variet communes sententias iuris naturalis & gentium , pro ratione circumstantiarum , se utilitate , live salute humanae societatis, cui modo hoc, modo
illud conducibilius est, magisq; proficuunia.
n. uomodo lina rivilia mutentareo. Cur tuisἰ populi consensu. I. Cur posteriora leges:
a . diuomodo id, quod quum ese iustum Ou 'doquidem intelleximus, iura civi
tia mutabilia esse, quaestio 1 nunc est: quomodo ea mutentur Ad hoc Respondet Imp. quod mutari soleant duobus mois dis, vel tacito populi consensu, vel alia postea lege lata. aa Ratio 1 prioris est ista di quia scuti per consuetudinem jus inducitur : ita per desuetudinem, vel contrariam consuetudinem ius antiquum tollitur. Iuxta regulam: Consuetudo tari derogat juri scripto, da M.
a 3 Ratio i posterioris: quia posteriora derogantlioribus, L.ffrico . Princi . s ergo novax, priori contraria, inducitur, antiqua tollitur . Sed contraas Di exs PRIMO : Legis f nomen id tantum meretur, quod in arcuitate consistit, 'Mesenb. .s.f. ia M. quominio autem id, quod aequum
est, potest mutari n. Tamen leges civiles se e malum dZμ
Miustum est, potest mutari mmquid hω
ipso, dum prior lex suit aequa, posterior est iniqua. Respond. aequitas aestimatur ex publica utilitate, hoe ipso ergo,dum corrigit ob publicam utilitatem, militatem sequitur, A
'Τ-λ λNeq; inde rectὸ deducitur, novam legem iniquam esse, quia semper ad eundem finem tendit, videlicet ad utilitatem publicam,& salutem humanae societatis , juxta regulam et Non semper idem dicere, sed idem semperspectare debemu . DicEs SE v NDO: t leges civiles saepe aς muItum deflectunt , naturali aequitate E. non idem semper finis. Respond. ad anteced. hoc non fieri vitio iuris, sed vitio hominum. Sae pe enim cogunturcivilium legum conditorea
nonnihil recedere & deflectere . naturalir aequi.
93쪽
Lib. I. TL 1. s. sin. De Iure Nat. Gent. & Civili '
necessitas periculi cogit inter duo mala minus eligere. Myns. h. n. r. ubi exem um affert in Moyse, Iudaeorum legislatore, qui licet sciret, matrimonii vinculum esse in dissollabile: nihilominus propter duritiem cordis eorum, contra naturalem aequitatem permisit eis, ut quandoq; uxores suas repudiarent. Sic injure nostro certis delictis certae poenae sunt constitutae r nihilominus exasperari poenas convenit, ubi cxemplo Opus est multum gratantibus. Sic dicit Ic. in L. ita νω-rara 31. F. M A. ad L. AP t. Multa jure civili, contra communem disputandi rationem, pro utilitate publica recepta esse, in numerabilibus rebus probari potest. In his tamen omnibus unus Et idem finis spectatur, quies publica, pax εc tranquillitas civium, Si humanae societatis conser Matio. Licet itaq; ob imerobitatem hominum legumlatores nonnihil desse iactant ab aequitate nudὶ spectata : non tamen
repetant a publica utilitate ; quae pro tac &L. ciminuatis. a. Objecta jum quast cur per ma, res, o actionesΤ
s. ΔΕ modo una sientia potes halere pMra objecta r. χ' ostquam ' Imp. iuris Romani princi-
- pia, definitiones, ejusq; paries ac species explicavit, nunc etiam tria juris ob-
a. jecta subjicit, quae t sunt personae , res &actiones. Omne enim jus, quo utimur, vel ad personas pertinet, vel ad res, vel ad actiones, tracti H est in L . r. f. ἀπφι. iam. Personae sunt, quibus 8c a quibus jus redditur: Res deuibus jus dicitur: Actiones per quas jus redin
3. Ratio, i quare haec tria dicantur iuris objecta, est haec: quia personis de rebus per actiones jus τedditur, Harp. b. V knb. ad ris siserat. A itrarem sq. n. p. Aliter 1 nonnihil Oldend. e s. . in m. I.f. ubi ait: Tota juris sanctio in tria dividitur ossicia. Primum , ut personarum conditiones rectὸ distribuat : secundum, ut sormulas communicandarum rerum praescribat, juxta quas personae quaeq; in sua lanctione accipiant, reddantq; alter alteri vitae necessaria. Tertium, si quis ordinationem personarum, vel rerum interturbet: ut is conu veniri eo nomine actionum formulis possit, aliis civiliter . alias criminaliter, pro quali
late admissi. Ex quo sequitur: quod subinde etiam personae,
