장음표시 사용
71쪽
abeas si uelis. Nequaquam uero,inquit. Equide non ante discedam,quana dimisitim sit omnino conciliu. Certe,inquam. Nam diligenter obseruas ne cogno me illud quo uir honestus bonus. uocaris, amittas. Nunc enim, tuum tibi sortasse multa sint negocia quae curam diligentiam. tua desiderant,quia tamen cum hospitibus pactus es te expectatum, ne uiolata fide decipias,illos opperiris. At ueris,inquit, nec illa quae narras, mihi curae non sunt. sunt in agris qui mea negocia procurat. An Echomache quum scis tibi opus esse uillico procuratore,si noris quo in loco sit uir qui probe munus illud obire possit, illum
emere colendis,n5 aliter quam quum eges archite cto,sicubi petitum uideas,illum conisarare conaris: an ipse doces tuos procuratorest Ipse quidem certe docere conor. E tenim quisquis futurus est idoneus qui me absente res meas curet,quid aliud eum scire
opus est quam quae sciorNasi idoneus sum qui operibus praesim,altu sane quae tyse teneo,docere pote ro. Primum igitur,inquam,tioi tuis4 benevolus esse debebit,si in tuu locu suffectus,omnia praesens satis Comode curaturus est. Na sine beneuolentia quis est usus qualiscunq; prudentiae scientiae4 procuratoris Nullus plane,inquit. Atenim primum docere, mihi meisq; bene uelle,contedo. pacto per deos tibi tuisque bene uelle doces quencunq; uisiId assequor beneficio dato,si cuius boni copia dii nobis tribuat. Ain tu,eos qui tuis rebus fruuntur, esse benevolos, ct tibi benefacere ueller Hoc o Socrates optimum - E ii Cap 2O.
72쪽
esse uideo beneuolentiae instrumetum.Si tibi sit betaneuolus,Ischomache, iccircone idoneus erit qui res tuas procuretrN6nne uides quu homines,pene dicam omnes,sint sibi ipsi benevoli, tamen esse multos qui curare nolunt ut assequantur ea quae sibi uolunt esse bonar At certe sinquit) quum tales constituere uolo procuratores, curam atque diligentiam adhibere doceo. Quonam modo per deos immo talestHoc ego quidem nullo modo tradi posse existimabam, credebamque neminem consequi posse docendo ut alium faceret administrum diligentem Nec istud quidem fieri potest, inquit, ut sic omnes deinceps quis docendo curatores eficiat diligentes s,inquam,facere licetrillos designa mihi planis. sine Primum,inquit,haud possis intemperantes ut ni,sedulitate ac diligentia donare. Ebrietas enim inducit obliuionem rerum omnium quas agere oportebat. Tum ego, Sosne ebriosi diligentes studiosi curatores esse non possunt, an & alii quida3Ad haec Ischomachus,Nae sunt alit,ut somniculosi. Nec enim dominus ipse dormiens, quae opus est, essicere, nec
aliis diligentiam praestare poterit Quid igitur, in quanar Imne seli nobis erunt qui hanc diligentiam
minime poterunt edoceri, an etiam praeter hos alii
quidam rMihi quidem, inquit, uidentur ii qui insa
no tenentur amore rerum uenerearum, sic institui non posse,ut aliud magis quam suam uoluptate curent. Nec enim facile reperias aut spem aut curam iucundiorem,quam quae pertinet ad amorum uol ptatem.
73쪽
ptatem. Nec uero quum instet res agenda, supplicium grauius inuenire promptum est, quam amo rum congressione prohiberi. Non igitur contendo ut eorum Quos noueris eiusmodi, quempiam rebus tuis curandis praeficias. Quidr ii qui quaestus amore capiuntur, nullo ne modo operum rusticorum curam doceri possunt Z Num tioi uidentur indocilest Haudquaquam profecto, inquit Ischomachus, sedeerquam dociles. Hoc solum docedi sunt, quaestuo sam esse diligentiam. Caeteros, inquam, si 1e ab iis
quae iubes,abstinent, S: quaestum mediocriter amat, qui doces ut uis,rebus curandis incumberer Admo cum simpliciter & aperte, o Socrates. Nam si diligentiam adhibere, it ardere uidea,laudo,& illis honorem tribuere contendo. si negligentes animad uerto, dicere conor ac facere quae mordebunt eos. . Perge Ischomache,& a sermone quem de trade Cap. LI.
