장음표시 사용
51쪽
eunda nata est,alter alterius eget ope:ac utilius dii rum uinculum fuit: quoniam quae deficiunt unum, potest alter. Ea nobis, uxor, animaduertenda sunt, quae utrique nostrum praescripsit deus: nitendumqui quamoptime peragamus, ego quae mihi,tu quae tibi congruentia sunt. Haec oc lex comprobat, quae uirum cum muliere coniungit, & non aliter atque deus constituit socios& participes liberorum. Lex etiam demonstrat ea decere, quae deus utriusque ui ribus aptiora fecit. Nam mulieri honestius est manere domi,quam soris agere,& sub dio uiuere: uiro turpius degere sub tecto, quam negocia externa cu
rare. Quod si quis agit praeter ea quae a deo insita sunt,nihil fortasse deos fallit quod improbe de prae
ter ordine rerum committit, atque poena dat, quod
ossicium negligit suum,uel quod agit ea quae facere
debet uxor. Videturque mihi dux apum tale munus quale mulieris est,a deo praescriptum subire, de domesticis rebus operam dare. Quibus sinquit uxorin muneribus iungitur apum dux,ut in ossicio mecum debeat copararir Consertur,inqua,propterea, quod manens in alveari,n5 sinit apes ociosas esse, sed quas in agro laborare est necesse,ad opus emittit: & quae a singulis importantur,cognoscit ac excipit,seruat4iruoad necesse fuerit uti. um uer3 tempus uteni uenit, singulis quod iustum est distribuit. sis quae
domi favum texunt,praeest,ut is pulchre celeriter, cotexatur.QUnascitur soboles,ut educetur,sedulo, curat. Vbi educata est,& iam sibi noua examina lx-
52쪽
borare possunt, ut colonia deducit una cum iis quae ducem comitantur. Istane mihi, inquit uxor, erunt faciundar Erit,inquam, ibi domi manedum: dc quibus seruis erit externum negocium,illi tibi emittendi: quibus domesticum, imperio tuo cogendi. Maedomum importantur,excipienda. statim consumenda fuerint, distribues atque dispensabis in usum longiorem relinqueta,curabis: de custodiae tradita seruabis: ne quod in annum coditum est,uno mense consumatur. in lanae fuerint illatae,dabis
operam ut uestes conficiatur illis quos erit opus uenire. Curabis S frumentum siccum,ut uescentibus
salubre iucundums sit. Ex iis quae te curare decet, hoc unu quidem sortasse uidebitur esse gratissimur Vt seruis omnibus si quo sint affecti morbo, curatio adhibeatur,uidendum tibi est. Gratissimum sane,in quit uxor, si probe curati beneficium agnoscent,&beneuolentiores quam prius erunt. Illius ego resp5- sim miratus, haec addidi: Nonne mea coniux propter huiusmodi curationes quas apum dux adhibet in alueo,sic eam diligunt apes,ut si deserat,nulla caeterarum relinquendam putet, uertim sequantur Omnes una mini respondit uxor: Mirum hi facta diicis huius ad te potius quam ad me pertinent. Nam mea custodia rerum domesticarum, mea r distribu tio,ridicula,ut opinor,esse uideatur,nisi tu cures aliquid soris importandu. Ridicula quoque dixi ego in
mea uideatur importatio,nisi sit qui seruet importata. Videsne qui in dolium perforatu haurire dictitur,
53쪽
OECONOMICUS. η squam miseri sint,utpote sui fiustra suseipiant labo
renar Sane,inquit illa,milari, aerumnosi, calamitosti sunt,id si factitant. Aliae tibi sunt, inquam, propriae
curae,nec iniucundae, ut si quam lanae tractandae rudem ceperis ancillam,erudias,tamque scientem reddas,ut in duplum augeatur illius precium. Si curandi penus oc ministrandi imperitam quum ceperis, naram fidelemque penuariae cellae administram se clas,& famulandi rationibus institutam, omni precio dignam possideas. Si frugi oc ad rem tuam fami liarem utilia seruitia, pro tuo iure praemio dones: si quis seruom uideatur improbus, eum castiges. Hoc autem mihi iucundissimum fuerit,si me melior esse uideare, mes tuum ministrum reddas. Nec est cur uereare, ne quia longius prodierit aetas, minore precto sis apud me: sed tibi persuadeas uelim,quanto di ligentius eorum quae domi codita & asseruata fuerint, cietatem mihi liberisq seruaueris, tanto in aetate grandiore te plus honoris habitura domi. Nam quae nonesta bonagi sunt,non hominibus in uita uenustate formae,sed ornamento de decore uirtutis adaugentur. Ischomachus tandem, Talia ,inquit,o Socrates meminisse mihi uideor cum ea primum disputasse. Ischomache nostin', inquam, motam suille,
