장음표시 사용
151쪽
f. III. IV.V. CAPUT XXIII. 68r
sapere; proximum , duci alien x ope. Argumenta ex re Petum tur e causis, effectis, & adiunctis aliis. 'IU. I. Sed ad haec redie noscenda , illa quodam & peritia opus est; quam qui non habent, uti activum judicium re- cte conforment, tenentur audire sapientum consilia. Nam ζα, sive probabilia sunt, Aristotele , teste . quae omnibus vi- , identur, aut plurimis, aut certe sapientibus; it Fque rursum, a Mi.re si ili'. ο Πibus, aut pluribus, aut praestantioribus. Et hac via judi-M. Θ rccandi maxime utuntur reges, quibus M artium momenta edisceIe aut expendere vix vacat: iid) op.ὶ P φοῦν - sm M. Dat sapere regi turba sapientum comes. Aristides a de concordia ad Rhodios ait, sicut rε in sacti quae- ς m. stionibus id pro vero habetur unde plures maximeque idonei μ' p stant testes , ita sententiarum cas sequendas . quae plurimis praellantissi in isque nitantur auctoribus. Sic Romani veteres non nisi consulto collegio secialium ad id instituto, Imper tores Chrilliani vix nisi auditis episcopis, bella suscipiubant, ut, si quid esset, quod religionem pol sci inbioere, cus monerentur.
V. I. Accidere autem in multis controversiis pote it, ut ab
Ia in actimum judietum 1 Ut se instruant ad habendum delectum recti pro vique, iusti di injusti.
I3 Arritim mementat Areana 3c recessus & subtilia, quae rem continent, praece ta.
i 4 ra faui quasionibus I Ubi ambigitur, factum ne sit aliquid au-
quod reperitur apud AULUM GEL-L UM. Nov. A sic. x II. II. Ubi videli possunt Init. De re ipsa diximus n Gallicis nostri. ad nunc locum Notis. P. B. GRO
152쪽
a Id auctum sic extulit apud Livium AE Pla aeneas: i multa homia
di xxv. c. nes ne ιe 'lare neeeo sit, D voluntate remittere , quae beri
sed sua postulet, atque, iis non impetratis , bellum moveat, id omnium confessione aequum est. Apud eundem ΙIalicarnassensem
Tullus; d qua verbis componi nequeunt, ea armis ait deceris. e. ii. Apud Tacitum 4 Vologeses: AEauitate quam sanguine, causae An i. quam armis retinere parta majoribus malueram. Et rex f Thco- doricus: tune uti 'e Dium es ad arma concurrere, eum locum
' apud adserjarios jussistia που potest invenire. UlII. I. Alterum eli inter eos, o qui communem judicem nullum habent, 3 compromissurii: im τ-δΣ, ω s
l α sui- de Coniunctione regnorum G a o T I I. k Gu omissum J Spreta plerum- G R et o v I. ro Πῶν omnia enim eximit colloquium , quae alioqui ferrumhrestile faceret. Ei Vcλκ tale remitteret Belli vitan . di crgo concedere. ad qu. x vi dc Castellae de Porrugallia, digna tamen , quam insistant aequi L paeis
amantes. Fecere magni reges ac populi, quorum in textu memoria. Addamus alios. Arbitri sit mei inter Μagnum Norvagiae dc Camitum Damae reges de regno utroquci bello adigi nequeant, dei per/tioue i certantes: Nempe quomodo Julia, in virtutem vella. 22 Pisi eommunem l Ouod penes utrunio ire sit summum imperium.13 Comi' mi isti J Conventio , qua albitri sententiae se obtemperaturos uterque litigator promimi. Vidcndus tit. D. de recepΩι, rui -- , Not agi R IcSei. nus primus eius no ininis cum Sein veto de principatu Romano certante interdicto agere voluit. IS AR-T I N. in I u. Pseen mi Ic ri , Cap. 2.J Magnus rex Sucdiae arbiter iii intus inter Ericos duos Daniae MIn sedere Lacedaemoni
153쪽
ρυν-ἰσ-ειν . ait o Thucydides: se eum, qm arbitrum μ 1. occipere paratus est, nefas ut in injuriosum ire. Sic de regno 'Rrgivo Adrastus & Amphiaraus Eriphylae judicium permiserunt, narrante , Diodoro . De e Salamine inter Athenienses &Negarenses lecti judices Lacedaemonii quinquo. Apud dictuin 'modo Thucydidem d Corcyrenses Corinthiis signi licant, para- istos se disceptare controversias apud Peloponnesi civitates, de Solon. p. quibus inter ipsos convenisset. Et Peric Iem laudat e Aristides, s3. E. quod, ut bellum vitaretur, voluerit . IIo. a Lib. r. de contra eνgis arbitras fumere. Et licrates ee orati, ne adversus Ctesiphontem laudat Philippum Macedonem, quodnam itquas habebat cum Atheniensibus controVersias, de iis paratus p. a t. v
esset ἐπιτρέriis πόλει πνὶ Ιση-ίρυια, arbitrium permittere aliis Tom. III. cui elotiati aequa saetisque parti.