da cura atque diligentialaabuisti digressus hoc mihi de erudiendo planum iacito possisne qui solutus est ipse ac negligens, alios eficere diligentesi Nihilo magis inquit quam rudis musicae,reliquos musicam docere. Dissicile est,quum praeceptor improbe do cet,eum facere ut auattor erobe discat:& quum to porem indiligentiamque sequendam dominus oste dit, haud facile est seruum fieri diligentem. Vt breuiter dicam,improbi domini seruos probos fru-.gi non memini me nouisse, probi uero improbos iam cognoui, non tamen qui nihil damni fecerint. Quod si quis aliorum uelit auferre languore,acuere
74쪽
diligentiam, is opera sispicere Si exigere debet, de authori bene consectoruna gratiam DSerre,cessato'ri dignum supplicium non differre. Praeclara mihi uidetur illa barbari cuiusdam responsio, quum rex equum bonum nactus esset,ac illum pinguem qua primum escere uolens, interrogasset unumtex iis
qui equos alendi periti uidebatur,quid equunt pi
guem faceret celerrime, oculus domini, inquit.Sic ek alia mihi uidetur oculus domini pulchra atque bona maxime reddere. una magnopere persuase ris alicui diligenter esse curanda quae uelis, isne iam idoneus erit qui tua procuret: an & aliud ei discen dum,si idoneus procuratores futurusὶSane,inquit. Nam praeterea reliquum est cognoscere quid agendum sit,& quando, & quomodo. Alioqui si tollas
haec, qui maior procuratoris usus, quam medici qui operam daret aegrotanti, uiseret illum mane & uesperi quid adhibendum faciundiamue esset, ignora ret. Si,inquam,didicerit quomodo sint opera faciu-da, aliudne deerit illi, an iam perfectus is erit tibi procuratorὶ Discendum est sopinor qui operarii debeat imperare. An igitur 3c tu doces uillicos procuratores ut apti sint ad imperandum:Ego quia m. inquit, enitor dc contendo. Quinam per deos, inqua,sic iustituis ut hominibus imperare possinti Tu Ischomachus,Admodum ridicule dc inepte. Itaque forte ridebis,hoc si audias. Cui ego,N5 est ea res diu gna risu. Quisquis enim peritos imperandi facere, idem sine dubitatione docere potest alios ut herili, ii sungantur
75쪽
singatur imperio. Quicunq; uero dignos qui dominentur,eficere nouit,nouit & instituere reges. N5
igitur ridiculus sed magna laude dignus ille mihi ui cietur,qui id facere potest. Ad hFlichomachus,CPtera igitur animalia ex duabus his rebus obteperare discunt: poena,quum recusant imperium: beneficio, quu libenter seruiunt. Equi teneris annis domitoribus parere discunt, quum morem geretibus aliquid suave iucundum. praebetur: excutientibus iugum, molestia exhibetur,quoad uolutati domitoris obe dierint. Et catuli quanquam mentis acumine & lingua multo hominibus inferiores sunt,ut rationis atquesermonis, expertes,circuncurrere tamen, natare,
saltare,& alia multa discere eode modo coguntur,si quu paret,aliquid sibi necessariu capiat. quu cessant, & iussa non iace sunt puniantur. Homines obedietiores effcere possis, is ratione & secinone demon stres illis utile esse parere.Seruos aute ut parere do
Ceantur; facile pellicit ea quae ibestiis uidetur adhibenda disciplina. Nanisi illorum uentri, quum desiderio tenentur, indulgeas de gratificeris, perficies
ut multa conficiam Qu' uero naturae stiunt honorem audibus excitantur. Laudis enim fame & siti ho minus quaedam laborat, quam aliae cibi potusq;.1 Haec igitur, quae quum ipse ficio, obedientioribus ut opinor hominibus utor docens eos quos praeficere uolo procuratores, illis adiumenta imperandi sero. Mue uestes de quae calceamenta operas a me capere.necesse aest,non omnia paria sed alia de
76쪽
teriora, alia meliora conficio: ut meliorem meliori bus exornem,deteriori deteriora tribuam. Na bonis haud mediocriter animus remitti frangique mihi ui detur,' quum uident opera a se perfecta, atque illos qui parem capi ut mercedem, neque laborare,neque