tutis uerbis diligentiore esse factam 3 Sane quidem, inquit ille,noui perculsam, nec paruo rubore suffii-sam,quod mihi nescio quid illa tum petenti dare noposset. Ego uerd quum tristitiam concepisse uidis-1em,Ne grauiter feras,inquam,si quod quaero,exhi-
54쪽
bere non potes. Est illa quidem manifesta pauperies,si quis id cuius indiget,non habet utendum: sed tristior indigentia ,si quis quod requirit,accipere nopotest, quam si ab initio non peteret, ed quod sibi deesse nosset. At uero n5 tu causa mali sed ego,qui nec ordinem rerum digessi, nec ostendi tibi minam singula essent collocanda, uti cognosceres quo in loco poni, quo4 sumi oporteret. Nihil est hominitam utile, tamque pulchrum, quam digestus ordo. Etenim chorus ex hominibus costat: in quo si quis facit quod ipsi fortuna temere obtulit, turba quae da uidetur,&indigesta c5fusio, spectatoribus iniustcunda. Quu uero omnes qui sunt in choro,& sectis di vocibus utuntur taposite,digni sunt qui Dctentur audianturque. Exercitus quos si manet incompositus, res est turbulentissima, & quae uidetur hostibus captu iacillima,amicis minime glorio ac ponitus inutilis. In turba simul iument peditatus grauis armaturae,qui uehunt onera,sircinas,impedim ta,miles leuiter armatus,eques,currus:quo pacto facient iter, si ita sibi sunt impedimento 3 siqui lentius
graditur currente,currens stante, currus equite, asinus curru,qui fert impedimenta graue peditatu moratur ac impeditὶ Quod si conruiittendum sit praeliti, qui sic confusi dimicabunt Nam quibus necesse est hostium incursum sugere,hi si fugiut,uel soli protorere armatos & conculcare possunt. Exercitus uota pulchre dispositus,& ordine collocatus, & amiacis pulcherrimus uidetur, Α hostibus propemodum inuictu
55쪽
inuictus & inexpugnabilis. Quis enim benevolus haud spectet libenter armaturam grauem frequenti agmine gradientem Z Qtitas non admiretur equites quum ordine composito incitant equos Z Quis hostis non terreatur uidens distinctos & apte colloc tos pedites impeditiores, equites, serentarios, fies tarios,funditores, quum suos quique duces ordine sequuturiAtque etiam si permulta millia composite incedui no aliter ac quilibet unus uir, omnia quiete moderate4 progrediuntur, propterea quod sempera tergo locum uacuum subeunt. Τriremis instructa ac uiris munita,quam aliam ob causam terribilis est hostibus,aut amicis aspectu iucunda,quam quod celeriter & rapide ferturr Cur qui nauigant, sibi non sunt molesti,nisi quod ex ordine conlident, ex o dine signum dant, ex ordine remis incumbunt, ex ordine ingrediuntur egrediunturgit Rerum cons so tale quiddam mihi uidetur, quale foret si ho deum, triticum,legumina commisceret agricola,d inde quum uel mara,vel pane, uel ob nio opus esset,lum qui singula depromere,& selectis uti debere separare atque seligere cogeretur. Vt in eam rorum perturbatione caAs,n5 erit necesse,chara coniux, sic gnoscere uelis exquisite ut quae suppetunt bona,disponi & administrati debeant. Et ut facile sumas quicquid erit opus, oc mihi, siquid petam, hil re suggerere possis, locum deligemus capiendis si stilis congruentem. Vbi res suo quae i loco positae tuerint, ouendemus famulae administrae: ut quusue-