cet aes, ad sto iam obieeum spineat, si ramum nunc, 8t praesenti statu satis magna repu
DIC EI TERTIO e mutatio omnias maxI- 26 in δ vero legum periculosa est, unde minime mutandae dicuntur,quae interpretationem cer tam semper habuerunt. L. -m-, M. f. in I. L. Resp. generalis prohiόitio accipi debet de romvola 3c temeraria. Itaq; Ieges non temerὶ mutandae, sed ubi evidens saltem est utilitas rei p. Sicuti enim quaedam sunt, quae nulla
possunt ratione convelli: ita multa sunt, quae aut pro necessitate temporum , aut pro considerafione aetatum oportet temperari. e. n. δαεs. Ex quibus patet etiam Ratio mutationia hujus, vides. varietas negotiorum, rerum, personarum , 8c aliarum circumstantiarum ,
ideo uno tempore utile est, quod alio inutile,
Ex hoc . nostro Inserunt Dd. tegulam rquod nimirum Statuta condi possint adversus ea, quae jure civili disposita sunt
personae non eonsὀerentur quatenus stant in iudieio, Ripsia ius dieitur, Ac actiones , non quatenus per eas ius redditur , v. g. si quis mihi servum, vel actionem l .am . endat, cedat, aut leget, Ec eo nomνne lis oriatur, servus Mactio sunt materia litis, de res, de quibus iudieatur. IDic ps : t una scientia non potest habere f. plura objecta. Resp. totalia, concedo: partia lia, nego. Haec autem tria sunt objecta tan istum partialia a Quodnam i est ergo objectum iuris tota- G. Ie ὶ Iul. Pacius in I u. ct malis h. r. l. H. Astat. bem. Putat, totale obiectum juris esse judicium , quia iudicia ideo constituta sunt, ut pereatus nostrum consequamur, Pacui sibιἀquod constat ex personis, rebus, & actionibus. Personae sunt aut litigantes, ut actor &reus: aut iudicantes, ut iudex, vel arbitere aut subservientes, ut advocati, Procuratores, apparitores. Res sunt, de quibus judicibcontenditur, quasq; actor vel suas esse, vel sibi debeti contendit. Actiones sunt, quibus litigatur: latius nonnihil accepto actionis vocabulo , ut comprehendat non tantum actiones, sed etiam exceptiones, inaerdicta, & M-ficium iudicis. Actionis enim verbo totus iudiciorum ordo, quandoq; generaliter accipitur, L. fluunia. δ 3. g. amanu a. f. da verb. signi f.
Eis quis i probδ attenderα velit, deprehen- 7 det Imperatorem in Institutionibus saepe integros titulos j a ista uia objecta tractare,
94쪽
Lib I. Tin 3. Princip. De Iure Persen. 63
examinando personas, causas, & actiones in- lias inhabitaturus : se In iure alius est finis
de proficiscentes, quemadmodum in progre α, proximus scit.justitia, remotus vero nuia su speciatim ollandemus. blica salus, Se civium subditorumq; transuit- .. Di Es SECuNDo : personae sunt potius litas,Mos. - . tis. βραδ. alius vero cui iuvinnis iuris, quia personarum causa omnia jura stitia adminis tur, i. e. Dersonae. Vide uuae sunt constituta, ut in tit. seq. dicetur. E. male ad rub. tu. r. supra suerunt notata . dicuntur objectum. Ad hoc Respondet Jul. Pa- Atq; haec in Prolegomena juris nostricius, uod no sint finis qm sedem,quemadmo- quae ideo susius voluimux tractare , quia nondum distinguit Aristot. a. n scap. a. mi Sicut taniam pro intellecti Institutionum , sed to- enim in aedificatione & arte aedificandi alius tius juris faciunt, & tam tyronibus iuris est is qui aedificatione petitur, i. e. domus; .quam adultioribus servire possuntiis. 'alius vero, Cui domus paratur,i. .Patersami-
nunc de Iure Personarum, qui est commu- rendum. Ratio, cur inscribatur, i de IsraPer. a. nia omnibus aliis titulis, m : ad Iibrum se- s,--, & non uis Personi est haec: quia in hoc eundum sibi ordine succedentibus, mesenb. libro primo agitur etiam de patria ει domini-I. kναι. Ratio autem,' cur prius agat de perso- ca potestate, de nuptiis, tutela, ti cura , quaenis, quam de rebus,& actiombus est in textu i omnia ius in persona denotant. Pater enim quia pilium est jus nosse, s personae, quarum jus habet in filium, dominus in servum, maia causa constitutum est, ignorentur. Ratio alia r ritus in uxorem, tutor in pupillum.curator quia digniora sunt praeserenda, L. .f. d. b. in adultum ti minorementa. '
. Nunquid divisso in masculos e r semina praeeias er . C Umma ' M prima divisio personarum est ἰ haec: quod omnes homines aut liberi sint,