quum opus eit,periclitati uelle. Itaq; & ipse meliores ac diligetiores pluris facio,quam qui paria quo
uis modo cum deterioribus capiant: oc procurato
res quos optima dignissimis dedisse itideo, laudo.Qvi,d si que uidea aut adulationibuς aut alia quadainutili gratia caeteris anteponi, non leuiter sero, sed eum qui praeseri, obiurgo, dc quoad possum doceo
non esse utile rationibus eius id facere. Quum quis iam factus erit idoneus qui imperet, ac diem auredientes reddat ministros,eum ne putas Ischomacheu illicum perfectum, an etiam ei cui insunt ea quae
numerasti,aliud quidpiam deestὶSane,inquit, inpetit abstineat se a rebus domini,& nihil suretur. Nanis qui fructus administrat, sic eos audeat amoliri, uti ne Felinquat quidem unde faciundis operibus im pensis fiant, quid illo curante proderit ararer Ahoc hanc iustitiam tradendam suscipis i Maxime, in
quit Ischomachus. Non omnes equidem sic Eopara tos inuenio, ut huic doctrinae subauscultem. Atquidc ex Dracontis legibus quaeda,& ex Solonis no nulla excipiens,inaucere seruos in iustitiam coten
do. Hi quidem uirit 'multas leges de iustitia quae ad hac rationem docendi ministri pertinet,tuli mihi uidentur. Est enim caput scriptum de puniendis fur
77쪽
T de uinciendo iure inscelere deprehense,& de necandis illi qui aggrediuntur, atque uina asterunt. Perspicuum quidem haec eos scripsisse quod turpem quaestu maleficis inutilem esse uellent. Ego igitur ex illis aliqua,& e legibus Regiis alia decerpta quis prosero, os in administrassis rebus iustitiam 1e uare doceo Illae quidem solum Doenae sunt malaficis,
Regiae uerd non luna animaduertui in eos qui iura uiolant, sed etiam iustos praemio donant. Itaque
multi qui lucrum sectantur, quum uident iustos in iustis fieri ditiores, liberer permanet insontes. . sautem sentio tametsi benencium capiunt, tame eniti rem per iniuriam subtrahere atque furari, eos ut insanabili auaritia iam captos, usu rerum mearum primuo. Quos uerd nouerim mentem ad iustitiam erige re,dc eius amore pellici, non modo ut illius benem clo rem augeant,sed etiam uti meis laudibus Ormen' tur,illis iam non aliter atque liberis utor: nec opes
selum sed de honores ut & honestis & bonis exni beo. Hoc enim mihi cupidus honoris auaro praestantior uidetur,quod laudis honorisq; caussa, quia opus est,iaborare, & periculum adire, sucrisque turpibus abstinere uult. Enimuero quum persuaseris alicui Cap. 11 tuorum ut tibi sit beueuolus,& sic induxeris. ipsius animum,ut ea perficienda curet quae scit esse com mota:quum praeterea comparaueris illi scietiam, ut quae fiunt opera int utilissima: deinde quum dignuqui praesit effeceris,& tandem iustitia ac uirtute for- . inaueris,ut fructus qui percipi ture terra,suo tem '
78쪽
oore ti bi demonstret atque reddat uberrimos, haud recus ac tibi ipse faceres: non iam rogabo taline se uo quicquana etiam desit. Nam procurator eiusmodi magni ia mihi facitatis uidetur. Illud tame ascho mache,quod oratione percurrimus celerrime,ne re
linquas. Q distucrinquit: Siquis disceret quomodo quae 3 iaciunda essent id est e maximum dicebas. Alioqui nihil hominis curam prόdesse cofirmabas,