a. Sic olim f Ardeates & Aricini, postea ff) Neapolitani ct f Livi
moniorum & Argirerutri apud Thucydidem: δίκαι ZAMMe si - τροια,
8c fratres , Pont a memorante historiae Danicae libro vii. Adde exempla apud Marianam libro XxIU,
libris vIi. & xI. Bizariam libro xi I. o ratum libro VI. Saxonicorum c. is. & nostra infra libro III, cap. xx. β. xLvi. s Quod de Mareo Auis deferant ad civitatem, Pa virisque tronino dicit Auctor, nec in iis, quae aqua videbitiam. Est utrumque apud l nomine Aurelii Victoris circiim Thucydidem Iibro v. e. 79. Al. runtur, reperio. nee alibi. CetthAntoninum multi extra Romanum i in Epito me Victoris id dicitur deam perium populi eontroveritarum suarum, ut bella vitarent, bivrum sumsere. meminit mctor 8e aIii. Apud Praeopitiis Gotthie. III. Gepidae Langobardis di eunt: ἀν-δ λυνιν res δάεο- ω -ουδῆ ἔχοι μ.
ira ere controversa γ ati fismus. ar versus C lahontem , cuius vel nomen
qui stare j-icio viliant, eos Di lave i nescio an ullibi apud oratorem il-1ere kni uis es. o. 34. Apud luna legatur. Voluit Auctor clieet eundem Gotthleorum xv. Theudi. I SC H ι NE M , in cujus notissima Antonino pio. I. B lGn NOTII. α Erψhla J Adrasti sorori, Amphiarai uxori. ee) Nulla est oratio INeratis ad- .saldus Franc. rex paratum se osten Osari ne haec reperias, pag. ars. A. die. iudicem accipere de iis, quae I. II. Romani disputabant. c. Cap. 24) De his nil, nec apud Livi si Vide de quid olim Romani Philippo nec apud Dion sitim Halieare missignificaverint apud Polrbium excet imae. Auctor noster exscripsit helepto legationum n. . oc quod est j A L B Ε R CU M GENT 1 LEM, in sedete Antiochi ex eodem Po0 l De Dre Reui, Lib. I. Cap. 3. pag.
bio itidem in excerptis n. as. Rexim. 23. Sed narratur res a CIC
Angliae judex de Seotiae suecessione: l ON K, dc UALRR. Coinus Holiatus inter regem Danis1 MAR MO, Vil. 3. num. 6. I. B.
154쪽
quam Dascendo crudelior. Regnum, inquit, meum non est de Memundo. auid vultis amptius ' venite ad reanum quod non es δε hoc mundo : oenite credendo , em nolite laestre metuendo. a. Episcopo inter caetera interdicit Paulus ne 43 ptreustar sit, I TiIn. III, 2. κροτοῖν, imperare H imposita ne tisitate.
ea scilicet quae ex humana vi proliciscitur, regum cite, nonae AI.'. epii coporunt, i dixit a Chrysolio inus. Et alibi: non est nobis Tom. IV data ρotestas ut auctoritata εs sententia talis scilicet cluae ius ex- sequendi per mala uin regiam, aut militarem, v aut juris quali
verbum, de poenitentia distinct. I. Cap. s I.
G R O N O v I L 3 Peretis r Πλακ ri t. qui plagast intentet. Mit jus habeat virgarum vel fascium 44. Imposiva Meus late ' Cum iure coercendi carcere, vinculis, mulctis,
supplicio. 4s S κtentia I Quasi pronuntiatae
155쪽
eunque humani ademtionem in se contineat) echibeamus homLmi a de M. & episcopum ossicio suo fungi ait ά
. ἰλκω, non cogendo, sed suadendo. Et ex lais inii dein satis apparet, episcopos, εο qua tales sunt, jus regnandi in lio-mines humano more nullum habere. x Hieronys His refrena ct episcopum comparans: ille nosentibus praees, ω ookntibus.
