장음표시 사용
181쪽
CAPur XXIV. Monita de non temere etiam ex iustis causis suscipiendo bello.
II. Maxime jus ad poenas r. III. Praesertim a rege iaso. IV. Etiam eura sui O suorum absinendum saepe bella. U. Regula prudentia circa ele
UI. Exemplum in deliberatione inter sudium libertatis di pacis : qua internecio populi eun
VII. A paenis exigendis abstinere debere qui non multo suoalidior.
VIII. Restare , ut bellum non sis fusipiendum, nisi ex n cessitate:
IX. Aur ex maxima causa cum maxima occasione. X. Bellorum mala ob oculos p
μ. I. I. Uanquam instituti, quod de jure belli inscriptum est, pars proprie non videtur exsequi, i quid circa bellum virtutes aliae praecipiant aut suadeant, obiter tamen obviam eundum est errori, ne quis existiinet, ubi jus satis compertumeli, statim aut oportere bellum suscipi, aut semper etiam licere. Contra enim evenit, ut plerumque magis pium rectumque sit a de jure suo cedere. o Nam nostrae quoque vitae curam da honeste deseri, ut alterius & vitae & saluti perpetuae, quantum in nobis est , consulamus, supra suo loco dictum et . Maxi. ine autem Christianis hoc convenit, qui in eo perfectissimum 'Christi imitantur exemplum , qui pro nobis adhuc impiis stitiseliis mori voluit. Rom. v, 6. Quod ipsum multo etiam magis nos excitat, ne res nostras aut nobis debitas persequamur cum tanto aliorum incommodo, quantum secum serunt bella. a. a Non ob quamvis 3 causam talem bellum suscipiendum.
GRON. II. et O id Otrea Duum visister I Ηoe Q. enim ad ε pertinet, conliliique est, non juris.1 De jure suo eederet Condonare injuriam Ec remittere aliquid de il. lo , quod optimo j us exigere pos, sis, ut humano sanguini parcatur.3 Causam talem Quae susticit jusi, probands. G R O T I I. a Non Damvis ea am talem MDiam Iussiendum i beneca suaibria V.
182쪽
.a Rhet. & a Aristoteles monet, & b Polybius. Nec a veteribus a JAE laudatus r Hercules, quod Laomedonti & s Augiae arma in- . Due i, solutam laboris mercedem. Dion Prusaeensis in cae. , i. Oratione, quae est de bello & pace, non hoc tantum ait quaeri
I. . v. c 2. με- , an injuria accepta fit ab his, de quibus bello petendis agitur. r-g- sed etiam, - ιυν M σῶτε με βιμηκὼς, quanti asin andum fitiit, quod accidit. Il. I. Ad poenas vero Omittendas multa laut, quae nos hortantur. Videamus, quam multa patres in liliis dissimulant. quao Lib. de re dissertatio ult Ciceronis apud e Diopem Cassium. Pater. v v p g, b ut Seiicca ait, nisi multa magno i juria patientiam deoice-Eu. H. ' ,
iaboris et pro re seupervacua Ο κihil no- eittira , si feret, non esse suscipiendu- . lPlus aliquid Apollonitu dixit regi lBabyloniae apud Philosraitim Lib. I. lCap. 23. 38. Edit. Olear. οπι -- l
Mi altero libro ad veritis Appionem lde popularibus suis: ετη θ ἀνδρι l
bulum purgaverat, item inficianti quod promiserat mMcedis. aa Sed nee vituperatus, saltem a PAUsANIA, cujus loeus in Ocalibri indieatur, M ubi dieitur Ianis tum , in illo bello nihil valde m morandum gessisse Hereulari r Tu I
Forte decepit Auctorem festinanter legentem. aut ex memoria laudantem, vox illa λαρι ἐν. I. B. G n o T I I. b in Meeea ait I De Gementia T. cati. I . Ausustus patri in consilio assidens de titio , qui in parricidio
deprehensus esset, oixit: relegandum, quo patri videretur. Non ciauetim, non Lerpentes, non earcerem decrevit amem'r non de ρυε censeret, sed eui De eonsilio esset. -ο musmo genere pareaeontretiam esse debere piaι rem iuxar. verba sunt Seκrea eodem libro c. I s. Terre tias Andria V. 3. 32.
