장음표시 사용
61쪽
nisi ma)or ac justior sa caritas quasi irrefragabiliter obstet. Aq- positus eli ad hanc rem Sopatri locus a, cum ait: το - a Apud
-ν δ ιαri τοῖς ἐγκλήμοισι κώριναν chm ἁνιεύει - - φιλάν νωπον π justitia pars illa qua contractus ad aqualitatem reducit, omnino νωpuit omne gratia genus: at ea pars qua circa delicta occupatur , non recusat suauem
blandam gratiarum faciem. Cujus sensus partem priorem sic expressit . Cicero: Via juris ejusmodi est quibusdam in rebus, ,-Ω- ut nihil sit loci gratiae: posteriorem sic Dion Prusaeensis Oratio- λ
homines, est tempestisa relaxatio de summo jura. Ghisium, ' XXIII. Possunt autem tria haec occurrere, aut ut poena omni I. 3.no sit exigenda, e ut in pessimi exempli sceleribus, aut ut omnino non exigenda, ut si bonum publicum omitti eam exigat, aut ut liceat utrumvis: quo pertinet quod e ait Seneca, cle- ementiam liberum habere arbitrium. Parcit tunc, inquiunt Stoi- D 7
ci, sapiens, non ignoscit. Quasi vero nobis non liceat νε cum vulgo loquendi domino ignoscere vocare, quod parcere illi vocant. Nimirum & hic & alibi, ut Cicero, Galenus atque alii notarunt, magna pars Stoicarum disputationum i circa voces consumitur, quod philosopho apprime cavendum es . Nam ut verissime dixit scriptor f ad Herennium: vitiosum est contro--i t.
XXtU. I. Major esse difficultas videtur post lesem poenalem, d. 11. 'quia legis auctor 9s aliquo modo legibus suis obligatur; sed hoc
τε diximus verum esse s quatenus auctor legis 97 ut pars civi-ι talis
G n O T I I. υἰtaris spectaturi Vide quae supra intextu & notis hoc libro c. IV, β. IMG R O N o. v I I. sa Caritast Erga probos, quos perieulum est, ne laedat maleficus, Dialat, ita tia qui id non pu iat ii priora scelera ei sinit impunita. ἐπὶ in naturam peccet. Antiq. Jiid. I sin Cum vulgo loquendit Lisu, Mis
Augustinus contra academicos: turpe disputantibus in verborum quasione ιmmorari , eum eertamen κωIιum de rebus rem ferir. p. I i.
g Quatent 3 auctor legis tit pari ci- penes ar,itriam est Θ' uti eae norma loquendi. se Alistio modo legi tisi Ut non possit de illarum severitate semel
dominus est legis, sed qua ipse Duiligoo by Corale
62쪽
tatis spectatur, non qua civitatis ipsius personam atque auctoritatem sustinet. Nam qua talis est potest legem etiam totam tollere, quia legis humanae natura est, 93 ut a voluntate humana pendeat, non in origine tantum, sed & in duratione. Non debet tamen legis auctor legem tollere, nisi probabili de causa, peccaturus alioqui in regulas jullitiae gubernatricis. a. Sicut autem totam legem tollere potest, ita roo & vinculum eius circa personam aut factum singulare, manente de cae a tero lege, Dei ipsius exemplo, qui Lactantio a teste, legem '' cum poneret, non utique ademis sui omnem potestatem, sed habet ignosiendi licentiam. ii Imperatori, inquit Augustinus, licet νε- vocare sententiam, O reum mistis absolvere ipsi ignoscere. causam explicat, auia non est subjectus legibus qui habet in potesate leges ferre. Seneca , Neronem hoc vult cogitare: Occia
.rire contνa legem nemo non potes e servare nemo praeter me.
3. Sed hoc quoque faciendum non est nisi causa subsit probabilis. quae autem sint causae probabiles, quanquam non potest liraecise des niri, tenendum tamen est, majores esse debere post egem, quam quae ante legem spectabantur, quia legis auctoritas. quam servari utile est, ad causas puniendi accessit. XXV. Causae autem liberandi aliquem a poena legis solent esses aut intrinsecae, aut extrinsccae. Intrinseca, cum a si non injulla, dura tamen est poena ad laetum comparata. XXVI. Extrinseca, ex merito aliquo, aut alia re commendante r& leges subiieiuntur Iegi maiori p. Aug. Ed. Benedictio.
