장음표시 사용
61쪽
mendique munus:atque demonstratis locis,nume ratis omnibus, dc in tabulas relatis, illi iussimus ut
unumquodq; daret ei cui dari oporteret: & cui qui1
dedisset,inemoria teneret, ac illud receptum eo re .stitueret unde cepisset. Huic dispensationi inito co silio praesecimus eam qu teniserantissima nobis est se uidebatur,& uentri,uino,somno,ueneri minime dedita: quae praeterea firmissma esset memoria, ac prouideret ne quod a nobis negligens malum cape ret,uideretque ut nobis aliquid gratificans, dignum precium ferret. Docebamus eam bono erga nos esse animo oportere. Nam siquado laetitia Hieremur,illi nobiscu fore communem pollicebamur ii quid tri ste molestumque accideret, in partem uocabamus-Docebamus oc rei familiaris curam magno studio susciPere,dc augere nobiscum domu,utpote cui cognoscendi & agnoscendi potestatem faciebamus, iures prosperasc5munes fore promittebamus: indu cebamusque mulieri iustitia, qtiu digniore loco iustos quam iniustos statueremus,& bonos maiore cupeculio de libertate uiuere apud nos,quam impro- s,ostenderemus. Eam tande loco praeficiebamus. His rebus omnibus constitutis,uxori dicebam, nihil haec omnia profutura,nisi diligeter curet ipsa ut cui que suus permaneat ordo.Eamque docebam,in ciuitatibus quae bonis legibus administratur,haud satis uideri ciuibus si leges praeclaras scripserint,sed de legum custodes ab iis legi, qui speculantur & ob seruant, dc quem uident iura legitima seruantem,
62쪽
laudant:quem praeter leges agentem, plectunti LGges igitur serre, dc domesticis legibus custodiendis
uxorem praeesse iubebam:ac,quum ita cc isset,r censere supellectilem, & inspicere an bene singulae partes haberent,haud secus atque praesidii caput rocenset custodias,atq; rationes officii reposcit, ac uoluti Senatus ille cui id est consilium nomen est, in equos & equites inquirit. Hortabar ut quasi regina laude & honore cumularet merentem,quantum praesens sineret potestas:conuicio de poena afficeret illum,quem uituperari castigarique opus esset. Do cebam quoque nihil esse cur moleste ferret, si ipsi plura quam 1eruis de re familiari tuenda negocia cymitterem. Equidem ostendebam sortunas heriles ad seruos tantum pertinere, quantum interest illorum reddere,administrare,custodire: nemini illorum, cui non dederit dominus,uti licere. Omnia domini csse: illum,quum uelit,omnibus uti posse. Ad quem igitur rebus saluis maximum c5modum,perditis summum detrimentum perueniret, illi curam diligentiamque maxime congruere dicebam. Quid Ilahomache,inquam,haec ut audiuit uxor,qui tibi moneti
iubentique paruitr Quidi inquit, Illa respondit me non recte sentire,si quum docerem bona parta dili
genter esse curanda,putare me dura ac molesta prvicipere. Durius existimandum, si se nulla rerum suarum cura teneri iuberem,quam si propria curare bona imperio meo cogatur. Natura comparatum, ut
quemadmodum iucundius est mulieri sapieti curare liberos
63쪽
liberos quam negligere, sic & illi suauius sit rerum facultates,quae propterea quod propriae sunt, delectant, administrare diligenter, quam per incuriam postmittere. Ego quum audissem, inquit Socrates,naec illi resp5disse mulierem,dixi,Ita propitiam uolo mihi Iunonem Ischomache,uirilem mulieris me tem praedicas. Alia quidem,inquit Ischomachus,ab illius animi magnitudine prosecta tibi narrare uolo: quae quum semel audisset a me,probauit,ac cotinud morem gessit. Ego autem, narcedo: Nam mihi multo iucundius est uiuae mulieris audire uirtutem, quam si Zeuxis egregie pictam lineamentisque pulia citris efformatam ostenderet. Hinc Ischoimachus: Cap. Ego quidem quum illam quondam uidissem inulto psimmittito,ia est cerussa, ut candidior quam esset, esse uideretur,illitam fricatamque,multoque herbae
