장음표시 사용
191쪽
Ictoriam Pharsalicam cedere Caesari noluerunt, judicium eXeuisandi sunt tano am P g quι 'iros multos di m per derint, nulla opera ψ'
as de aliis rebus exispetibilibus dictum volo, si oppositi mali majoris sustior aut parsi exspectatio. Nam, ut recte ς Aristides, moris est, navem servare rerum, non vectorum jactu. 'sta .rrVII. In poenis quoque exigendis illud maxime obserὐandi imp's '
est, ne unquam eo nomine bellum suscipita reuin Tres sunt vires. Nam ut iudicem civilem, ita qui a si siet: ζ
velit vindicare , multo esse Validiorem altero oportet ne u vero prudentia tantum, aut suorum caritas exigere solet hello periculoso abstineatur, sed sepe etiam 41 jultitia rectoria scilicet, quae ex ipsa regiminis natura superiorem non minus ad curam pro inferioribus,quam inseriores ad obed ii mobligat. Cui consequens est id, quod recte a theolo is est r'
ditum, d regem qui ob causas leves, aut ad exigendas p.ra,
c st o T I Lx Θ,ἰtu forti magis quam strvidonis rat Idem cum explici siet consilia belli suscepti ab Atheniensibus post Alexandri mortem. air, saniorum iudicio eos προe Q
ad gloν-- qcratim recte ean is uiae, sed ab utilitate Merrasse: ut qui properassent δαπιν υνούειν μη-λμιae ἀνάγ-e 'πειγέσης peri-Hitari nisua necessitase ἰ erunter ne Thebanorum Quidem tam nobili elada passi se admoneri. s ... xvIII. c. Io.jGno NO II. .. 3s De aliis rebus expetvilibas I Ut iis aequo animo careamus, vel fraudari nos patiamur potius, quam ob ε subeamus periculum, quo aut non 3. Bna tris. I, de Iohia eap. IOZ.eredibilius sit nos perituros, aut nihilo certius, perituri an servaturi eas simus. 4o mi pares a Hue pertinet illuda aciis 3, annal. 13. Omattere potius 'ma sida is adtitia vitia, quam hoc
s , eadem suadet etiam noni puniri, si nequeat id fieri line cladet aut periculo bonorum p non enim s rantum est iustitiae opus punire m i los, sed etiam tueri bonos: & quemadmodum injustus est , qui recte imperanti non paret , ita quoque iniustus, qui studio puniendi eontu-maees negligit euram parentium. Hine Otho laudatus in morte, quam subire maluit, ne bellum civile re novaret. Sure. s.
192쪽
non necessarias, ct magnum secum periculum trahentes, bellum suscipit, teneri subditis ad reparationem damnorum, quae inde oriuntur. nam etsi non in hostes, in suos tamen Veram committit injuriam, qui talibus de causis tam gravi malo eos imari . Ix. plicat. Livius: a iustum bellum quιbus necessarium, SP pia ar- v. i. ma quibus nulla nisi in armis relinquitum spes. Optat hunc statum Ovidius I astorum I. vers. 7IS. Sola gerat miles, quibus arma coerceat, arma. VIII. s Rara ergo belli sumendi causa est, quae omitti aut non, Lib. iv. possit aut non debeat, puta cum jura sunt, ut Florus , loqui- c. in n.32. tur, εχ armis saeviora. Seneca incurri, ait, in pericula , 3 ubi quiescenti paria metuuntur, aut etiam Priora. quem sensume Orat. I.c Aristides sic extulit: ' κα -- ii
T. m. II. bella mutari, ait 4s Tacitus, nempe cum, ut idem nisi libertas sequetur, aut victi sidem erunt: aut iv , in. μιι ut Livius e loquitur) pax servientibus gravior quam libres e Lib. x. bellum. Non si, ut apud Ciceronem f est, apparet futurum. c. o. ut, si victus eris. proscribaris: si Viceris, tamen servias. fA AE IX. Alterum belli tempus, si, ita ut oportet, rem aestimanti, 4s a iure, & quidem quod momenti sit maximi, simul stent. s.M. e. Vires. HOC est, quod Augustus aiebat, g bellum non sustu' plendum, nisi cum major emolumenti spes quam damni metus
Iram miserens- ῆnanem Amriraris. Θ ramos monasibus esse labores.
et Iara δεηι saeviora I Quum spe. cie paeis Et justitiae graviora tole.