GROTII. fg Ut a tuAMauri Ut non tantumi liberum sit latori summa potestate h Imperatori liere reineare senteκ-l praedito ferre legem vel non ferre , ela I 8--aebias lib. x. epist. 63.l sed etiam abrogare aut servare. Alia re is es e diιio ma ratuum, i yy stiria gubernatricis J Arcti. qui rum eo ta videmur esse sententiat tectonicae I, 3. 6. quae ratio status. I, sint tigibias mitiorest alia divorsini roo Et viseultio ejus J Ei derog principum mustas, qtios Leel aerimo ire vel obrogare , personam, aut mani δευeri juris infectore. Idem casum singularem, excipiendo. discrimen inter regem & iudicem a Aut Atrinseca aut extrisua Iest apud Themisium , oratione v. Implieitae ipsi negotio aut exterius I Or. XVI I. pag. 227, 228. Ed. Ham iaccedentes. in. Loeus, qui tamquam ex Aω-l a Si non Mitissa, dura tamen I Fa-gustino adfertur, non est illius Pa- ctum, quod per interpretationem ad tris, quamquam millies sub ipsius hane legem trahitur, quodque etiam Domine laudatus, & a multis Au- Iad eam pertinet, non est ex atro-ctoribus; sed illius qui 2ωνβι-εsscissimis eius generis: ut Thrasea eleia Vet D N. I famestri seripsit,iuii aes .inientiam suaut in crimine Antistii De Fato Iis. Anendis. Tom. m. apud Taciιum I , anu. .
63쪽
dante: aut etiam spe magna in posterum: quod causae genus tunc maxime suffciet, si ratio legis saltem particulariter cesset in facto de quo agitur. Nam quanquam ad sustinendam legis esseaciam satis eli 3 ratio universalis sine repugnantia contrariae rationis, i tamen cel io rationis, etiam quae particularis est,essicit ut lex sacilius & minore cum damno auctoritatis solvi possit. Id autem maxime usu venit in iis delictis quae per
ignorantiam , quamvis culpa omni non carentem, aut per animi infirmitatem superabilem quidem sed 4 dissiculter superabilem, committuntur: ad quae Christianus hominum rector maxime respicere debet, ut Deum imitetur, qui in veteri quidem sedere multa talia hostiis quibusdam expiari voluit. Levit. IV. R v. at in novo sedere verbis & exemplis testatus est se ad talia resipiscentibus condonanda esse facilem. Lucae xx III, 34. Hebr. IV, IS. V, 2. I Timoth. I, 13. Et quidem illis Christi apud Lucam verbis, eondona illis, Pater, Quia nesciunt quid faciant, k adductum Theodosium ut Antiochenis ignosceret, notat Johannes Chrysostomus. XXVII. Atque hinc apparet quam male o Ferdinandus Vas- a I x, uius dixerit, justam causam dispensiandi, id est legu solven-e. 46. i, esse eam tantum de qua legis auctor consultus dixisset, extra mentem suam esse eam observari. Non distinxit enim s inter ἐπιώκειαν. quae legem interpretatur, euec inter relaxationem.
Unde & alibi Thomam & Sotum reprchendit, . quod dicant QR r. a legem obligare etiamsi causa particulariter cesset, quasi legem ς--,
essec. G R O T I I. speetalis est, ne quis ob temerariami rixam aut sperariim commodumi Tamen ematis rariovis, etiam eua hominem peramat: haec causa cessata timiaris ε', incit ut lax Deilius bat in Horatio: dolebat enim reiis di minore eam damno auctoritatis nublieae vicem, cujus hos is luges Di po Alesia ad hanc rem uti-ibatur, neque de hereditate cogitare dia eongessit Gratiantia causa I. quae- tum quidem illi vaeabar.
uide apud Zmaram. Lib. x II. Cap. i sectus domuerunt Se in potestater s. Confer quae Auctor adfert infra, habent. p. xx v. hujus Libri, β. 3. nam. s Inter εἰ- aequitatem .