sicco cui nomen est enchusae,suffusar uti supra ueritatem rubor appareret,altosque calceos habetem, quo uideretur procerior quam natura tulerat: Dic, inquam, coniux, iudicares ne me fidelem magis do amore dignum bonoru socium,si facultates oc so tunas meas ostenderem ut sunt,nec iactatione insoles plura mihi esse bona praedicarem quam sunt, nec aliquid te rerum mearum celarem,quam si te fallere c5tenderem,diceremque me plura possidere quam possideo,& ostentarem argentum adulterinunMais explicare tibi monilia ligno subiecto secata, de uestes purpureas deflorescentes dicerem esse ueras Continud uerbis subsecuta, Bona uerba quassio, in -
64쪽
quit,ne tu talis esto. Non enim si ita te comparares, ex animo diligere possem. Nonne,inquam, conuenimus ut corpora inter nos communicaremust Aiut,
inquit. Vtrum igitur uiderer in societate corporis amabilior esse,si adhibita cura corpus meum cona-- rer praestare tibi sanum atque robustum, dc iccireo uero de bono colore suffusum,qua nisi minio delibutus,oculis pigmeto quod ιυδ uti αλον vocatur Jub- unctis, meipsum ostentarem, te in hac societate uitae fallerem, minium loco mei coloris uidendum tangendumque praeberemi Ego,inquit illa, nec mi nium libentius tangerem, quam te: nec illitum pigmentum oc oculos subunctos maiore cum uolu-Itate uiderem,quam uerum colore,quam tuos ocuos aut alios bona ualetudine uigentes. Me quoque uxor,inquit Ischomachus,existima nec cerussae nec
enchus, colore magis quam tuo delectari:sed quo admodum dii immortales equos equis, boues bobus, oues ovibus iucundissimas esse uoluerunt, sic de homines hominis corpus sine ullo suco purum, suauissimum esse putat. Fucus oc istae fallaciae ex te nos quodammodo sine reprehesione decipere posisent: eos uerὰ qui semper una uersantur,deprehendi necesse est si inter se fallere conentur. A ut enim quusurgunt e lectulo,priusquam se pararint deprend tur,aut a sudore patefiunt,aut a lachrimis indican
tur,aut quum lauantur, ueritas apparet. Τum ego,'
Quesd per deos ad haec responditr Quid3inquit ille: Nihil unquam tale postea attentauit, nitidam uer3dc
65쪽
OECONOMICUS. CI& decenter ornatam se ostedere conata. Et me ade ,
rogauit siquod dare consilium possem,& effcere ut non solita pulchra uideretur,sed etiam re uera talis esset. Ego quidem hoc illi dedi consilium,ne seruili more semper consideret sed diis exoratis contende ret,uti dominam decet,ancillam telae praesecta,quod melius nosset,edocere: quod deterius, ab ea discere: obseruare pistorem: adesse famulae cui pronaedi nati nus esset,aiquid metienti:circunferri, dc perspicerestione quaeque loco iacerent In his enim diligentia simul dc deambulatio esse mihi uidebatur. Dixique
salubrem esse corporis exercitationem, tingere, la uare,farinam subigere,vestes & stragula excutere dc componere. eam quae sic exercetur,iucudiores sentire cibos, integriore esse ualetudine, uero colore florentiorem uideri , illius aspectum iucundiorem esse,& excitare intuentem,quum de lautiore natin ditia,& ornatu uenustiore cum ministra contendit, maxime quum libens obsequitur,no ut ancilla coacta subministrat. mae uerd semper desident, & immodice graues esse uolunt: inter splendide uestitas, fallacique pigmento abutentes,sele accusandas os serunt. Nunc certo scias uelim Socrates, uxor instituta meis rationibus ita uiuit, ut illi tradidi praecepta,utque nuc tibi narro. Inde progressus, Iscnomache,inquam,satis mihi uideor priore loco res uxoris audisse,quae sunt utriussi nostrum laude dignis. simae. iam tuas expone, ut & tu uoluptatem capias ex eorum narratione,quae faciunt ut bene audias ab