amur, cluam inter arma maxime lferventia evenire soler. Et Siculi queruntur. se inteitillimo hos i A. pathoesi titulo pacis addictos ab latuilcare Pinii olitin duce. Iustis. 3, 34
i Gἰ euissentu Quoties bellumi vitanti nilia commodius est quam
quamquam incerta sint futura, prae istae periculum, quum Pacem C leae palam pejus est. s Taetrus I 3 , ann. H. seram. Meis vel iam bene mutari. ε Auses libertast Bellum sumenritibus, si res feliciter cesserit, ma gna bona; si secus, nullum gravius. quam adest, malum continget. Si victus fueris I Rebus maIct
provenientibus, pereas; ex senteniatia evenientibus , tamen miseram vitam agas.
s A jure I Ubi eum sit iustitia
causae, & quidem ejus causae, quam deserere aut negligere nullo modo
postis, etiam in piomptu sint justae
193쪽
ostenderetur. Et quod de praelio dicere solebant.Scipio Afri
canus & L. Rumilius Pauliis, idem huc non male aptaveris: non decertandum GH, t nisi summa necessitudo aut summa olea si 'Fo data esset. Locum autem tum maxime hoc habebit, cum M' s spes elt, u terrore ac fama, nullo aut exiguo periculo Iem v M, e. a. contici posse: quale erat Dionis . consilium ad liberandas Syra. b Dises. I. cusas. In epistolis Plinii eli: ς quod est pulcherrimum sutoriae V - ς. 7.
genus, terrore perdomuit. c Lib. II.
X. I. Saeva res bellum est , inquit Plutarchus, d cumulumque secum trahit injuriarum S insolentiae. Et sapienter e Camill. p. sustinus: quorum malorum de his loquitur, quae ex bello na-I34. B.
piem , inquiunt, justa bella gesturus est: qu. si non, si se hominem meminit, multo magis dolebit justorum neccsitatem sui exsilissa bellorum: quia nis justa essent, ei gerenda non essent: ae per hoc sapienti nulla bella essent. Iniquitas enim partis adsesa justa halia ingerit gerenda sapienti, imo Θ' necessaria r quae iniqMitas homini x utique dolenda, quia hominum est, Ii nura ex eo bellania
l argumento utuntur & Campani adi persuadendum Romanis bellum Samniticum : s Geniaritia auxisial vfra , ne bella quidem arbitror υobis
194쪽
bellandi ntitistas nascatur. Hae itaque mala tam magna, tam horreno , tam saeva quisquis eum dolore eonsiderat, miseriam n cesse es fateatur. quisquis autem vel patitur ea sine animi dolore, vel cogitat, multo utique miserius ideo se putat beatum, quod Ohumanum perdidit sensum. idem alio loco: a belligerare malis Gidetur felicitas, bonis necessitas. Maximus autem Tyrius: - ἡ
xiv. pag. de bella etiamsi demas injustitiam, ipsa per se necessitas miseranda
D-Vis 3 αδεροις apparet bellum a justis non fumi nisi necessario, ab injusis sponte. 'is'. a. Cui denecae illud c addendum, non esse homini homine aetiis. Iitendum. Philiscus Alexandrum monebat, d ut gi M Yt.' quidem studeret, sed ea lege, ne se m pestilentiam aut1 i. ' magnum morbum faceret: intelligens populorum occidionem, desolationem urbium, pestilentiae esse opera : nihil autem magis esse regium quam consulere omnium saluti, quae pace comtinetur.
μ Si jure Hebraeo e & qui qon volens hominem occidisset fugere debebat: si Deus a Davide, f qui pia bella gessisse diast Ch o4. citur, ideo templum suum aedificari vetult y quod multum san-
occupato alia forte nomana centiaegant,
195쪽
guinem sudisset: si apud Graecos veteres expiatione opus ha- bebant etiam qui sine culpa manum caede maculassent: quis non videat ; praesertim Christianus, quam res sit infelix & mali minis, quantoque nisu fugiendum bellum etiam non injustuin ' Certe apud Graecos Christianismum professos diu observatus ellcanon, quo sacris 3 ad tempus arcebantur qui hostem in qua- licumque bello interfecissent.
Lavasiare. Verba sunt Iosephi libro Vr L, c. . ubi de plura in hane sententiam sequuntur. Plinitis libro V I. cap. 2s. post relata Caesaris Dictatoris praelia e non equidem inguria posuerim tantam etiam eoactam LMmani generis injuriam. Philo de Vita Molis: e γε εἰ νόμιμοι si iis
CAPUT XXV. De causis belli pro aliis suscipiendi. r. Bessum suscipi isse μο sub
ditis δII. Non semper tamen suscipian
III. An subduus innoeens hostiGri possit, ut periculum vite
sederatis aqualious m inaequalibus V. Et pνo amico r
VII. Posse tamen id sine perea sumitti , F quis aut sibi me
tuat , aut etiam nocentis vita.