183쪽
runt, . nis plus est, quod timet, quam quod damnat, non aereia it ad 7 decνetorium stylum. unde non multum discrepat Phinei dictum , recitanteo Diodoro Siculo: ε- amriis λαβειν atab. Iri
a. At quisquis alium punire vult, e rectoris, id est patris, p quodammodo personam sulcipit. quo respiciens Augustinus e ad e Epist. Comitem Marcellinum: imple, inquit, Christiane judex, pii pa- 'iris Q iu r. Pittaci dictum laudat Iulianus Imperator: σε τί ν' do M.ti. συγs,ώμάρ ρ τμωωας συι ἡ νι, qμi veniam Ioenia praeferebat. p. so. E. Liba
Ia Lxxxvii. Clementia alieno sanguini tanquam suo pareit. Er sit homini non esse homine prodige utendum. Diodoras Sieulus in fragmentis : ου
-ρτημιένοις μη μη δεδασκομένου Non omnes omnino, qui deliquere, 'uriendi junt, Ied ii, quos male facto. νι- nihil paenitet. E Lib. XXI. n. 7.ὶ Chrysostomus de Statuis VI. Tom. VI. p. so . Eiis Savit.
minum itiumst condona peccata constris
AEugustino , laut potius Beda, in
Galat. c. 6.J duo Ua nomina eωm di. cimus, homo is peceator, non ini uafrinra dicuntiaret auia 'eeator est, corripe: quia homo miserere. vide de
suae sequuntur , & quae obpra po
eit graviora scelera filii ex impunitate, quam sunt praeterita, quae poenam merentur, aut graviora incommoda familiae. 7 Decretorium 'Iam I Exhereda. tionem. ut ille Terentiairus βδε--toκι. s , A. Satius es qua- re i hενιῶ hoe pusiore Laeehidem. g-Neminem patrum libent et sumere de filio supplicium, nisi magnitudine peccatorum super gressus iv naturalem parentum in liberos pietatem. ς Οὐδει ei Nullus pater abdicat filii m , ni sumanuere is proburi
184쪽
I.ibanius in oratione de seditione Antiochenae qui Deo, inquit , sinitiis esse vult, ἔν-. magis gaudeat condonatio, quam poena.
a Molina. 3. Interdum cae sunt Ierum circumstantiae , a ut ro jure suotmin. tr. abitinere non laudabile tantum sit, sed & debitum, ratione
1 2U ejus, quam hominibus etiam inimicis debemus dilectionis, sive ita iis Iose*Cetatae, sive qualiter eam exigit sanctissima lex Evange
ii .lli. Sic δι quosdam esse diximus, pro quorum, etiamsi nos 'os , id. impetant, salute mortem Optare debeamus, quod eos sciamus rei communi humanae aut necessarios aut valde utiles. Si res quasdam negligi vult Christus, ne lites subeantur, tanto credendum est masora a nobis negligi voluisse, ne ad bellum ea-,o1. tur, quanto bellum lite est nocentius.. 4. De suo jure virum bonum aliquid relaxare non selum libera- , Ibi,. ii, litatis, sed plerumque etiam commoditatis est, ait . Ambrosius. Aristides sua t civitatibus -- ηαεμ νε ῖ, m αν ἡ με- ' σειον, concedere is largiri, F quid sit medioere. Rationem ad
hominum eos laudatis , qui facili sunt ingenio, Θ damni aliquide Cap. 3. subire malunt quam litigare. Xenophon historiae o Graecae sextori. 4. E - - φε, - ψρ δήπου aci , μηδε εἰ - -ω , ἡλμονε - sapientum est, ne ob graves quidem causas , bellum d Lib. a suscipere. Et apud Philostratum 4 Apollonius: -όλεπιν ωδ' -τὸec. 3τ. μεγάλων πινεer' ne ob magnas fuidem causas bellam colendum.