4. An vero reges ipsi iis qui Chrillianam religionem rejiciunt arma quasi poenae nomine inferre possint, supra capite de poenis a nobis disquisiitum est quantum instituto lassicit. XU. Hoc quoque monebo non frustra, sed quia veteribus recentia conserens magnum stlatum, ni caveatur, praevideo justam belli causim non dare y 47 sphua conceptam ex aliqua di
vinorum ecclesiam pertinet iudieare de seu
dis. c. novit 18. de judieiis e de possessionibus. c. causam quae inter I. pia frit μι Iultimi. Reees enim superiorem in temporalibus minime
recognoscunt. e. per venerabilem, 13. eod. tit. Chrisus vo iι ωι Chri fiant Imperatores pro vita aeterna Poriri ibus induereia, b Ponti es pro ursis remporalium rerum imperialibus I gibas uterentur, praetranus Diritalis atato a ea realibus dissares incursibus, 2 Deo militans minime secularibus negotiis se impliearet. c. quoniam, .disin I. T. di c. cum ad Ferum. , 6. disiκctisne xcv I. unde aliena non
sunt quae libro primo sunt polita,
L. II. q. ultimo, riam. s. exieeundo se octuagesimo eatione eorum
qui apostolici dicuntur, de quae in eam rem ibi plura in textu notisque
vmperete imperium nobis fasceique
resinsuas. Suenonem Daniae regem ex eo minuinnicatum eum Rosehildensis episcopus Wilhelmus ab ingressii eeelelie opposita baculi pastoralis arceret , de regii capulis admoverem manum, feeit quod episcopi erat, Ec cervicem potetexit. svida Saxonem Gramis azis. Lib. xt. pag. Igs, Iso. J Adde quae supra habuim ira libro I.
Procvitiis Perii oriam xx. o. . Ibe Leuauia in historiae Tincitae lab. xv IM. G n o N O V I I. s ratis ιl Tanquam e n. eedet et habete . quatenus concelli ne regum aut populorum etiam sunt principes. Qua sunt epit copitantum, non etiam domini regio. num ec gentium , quod nune oletisque locis cum episco atu conlau.ctum est.
quum antiquis sacerdotum literis contineretur fore, ut Ualelce et o
156쪽
vinorum vaticiniorum explicatione. Nam praeterquam quod z quic nondum impleta sunt Oracula interpretari cLito vix colla tingit sine prophetico spiritu, etiam rerum certinum latere nos pollunt tempora. Ac potiremo praedictio , nili ex prelsum adsit Dei mandatum, jus nullum dat, cum Deus, que praedixit, s. pCr tui probos homines aut pravas actiones ad ex num ire per
XV l. Illud quoque sciendurn est, si quis quid debet, non
erat; de Vespasiano interpretabani ut Romani γ sibi tantam magnitu diriem fitor uiri velut ex Oraculo , nitebant T.reit. s. hist. I 3. Sic Caro us VIII. Galliarum rex ad Neapolitanam ex I editione in inflamma 1us e i , quod per valerat in vulgus ex antiqui, v. lil in cara litibus ia-ma, Cato lo maximum totius Gibis; inperium portendi, Ac iriatii emati.