VIII. An pro suEditis alienis defendendis justum sit bellum,
IX. Injustas esse societates Θ'
mercenariam militiam sine causarum diserimine.
X. Etiam praecipue praeda aut stipendii causa militare vittissum esse.
196쪽
re Lib. I, I. I. Upra a cum de his, qui bellum gerunt, egimus, dictu in ostensumque a nobis est, 1 naturaliter non tan- tum unumquemque sui juris esse executore in , sed & alieni. quare quae causae juriae sunt ipsit, cujus res agitur, eaedem justae sunt iis . qui aliis opem ferunt. )., mrva r. a. Prima autem maximeque necet Taria cura a pro . subditis, x iv, 'a sive familiari, sive qui civili subsunt imperio; sunt enim quali pars rectoris, ut ibidem diximus. Sic pro Gabaonitis, qui OB X.6. se populo Hebraeo subjecerant, ς arma sumsiit is populus, duce. Orsi . Jo sua. Majores nostri, inquit Cicero ad Quirites, mereatoribus ac naviculariis injuriosius tractatis, hella gesserunt. Alia quot bella majores nosri suffoeperunt, quod cives Romaniv, st. injuria assecti, nsvicularii retenti, mercatores spoiati esse dueren-ι- e Iidem Romani pro quibus sociis arma sumere noluerant,
ro iis deditis, id est factis subditis, eadem sumere necessarium
uxerunt. Campani s ad Romanos: quandoquidem nostra tueri adiersus Oim atque injuriam jusά vi non vultis, vesca certe ii a Lb. i. findetis. Florus g a Campanis 3 scdus, quod ante habebant. c. 36. n. a. sanctius ait saccum omnium suo mina deditione. 4 Fides agi oba, b Li . inquit . Livius, deditos non prodi. v, .c 3 tamen semper, quamvis iusta causa subditi alicujus obligat rectores ad bella sum iida: sed s ita demum, si id sine omnium aut plurium subditorum incommodo fieri potest. Rectoris enim ossicium o magis circa totum quam circa partes Verissatur et
justus es , qui injuriam κώiai Laeti . nisi b eo se animo , ωr etite:αν ἐεammisses asie fias al enas injurias. Cap. I s. GEGNO PII. t Naturasiler J Auctore ipsa natura propter cognationem omnium hominum inter se , non tantum suum iiis propugnare ae sibi factam iniuriam iit ciuei, sed & pro aliis eadem facere unicuique licere.
χ Siυe Disiliari I Propter hellum lux tum , quod paterfanulias sumere debet pro triendis domestici 3 Hdus quod ante J Qiiod Romani
haberent evin Samnitibus foedua antiquum , Be cum Campanis Reis sent novum, hoe novum sanctius Se prius , hoc est , veteri Samniticinpraeserendum reddidit se Campanos
Fides 'ἐ vissJ Visum interesse fidei publicae, ne, qui in elientelam
venissent, decererentur.3 Ita iamum I Nisi propter uni uavilidictam aut omnes aut plurea sunt periclitaturi. ε fragis eirea istumi Magis considerat de antiquius putat , quoa
Omnibus, quam quod singulis est
197쪽
satur: &7 quo pars est major, eo, ad totius naturam propius
III. I. Itaque, si civis unus, quamvis innocens, ad exitium ab hoste deposcatar, b dubium non est, o quin s deseri possit, a Sora risi appareat, civitatem holitum viribus multo esse imparem. Mi Disputat contra hanc sententiam Ferdinandus , Vas quius: sed, si non tam verba ejus, quam propositu in spectetur, hoci. 'r' , 'I'. videtur agere , ne civis talis temere deseratur , ubi eum desen-eorij. i di posse spes sit. Nam & hiiloriam adfert Italici peditatus , e. M.t qui Pompeium rebus nondum plane desperatis deseruit, s de e App. sua salute certior factus a Caesare; quod ille non immerito im .ll. probat. 2. An vero etiam tradi in manus hostium possit cIvls inno.
cens , ut vitetur imminens alloqui ei Vltatis excidium, disputant H. Si A.