III. I. Circa poenas, officii primum nostri est, si non ut hoininum, d certe ut Christianorum, ut facile ac libenter condonemus , quae in nos sunt commissa, sicut Deus nobis condo-Dat in Christo. Eph. Iv, 32. τη γε του-ν ἀόργη ν -ὲe Is o Uzτα, ν τη υλώσει γένετ 3 τ-, Θιῶ φύστι ἀπι--.D, ait e Iosephus: ira vacare circa ea, ob qua nocentes pocinya mortis sunt obnoxii, ad divinam naturam accedit.
e Is baal Antiquae historiae liLib. II. Cap. 6. s. divi lan. Husis G REN FILIO 'νεβο absineret Non exsequi quod fas est jure gentium. ii Quoidam esse disiimus i a ,
185쪽
st. Seneca o de Principe: Longe sit in suis quam in alienis a r. exoratilior injuriis. Nam quemadmodum non es magni animi qui de alieno liberalis est, sed ille qui quod alteri donat a 3 sibi det abis: ita aementem vocabo non in alieno dolore facilem , sed eum , qui cum suis stimulis agitatur, non prosiliι: qui intelligit, magni animi usa, injurias in summa potentia pati, f nec quicquam esse gloriosius principe impune iaso. Quintilianus .: suadebimus 'in. . i, ut laudem humanitatis potius quam Ooluptatem vitionis eon. O 2 ' eupiscat. In C. Caesaris laudibus posuit o Cicero ut praecipuum, gis' 'quod oblivisci nihil soleret nisi injurias. Livia in allocutione admo Luari Augultum apud 4 Dionem: τους εἱ-τisc. I 2.
μιλειν ita 3lerique exsimant, rectoribus punienda, qua contra communem utilitatem peccantu s qua vero in ipsos, Si M. dissimulanda. g Antoninus Philosophus, in oratione ad Sena , tum : non enim unquam placet in Imperatore sinicta sui doloris,
qua etsi justior fuit, rs acrior videtur. Ambrosius in epistolae ad I heodosium : Antiochenis tuam donasti injuriam. Et in qejusdem Theodosii l udibus ad senatum I Themistius: ἔ, Πλ
α, βλάπιαν--τ ἀγαλι βαπιλια ιαῖδε α πι ἀν- foras j τ εδα omniν. bonum regem o portet bis qui in se peccarunt superis. pug. M . 'rem esse, non vicesim nocendo, sed bene faciendo. M. P.M 3. Magnanimus qui sit, eum Aristoteles g negat esse Eloin υι- ο 3 ον, injuriarum memorem e quod Cicero . sinc exprimit: nihia ma
gno ει praeclaro viro dignius placabilitate atque Hementia. Hujus ςximiae virtutis insignia nobis exempla sacrae literae suppeditant ε D. O .
I gem actionibus suis dueem Praeficere, egν gitiis ess ad famam gloriamque. Tori . v I. pag. 733, 3 ὶ Aesus κωs epist. Civ. quae est ad Bonita .