nisi sciret quae facere opus esset, oc quomodo. Tum lichomachus: Me iubes nquit, o Socrates, agri,il turam ipsam docere. Ea quidenties,ut iam dixi,quae scientibus opes,ignoratibus multos labores & ino piam uictus assert. Nunc igitur artis huius audies in nos benignitatem. in sit utilissima,atque tracta. tu lucunatistina,quum perhonesta sit, ct diis S h minibus oppido grata, praeterea captui secillima, ea ne benigna generosa 4 in Nam generosa illocamus animalia,quae quum Pulchra,magna utilia. sint,c ga hominum genus istini mansueta. Hod Ischom che satis didicisse uideor, te docete quemadmodum sit docendus uillicus procurator. Vt enim dixeris illum tibi reddere beneuolum,diligentem,imperandi. it peritum,iustum,didici. ddiuerd conficinasti elim qui recte curaturus est agriculturam,discere oportere q uae & quomodo & quando ficienda sint)opera, est, Miror hoc equidem mihi uideor celerius oratione percur ρ risse Ut si dixisses literas ei tenendas qui uerba scri
pote. pturus esset,& scripta lecturus,ut haec ad meas aures peruenissent,itteras esse tenendas audisse hoc am
79쪽
tem cognito,nihilo magis opinor literas scire: haud secus de nunc adductus 1lim facile ut credere tenen dam esse agri colendi rationem ab eo qui recte curaturus est illam: quod etsi noui,nihilo tamen magis
intelligo quo sit ager modo colendus. Quod si mihi quamprimum uiderer agricola,similis essem ci cuntiolitati medico,qui uisit aegrotos,quid illis pro
sit ignorat. Ita 3 si non sim talis,edoce me agricultu rae munus de opera. Enimuero,inquit Ischomachus, non quemadmodum caeterae artes,quas qui discunt, multum temporis illis tribuere coguntur antequam
uictum suo labore parare possint, ita captu dissicilis est agricultura,sed partim qui dant operas, intuenS, partim subaudiens,illam breui scies,sic ut & alium si
uelis edocere possis. Non tibi uenit in mentem,cre do,quantum scias illius artis. Etenim caeteri artifices summas artis cuiusque commoditates opportunit tesis celantrin agricolis qui optime serit arbores, maxime laetaretur siquis eum spectaret. qui optime se minat,eodem modo. quodq; pulchre factum uideres, non te celaret,id qua ratione secisset,si rogares. Sic dc mores uere ingenuos iis dare uidetur agricultura,qui cum ipsa ueriantur. Ad haec ego,Exordium praeclarum, dc quod eum qui audierit,a percuncta tione non auertat. Tu,quoniam discere perhonestuest,ea de re multo magis eam mihi uerbis explica
Non enim turpe tibi est facilia docere,inihi uerd lG.pe turpissimu nescire,yraesertim quae sunt cum ut 1itate cFiuncta. Primum igitur,inquit,hoc tibi de-
80쪽
monstrare uolo non esse dissicile, luddex multis reabus ac uariis agriculturam contineri dicunt ii qui oratione diligentiissime persequuntur illa,reuera minime exercent. Aiunt eum qui recte culturus est agrum,primo terrae ingenium cognoscere oportere.. Recte,inquam. Nam qui non uidit quid terra ferre possit: is quod semen spargere,quas ue stirpesserere debeat,haud uidehit. Itaque si ignotum sum arareuclimus 3 Socrates: quid ferre queat, quid nequeat, ex fructibus arboribus, i cognoscendum. Posteaquaenim periculum fecerit &cognouerit aliquis, nihil iam prodest bellare cum diis: quia si qua re opus es set ei qui uel semine uel stirpe compleret agrum, no.Dim v Me magis ex eo perciperet fructus necessarios,quam si
is Liti' committeret id quod non inuitus produceret ale
quereeusad- ret ,. Q od si persegnitiem dominorum uim suamge Pimsi ςρ terra non possit ostendere,frpe licet ex loco siniti mo certiorem fieri,aut ab homine uicino subaudire, quae sit illi natura. Nam quavis sit inculta, suam tamen ostedit naturam. stirpes agresteis laetas &uberes gignit, ea si curetur, potest de mites fructus eos4i laetos producere. Sic ingenium terrae perspici potest uel ab eo cui non ita magnus est usus agriculturae. Satis iam mihi uideor Ischomache spei & fiduciae concepisse,non esse cur ab agricultura me abstineam ueritus ne terrae naturam deprehendere non possim. Etenim piscatores mihi ueniunt in mentem,
qui quum dent operam mari,nec sint in eo loco positi unde spectent arua, nec lente ferantur, sed una, praetercurrant