I. in Not. quae semper inest legi, dc quam ne-eessario sequi iudex debet, indul-GRON I. gentiam, quae contra legem aliquidi largitur, & ad quam judex non Ratio tinivrefalisl Ut in Horatii bligatur. exde sororis. Ratio universalis legisl 6 Legem OHigare I Factum puniri de homicidio est semittas privato-l posse, quamvis nullum sit pericurum a privatis N privatae vindictae lium rei , ob quam factum illud improbatio: ea sufficiebat ad eon i prohibitum est ; ut in Mauro V
demnatidum HoIatium. Sed ratio i neto.
64쪽
1 98 LIBER II. g. XXVII .XXVIII. XXIX.
esse et putassent solam scripturam, quod illis nunquam in mentem venit. Tantum vero abest ut omnis legis relaxatio, que. saepe liberc & dari & omitti potest, reserenda sit ad proprie dictam : nc illa quidem relaxatio quae aut 1 ex caritate aut e X s justitia rectrice debetur, M referri potest. Aliud enim est legem aut probabili aut etiam urgente catila tollere, aliud declarare factum ab initio mente legis non fuisse comprehem sum. De tollendis poenis vidimus, de taxatione earum videa-
XXIIIII. Ex supra dictis apparet in poenis duo spectari, id
ob quod, & cuius ergo. Ob quod, est meritum ; cujus ergo, est utilitas ex poena. 1 Ρuniendus nemo est ultra meritum, qUbea pertinent quae ex Horatio jam ante a protulimus; & , Ciceronis illud , es poena modus sicut rerum reliquarum, q-dam mediocritas. ideo poenam pellimationis nomine appellate Papinianus. Et Aristides Leuctrica secunda humanae naturae conveniens esse ait, ut in quoque crimine sit aliquid D ultra quod vindicta procedere non debeat. Demosthenes vero, in epistola pro Lycurgi liberis, e aequalitate ni in poena non ita nude spectandam ait, ut in ponderibus 9 niensuris, sed expenso proposito ac voto ejus qui deliquit. Intra meriti vero modum magis aut minus peccata puniuntur, pro utilitate. XXIX. r. In merito examinanda veniunt m causa quae impulit, causa quae retrahere debuit, & peasonae M idoneitas ad
utrum G a o T I LGRONO II. l Ptimendus nemo ess tiltra meritam Bene hae de re disserunt Alediolariens ς in oratione quae apud Grile ast intim est libro xvrr. t pap. ;ῖ7, Υ si 1 in Conser quae lioc capite habuimus it. &quae habituri sumus
re, fure, homicid- Te . v I. pag. 47. Ld. Saul λ PMassent solam seripturamJ Quasit hae sententia statuatur, verba legisl obligare sine ratione , quae animal Iegis est. Μale: iusticit enim ratio
universalis, quae ipsam occasionem l vel metum talis periculi auferre voia luit, non periculum tantum.
8 Ex earitate J Christiano de benigno iudicio ac sensu de proximo. ς 'stitia ν ctrisei Ratione status. ut in Hannone apud D n. XIIo imationi si Quod in ea o servetur medium inter nimium de
terminetur, quodque libi transsceα-dendum non putet.1 2 Intra meriti mediam J Ita , ut stipplicii gravitas non excedat magnitudinem delicti, ut merito poenai respondeat.