a. aut servi. Ratio, cur f haec praeponatur, est ista : quia reliquae, quae sequuntur, sunt juris civilis, haee autem iuris gentium, adeoq; Vetustior est, ordinariὶ autem a vetustioribus incipiendum, Mngulorum, M. M. de R. D. 3. Ratio ' cur dicatur summa, est haec: vel quia versatur inter duo extrema summὶ odi posita, nimirum inter liberum & servum, vivum quasi & mortuum : vel quia est prima. Nam quod primo loco scribitur, in summa parte paginae scribitur dae.Pac. adtinia a L
Diegs PRiMo i Quod sprimum est, nihil ante se habere potest: atqui haec divisio personarum aliam ante se habere potest,ENO. M. P. quia natura alii sunt masculi, alii stemnaer
ε Tamen strvinusiam halene persa m. r. .m de jure semium δά vel impuberes, vel puberea Dpersectae
aetatis , Cum Ergo ius naturae sit vetustius,hae divisiones erant praemittendae. Adhoe Resp. si naturam spectes, utiq; summa & prima illa erit, qua natura omnes homines in mares Mfoeminas discrevit a sed in iure personarum exquirendo, flani'; earum declarando, haec summa diviso occurrit, mesenb... ML HOC autem 'Ioco agitur praecipuὶ de Iure Perso- snarum in ordine ad statum, qui in tribus consistit, familia, civitate M libertate & de personis quaeritur, cujus status ac conditionis sit unusquisque, liber an servus, ingenuus an libertinus, sui an alieni juris, civis an peregrinus ; quare cum quoad statum inter mastulos & sceminas nulla sit differentia , non enim sunt magis, vel minus liberae mulieres,
cives, & matres, vel filiae familiarum, illa di-F a visio Uic
95쪽
ς Lib. I. Titis s. i. De Iure perlon. '
visio naturae hoe loco non multum erat at- rae inter homines non erat, neq; est digeren- tendenda , sed quoad statum de jure gentium tia, verum Gmnes homines aequales sunt, L. personae in liberos & servos dividendae, es. quia ammt. q. f. vi M. Sedi contra: haec di- 7 -- λαιδε visio procedit non secundum jus naturae, sed 6. Dicas i s EcuNno: tamen servi nullam gentium. Resp. servi etiam de iure gentium habent personam. Ergo malε dividuntur per- pro personis reputantur, per L. servi. f. de a sonae in liberos L servos l. Resp. ad ant. non M. indis. jure vero legis civilis minimὸ , L. habent personam de jure civili, concedo, strvitutem. F. de R. l. HOpper. ad princi p. tu. G
senui enim de iure civili pro nullis haben- δρ. sermtur de jure naturali nego. Nam jure natu
Ad h. Et liberras. LSUM MARIA.
R. car Heatur naturalis saeui in . IS a d reliqua verba definitionis demtos s. Duemin in cariere an sis liber
C Cur vis libertati nihil ossicias t . Tamen Ger non potest facere quod silet,
a. Via i liberi dicuntur, qui libertatem ha - bem: servi, qui inserWitute sunt, ideo imp. in hoc fit sequens para grapho li-hertatem & servitutem ipsam magis, quam libems 3c servos describit. Si itaq; a. QuAERAs : quid i sit libertast Resp. quod fit naturalis iacultas ejus, quod cuiq; facere libet, nisi siquid vi, aut jure prohibetur. Haec definitio sumpta est . causa inciente, ge esse-ctu. Causam essicientem denotant illa ver-3. ba: μι-ais i facultari Nam sicuti quaelibet res alia in sua origine regulariter est libera ab initio,arit. L. a , ubi Dac C. ἐν Io vii. ct M. ita quoq; jure naturali omnes homines liberi
nascuntur, 3. ν. σα. ut. s. Sic etiam sup . ad yran . Tu. Tacea. diximus, quod Iibertatem assectent M tueantur non tantum homines,
sed etiam serae bestiae, ut merito iuri naturae adscribam Reliqua verba t dianitionis: quia culet
facere libeι, effectum denotant. Nam is vere
liber est, Sidicitur, qui potest sacere , quod lubet, sive qui habet potestatem vivendi, ut
Dicas P Ri Mo : Ex hoc ' sequeretur,quod is, qui detinetur in carcere, vel qui a latronibus captus est, vel alias per vim prohibitus, amittat suam libertatem, propterea, quia Mnpotest ire, quo vult, aut facere, quod lubet. Respondetur, neg. consequentiam . Guia indefinitione additur: msist quid is inhibeatur. Quamvis enim in allatis casbus de facto prohibeamur facere , quod lubet, Si potentioribus nobis pares esse non possimu1 , t in V. f. o alienat. μά - . ea s. tamen sacvItas