eruditi, & olim disputatum est, ut cum Demosthenes Io nobilem illam de canibus, quos lupi pacis causa ab ovibus tradi sibi postulabant, labulam protulit. Negant id licere non Vasquius tantum, sed is, cujus sententia ut perfidiae propinqua a Vasquiotrguitur, Solus. Ponit tamen Sotus, teneri talem civem se hostibus tradere: hoc quoque negat Uas quius, quia natura s eietatis civilis, quam sui quisque commodi causa iniit, id non postulet. s. Sed hine nihil aliud sequitur, quam ex jure proprie dicto civem ad hoc non teneri: at non etiam caritatem pati,
triaretae datum Miehaeli Rangabae de transfugis yaeis causa reddendis Bulgarorum duet , ubi haec verba
7 Quo pars est maris I Quoties lplurium grave perieulum di unius laut paucorum vindicta stant ex ad lverso; omnibus similiores de pro-lpinquiores sunt plures quam unus
io MMD- ἰuam J Alexandro AI. ab Atheniensibus oratores di dures dedi sibi jubente. 'sin. II, . IVide PLUTARCHUM, in Demasib. pag. 136. E.
II Ex jure proprie dicto J Ex fineae jure ordinario initarum s.ciexatum civilium. I a Caritate J officium & am rem patriae , quod secuti Codrus, Leonitas, Ismaeeeus , Derii, se pro ei vibus devoverunt, Moses deleti elibro viventium, Paulus anathema fieri pro populo Isiaelitico optavit. vide Pux ENDO EF IUM, De Isre Nat. Θ' Genι. iab. v III. Cap. a. q. s. I. A. zz GR
198쪽
ut aliter faciat. Multa enim sunt non justitiae propriae dictae sed dilectionis ossicia, quae non tantum cum laude praestantur, quod Vasquius agnoscit, sed etiam omitti sine culpa nequeunt. Tale autem omnino hoc vidctur esse, ) ut maximae multitudinis innocentis vitam suae unius quis praeserat. Praxithea
in Euripidis Erechtheo, vers. 32, di seqq.
Si namque numeros, quidque sit plus aut minus, Perespimus animo. s non is malo unius domus communi Oinci, sed nee aequari potes. a D;.d. Atque ita Ρhocion o Demosthenem atque alios hortabatur ad libro xvi I. exemplum Lei filiarum & d Hyacinthidum potius mortem ipfic s. subirent, quam malum irreparabile patriae inserri sinerent. G- Cap.1o. cero , pro P. Sextior si mihi in aliqua nave cum meis amicis naviganti hoe accidisset, ut multi ex multis locis praedones eiri useam namem se oppressuros minarentur, nisi me unum sibi dedidissent: si id tectores negarent, ae mecum simul interire, quam mohostibus tradere mallent: r jecissem me potius ipse in profundum smi eateros conservarem, quam illos mei tam cupidos non modo ad ceνtam mortem, sed in magnum vita discrimen adduceνem. Idem
ama. is de finibus III. φ Vir bonus di sapiens, Θ legibus parens, eloilis clesi non ignarus, titilitati omnium plus quam unim ut d Lib. aut sua consulit. Apud Livium 4 de Molossis quibusdam xLv. e ,ε dictum legimus: equidem pro patria, qui lethum oppetissent, sapa fanao audivi: qui patriam pro se perire aequum censerent, θι primi inventi sunt. 4. Sed, hoc posito, restat dubitatio, an, quod ille sacereT tene-
ommune innei es nec aquari potesa ob δικπιον in αδ abra τὸ ολον pasive A, ' iniquum est, ιει- μνῆ aeeuso. nem partis. Locus est apud Phila.... fine libri l. de vita Mosis, ubiti alia lectu dignissima. Pag. 6sa. d IMMinibi,am J Vide A ido--- in bibliotheca. Lib. III. Cap. n. s. GRON UI 1.ra Mais vini aus Μalum uni personae aut familiae gravius aut pax haberi potest malo totius civitatis. I4 Perissem me potitist Sic Ionis propheta ultro in praestitit in mam praeeipitandum , quando suum obidelictum tempestatem ortam fate
ee) At vero hoe easu incertum satis est . an unius illius perieulcii salo sutura sit multitudo. Plutat simus in Notis nostiis Gauieis.