33 Sibi cirabiti De suo erogat 3e impendit. 14 μα proditi Fertur praeceps ad
vindictam. Is Aeriον υἱιtυνὶ Ηine conditi nem principum miserrimam aiebat Domitianus, quibus de eoniurati ne non credatur, nisi Occisis. Suer. 2 r. Quod Hadriano tribuit Marcus apud Vialeatiώ- GaIlicaniam in Aviis dio Canio cap. 2. Semper enim homines lusi':caatur, eos abuti PO-
186쪽
in Mose , Num. XI, I 2. & Davide, II Sam. XVI, 7. . Maxime LIV a vero id locum habet, ubi aut nos quoque nobis peccati alicine. .. jus sumus conscii. aut id quod in nos peccatum est ab humana quadam & excusabili infirmitate procedit, aut satis apparet p*nitere cum , qui nocuit. Est ut siendi 6 puniendi modus, i , DE OF quit b Cicero , Θ' havdscio, an satis sit, i, eum, qui tacesserit . f. . - injuria sua paenitere. Sapiens, inquit Seneca, multa remittit ;A- , j. pi ms m, sanabilis ingenii semabis. Et hae qui deni' causae a bello abitinendi ex dilectione nascuntur, quam ipsis lytimicis aut debemus, aut recte impendimus. IV. I. Saepe vero a Io nobis ipsis nostrisque praestandum ha-d PQ.εt.bem S, ne ad arma veniatur. Plutarchus in Numae a vita ait. M. poliquam juste posse suscipi bellum decrevit sent seciales, k co sultatum a senatu an ex usu esset suscipere. 37 In parabola qua- . Ge. dam Christi dicitur, e siquis rex cum rege altero bello certan- xlv, dum habeat, primo sedentem, qui mos est cum cura consultam lium, expensurum apud se , an ipse, qui decem millia militum habeat, holii ducenti bis totidem par esti possit; quod si videat se imparem fore, antequam ille intra sines adsit, missurum legationem cum mandatis pacis causa. f Lis. I. a. i Sic.Tusculani somnia patiendo, & m nihil recusandovi. α δε- pacem a Romanis meruerunt. Apud Tacitum g esti frustra αλ
paeniteret Proeopios Vandalieorum II.
7ωθεν poenitentia in tempore Moriens sis qui , eeamina M veniam dandam proυocare iasos solet. i Nobis 'O nafris ae I Procopius Cotthicorum II. Gotthos ita ait locutos Belisario: ἔταν θ αἰ- . e
Armeniorum rex severi tempore. meminitIIerodianus libro II1. Cap. s. nu-. 3. EL Baechri
interest, ut potius aliquo iure ea- reamus, quam id bello repetamus, non minus nos nostrosque quam hostes discit mini objecturi.
187쪽
eissis AEduas quasita selli eausa. yus pecuniam atque arma de .
ferre, is ratuitos insuper commeatus praebuere. Sic n legatis Julimniani Amalalantha regina negavit arinis se certaturam. 3. Potest & temperamentum adhiberi, ut a syrmo Triballorum rege iactum Strabo o memorat, qui Alexandrum Macedo- nem & insulam Peucen intrare vetuit, & simul donis eum De Marte quoties ituν in suffragia, Nemo imminere cogitat morum sebi r. Sed quisque cladem desinamus alteri: aeuod si in comitiis funera ante oculos forent, Furiata Milo non perliset Graecia.
Apud Livium . est: eum tuas vires, trem vim fortuna, Martem e. i. ' η' que communem propone animo. Et apud π Thucydidem: F παλε- d αι. i. μου τὸ sine λονν ἔστε ἐώ. πών e. -- Θει , quie-c. 71. quid invisum accidere potes in bino, priviquam aggrediare, Gn- fide . . cU. I. Qui deliberant, partim de finibus, non quidem ultumis, is sed interiectis deliberant, partim de iis, quae eo ducunt.' Finis semper est honum aliquod, aut certe mali declinatio , quae vicem boni obtinere potui. Quae vero huc aut illuc ducunt, per se non expetuntur, sed quatenus ducunt: quare in deliberationibus comparandi sunt, & fines inter se, & eorum quae ad finem ducunt, facultas effectiva ad finem producendum: nam, ut recte dixit Aristoteles de animalium e motione. . . .
generum, ab eo quod bonum es, di ab eo quia seri potes : quae comparatio tres habet normas. bb
Vide Praeopitiis Vandalicorum I .
GR NOVII. Is Gratis res insuper I Qi od non erant iussi, sponre aluere exercitum.
19 Sod ἐκιθjstris I Subordinatis, ut vulgo loquuntur, qui ad ulterio-xem finem referunturixo De sis, qua re duetint I Μessiis. ut vocant, di sunt viae, rationes, instrumenta obtinendi propositi. xx Perse non expetantur J Ut a quiestamus ea nacii, sed quia sunt velut gradus ad aliquod ulterius m gis expetitum. 22 maeultas ctival vis de potentia effectrix. bb Harum regularum explica.tionem vide apud P U ENDO FIUM, De Piar. Nat. ae Gent. Lib. 1. Cap. a. u. I. I A. 'G R ..