ipsa manet, licet actus impediatur. Ratio ct autem, quare vis ipsa i libertati nihil ossiciat, neq; servitutem inducat, est haec: quia libertas est iuris: vis autem facti, 8c quidem factum improbum, quod lex pro insecto & nul-
v. g. furari, aut νυ lubitu duare g. Cur de jure prohibitis adhaesit liber
Tamen homo Her neque vi, neque jure prohibitus nequis asendere in certa
ra. Nunqui etiam servi Adsunt, nisiquod is, vel jure obibetur ere. Homs tiber ραι duatin lo habet. Similiter etiam in carcere potentia, facultas, & jus libertatis non impeditur, sed tantum actus sive exercitium libertatis'. Dic ες SEcuNDo : Qui t liber est , non . potest iurari, moechari, Occidere, imo neq; testamentum semper secundum beneplacitum facere , neq; res suas omnes donare , vel prolubitu de As di sponere. Ergo etiam remotavi, qui libertatem habet . non habet lacultatem agendi, quod lubet. Resp. neg. consequentiam , quia in destritione libertatis hoe excipitur: nisi siqv d Are Wiadeatur. Ratio autem , t cur jure prohibito aliquid agere, 8. non possit videri adempta vel imminuta libertas , est haec: quia id demum velle dicimur, quod jure possumus , L. πυε1. de HS.8e quae jure non sunt, nec facere nos possa credendum est, vide Ioach. Hopp. Ant. Pe- E. er Iul. Pac. hie. Rationem aliam superaddit Wesenb. h. n. ia. ubi ait: lex non imperat despoti κωι ex coactione, sed post ii .ex persuasione . quare haec obedientia, quae sponte legibus praestatur, ut omnibus libertas ut incolumis, non pugnat cum libratatis tute, sed potius eam tuetur: actionem tamen ejus liberam coercet, ac in gyrum rationis ducit, ne licentius evagetu . Dic ks TE io : homo liber i non potest mascendere in coelum, neq; volare per aErem. Ac tamen neq; vi, neq; iure prohibetur. Rei p. prohibet tamen natuta, quae I Ipsa impedimento esse potest, quo minus homo liber faciat, quod velit. Ideo autem ab Imp. irrdefinitione omissa fuit, quia descripsit libertatem , prout a natura tu, mini indita est , iam autem volatus, & ascensus non secundum naturam est, sed contra eam . . Di s f Qu ARTO : . Nusa ergo videtur I.
differentia inter servo & liberos, quia etiam illi omnia sacere possunt, nisi si quid vi, aut
96쪽
Lib. I. Tit. 3. s. h. α 3. De Iure Persen.
iure, aut natu a prohibeantur. Resp. imo Ex dictis f facita est desiare hominem It . 1 ivero impediuntur etiam jussu & metu domi- herum, & dicere, quod liber sit ille, qui natuni sui, quo minus pro lubitu aliquid faciant, rati facultate praeditus est faciendi, quod tu Iul. Pac. l. bet, nisi vi3, aut juris probibitio repugne .
a. diuo stense dicatur constitutis ps. Juru Gentium' . Contra naruram Ps. Cur receptast
1. 'Oltu uam Imp. declaravit, quid sit Iibe tas, nunc etiam explicat, quid sit servitus :& dicit: quod i servitus sit constitutio Iuris Gentium, qua quis dominio alieno contra naturam subjicitudo. a. Dicitur Primo quod i sit em lituris, hoe est, ut Ioach. Hopperus lila explicat, constitutione Iuris Gentium intra uota subjectio, ut ita constitutio accipiatur pro eo, quod est constitutum , quemadmodum pactio passim accipitur pro pacto: Iul. Pac. h. vel aliter: servitus est constitutio, id est, ius moribus Musurpatione quadam gentium inductum,quod postea, ut fit, in legem abiit, Wesenb. h. s. Dicitur 1 secundo furti Genn-. Ratio , quia non solum a Romanis, sed ab aliis quoq; gentibus est usurpatum, ut victi in bello, qui occidi poterant, dein servati victoribus serviant, Anton. Pere L. h4. Dicitur f tertio : quod sit eantra naturam: id est, contra ingenitam At naturalem libertatem. Ratior quia natura permisit brutis ti hominibus hanc libertatem , M. ιλ. & ut supra dictum, res quaelibet in sui origine est libera. . Ratio autem , cur t recepta sitfervitus contrariaturam, est haec: quia inter duo mala minus erat eligendum , ne scilicet capti ab hostibus interficerentur,quia minus malum habet rati-ε. onem boni dul. Pac. b. Di stinguit f autem haec
testate patria, quia liberi parentibus non conisera, sed secundum naturam rectὶ subjiciuntur. misit.