199쪽
tenetur, ad hoc cogi quoque possit. Negat hoc solus exemplo divitis qui egeno lii pem dare ex misericordiae praescripto tenetur, cogi tamen nequit. Sed notandum es , 33 aliam esse rationem partium inter se, aliam superiorum , ubi cum sibi subditis comparantur. Nam par parem cogere non poteit, nisi ad id quod ex jure debetur stricte di cto. At superior 36 cogere potest e etiam ad alia, quae virtus quaelibet praecipit, quia injure proprio superioris, 37 qua superior eli, hoc eli compre- hensum. a Sic in magna frumenti penuria cives cogi possunt, quod habent, in medium conferre: quare & in nostra illa cona ' troversia verius videtur, cogi posse civem, ut id faciat, quod 'V exigit caritas. Atque ita is quem dixi Phocion amicissit numquendam sibi Nicoclem nomine demonstrans alebat, huc malorum ventum , , ut si Alexander eum deposceret, ipse deden- 'dum censeret. .
IV. Subditis proximi, imo pares sunt in hoc, ut defendi de-γήν. beant socii, is in quorum federe comprehensum id est, sive in tutelam sese & fidem aliorum dederunt, sive mutua auxilia pa- sunt. non repellit injuriam a solio, si potest, tam es in vitio, quam ille qui facit, ait o Ambrosius. Pactiones autem sue tales f ad bella, quibus justa causa non subsit, porrigi haud μ 3 posse diximus alibi. Et haec est causa, cur Lacedaemonii, . prius luam bellum in Athenienses susciperent, sociis omnibus 4rior . de cauis justitia judicium permiserint: & e Romani Graecis de L hello in Nabidem. Nunc illud addamus, ne tunc quidem te. 'neri socium, si nulla spes sit boni exitus. Boni enim, non mali M.xxxiv. causa societas contrahitur. Defendendus autem socius est etiam e. a. 'sontra alium itidem sederatum, nisi priori sedere aliquid spe- ei albis
G R o T I I. e Diam ad asia, ris virtus qua- Iiber praeipit J Sic apud Lucanos Paena erat dilia prodigis, ingratis apud Macedonas, otiolis Uva eo dem Lucanos Ee Athenienses. adde quae allata ad libri , c. I. ρ. s.f Ad bεIIa, qui rus itissa eausa non δεμιι J Vide Simurum de Republiea Helvetiorum I pag. Ιεo. Edia. Elze- vir. Domino stierram faeiente alleui, si friatur , quod juste, aiat eum dubi
GRONO 1 . Is Asia, esse rationem J Diversa esse, quae civis a cive, oc quae magistratus aut populus a cive posita
ex ossieto legem facere ex honinoeneresarium.
r7 Qua superiis est Quatenus de inferioribus in usum publicum statuendi potestatem ha t. Is -rom sederet Quibus deis sensio 8c tutela in tabulis foederia promissa est.
200쪽
II. I. Iviv.VI.VII. si causa eorum justa erat, cialius convenerit. Sic Corcyraeos, a V δε α Athenienses defendere potuerunt etiam contra Corinthios sura, socios vetustiores. p. 34- U g Tertia causa est amicorum , , quibus auxilium promis- quidem non est, sed tamen amicitiae quadam ratione debe-I, d. p. 1 n. tur, ii facile & sine incommodo exhiberi possit. Sic pro Lo-x . tho cognato arma sumsit Abrahamus: Antiatibus dd) praecepe-a,2. q. runt Romani, ne in Graecos, utpote Italorum cognatos, pira-- ticam exercerent. Iidem stepe non pro sociis tantum, quibus ex sedere id debebatur, sed pro amicis bella susceperunt, aut suscipere minati sunt. Ul. Poltrema latissimeque patens est, hominum inter se cone Cie. δε iunctio e , quae vel sola ad opem serendam lassicit. Homo iis F n. adjutorium mutuum generatus es, ου ait Seneca. Rusdem est: MOUi . hapiens, quoties poterit, δ' fortuna intercedet. Euripides in
ta . . 'Supplicibus, uers 267, Θ seqq.) . IV. θ' P,aiani saxa perfugium feris, a b. I a 'Araeque famulis, urbibus pressis malo
qua de re supra g quoque egimus. I Dem. VII. I. Quaeritur hic, an teneatur etiam homo hominem. - 7- populus populum ab injuria defendere. b Plato puniendum cens . qui vim alteri illatam non arcet: quod & 3 2Egyptiorum . o. ω legibus cavebatur. Sed primum, si manifesitum sit periculum.1 ,. ix. non teneri certum est. potest enim suam vitam & res alienis P g-ssi. praeserre. Atque ita interpretandum censeo illud Tullii, quia
Ambrosio I fortitudo, qua defendu infirmos, plena justitia es e