188쪽
a. Prima est: si res, de qua agitur, aequalem, χ3 morali sci. licet aestimatione, enicaci aut habere videatur ad bonum & ad malum: ita demum eligenda est, si bonum aliquanto plus habeat
Andronicus Rhodius . , ubi magnanimum describit, ait, eum ik. non ob quasvis causas pericula subiturum, sed ob maximas. e. s. pag. 3. Altera ἰ si videatur esse aequale bonum & malum , quod a re, de qua quaeritur , pollit procedere : ita demum ea res eligenda est, si χο efficacia ad bonum quam ad malum major sit. Tertia, a7 s videatur & bonum & malum esse inaequale, nec minus inaequalis rerum cssicacia: res ea ita demum eligenda est, o it si efficacia ad bonum major sit collata essicaciae ad malum, . quam ipsum malum est collatum bono; aut *s si bonum sit majus comparatione mali, quam emcacia ad malum comparata enficaciae co ad bonum. 4. Haec nos limatius paulo; sed eodem tendit via planioree De OΤε Cicero: cum ait, fugiendum , ne offeramus nos periculis sine I. ς, causa, quo nihil potest esse stultius: quapropter in adeundis periculis consuetudinem imitandam medicorum, qui leviter aegrotantes leviter curant, gravioribus autem morbis periculosas e rationes
23 Morasi assimatione escariam IJudieio prudentum perinde ininatur incommodum, quam commodum i promittit: facienda est, modo commodum sit amplius in genere eom- lmodoIum, quam incommodum in
24 Ο ἔλα- ενδ Quum dissicul-ltas major est quam bonum speratum, melius uanligere & reconci . tiari. as AE υ tintimi Bonum Sc malum, utrumque in suo geneae paria
χε mearia ad bonam I Probabia Itot di in spe majori eventus est ad bonum di optatum, quam ad ma tum de timendum. 27 Si vid/atur is iam J si aut maius est bonum in senere suo
quam malum, aut maius malum quam bonum; le aut Deilius existit ex Latione, quam sequimur, malum quam bonum , aut bonum
as Si macia ad ,-- si saeialius existat bonum quam malum, erit malum bono sperato minus non
as Si bonum sit majusl Si magni ludo boni Ionge vincat modum mali . elli facilius sorte sit exstiturum
ee Poeem illam emacra, quam ial in ominbus Editionibus manifesto deest e dudiim observaveram, in Notis ad modo dictum P UFENDOR Illocum, fidentet aestitui. I. B.
189쪽
rationes & ancipites adhibere coguntur. quare subvenire tempestati sapientis esse dicit, eoque magis 3 o si plus adipiscare re explicata boni quam addubitata mali. s. Et a alibi: 33 Ubi ἐπόταρον mag-m nullum feri peto, iam πυγρυα oes non magnum nociturum sit, quid opus est ἀλα-ρ Dion Pru ensis , Tarsensi atera: ἔ- δειῶν - ἀδυν. . I, '
λ αὐτως ἀτόπω -i' sit sane hoc injustum Θ indignum, D. quod toleretur. At non; si quo injusti accidit, nos ideo debemus certandi sudio nosmet incommodis objicere. Et postea: , ois m, A βαρη ταῖτ' ἀν ' σφόφω-
ζητου - ωε μενεμως γ e εχλάδροι κλ - σμγκί- μω φέρ- η του- , η τώτου , σηρπου μ ως κουφίπικτα sicut onera, ubi ita valde nos urgent, ut durar nequeamus, quaerimus abjicere: mediocrito autem prusi, θ' rebiurauibus, ut aut ista aut graviora ferenda sint, in hac nos componimus , i ut quam expediti e subseouamur. Aristides Sicula
uti major spe metus est, quomodo non te su es casendie VI. I. Exemptam sumamus ab eo , quod inter Galliae civitates consultatum olim narratu Tacitus: libertas an pax placeret. ιν nai Libertatem intellige civilem, hoc est, jus regendae per seq/' reipublicae: quod jus plenum est in statu populari, temperatum in statu optimate, praesertim tali, ubi 33 nemo civium ab honoribus arceatur. Pacem vero talem, qua bellum redimatur internecinum, id est, ut Cicero e alibi Graecis verbis hanc quae. eta b. I stionem explicat, 34 Mν μιουη-τοῖ EN π oλων πολισδλα- Puta, ubi recta aestimatio suturi nihil ferme aliud quam totius populi exitium Videatur portendere: qualis erat status Hierosolymorum obsessorum a Tito. ΙΙic Cato quid dicturus sit, qui mori quam uni Parere maluit, inemo nescit ; quo α
GRO No F gr. damnum nulla raptura pensari pos
o Si plus adis caret Ut Alexan. 32 Libertatem raritimi Non pers der malebat se dubiae fidei medietinalem , quae naturalis est facultas credere quam indubitato morbo per- eius, quod cuique facere libet, nisi ire. Iustin. II, s. quid vi aut iure prohibeatur, I.