ae. Nunquidservum etiam dejure rivili im
naturalis ratio inter omnes gentes constituit, s. t. μ' ia L. N. G. er C. quomodo Ergo potest servitus esse Iuris Gentium , & tamen contra naturam Z ad hoc Respond. Perez. h. licet seriavitus si contra naturam, id est, contra naturae permissionemr nihl Iominus non potest videri perperam inducta servitu ex alia ratione naturali, quae suasit hominem servare potius, quam occidere
Aliter Respondet Ant. Faber, quod rationaturalis possit considerari dupliciter, primosiinpliciter,&per se; deinde secundum qui & ex suppositione, supposita videlicet malitia hominum , quae Ius Naturale violavit. Primo modo servitus est contra naturam tirationem naturalem e altero vero secundum
DicEs f SECuNDo r servitus etiam eon- 8,stituitur, Ac inducitur de jure civili, cur Ergo in definitione fit tantum mentio Iuris Genistium t Resp. quia servitus ex bellis, quae Iuris Gentium lunt, primo fuit inductar cum Erg, initium rei potissimum sit spectandum, & eia sectus adscribatur potiori causae, ideo servitus m genere sumpta, Iuri Gentium hoc a scribitur, de iure civili autem nihil negatur, vide I. a. in Hira etenim. sv. til. Huc etiam facit regula: concurrente Iure Gentium ti Civili,
actus judicatur esse Iuria Gntium, Vestis. n. M. a parit.
Ad θ. Servi autem. I. a UMMARIA.
Imp. etiam etymologiam viminis, &tradit, unde servi sic appellati fuerint. Nimirum non . serviendo nam & mercenarii serviunt, vel ut melius dicamus servitia praestant, qui tamen sunt homines liberi, Iul. Pac. b. I sed . servando; eo quod Duces belli quos Imperatores olim vocabant captivos Iervare, nec occidere, sed politis vendere solebant. Rationem paulo diversam reddit Pe-3. Unde mangipia dUDρ o n. s. . Tamen matri servi nati.
trus ostem annus ad s. stem M. infἀrer. ἀν quia ex caeli vis aliqui erant locupletes, &lytro soluto h cognatis suis redimebamur: alii inopes, qui expectata redemptione asseris vabantur. Ratio t autem hujus asservati nis est haec: quia Natura cognationem quan- dam inter homines constituit, L. Asot es Rideo prohibitum fuit, ne in capti vos desaevirent victores, & eos necarent quod ad improbitatem hostium coercendam licitum erat
97쪽
Lib. I. Tit. 3. s. 4' De Iure Persen.
sed eos humanitatis gratia . vel sibi, vel aliis,
quibus vendere vellent, servarent. Humanitas enim ti clementia rigori ge erudelitati praeserenda, M. C. ι bonu πῶρα s
3. Sed quia i servi etiam ma ei a dicuntur, quaestio est, unde eis illud nomen ὶ Ad hoc Respondet Imp. mancipia dictos esse, eo, quod ab hostibus manu capiantur. Et sic conveniunt rebus nomina saepe suis . . Die Es : aliqui ex f servis non sunt manu eapti & seruati, sed vel nati, qui vemae dicuntur, vel aliis juris civilis modis in servitutem redacti : Ergo nomina non eonveniunt rebus. Resp. sicut ad secundum argumentum superioris ψ. quod denominatio fiat a principio cujuslibet rei, juxta illud: Initium cujuslibet rei inspiciendum, non quod acces-
cedan. Aliter Responderi potest ex traditis me senb. h. qui putat s mancIpia dictos esse. seo quod vendi & alienari soleant, mancipio enim dare, est sciemni vendit Ione alienare. Sic mancipium vel mancupium accipitur pro dominio, & potestate, quemadmodum igitur materia in ilias dicitur esse in mancipio , id est, potestate mariti t ita servus in mancipio
domini. Hinc etiam mancipare idem est, quod in dominita 8t potastatem alterius tradere,vid. Calep. st sexsca, manumittere, ex Potestate iterum dimittere, sive ea dominica sit, si
o. Cur fervi si u , qui se vreundari pin
D. Tamen nemo es domiuus sui st . Ir. aeuare hac et enaetiosus si irra. Samen serissim panisi non potest. II. An has veniatis cumadu oransis t
. . Iarimrt vi hoc I. quibus modis eff- eiantur serWi 3 Ad quod Respondet
Imp. quod ves nascantur servi, vel liberi nati postea servi emciantur. Illi na- . stant ut servi, qui ex ancillis i nostris gignuntur. Ratio et quia Partus ventrem sequitur, is parem , . C. dem M. Hest liberi
quoad statum matrem sequuntur. Ratio rationis, e quia licet ex legitimis nuptiis nati patrem sequantur , L. liberra, st. F. deI-M. ta-inen quia de jure civili cum ancilla non eon stat matrimonium , L. cum ancilla I de ines. n. . ideb sicuti vulgo concepti, ita & ex ancilla nati ventrem , h. e. matrem lege naturae communis sequuntur , L. ιν. ct a M. dis suae. δ . M- Ratio ' alia: quia ea, quae ex animalibus dominio meo subiectis nata sunt, eodem
iure mihi acquiruntur, L. item ea, υ. Inst. Δ R. D. Ergo partus ex ancilla mea natus, meus effincitur, consequenter servus .
