장음표시 사용
31쪽
perita utarer propriam peculiaremq4 cur haec ita fierent, rationem,esse deprehendi. Qui temere & inconsultd negocia ger)ant,damnum facere uideba . Qui statuto consilio rem diligenter administrabant, eos expeditius & facilius agere, atque maiore cum quaestu,animaduertebam. A quibus si discere uelis, existimo te,nisi tibi deus aduersetur & repugnet,ad rem locupletandam impigrum fore, 6 magnas opes quaesiturum. F quu Critobulus audisset, Nunc . inquit,te iam Socrates no ante dimittam,quam pr missa coram his amicis ostenderis. Quiae igitur, inquit Socrate si tibi monstrem primum qui magnaui argenti domos inutiles aedificant,alios autem qui
minore pecunia extruunt ita commodas, ut omnia
quibus opus est,c5tineant: uideb6rne tibi opus hoc
unum monstrare in eorum genere quae ad. oecon
miam pertinentZMaxime, inquit Critobulus. Quid si postea squod est huic rei conseques ostendam nodeesse qui quum permulta uariinue possideant inestrumenta, nequeant, quando opus est, illis uti, nec sciant salua sint necne,ideoli frequenter molestiam& ipsi capiant,& seruis afferant:alios esse qui plura non habeant,imd pauciora, sed ita posita, ut quum sit usus,habeantur in promptu ZHorum causa quaenain,o SocratesZan quod ab illis, ut sors tulit, singula quaeq; proiecta sunt,ab his suo loco & ordine coli catarSane quidem,inquit,quod nihil in loco sortii to sed unumquod p in apto dispositum est.Hoc tum Critobulus,Nonnihil oeconomicum dicere uideris.
32쪽
Quid si tibi demostroseruos hic omnes ut ita dica
uinctos esse,& tamen frequenter esse fugitiuos:illic solutos,attame laborare & manere uelle:n5 de hoc uidebor animaduersione dignu munus oeconomiae monstrarerSane quide,inquit Critobulus, nec in diocri animaduersione. Quid si eode modo de in iis qui agriculturae dant opera, doceo alios esse qui dicant te omnibus fortunis euersos ab illa, dc ad inopiam redactos: alios abunde dc pulchre ab eade per cipere omnia quibus egeti Nar operaeprecium facies, inquit Critobulus. Na fortasse no in ea solum quae necessaria uidentur,impendui,sed oc in alia quae detrimetum afferunt,domum. labefactant. Tum Socrates,Nonnulli sortasse reperiuntur huiusmodi: at ego de talibus non ago,sed iis qui non habet quod in res necessarias impendant, tametsi agrum colere se confirmant. Quid est huic rei causer Ego te quidem ad eos perducam,inquit Socrates: tu uerd spectans de obseruans quid agant, utigi disces. Equidecerte,si possim. Atqui spectandum tibi est, de factu dum periculum possis'ne discere. Nunc ego tibi c5scius sum temporis eius,quu multo mane surgeres, di iter non paruum faceres ad comoediarum spectaculum,ais mihi suaderes ut una tecum magno studio spectare. Ad huiusnodi uerd exercendi genus haud unquam me uocasti. Enimuero tibi ridiculus esse uideor,o Socrates. Multo magis,inquit ipse tibi ridiculus esse uidebere,si tibi demonstraucro no- nullos ab arte mutari eo deuenisse tenuitatis, ut alimentum
33쪽
alimentum sibi necessarium suppeditare non popsent alios facultatis huius benencio ditissimos esse,& magnitudine quaestus gloriari & exultare. Hos
equidem uideo,utrosq; nesco:nihilo uberiore quaestuni facio. Nempe quod eos haud secus algi tragoedos comoedosq; lpectare soles,non opinor)quo sis poeta,sed ut oculis auribusue cimias uoluptate. Nec improbesortasse res ita sunt costitutae. No enim uis effici poeta. QEum uerd te cogat ciuitas artem fac re eques rem,satisne sanit te esse putas, nisi uides qui fiat ut huius rei ne sis rudis de imperitusὶ praesertim ruum eadem sint utilia,si uelis uti: quaestuosa, si v ere. Equos me domare iubes Socratesὶ Minime ue-rd,Q magis quam futuros agricolas a paruulis en pios parare. Sed oc equorum & hominum quaedam mihi uidetur aetates atq; staturae, quae