corum respontis fatum esse, illum occidentis sit nul & orientis imp e. tium nancisci. 'υius lib. I. ivisior. s. II. Et nostro fuere tempore belicosi reges, qui sperarent se Babylona subversuros , quod nummos gnato Ludovicus XI. promisit. s Adde I D L. PAUL Reeept. Seκιρκι. Lib. v. Tit. 2I. u. l. ibique
sine prophetico Dirit. J Clausi enim oblignatique sunt libri prophetier
ta in t Iligat , sed exspectandum , donee ima dies , νε jam consummata, b
157쪽
ex justitia propria. scd ex virtute alia, puta liberalitate, gra tia, iniserico ni ire, dilectione, id sicut in foro exigi non potest, ita nec arii iis d posci. Nam ad utruntque horum non suilla it. ut id, quod postulatur, sit 49 ex morali ratione saciendum, sed praeterea opus eli in nobis jus quoddam iit ad illud . quale
Ius interdum leges divin. e & huumnae dant utiam circa sci do bita aliarum virtutum. quod cum iit, nova tunc dLbendi ra-
tio accedit, quae jam ad ju: Etiam pertinet. id cum deest, injustum ex hac causa bellum eli, ut si Romanorum in m re-nem Cypri tanquam ingratum. Nam qui beneficium dedit, nul- tum habet jus ad reposcendam gratiam: alioqui contractus esset, Non beneficium. XVII. I. Nolani ui & hoc tape accidere, a ut bello causa 'iaquidem justa subsit . sed vitium Aetioni accedat eX animo agen-- tis: sive quod aliud quiddam, non illicitum per se, magis RPrincipalius animum i vel quam jus ipsum, puta s 3 honoris nudium, aut utilitas aliqua, sive privata sue publica. quae exitello ipso seorsiim a causa sita justifica considerato ox speetallirrsve quod ad eit affectus plane illicitus, ut gaudium acquic scentis in malo alieno sinu boni respectu. Sic Aristides , de socie- . Tm. II. late secunda, Phocenses ait merito perii Te, at non bene fecisset' - β,-II. Philippum , cum eos perderet, quippe non religi uni studentem; qilod praeferebat, sed augendo imperio. 2. L .r Pr ea ortus causa fellandi est, inquitς Sallultius , ς Fragm. funda ci pido imperii di niuitiarium. Aurum Es opes praι uiua be6: ' Arιιm causae , apud d Tacitum. ct in tIdS V ia: . d si M.
G R o T I I. l officii parentum in testamento erga Veii s mi liberos a Iti ηεris stilum J iniod vitium si Romanor Imo scelestissimi
maxime nobis virtutis quadam ima- hominis P. Clodii, ringentibus o-gine blanditur. Sed recte monet mndibus bonis, plebem initigantis. AH qixtis libro III, de Civitate Cic. pro Sext. 26. Dei cap. I . Satius esse e usti εt sa RQem Gyrii Ptolemanim Ninertia poenas luere. φωam illariam ar- F. re. 3 , 9. Plti archus in vita Cato- . orum glari.am qtiarere Repete quae , ni f. t Adde s T R A I: O N E. Μ, Geos ex in gathia sapra posui in iis hie ad Lib. xlv. pag. 68 . Ed Pari . ubi I. s sed in illis locis heda arguuii . caussa inerati antini diter te expri
158쪽
Rupera fessio impius lucri furoν , Eι ira prcceps. a cintra Quo & Augullini illud recte reseras se nocendi eviduas, MIeLF βω- eruistitas . implacatus implacabilis animus , feritas re- bellandi . libido dominandi, ει si qua sunt similia . hae sunt qua in bellis jure culpantur. mare. 3. Sed haec, ubi causa justifica non deest , , peccatum quid. P. z. in dem arguunt, ipsum tamen bellum proprie injustum non iaciunt. 'ςε- ρ' unde nec ex tali hello restitutio debetur.
CApur XXIII. i De causis dubiis.
I. Dubitandi causa in moralibus
II. Nihil faciendum eontra animi dictamen quamvis errans. III. yudicium in alteram par. em duci argumentis rerum. IV. Aut auctoritate. V. Si utrinque dubitetur in re
gravi , er alterum sit eligendum , sumendum quod es tutius IVI. Unde sequi , tali casu abello abstinendum. Ul I. Id autem vitari posse colloquio e VIII. ut arbitris: ubi de Chia.
sianorum regum o scio cinapartes bellantes: IX. Aut etiam sorte X. certamen singulare, ad viatandum bessum, an permitu
XI. Meliorem esse randitionem possidentis in pari dubio. XII. Si neuter possideat, in pari dubio rem dividendam. XII l. An beliam utraque ex parte iustum detur , multis distinctionibus explicaturia, Eib. I. Erissimum est quod scripsit Aristoteles, in moralibus NM. I. V non aeque , ut in mathematicis disciplinis certitudinem inveniri. quod eo evenit, quia mathematicae diiciplinae 3 a materia omni formas separant, & quia formae iplae tales plerumque sunt, a x ut uiliit habeant interjectum. 1icut inter rectum &
I A m.Mer a ' Figuras eonsideranta corporibus seiriotas , ut loquitur in Ira O ego inertis exile inis.