65쪽
utrumque. Vix quisquam gratis malus est, aut si quem in litia propter seipsain delectat, is , s ultra modum humanum processit. Pars maxima ad peccandum ducuntur affectibus; a η
eatum. Appetitus nomine jam 36 S declinandi mali impetum comprehendo, qui maxime est naturalis, ideoque inter appetitus honestissimus. unde quae mortis , carceris, doloris, aut summae egestatis vitandu causa injulte fiunt, maxime excusabilia videri solent. l. Et huc illud Demosthenis , pertinet: equum es, hisqvi, borat. Reum mites sint, mali sunt, magis irasci, quam his auos egestas 3 p. impellu : nam apud humanitate utentes judices necesitas a. quid si si adfert Oenia, eum si qui in rerum actuentia injusti sunt, nihil boni praetexti probabilis. Sic Acarnanas excusat Polybius c e Lib. In
έ 3 .h,ψ ώδὲ, πιιῶτιν ποιῶ ,-3 ἐκουσι ν' magis voluntaria es ineontinentia , quam timiditas: nam illa voluptatis ergo, hae proptem dolorem. n Dolor autem hominem quasi extra se rapit, natina exitium adferens: voluptas nihil tale , o ideo plus habet
Ooluntarii. In eundem sensum insignis est p locus apud Porphyrium , 37 de non esu animalium libro tertio vi e PV--
'Gno NOVI I. I4 Gratis malint Sine mercede , sine spe commodi. Is intra motam humanu-J Non hominis, sed propemodum Satanae instar malus est. 1ε Et deesinan si iis tum J Quoties malum facimus a ne malum
II De. non esu animalitimi Πιώ, de abstinentia vescendi animitibus. Il) Parum adcurate hoe dicitur. Inspice locum, in ora libri a me distineth indicatum. 2. B. G R O T I I. p Locor apud Porphrium I Et si-αq milia
66쪽
s. Caeteri appetitus ad bonum aliquod tendunt, aut verum, aut is imaginabile. Uera bona extra virtutes & earum actiones
quae ad peccatum non ducunt ψ ψ ἀνιτέ. mm
consentiunt enim virtutes inter se) sunt aut delectantia, aut delectantium causa, quae utilia vocantur, ut possessionum abundantia. q Imaginabilia non autem vere bona sunt, to excellen
tia supra alios quatenus a virtute & utilitate sejungitur, & vim dicta: quae quo magis a natura abeunt, eo sunt foediora. Et a I. γο- hos tres appetitus Johannes his vocibus o exprimit: ἐπιθυ- si βω. Primum enim membrum voluptatum desideria, secundum habendi cupidita tem , tertium vanae gloriae consectationem & iracundiam com- , Pag. plectitur. Philo in Decalogi explicatione , omnia mala esse di-ρ Lactantius libro ι Cap. s. sexto: e virtus es iram cohibere, cupiditatem compescere, libid nem refranare. Nam fere omnia qua sunt injuse atque improbe, . ab his oriuntur affectibus. quod & alibi repetit. XXX. I. Causa, quae a delinquendo abi rahere debet, generalis est injustitia. Versamur enim non in quibusvis peccatis; sed in iis in quae respectum habent extra peccantem. injustitia eo est major quo majus alteri damnum infertur. Ideo primum locum obtinent M delicta consummata, postremum quae se ad , actus aliquos sed non ad ultimum processerunt: in quibus tanto quidque est gravius, quo ulterius processit. In utrovis generoea injustitia cminet, quae communem ordinem perturbat, ac
ritur. Pag. 3s. A. ris minabilia non autem vere, at Seneca epis. xv I. naturalis δε-sderis 'ira δεαρ. ex falsa Ninime nascentia, Mi desinant, non habent. Vide Ch Uomum in tractationibus moralibus ad Rom. v t. ad 2 Cor. AI, I 2. ad Ephes. I, I . GRONO LI.
it Iasa nabile Imaginarium; non verum, sed ipsi fingunt bonum p
rantque , quod non est. 1ν Delactantia i Voluptas, honor. xo Exceuentia supra asiost Ciseroi, Off. s. 2r Suκι faediora J Atque ideo gravant ec onerant, quod propterea est
l 22 Qsa νεοαy- halerat Quibuat non modo turpior fit, qui peccat, sed etiam alius, neque id meritus,
t perpetrata. t rue Αι actus alis si Inchoata. 2s Comistinem ordinem J Societatis publieae foedus violat. mm) Axioma Stoicorum , apud DIOGENEM LAERTIU ΜviI. β. IAI.