statim sunt v sui, atq; in melius crescunt. Porro autem quosda Cap.7. monstrare possum qui sic utuntur uxoribus,tit habeant eas adiutrices in augenda re familiari:alios qui nesciant uti. Nam permulti inde capiunt detrimen tum.Vter hic accusandus,o Socrates,uir,an mulier Ouis,inquit ille,si male habeat,pastorem magna ex parte accusamus. Et si noceat equus, atq; meseficiucommittat,in equitem crimen reiicimus. Mulier qua bona docet uir eius,si peccat,& maleficiu admittit, ipsa iure culpam sustinebit.Si uero neq; honesta ne que bona doceret ed uxore inscia rudique uirtutis
uteretur, nonne iure in eum crimen transferretur
omnino Critobule.Nos qui adsumus,quia amicitia
34쪽
iuncti sumus,alter alteri ueritatem ostendere debemus. Aliusne est ex iis qui fiugi seni,cui plura quam uxori tractanda committisr Nemini, inquit. Estne cui pauciora quam uxori loqueristSi non nulli,paucis tamen. Eam uerd duxisti puellam ineunte ad lescentia, dc quae uel quam minime multa poterat, uidisset & audisset. Adolestetulam duxi. ita hi multo magis admiradu uideretur si quid sciret quod uel dicere uel agere decet,quam si in errore uersaretur,&a recto deflecteret. ctibus dicis uxores esse bonaso Socrates,an eas erudierint ipsi,uidere non possumus. Ego tibi Critobule exempli causa Aspasia c5stitua,quae sapientius haec omnia quam ego tibi m5strabit. Uxorem cui fidelis est communitas secietas. Que domus,arbitror par habere momentum uiro adstinamum bonum adipiscendum. Venit enim domu magna ex parte quo bona uiri labore parta custo
diat. Mum4 faciendae sunt impensae,omnes sere ab illa priuatae, queadmodum a quaestore publicae administrantur. Haec autem quu bene & ratione fiunt, domus augentur:quum male dc temere, decrescui. Quin caeteras artes singulas exercent, uiros memor
biles demonstrare me tibi posse credo,si aliam printerea indigere te putas. Quid uer0 Opus est alias ostenderelinquit Critobulus. nec enim facile est comparare qui omnes, uti bonu est,faciant artes: nec fieri potest ut fiam tandem omnium Ieritus. Sed quae uidentur est e pulcherrimae,ac studeti mihi congruetissimae,eas ipla mihi,& in illis claros artifices ostende:
35쪽
de:tui, docedo,quia aliquid potes,ad haec adipisce da me iuua. Pulchre, inquit, mi Critobule. Etenim
quae LM-α sq,id est illiberales uocantur,abicctae foe- detegi sunt,nec immerito omnium maxime improbatur quas proserunt ciuitates. Nam quorum cura de Opera exercentur, eorum corpora frangunt, inqui nanissi Sedere,& in umbra uersari,& in his nonullae ad igne totos dies agere cogunt. Corporibus effoe minatis animi multo languidiores efficiuntur,& in
firmiores. Multo4 minus habent octi,generis huius artes,quam ut amicis & ciuitati opera dare possint. Quamobrem qui faciunt illas,& amicis uti male, depraesidio fraudare patriam uidentur Et in quibusdaciuitatibuς,in iis maxime quae studio belli captae, rei
militari dant operam, nemini ciuium licet artes sor didas exercere. Quibus igitur nobis Socrates, utendum censes t Num, inquit Socrates, regem Per
sarum imitari verebimurr Illum quidem serunt inter pulcherrima maximeqi necessaria studia agriculturam artemq bellicam ducere, & utranque diligeter algi studiose curare. Haec ut audiit Critobulus, Credis,inquit,regi Persam agriculturam esse curaer Cui Socrates,Si uideamus quid agat,hoc modo so lasse discemus siquid sit ei curae ana conuenit internos eum res bellicas strenue curare,& diligeter administrare: quod quu milites ex qualibuscunq nationibus recipiat,cuique praesecto definierit in quot equites,sagittarios,funditores, gerinophoros, id est
stulavi eiusmodi tegumenta serentes,alimentu par-
36쪽
ori debeat. Praeficit eos, qui regere possint quibus praesunt, qui, si hostes irrumpant, fines tueantur.