Tales s autem servi nati dicuntur Pis . Ratio est: quia sicuti caetera animalia, quae in villis nascuntur verno tempore, Quod faturae est verna vocantur: ita 8c servi, qui ja- mentis, , 8c quadrupedibus in jure civili saepe aequiparantur. p. 10 de L. A A. Ratio ' salia : quia vernaculum aliquando accipitur pro domestico, Ac opponitur adventitio; cum igitur servi ex ancillis nostris nati non aliun de nobis advenerint, sed domi nati fuerint, rum malE vernaculi, vel vernae appellantur. Dic Es: Cclamitas i matris non debet no- 6cere filio, quare Ergo filiuς fit servus, qui matrem habet ancillam ' Resp. propter rati nes jam dictas , 8t ut certos sit status hominis. Deindonon est novum, ut nativam tris calamitas noceat filio; quid si enim matersit pauper, quidsi scortum Nunquid filius
quoq; talis, 3t spurius nascituri Porro cum se tiat filius commodun X ventre matris suae, ut tit. seq. dicetur. cur non aliquod etiam ia-LBmmodum Z
ua s ratione homines liberi nati postea servi efficiantur, jam supra indicatum, 8c aliquoties dictum fuit, quod de Iure
Gentium servi fiant ex captivitate potissimum , per Rationem saepius relatam. Sed Praeter hunc etiam I Civila quosdam modos
constituendae servitutis adjecit, E quibus iunum tantum Imp. exempli eausa resert nam exemplum unum doctrinae causa sufficit, L. Ma vviseratis. 1ι. circ. f. 1 ad L. Mus Ividelicet eum: quando homo liber major 2o.
annis non ignarus sui statua ad pretium participandum se venandari patitur. Nam si
98쪽
Lib. I. Ti. 3. s. sin. De Iure Person.
tela venderet, I sibi pro luero quinq; haberet, ipsi autem is . redderet, hic ita venditus libertatem amittit, Ac servus osscitur. Ratios . secund)m t Theophilum: quia liberiale imdignus est, qui tantam sibi ignominiam in iis sit, ut liberum arbitrium vili pretio venderet. Hoe quidem durum est . sed dura multa videntur, quae tamen a jure cauta sunt .ro Dic ga t nemo est dominus sui ipsius, tibin h. a. u. . M L. A ad. Ergo nemo seipsum potest ven/ere, vel vendendi facultatem alteri concedere. Deinde in venditione debet intercedere certa rei aestimatio : sed E Miras est res inaestimabilis, L. tittariis,/os. g. vi R. . Tertio e nimia inaequalitas vitiat conia
uactus bonae fideir atqui inter pretium ti li-hertatem est nimia, imo infinitia inaequalitas , quia libertatis infinita est aestimatio, L.
non est 3 3 3. .F. eod. Finiti autem ad ins nitum nulla proportio. aut. L. βέμ, II .
s. sed β. i. J. d. Ergo non potest subsistere haec venditio, si homo liber pro servo venis1 a datur, Inst. d. - . Resp. haec t venditiosuhsistit non propter voluntatem, L consensum hominis, sed propter auctoritatem legis, Improbum hoc factum punientis, quia lex plus potest, quam nos possumus, Osterm. Mobr. Inst. δεμ--. λσεα & maior est potestas
imis, quam hominis, qui legi subest, Mil. r.
ἀιδν. n. s. Itaq; poenae loco I ex voluit hanc venditionem valere, propter degenerem animum ejus, qui rem inaestimabilem pretio subjecit, Pere E. h. & liberi hominis venditionem, legibus recalcitrantibus, in odium tam turpi ter statum suum habentis confirmat juris authoritas , Osteman. ad s.f. Inst. δε ε t. est
Sed contra : Furiosus f puniri non po- Iatest, L. ἀν- ι o. f. de syra . atqui talis homo similia est furioso. Ergo, &c Resp. propter has ti similes rationes hoc ius postea suit correctum , Nevest. Leonis. 1ν Qua muris i ho- ἔλmines hoc interdum fecerint cum iudicio , quia videbatur ipsis magis expediens herum habere,& servire , qu m in perpetua mendi citate laborare. Ideo etiam stipulabantur partem sui ipsint pretii, , ejus.liberam admi nistrationem, ostem. Vide quid ad longum scripserim de hae venditione. Si quomodo ad
usum modernum accommodaverim, in Patrocinio debitorum, decad. a. a. o. α ιασμ'
De reliquis modis amittendae libertatis, fle incurrendae servitutis, quia Imp. hic non asit.