67쪽
proinde plurimis nocet. Sequitur ea quae singulos tangit. Maxi ina hic est quae vitam: proxima quae familiam, cujus fundamem tum est matrimonium; postrema quae res singulas expetibiles spectat, sive directe Tubtrahendo, sive dolo malo causam dando
a. Possunt haec ipsa subtilius dividi, sed quem indicavimus o
dinem Deus in decalogo secutus est. Nam parentum nomine, qui naturales sunt magistratus, etiam alios rectores par est intelligi, quorum auctoritas societatem humanam continet: sequitur interdictio homicidii: deinde matrimonii sanctio, inhibutis adulteriis: tum furta, & salsimoniae: loco ultimo delicta inconsummata. Inter causas autem abstrahentes non debet poni tantum a I qualitas ejus quod directe fit, sed & ejus quod tecuturum probabile est, ut in incendio & persos so aggere multorum summae calamitates & mortes etiam spectandae uint. 3. Ad iniustitiam, quam generalem causam posuimus, L interdum & aliud accedit vitium, puta impietas in parentes, inhumanitas in propinquos, ingratus animus in beneficos, quae augent delictum. Apparet quoque major pravitas a si quis sae
x Dterdum is aliud Meedit visis HVide loeum insignem in Lucae verbis apud xiphilinum ex Dione. In Editionibus praecedentibus , Ioco voeum illarum, Lisea verbis, positum fuerat, Geii inta. Nimirum Editores putaverant ita emendandum loeum, quum nescirent quid sibi vellet. Hi tamen simul monere
debuerant, quis sit ille Linius, ad cujus vitam , a xsbilim scriptam ,
A orem nos amandaIe voluerunt.
Est quidem heie mendum, sed in isosa voce Laear quod nos detexisse lsperamus. Nimirum in animo ha-lbuit Auctor, quod de Avidio G
dieit Mareas Antonistis, in oratione ad Milites habita, uhi eo atroeiorem esse eius reliallionem demon. strat, quhd violaverit iura amicitiae, iω me gaνω, vide reliqua, Q. l277. B. C. Ed. H. Stesb. Sensus ille, ut quivis videt, omnino ad rem, de qu1 agitur, facit. Auctor voluerat dicere in Marei verbis o sed ineogitantia quadam, orta ex adfinitate nominum familiarium, qui. ibus duo Evangelistae gaudent, vel Auctor ipse, vel Exscriptor, iacam pro Mareo nobis obtulerunt , ut habent Editiones vivo Auctore in lucem emisiae, Ac illa etiam anni
GRO NOTII. 26 Parentum nomiκe rectores Μ sistratus , praeceptores, doctores .ianiores de quosvis superiores , quibus ut sua constet veneratio puol,
cae tranquillitatis interest. l α7 Quisitas e si Id damnum &incommodum , quod praesens dabo, oum pecco , sed etiam , quod gravius Ac latius patena ex praesenti
lacunam aqua immodiea emundatur in ptadia re landos ejus, quem Ἀ-dere volumus. G R o T I I.
68쪽
pius deliquit: quia habitus mali actibus fiant priores. Et
hinc intelligi poteli quatenus natura aequum sit quod 3o apud Persas fiebat, τ ut vita anterior si inui cum delicto in aestiuiationem veniret. Id enim locum habere debet in his quibus alioqui non malis subito aliqua peccandi dulcedo subrepsit: non in his qui totum vitae genus immutarunt, in quibus ipse Deus apudae. xvii I. EZechielem a nullam se habere ait prioris vitae rationem, qui , Lib. i. busque adeo , Thucydideum illud aptari potest:
s Lib. merentur, eo quod ex bonis mali facti sunt. Quod & alibi ς
dixit: on --ς σηκὸν mν αμ ρίνουσι. quia ipses peccare minia me decebat.
4. ltaque optime Chrilliani veteres in at poenis canonum aestimandis u non nudum delietu in volucrunt aspici, sed simul vitae quod praecessit & quod sequitur; ut ex Ancyrana ct aliis Syn d R.is. dis videre est. Sed &ii lex posta adversus vitium specialem at, 3- quandam malitiam veteri superaddit: quod ita docet e Augusti: a lex prohilens omnia delicta congeminat: non enim simplex
as Habitus malit Consuetudo Uceanes odiosiorem facit peccantem quam unicum delictum. 3o Apia Persas Herodotus l. I ,
3I Poenis eanonum I Quos inogant canones conciliorum.