66쪽
omnibus: & ego ubi res omneis honesti bonique uiri exaudiero vidiceroque,si sorte discere possim,habeam tibi magnam gratiam,acceptumque beneficiuagnoscam. Me deus amet,inquit Ischomachus, quae facio,tibi Socrates exponam libenter, ut siquid tibi perperam facere uideor, me componas, & reddas aptiorem. Monam,inquam,iure te componam, gruentioremque reddam,uirum honestum bonumque factumZId ne ego possum,qui res nugatorias fabulasque effutire, & aerem metiri uideor, dc quod extremae dementiae crimen uidetur) pauper appel- loci Nec mediocriter Ischomache solicitaret animumeum dc angeret hoc inopiae crimen,nisi paucis his
diebus equo Niciae peregrini obuius suissem, uidis sena plures qui spectandi causa sequebatur. madenent qui multis eum uerbis laudarent, ego qui dem admotus equisonem rogaui an equus ille muntas haberet opum facultates. Ille coiectis in me oculis,quasi dementem & insanum,qui sic rogarem, o pacto,inquit, essent equo diuitiaeὶHoc modo respirare coepi, animoque recreari, quod audissem equum pauperem, si naturae beneficio bona praedi tus esset anima bonuni fieri licere. Sic enim licet &mihi esse bono. Narra plane quid agas,& tuas actio nes omneis expone,ut si possim discere auscultans,
ego te cras exorsus imitati contendam. Etenim lae tus est dies Zc seelix,quo uirtus incipit exerceri. Ludis Socrates,inquit Ischomachus. Ego tamen exponam tibi quae molior, quoad possisna studens agedo
67쪽
transigere uitam. didicisse mihi uiderer deos Cap. ilhominibus rei bene gerendae potestatem non dedisese sine cognitione rerum gerendarum, S perficiundi quod opus est, diligetia,prudentibus uerd,& rem
diligenter administratibus,aliis prosperitatem commoditatemque dare,aliis negare his rebus adductus equidem deos colere coepi,ac precibus impetrare contendi,& hodie contedo,ut prosperam mihi u letudinem,uiresque corporis tribuant, honorem in ciuitate,beneuolentiam in animis amicorum, salute non inhonestam in belli periculo,incrementum sine crimine in re familiari Haec ego quum audiissem, Curae'ne,inquam,tibi sunt Ischomache rationes ditescendi rLaborasne quo sis diues, dc multis Opibus auctus,multas,si diligenter omnia curare uelis, molestias patiarer Maxime, inquit ille, mihi curae sunt quae rogas. Nam mihi iucundum suaueque est magnifice deos ornare : dc amicos, siquid opus,adiutare:& urbem per me no esse rebus inornatam. Hic ego, Quin narras Isthomache,certe quidem praecla
ra sunt,ac praepotentis animi uiro digna. Nam quῖ fiat aliteri Q in multi sint homines qui uiuere n5 possisnt quin egeant,& ab aliis auxilium petat,mul
ti secum praeclare agi putent,& acquiescant,si quod satis est, sibi ipsi suppeditare possint. ii qui domuia,
suam non regere 1olum queunt, ueruhaetiam rei
tueri qua & urbem decorent,& amicos subleuent, nonne uiri sublimes de praepotentes sunt habendit Atenim ego & imperita multitudo hoc genus ho-
68쪽
minu laudare possumus. Tu uerd Ischomache perge narrare quae coepisti,quomodo ualetudinena cures, ut robur corporis firmes, quo pacto liceat tibi uitare belli pericula,qui rei familiari des opera, quibusque modis augeas domum.postea conquiescam, haec audiisse contentus. Haec,ut mihi uidetur,inquit Ischomachus,consequentia sunt omnia. Nam quum satis alimenti suppetit homini, de quantum sat est, tantum esse poteis si iusto labore exerceatur, eum facilius diutiusque ualetudinem seruare posse existimo. Elaboranti uires magis accrescunt. Exercentires bellicas,salus honestior. Adhibenti curam tempestiuam, non molli desidia laguenti,par est rem familiare magis ac magis increscere. d ais, inqua, eum qui elaborat,qui diligentiam adhibet,qui se exercet,plura bona comparare,sequor Ischomache, de ad eum finem assensu progredior. Haec uero libens audiam,quo labore sit opus ad bonam ualetudine,