159쪽
eumVum nihil est medii. At in moralibus circumstantiae etiam minimae xariant materiam , ct formae, de quibus agitur, b solent habere interjectum 3 aliquid, ea latitudine, ut modo ad hoc, modo ad illud extremum propius accedatur. Ita enim inter id lini fieri oportet, & inter id quod iteri nefas est, medium eis quod licet, sed modo hula, modo illi parti propinquius: unde ambiguitas saepe incidit, ut in crepusculo, aut in aqua frigida calescente. Et hoc est, quod ait Aristoteles, εm xα- α ur.
dum sit , disseisis saepe est iudieatis. Andronicus autem Rho
dissetis est id, quod vere justum es , ab eo, quod tale videtur
IL 1. Primum autem illud est tenendum, etiamsi quid justum re ipsa est, sed ab eo fit, qui s omnibus expensis, injustum id existimat, actum esse vitiosum. Hoc enim est, quod dicit Paulus a Apostolus, . quicquid non fit ex fide, peccatum esse: e Rome quo in loco sides animi judicium de re significat. Nam 7 vim iv, z3.judi.
s O-nibus expensul Post maturam deliberationem, pro ipsius sensu M
7 Vim judica: ricem Conscientiam dictantem aloe probum, illud improbum esse; non semper, prout revera est, sed prout quis euucatust & institutus est. aa Expendit hoe FUFANDOR FI Us noster, De Dre Nar. ν Genitam, Lib. I Cap. a. h. v. Quaecumque Auctor heie dicit. id tantiun probant, saepe se satis di Lficile esse axiomata oc peineipia Di ei plinarum Moralium ad casus si gulares aptare : unde tamen ipsas Disciplinas incertas esse minim. sequitur. de re vide quae observavimus in Prasatione nostra ad opus Pulandorsanum modo laudam tuin, ρ. III. num. 3. 2. E. G a T I Le seo in uis fides a.imi fiateia. de νι μικροcat Eodem tendunt ini eadem Paevii epistola eodem capite ista sveis s. in ἔπας. is N imul H/-ωκαε υνe fui sen-- sibi cerim D. Et i veri. 21. iraso acν ς μω-ἔaνάν - ἀl , arua lite , qui , εὐοι 'κ-
160쪽
judicatricem humanis actionibus ducem Deus addidit, qua contonia Oh brutcscit animus. z. Saepe autem accidit, ut judicium s nihil certi monstret. sed hae liti t: quae haesitatio si attenta conii dei atrone expediria D εο f. nequcat, isqvcndu in crit illud iceronis: bene praecipiunt d
II elucet iii agit tri dicunt: pD I N ah 'ne te a re du- , citrar. hia Sed hoc locutii laai er ' non poteli, ubi , alicui Omnino ul-D . - δε terti tru in cit sici elidum , oc de utroque, an aequum sit, dubita- tur: tunc ciat in licebit ci H. ere, quod minus iniquum ciis. ,. id Ctur Semper Cnim, ubi elcctio evadi non potuit, minus Ina una rationem induit boni. Tω ἐλαχι--s ait. Ο Ε έie. ς Ar illotes cs: Cicero, dis malis minima. e Quintilianus: in
Nie. M,e Q. comparatione maloriam boni Aetim obtinet leυιιιι.. De O . Plerumque voro in rebus dubiis poli examen aliquod an by iij mcdio labaei et, sed huc aut illuc ducitur e argu-vii. e. . e X re Pt titis , aut CX opinione, quam ha bct io de aliis Ἀ-α , sententia tu supcr ca re pion uncia inibus. Nam &I ,2. .is. hic vcrum est i illud ii ΙIesiodi, prael tantissimum esse per seo L. c. I. sapere;
brosius: preeatum est, σαed aliter sit'
s. Exi, 'icat lio ς GaDiei iis Put. 1 LII. cap. 3. uum. Iosiano NO II.s Nihil eoni r Ut deeernere quear, utrum iustum sit. nec ne. y μου in medio harat J Non ambiguus manet, sed an alteram utram pariem magis inclinat.
P RRE AB OTH, pag. I . Ed. P. Fagii. I. R. ce) Hoe non satis. recte dici. ostendit PUFENDOR F US, I b. . Cap. 3. f s. ubi & notas nolitas videre poteris. I.