32 suandam malitiam veterit stamul atque quod improbum est per se, etiam lege veritum est, iam plus vice simplici obligat. G n o T I I. x Lox probi sens omκia delicta e -- geminas I Bene Grajosemus δυναῖ
69쪽
peccatum est non solum malum ,sed etiam vetitum committere. Tacitus : a P velis quia nondum vetitum es, nn timeas ne vetere: H AU. at si prohibita impune transcenderis, neque metus ultra, neque - pudor est. XXXI. I. Personae aptitudo, aut ad considerandas ra causas avertentes, aut ad suscipiendos 36 assectus incitantes, considerari solet in corporis mixtura, aetate, sexu, educatione, circumstantiis actus. Nam & pueri, & semitrae, & crassi ingenii homines, maleque educati, justi & injusti, liciti & illiciti dig- crimina minus habent cognita: & in quibus bilis praevalet, iracundi sunt, in quibus sanguis, ad venerem proni; tum vero 3s huc juventus, 36 illuc senectus propendet. Andronicus , ι' πω.
πως - Γ, - ψεκτότερον ν - videturta V i. factis turpibus excusationis aliquid 37 adferre natura, ct delictum e. tia cesseere tolerabilius. Metum accendit mali imminentis cogitatio, M. R iracundiam recens ac necdum sedatus dolor, ita ut rationem audiri vix sinant: suntque illorum affectuum delicta merito mi nus odiosa quam quae ex Voluptatis nascuntur desiderio, quod
& 3s minus emcaciter movet, & disserri y & aliam sibi materiam sine injuria quaerere facilius potest. Arutoteles Nicomachiorum a septi-
hujus avit iIlius concubitu-. Tom. II l. pag. 733. Tertullianus libro Ir. ad uxorem : uam quanto grandis es l
Cap. 3. in Adde M. Amonicam , locis modo indicato , ubi Theopesino
auctore utit M. Gno N VII. 33 Causas 'avertentes I Ration- quae deterrent a Poecando.
3 A inus incitantest Merum ere diti mali & desideria verorum aut imaginariorum bonorum. 3s me juveratist Ad vagam dilegibus inimi eam venerem. 36 IIIoe s κε si Ad iracundiam. 37 Adferre natural Ingenium h minis in eam culpam proelive. 3 s Minus ineaciter I Desiderium voluptatis non tam acres habet stia mulos, nee tam brevia tempora, de laxiorem materiam cupidinis seis dandae quam doIor de iracundia. nn Loeus iste Tariti, recth e pensis , nil ad rem facit. I. B.
70쪽
-εeβοληε - αναγυιi-'. magis naturale ira Θ acerbitas quam eviditas eorum qua modum excedunt minimeque sunt necessaria.
2. omnino enim illud tenendum ell, 3s quo animi eligentis judicium magis impeditur, quoque magis naturalibus causis, . eo quod delinquitur minoris esse. Ariltoteles , dicto libro: αὐλα--ἐε πνοι- , anc μη ἡ δωαει οἰο
moda defugit, eo qui vehementi assectu percellitur. Nam quid
irim illa facturus fuisse putandus est, si adfuisset Duenilis qua
dam perturbatio animi , out gravis dolor ex penuria eorum 4 quibus negatis natura doleat ' Quicum convenit illud Antiph nis: εα . i cum sit opulens nequiter quicquam facit, Hunc, si e et pauper, quid non facturum putas 'Et quae in senum amores passim in comoediis legimus. Ex his igitur causis aristimandum meritum intra quod poena consistere in x xxII. 1. Tenendum autem est quod Pythagorici dicebant,
iussitiam esse a πο πιτ πιπονθος, id est, parem Passionein in poeia
nis, id εi non ita accipi debere quasi qui alteri nocuit a deli
a T. ά nmπονθὸς δ ταο πάλιἀμ-- uti. Prompt. Lib. I. Tit. a. 3 . GRONOU I. 3ν Quo aninia cluentis I Quanto gravius Iunien rationis oceaeeatur Ee offunditur affectu vel perturbatione aliqua, ut causas avertentes videreae ponderare nequeat, qui affectibus illis impellitur ; quantoque illa pertulbatio stequentior, violentior fiemagis repentina est; tanto excusa bilius delictum & leviore poena puniendum.
x ira mei diseret Nempe ita, ut ne quod modicum est, puniatur atrociter; ne quod atrox, perfunctorie, atque, ut ita dicam, Horatio tigillo : non vero, quali non debeat esse maior dolor patien iis quam passi injuriam. 1 Doliberras is fine I Non abr pins supervemente affectu, 1ed conia illi Gn.