rentia a. an inter tiberos ' o n. o. E. Uamvis, fui in praecedenti para gra- pho dictum, servi alii sint nati, alii facti, tamen in conditione eorum nulsa est disserentia. Ratio est: quia eandem annes servitutem serviunt, mesenb. Si Perer. h. omnes servi sunt aeque servi , Iul. Pac. h. nullus magia vel minus est servus, quam al-
a. ter. In liberis f autem hominibus mult. minterest, utrum ita nati, an vero liberi facti sint. Priores vocantur ingenui, posteriores liberti vel Iibertini. Inter quos sunt multae disserentiae, adeo ut manifestum sit, ingenuos esse magis liberos , quam libertinos . quem admodum in sequentibus titulis pluribus π- parebit j. Di Es : l tamen ex servis alii dicuntur ordinarii, alii vicarii, alii mediastini, quemadmodum declaravimus, ins ad LF. v. -
dis. DAῶμ'. r. Alii librarii, histriones , balneatores , symphoniaci Atrienses, L. β4 F. tr. f. l. de Uufr. E. etiam inter servos est differentia. Resp. distinguendo : est differentia, quoad munera, ministeria Si officia, concedo: quoad statum, de quo in rubrica agitur, nego.
Licet enim inter ipsos servos varia ossicia deI. Nunquia eae simu EA ressinarii, alti νώ. Caris, alti media i
gradus esse possint, tamen pariter omnes In domini sunt potest .ue. Aliter f se res habet in liberis, eorum enim , quod ad statum attiisnet , non una est conditio, cum alii a natura libertatem habeant, quae vocatur Iussi uM alii , iacto hominis, quae est L1Mνι- cuius status ingenuitate inferior habetur, mesem. h. Itaq; divisio hoc loco secundum subjectam materiam est accipienda, fle nigrum secundum rubrum est intelligendum, Hesmb. u. is brevia Dacra SEcuNoo r imo i vero triplex est s. servitus , nimirum dominii, L. pate ιώ. f. iam S. ascriptitia Ac colonaria, L. .. . M. C. da
--. oris. Ad hoc Reis. mesen, concedendo tempore Iustiniani sic sui ge, hunc autem paragraphum nostrum, de una servorum conditione , piscedere de jure antiquo, ac proinde sine iudicio ex Cato, aut aliquo ali veteri JCto sumptum esse. Vide tamen Harpretat bis nis σμ q. ubi tradit: adscriptiti non esse servos, sed liberos, qua de causa maad testimonium admittit in testamento, idem ti
99쪽
Lib. I. Tit. 4. Princip. De Ingenuis.
i Ratio Arima. st. Secanda. II. Tamen habitis extremis non eaeratur dare. Tertia. M.Auidsimater tum retoneo medio st,. N i fine praecedentis tituli attulit Imp. sub- fionem reddit πesenta 'post eum Harp. ta- divisionem divisionis, live secundam divi- lem , quod ingenuum t apud Latinos saepe disionem personarum, ita ut liberi alii dican- idemst. quod nativum , ut cum dicimus, 'tur ingenui, alii libertini. Nunc in hoc Ose- rursus ad ingenium, id est, naturam redit; quenti titulo membra hujus divisionis expli- ingenui sontes, id est, sua sponte naturaliq; cat, & inprimis ostendi , , alveo fluentes, null6 artificio coacti vel angua. . Quisnam i dicatur ingenuus 3 Nimirum stati, Ergo eodem sensu homo ingenuus re- ille, qui statim, ut natus est, liber est, siue qui ctὶ dicitur, qui habet nativam ingenitam Ii- nunquam jugum servitutis expertus est. Ra- bertatem, & genuum ipsa naturalis libertas.
1e ex altero libertino. Ratio: cuia cui com- hic nullus sit patronus , nulla manumissio definitio, eidem competit ει desinitum: nullum sundamentum relationis, consequenised his omnibus competit definitio, semper ter no Ilus libertus, quia Relatio non potest enim , ouamprimum nati sunt, liberi sunt. constare absque iundamento ti termino , Ergo, ccc. Nyns Laque. n. a Inst. is insoms. Sed cur t natus ex duobus libertinis ,
s. Uld si ' mater sit libera, pater autem
servus, vel omnino incertus , quaestio est. qualis si futurus filius 3 Respondet Imp. quod nihilominus liber & ingenuus, &s sit spuriua. Ratio est. quia partus ventrem sequitur quoad statum. Ergo qui nascitur ex matre libera, liber 3c ingenuus nascitur . . DICE3 : quare non tequitur conditionem patris, tanquam potiorem, cum alias . potiori fiat denominatio, δe filii quoad familiam , & originem patrem non matrem se
quantur , L. eum legitima. Ist. F. de Ial. Iam. L. l. s. qui ex .Fadm .cam similiter etiam quoad
dignitatem, ita ut nobilis dicatur,qui ex patre nobili εe matre plebeja nascitur, δε non ε
de digni M. Resp. tres potissimum causas hujus rei assignari. Rationem primam i assignat es b. b. t.
n. a. quia partus extra justas nuptias conceptas ventrem sequitur, ut autem libero cum ancilla, sic liberae cum servo non constat tu Itium matrimonium. Ergo ex libero ventrae natus, quamvis patre servo, ingenuus nihilominus nascitur; quia cum patrem iustum non habeat. matrem jure naturae sequitur, L. - ικυ, M.ff. iastat. bom.