Praeter hos & custodes in arcibus alere consueuit. Custodibus alimentum suggerit huic ab eo muneri praesectus. Rex in singulos annos omnes praeter eos qui custodiunt arces,ed cogit quo uocatur conciliu: recenset qui stipendia merent,ais alios quos in armis esse iussit. Qui non ita procul a regia distant, ad eos ipse inspectionis causa proficiscitur. Qui logius incolunt,ail eos mittit haud dubiet fidei uiros,qui res sectorum inspiciant. Custodu praefectos, de chilia chos,id est qui mille uiros ducunt,& satrapas,si imperatum sibi militum numerum expleant,atiri lectos egregiosque uiros equis S armis pulchre instructos exhiseat, honoribus auget,& donis ingetibus ditat. -s aute magistratus ducessi repent aut segnes aut avaros,& quantus auidos,acerbe castigat,& abire magistratu iubet: alios qui res gerat,c5stituit. Η quum faciat, illum sine ulla dubitatione reru belli carum studiosum esse arbitramur. Praeterea quatam potest rUni sui parte percurrens inspicit ipse,ac ue luti censor in iudicium morum uocat. quod reliquuest,inspiciunt uiri fideles ab eo missi. os praesides locum populo frequentem,agrum eXQtum,arbo rum fructuum p quos singulae serunt, plenum prae stare cognoscit,hos insuper alia terrς parte adauget, donis ornat,sedibus honorificis prςmii causa donat. ibus autem uidet ociosam incultamque terram,
di hominibus instequetem,siue istud crudelitate, si
37쪽
ue contumelia,sive negligentia factum est, illos castigat,imperio priuat,& aliis magistratibus constitu
tis,abiicit. Haec quum gerit,cesen curare minus qui terra a cultoribus exercebitur,quam qui tuto a praesidiis custodieturiSunt illi magistratus non iide utrique generi praepositi, sed alii incolis ope isque pra sunt,a quibus tributum & uectigal exigunt: alii militum praesidiis imperant. Qinbd si praesidii caput &princeps minus quam par est,agrum fines. tueatur, magistratus incolarum qui ad opera faciunda aduigilat, illum reum facit & accurat, propterea quod nomines loci custodia destituti,opus esticere no possistant. Si uerd custodiae presectus tutam traquillam pacem det operum labori,praeses agrum incultu de pene desertum reddat,in ius huc ille uocat. Etenim qui negligenter Sc imperite agrum colui,ii sere ne que praesidia nutriunt,neq; pendere tributa possunt. Vbi uerd praesidet satrapes,nis ambobus regedis ad uigilat. Ad haec Critobulus, Haec igitur si rex agit, . ni nilo minus res rusticas quam bellicas administrare mihi uidetur. Addidit & his praeterea Socrates: Q tquot incolit terras, S in quoscunque fines Cap.