in rem proficias parum, minimo M N - ειυνω-J Non certae fami- autem casu contrario magnam pla-lliae, exclusis aliis, magistratus obtigam acceperis, quid opus pericli-inent: ut olim Romae, nunc Venetarii quo pertinet Augusti ai hum,stiis, patriciorum. Parra commoda non parvo se tan- 3 'Euν Etiamsi eivit res discrimine, similes esse auteo propter id de omui statu di salute 'hamo piscantibus , cujus abruptiisua sit periclitat via. G Ra
190쪽
. suam si non artas virtus Semitium 3s fugisse manu. Et multa alia ad eum modum. 2. At aliud dictat recta ratio: vitam scilicet, quae sundamentum eit omnium bonorum temporalium & 36 aeternorum occasio, pluris cilc quam libertatem; sive utrumque sumas in iuro homine, sive in toto populo. Itaque Deus ipse pro beneficio. ii P imputat, . quod non perdat homines, scd in servitutem tradat. L xii, Et alibi suadet ner Prophetam e Hebraeis, ut sese Babylonii. V, p in servitutem dedant, ne same ac peste moriantur. Quare ibxxvii I . laudatum antiquis,
d Grais. 4 obsess/m PGno gessis quod Marte D Saguntum : 'laudandum non est, nec quae eo ducunt. a. Internecio enim populi in hoc rerum genere pro maximo lib. Mit, malo haberi debet. Cicero de Inventione e secundo necessit o. o. iis hoc ponit exemplum, necesse esse Casilinenses se dedere Am. =7'nibali , quanquam 3 g necessitati aderat haec adjunctio, q nisi malint fame perire. De Thebanis, qui Aleaandri Macedonis tem- poribus
Iai. qui ob famem Byzantium dedi. derat , haee defensio suit: pugnandum hominibus in homines , non
in rerum naturam. ita Maeo bon.
εὐαδω fpes aIiqua est perie Io ρον--aic . t Dictum, quod Auctor nostet tribuit Anaxilao, non legitur . apud XENOPHONTEM, eo loeo ubi Historia illa narratur. HM. G M. Lib. I. Cap. 3. o. a. Confudit foriste Aunor, quod a Cro dictum reis fere idem, Cyrip. Iab. r. c. T. u. I
vel sibimet ipsi vim afferendo. Etem -- seeasiol Quorum perdendorum periculum ineuirimus, si proiicimus vitam di ultro nos o
37 Sagmitum J Urbs in Hispania ubi obsessi ab Hannibale aurum a gentumque ex publico privatoquae in sorum collatum, in ignem ad id rantim factum eoniicientes, eodem sese eum uxoribus Ec liberis praeeiapitaverunt. Lis. χ' , I . et Me tali ad arI Huius n cessitatis rin im esset effugium, fimallent inedia aut martibus suis i i termori. I ic o