Rationem t aliam redest Ant. Fab. ad L. f. s. a. f. vi flat. bom. quia mater semper certa est, pater vero incertus, ut Ergis status hominis certus sit, &jus hominis gratia comparatum, matris conditio inspicilli .
100쪽
Lib. I. Tit. 4. princip. &g. r. De Ingenuis.
.6 Tertiam i Rationem superaddit oster- partui, cum pater non rusi uno, scilicet, tem man. - : quia mater trino tempore prodest pore generationis, ut staum videbimus .
ri Uid si t autem mater tempore conce- partus nondum editus homo non rect3 suisset ptionis fuerit ancilla, & tempore par- censeatur. L. - ει - o. r. ia L. tus libera iam , filius qui nascitur, Ergo in sui praejudicium non debet pro jam Ia qualis eriti Resp. liber erit. Ratio i quia nato habin , & tempus nativitatis tanquam cum ventrem sequatur, fortunam ti conditi O- maeis favorabile prae tempore conceptio ignem benigniorem sequatur. Accedit, quod spem i.
4 3 UId si vero f δ contrario mater tempo- sbus, ut calamitas parentu noctat silia, ut ti re eonceptionis sit libera , tempore in crimine laesae Majestatis: L. - caulam partia effciatur serva, vel an- Jul. M , item quando seudum vasallus amit- tilla , quaestio est, qualis partus nascatur. li- tit obseloniam ,etiam filiis id adimitur,eaino her an seruus t Ad hoc Res p. Imp. placuit vasa seviri pravi. i afer via. us1.eI. inst. eum , qui nascitur . liberum nasci. Rati ma ρνι- Res p. in crimine laesae Mai. a 4 nem , mox subiungit: quia Calamitas matris noe speciale esse , propter atrocitatem ejus adveniens non debet nocere ei, qui in delicti, ti in seudis ideo receptum, quia con- utero eae ceduntur acquirenti, ti eius succelsoribus, Ratio alia r quia filio ius libertatis iam sub hae conditione, si fideles manserint, videsuit acquisitum , quod ei per factum matris Gai La.App. e. s. n. s. Itaq; subinde permit auferri non debet. Ratio tertia: quia qui in titur, ut calamitas parentum noceat liberis , utero est, toties pro jam nato habetur, quo- praecipuὸ in reatu haereditario . quia lapsties de commodo ejus agitur mina, μυι similia sitiis os e parri, & praesumitur in fi- M.fissam --. liis eadem morum depravatio. Gail. ω. citios Dicas: tamen i iura permittunt in aliis ea n. .
Uid si verb ' tempore conceptionis
mater suerit ancilla , deinde manu- missa tempore graviditatis, ante tempus partos iterum inservitutem redacta,pmpter ingratitudinem soria, vel aliud delicium, liberumne an servum pariet 3 ad hoc Responar det Imp. liberum. Rationem et asseri intexia tu i quia suffcit ei, qui in utero est, liberant matrem vel medio tempore habuisse , suffeti matrem liberam suisse veI minimo momento, dum gestaret in utero. Raso rationia: quia qui in utero est, imites pro nato habetur, quoties bono illi suturum est, natum aliquo conceptione remporis articulo fuisse mesen h. DicΕs r habitis 1 exiremis de medio non iseutatur e persos. D L. βυρ passistis. ι . v. e sta rara,C- ροι. si Ergo tempore conceptionis tipatia, mater fuerit ancilla, quid curamus tempus graviditatis intermedium t Resp. in favorabilibua lassicit habilitas medii tempo
atqui libertas est res omnium favorabilissima.
r. Aiadsi ingensis per errarem instrvis rem conjectis ea. or non far libertus ev. Uid si l aliquis natus stingentius,Meel leuorem sortὸ in se nitem coniectus,
'cdeinde tractu temporis exputautia ista servitute manumissus , quaestio est i utrum hoc officiat ingenuitati, & utrum talis libertinae conditionis effciatur ad quod Resp.Imp. non ossicere ei, in servitute fuisse. Ratio est: a. quia i aliud est in servitute esse, aliud servum esse, Ant. Fab. ad L. .ssis M.. hoc enim
proprietatem, illud possessionem notat, i R. Cur tiber mis eras p . in dicta vi nativirate simorum bab .ina hodie usum asiquem etesi. h. hoe iuris est, illud iacti: quemadmodum possidere, & in possessione esse, Ioach.
Hopper. h. sic ergo natalibus non ossicit maia mimissio, quae non mutat ingenuitatem in libertinitatem, Wesenb. Libertas ex abundans data nullum ingenuitati praejudicium parit.
Ratio: quia errore veritas non amittitur. L. assum ιβ. .f---ειρ. Ueritas rerum erroribus gestarum non vitiatur. L. am. Qiae ri