uiresque firmandas,ut exerceas arma,quibus modis fortunas augere contendas, ut & amicos adiutare, de
urbem confirmare possis. Ego quidem, inquit, tum e lectulo surgere consuevi,quum domi iam quem pia deprehedo, Δ egentem opera mea uideo. Quod siqua mihi fiunt in urbe negocia, prodeo, & in illis conficiendis hac utor deamnulatione. Si in urbe nihil est quod agam necessarid, puer antecedit, & rus equum ducit: ego uer3 quasi deambulans iter in
agrum iacio: ac ita melius fortasse corpus exerceo, quam si in arena athletaru deambularem. Qtium in agrum
69쪽
OECONOMICUS. 6 sagm perueni, siqui mihi sint qui aut arbores serant,
aut novalibus dent operam, aut semen spargant,aut stultum apportent,eorum labores inspicio. qui fiant
opera quaeq;,perpendo.si quid habeo melius quam quod adest ,ad illud opus dirigo,& aptius rem copono. Postea insides equo,frequenter cursus & recur
sus bellicis & necessiariis simillimos inire, nec obliquo nec aduerso,nec fossae nec riuo parcere cosueui. Cum tamen,quoad possum,ne quum facit haec, claudus fiat equus. Puer excipit illum,domumq; abducit,id ex agro secum serens in urbem,quod nobis opus est. Ego uero ubi nuc pedetetim nunc cursim domu reuersus sum,toto curatoqi corpore prandeo, tantunas alimenti sumo,ut nes uacuus nessi nimiuplenus exigere diem possim.Tuc ego,Ita uolo mihi propitia Iunone,ut quae facis Ischomache mihi probantur ac placet. Nam tempore eodem rebus uti de ad ualetusine de ad uires coparatis, de exercitatione militari, & amplificandi patrimonii cura teneri, res admiratione plenae mihi uidentur. Atq adeo singula istorum curare te diligeter,argumenta firma demo strant. Na sere semper esse te,diis iuuatibus, & bona ualetudine,& firmo robore videmus: ac inter optia mos equites dc ditissimos ciues numerari scimus. Haec, inquit,tametsi facio,plures tamen me grauiter calumniatur.Tu fortasse dictum putabas, me a pluribus honestum bonums dici. Imd uero,inquam, Cap. rogaturus eram tae tibi cum esset, aliquid dicendo posse,& sustinere ex aduerso dicentem, siquado
70쪽
opus esset aliercatione. Non tibi quidem uideorsi quit meditari quomodo causam ueluti reus dicam, quippe qui nemini iniuriam facio, multis pro uiribus beneficium do. Nec existimas, credo,nae in ac cusandis hominibus exerceri: quanquam scio qui priuatim multis afferunt iniuria,quique ciuitati no cent,nemini beneficium tribuut. At hoc etiam mihi ostede quaeso Ischomache,exerceasne te in eiusmodi rebus explicandistNon,inquit,desino sic exerce ri,Si explicare quod sentio. Aut enim quum audio seruum uel accusantem uel defendente,refellere co- tendo: aut alique apud amicos uel obiurgo, uel c5- mendo:aut ex compromisso inter amicos litem di rimo,nitorq docere quanto melius sit ac utilius eos
amicitia iungi:aut militum duci adsumus, & hostes redarguimus: aut quempiam defendimus,si criminis
iniuria postulatur. aut accusamus alius alium, siquis immerito mulctatur. Ac saepenumero quum deliberamus,quae perficere cupimus,ea laudamus:quae uero efficere nolumus,illa uituperamus. Ia uero 6 Socrates sepe in ius uocatus sum praescripta iudicii se ina,quo me supplicio qua ue mulcta affici oporteret. A quordic inquam Ischomache.hoc quidem ne sciebam. Ab uxore, quit. Quinam contendisi muera dicere contingit,aequitate summa. in autes alsa,ratione deteriore 6 Socrates,ita me deus amet, haud possium reddere melioren Tum ego, No po' tes forsan Ischomache perficere ut falsum sit uem.