56쪽
rit usus, inde sumat,ac rursus in eode loco reponat Acita cognoscemus de quae salua maneant, quae desiderentur. Nam locus ipse,quod aberit,id desiderabit: de quod erit curandum ne corrumpatur, oculus inquirens uidebit:cognitioq; loci,ut quamprimu quassi re possis uti,eam in manum dabit. Pulcnerris mam quonda & accuratissima,Socrates,instrumen torum collocatione uisus sum uidere, ingressus spectandi causa Phoenicu nauigium. Equidem permul ta in angustissimo uase distincta uidi. Multis enim ligneis instrumentis, multis funibus do eiusnodi rebus appellitur nauis,& soluitur e littore. Multis re bus quae pendulae uocantur, eget. Multis in hostilia nauigia machinis est armata. Multa uiris arma circu- ' uehit. Omnia uasa ac instrumenta quibus utuntur homines domi, ad unumquodque conuiuii genti; circunfert. Praeter haec omnia reserta est oneribus: quae lucri gratia dominus eius uehit. Quae dico orimnia,loco non multo maiore continebantur, quam
qui decem lectulos quadrante mensura capiat. Ea sic disposita animaduerti suo quae 3 loco, ut sibi non essent impedimento,nec indagatorem desiderarent, nec imparata nec dissoluta sic iacerent, ut moram afferrent si quo illorum primo quoque tempore esset utendum. Ministrum gubernatoris, qui a prora nauis appellatur peritum cuius' loci deprehendi,ut absens,ubi singula posita iacerent, oc quot essent,iam facile tam prompte diceret, quam literis doctus expediret quot in nomine Socratis literae,
57쪽
& quo ordine sint constitutae.Vidi quum hic ipse nactus ocium,recenseret omnia quibus in nauigio uti necesse est. Admiratus illius inuestigationem, rogaui quid ageret. Contemplor, inquit, si quid accidat,& instrumentis utendum sit, quomodo sitae sint res in naui,absisne quicquam,nt'ne aliquid male tracta bile. Non enim licet, quum deus in mari tempesta tem commouet, nec quod opus est, inquirere: nec quod motu dissicile est, exhibere. Irascitur deus de animaduertit in stolidos δc incautos: qui si tantum . non perdat nihil peccantes in arte nauigandi,eo ma xime debent esse conteti.si uerd praeclare omnia administiantes seruet, illi magna gratia habenda. Ego igitur quum uidissem hanc diligentiam collocanaae supellectilis, uxori dixi, Si qui uersantur in nauibus
paruis 6c angustis,quanquam grauiter iactantur,or dinem tame seruant:quanquam summo timore per terrentur,inueniunt tame quod sumere necesse est: nos erimus amentes'dc ignaui,si distinctis sinpulis
thecis & cellis quae domi late patet,si domo in stabi ii posita solo, inuenerimus singulis rebus idoneudi congruentem locum. am pulchria sit in ordinem digerere instrumentoru supellectile,quam facile singulis inuenire locum ubi Jomi ponatur, quam sit utile ad unuquods tum seruandum tum depro mendum,iam diximus.' Nam pulcher est or&,quu Cas is calceamenta, qualiacungi sint,bene collocata digestaqi sunt. Iucundum est uestes quavis non ita splendidas,loco distinctas & ordine positas intueri. Iucu
58쪽
dumque sic uidere, stragula,ex aere uasa,Ornamenta mense, di quod omnium maxime rideret non uir
grauis oc honestus,sed scurra leuis oc ridiculus in ollas,quas prae se ferre numerosum quiddam, si disti
cte lederet & apte,dicebat. Iam caetera omnia ex ordine collocata, aspectu iucundiora sunt. Vnusquisqsupellectilis ordo,similis est choro. Interuallum me dium, quum procul stant ordines singuli,pulchrum apparet: ut chorus qui ducitur in orbe,non ipse m do spectaculum iucundum est,sed illius etiam mediuspacium pulchrum spectatibus est atque splendidit.
Haec si uera sunt quae dico,licet,inquam, uxor, nullo detrimento, minimo negocio facere periculum.