digreditur, adhibet diligetiam, ut horti, qui paradisi
uocantur,pleni sint omnibus quos terra non inuita
producit fructibus,cum pulchris,tu bonis:& in illis
ipse plurimum,quum tempus anni no excludit,c5- moratur. Vera narras, inquit Critobulus. Necesse quide est, ut ubi c5moratur ipse, curet hortos opti me parari, dc pulcherrime ar ribus aliisqi rebus o
38쪽
mnibus quae e terra nascutur,ornari. Sut qui dicant, inquit Socrates,quu rex ille dona dat,primum egre glos bello uiros ad se uocare, quia sit inutile multa arare,nisi sint qui culta tueaturideinde eos qui optime colunt agros,fertiles reddunt: quibus ostendit uiros sortes & bello deditos uiuere non posse,si nosint qui terram colat. Cyrus,qui suit rex nomine &imperii gloria praeclarus, quondam uocatis ad dona capiunda dixtile fertur,se suo iure utroruns dc militum de agricolarum dona capere posse, quod, uti dicebat,agrum colere optime sciret,& eos qui rusticum opus efficerent,armis tueri Cyrus igitur,inquit Critobulus,si dicebat haec,ostendebat non esse minus aut utilitatis aut uerae laudis in agro colendo,
quam in gerendo bello.Sane quide,inquit Socrates, Cyrus si uixisset,optimus princeps futurus uidetur. huius rei certa indicia dedit, de asia multa, dc illud, quum de regno in fratrem bello contenderet. ACyro ad regem nemo transfugisse dicitur, ab rege ad Cyrum muli ub&αλσ,hoc est dece,uiginti,tfigi ta aut plura millia. Hoc ego puto magnu esse regiae uirtutis indictu,qudd ei no inuiti parebant,dc duris in rebus ultro pernianebant,quodq amici pro uiuo dimicabat,& quu periisset,una perierut omnes pugnates ad exanime corpus,praeter unu Ariaeu,qui in sinistro cornu fuerat constitutus. Hunc igitur Cyru, quum Lysander ad eum uenisset,eique dona a sociis attulisset,serui de caeteris in rebus comem erga LJfindrum atq; humanum fuisse,ut Lγsander ipse cui
39쪽
septum agrum diligenter consitum Sardibus osten disse. na autem admiraretur Lysander & proceras oc pulchras arbores pati interuallo sitas, re ctos ordines,omnia in quincuncem pulchre directa, odores multos & suaves qui deambulantes comita- .rentur:quum haec inquam admiraretur, & dixisset,
Me quidem Cyre omnia, quod pulchra suauiaque sunt, ciunt admiratione, sed multo magis miror non modo diligentiam sed etiam solertiam eius a quo sunt ista dimensa oc descripta: Crm,oudd haec audisset,laetitia plenum fuisse,& respondiste, Atqui ego ista sum dimensus: mei sunt ordines,mea descimptio. multae etiam istarum arborum mea manu sunt ae.Lysandru,quum uirum,& earum quas gerebat uestium pulchritudinem uideret, odorem sentiret, torques,armillas,annulos,gemmas,& ornameta
tera nitore splendentia intueretur,dixisse, Q d ais CyretTune manibus tuis aliquid horum sevisti ε Et ei C3rum resp5disse,Miraris ista L3sanderiIuro testorque Mithra, hoc nomine Solem Persae uocant me,quum ualeo, nunquam prius accumbere, quam aut bellicum aut rusticum opus exercitatione me ditans, aut aliquid ex eo genere, quod magni semper facio,& efiicere contendo,sudauerim.Tum Lysandrum prestendisse dextram eius,& dixisse,Recte ego te C3re beatum puto,quoniam uirtuti tuae sortuna coluncta est. Haec Critobule commemoro, Cap. 9.quod ab agricultura ne perbeati quidem se abstinere. C ii
40쪽
possunt. Diligetia de studio succedit animos, smul que dulci uoluptate delectat:auget rem familiarem:
corpora exercet: ut sit omnium facultas,quae homi
ni libero sunt honesta. Primum cultoribus ea senterra,quibus homines uiuut:hoc amplius gignit rerum suauiu copia,unde uoluptate recreatur: deinde quae aris atque simulachris sunt ornamento,& quibus ornantur ipsi: & haec quidem cum suauissimis odoribus de aspectu iucunda uarietate subministrat Praeterea multa obsonia partim producit, partim alit: etenim cum agricultura, cura gregis,dc ars peracuaria coniuncta est) ut habeant & quibus placare deos,& quibus uti possint. Quum abundantissimam rerum copiam largiatur, haud sinit eam cum mollitia dc enervata temeritate percipi, sed hyberno E-gore dc aestiuo calore firmat corpus,serendis. laboribus assuefacit:quumque nudos exercet qui manibus moliuntur opus,eis robur dc uires addit Et quia
mane excitat eos qui diligenter de studiose subigui humum,& impetu magno circunsem cogit, laborupatietes,series,uiriles. reddit. Etenim semper de in agro de in urbe reperies in temporς quod agas per opportune. Adde quod si quis uella eques opem serare ciuitati,inuum perfacile nutrit agricultura:si pedes,ualidum corpus dc robustum praestat. Et quem admodum ad terram diligenter mouendam,sic de ad seras consectandas incitat. Canibus enim simul dat alimenti facilitatem,simul in agro pascit seras. Et ut equis de canibus est adiumento, sic & illis uicissim iuuantibus