Neque uerdistud aegre serendum est, quasi dissicile sit inuenire qui locos discet,qui singula distinguere suisq; reddere locis meminerit. Nam scimus decem partium millibus amplius esse toti ciuitati, st nobis attamen qualemcunq seruum iusseris aliquid emere tibi,& e foro domum inserre, is nihil haesitabit, sed quiuis intelligere uidebitur qud sibi' sit eundum, ut inde quicquid imperaueris,sumat. Huius quide non
alia causa est,quam loco descripta rem collocatio. Si quis autem quaerat homine etiam nonunqua uicissim requiretem, saepenumero labore ante recuset,
optatu invenerit. Cuius haud alia causa est, st quia locus minime definitus est ubi quisque sit expectandus Talia de supellectilis ordine dc usu memini mecum uxore disputasse. Quid uxor,inquam Videbatur ne tibi Ischomache libenter audire quae studiose docebase
59쪽
docebas 3 Quid inquitr Promittebat se esse curatu ram. Magna laetitiae uoluptate perspicue uidebatur affecta,non aliter atque si ex inopia copiam, ex difficultate facultatem reperisset. Me rogabat, ut que- admodum dicebam,primo quoq tempore ordinem constituere. Dic sodes Ischoniacne,quinam locos ocres ei descripsistir Quinanir Primum mihi uisum est ostendere mulieri uim domus & facultate. Non illa Socrates uariis aedificiis ad uoluptate & ostentationem pertinentibus ornata est,sed tectis eo c5paratis extructa,ut essent quasi uasa rebus condendis longe utilissima Itaque loca res sibi congruetes exposcere uidebantur. Nam thalamus, propterea quod est in munitiore parte domus, stragula de uasa cartissima aduocabat,sicca tecta fiumentu frigida uinum, ill
strata quicquid operis & supellectilis petit lucem.
Coenacula reficiendis hominibus exornata mon
straui, quae essent aestate frigida,mensibus hybernis
calida. DemonstMui & uniuersam domum meridianae plagae & australibus uentis apertam, ut manifeste uideretur hyeme locus apricus,umbrosus aestate.
Ostendi quoque gynaecei portam ab andronitide, hoc est ab ea parte domus in qua uiri a mulieribus
separati uersantur,balneo esse distinctam,ne quid ex aedibus,quod no liceat,exportetur, & ne serui dent operam liberis praeter nostram uoluntatem. Nampseruns boni quum liberos procrearunt, beneuolentiores sunt: improbi uerd matrimonio coiuncti, ad dolum malum & occultam fraudem proniores.
60쪽
Cap. is. Haec ubi transegimus, sic generatim instruimen tuni supellectilemoue distinximus. Primum co*imus in unum conferre omnia quibus in sacrificiis utimur. Post haec ornatum muliebrem diebus sestis comparatum,uestemq; uirilem seriis & belIo desti natam separauimus. Stragula diuisimus & quae ad gynaeceum pertinerent, di quae ad locum uirorum
quem vocamus andronitidem. Calceamenta muliebria,calceamenta uirilia. Armorum fuit alius ordo, alius instrumentorum quae ad textrin periinent,alius eorum quae ad moledum frumentu, alius ad obsonia, alius ad balneum, alius ad subigendam farinam,alius ad mensas. Haec omnia locis oestreuimus,& ea quibus semper utendum, dc ea quae celebrandis conuiuiis seruiunt. Q consumuntur in mensem,separatim seiunximus. Bifariam,quae ratio ne subducta reponebamus in annum,collocauimus. Sic enim minus est obsturum quomodo ad finem exitum ii perducentur.Posteaqua generatim descripsimus omnem rerum quas enumeraui copiam,sin gulas in congruentes locos portandas curauimusia
Postea uasa& instrumenta quibus utuntur cottidie serui,ut quibus panis, obsonium, tela paratur, & siquid est generis eiusdem, utentibus tradidimus: ac ubi essent collocanda, monstrauimus: iussimus. ut quae a nobis accepissent,ea salua praestaret. Ea uerdquibus utimur diebus sestis, & tractassis hospitibus, ct iis rebus agendis quae longo istore intermittuntur,ancillae tradidimus ei cuius esset custodiedi promendi