Io. Georgii Walchii ... Parerga academica ex historiarum atque antiquitatum monimentis collecta

601쪽

musica, in cinnographia, chronica descriptis sposuit pra traductionem linguae graecae δε- annem, filium MVisab praedictum, quoniam in illa tempore chrisicolaegraecis sudebant litteris. possit etiam fissi a tradustionem graecum- alios quam plures sub eodem Ioanne, s siupra tinguam Persicam Mahan, dictumque Melisah, qui

traduxerunt librum Galeni in medicina; post quae omnia opera Aristotelis arabice tradux runt, multis etiam aliis magistris auxiliantibus.

sic cognoscimus ex hisce verbis, quod in his libris fuerint quoque opera Aristotelis, maetum inarabicam linguam sint translata, quod quum acciderit tempore Almamonis, cuius aetas spectat ad annum Christi IIcccxx. Avicenna vero & Auerrhoes post annum milesimum a nato seruatore nostro clari extiterint,

inde quoque colligere possumus; quod his

viris gloria translatae graecae philosophiae in arabicum sermonem haud vindicanda sit. atqui hac ratione Arabes addicebant sese philosophiae Aristotelis, in qua cognoscenda, explicanda atque illustranda summam collocabant operam, id quod simul significat nobis, quam coluerint logicam. 1equi scilicet praecepta Aristotelis elaborabant, praecipue Auin-cenna & Auerrhoes, qui magnis quidem studiis erga philosophum hunc trahebantur, si lmodo veras Aristotelis sententias adsequi potuissent. etenim neque rerum philosophiae; neque graecorum linguae cognitionem tene-hant , qua inscitia occupati in interpretationi-hux haud felices progressus facere Poterant,

quid quod genuinam Aristotelis doctrinam

602쪽

mentator Auerrho es) tamsaepe ab Aris telis fisi tententia videatur deuius, inde factum vo- Iunt,quod is in Hispania natus s Arabum idiomate imbutus. quum graecae titteraturae ne apiaces quidem imbibisset, Aristotelis libros in harbarum sonum non translatus quidem, si mutia latos , Hecurtatos peruersiosiue quum lectitaret, in iis, quae altioris fiunt sicientiae s interioris fensius, auctorem eminentissimum sudio breuiratis ita saepe concisim, ut sensitum acuminastidantes philosephos distineant diu multumque, minus minusque consequi valuit: in primis autem studia haec,quibusArabesAristotelem sunt sectati, ac bonas philosophiae litteras in discrimen adduXerunt, magno dolore conqueritur LUDO ULCUS VIVE s. quum igitur Aristotelem ducem suum eligerent, illi praecipue philosophiae parti operam dederunt, quae dicitur λογικη, ita Vt verborum studiosi essent maxime; de cognoscenda autem ipsarum rerum indole parum solliciti. quapropterpera isme domini sapientiae verborum; passim quo

VIus F autem quum praecipua philosophiae arabicae momenta eX posuerit, haec addit: ex hac philosPhandi ratione tria potissimum consecuta, ut scilicet omnia terminis s confictis notionibus sitis inuoluerent, tum quoque certis his consequentiis s principiis quaeIibet demon-

sirarent,

603쪽

s 4n E pRO GREsγWAC PATII LOGICAE.'arent, deinde vero hac ratiociniorum trutina in utramque artem res ipsas expenderent. de AvERRHoe & A VICENNA adhuc legi po est IA C. GADDIVS. Lg. V. Sic logicae fata in Arabum gente duriora fuerunt, quum Aristotelem, cuius doctrinam sequi instituebant, haud intelligerent& adhuc multa erronea atque inutilia adderent. Ceterum hoc philosophiae genus Arabia eo-Arsotelicum multis Iudaeis in Africa & Hispania degentibus sese probauit, qui excitati ad litteras philosophiae colendas mentes Contulerunt. alii scribebant obseruationes in icripturas diuinas; alii studio talin udis sese trade bant; alii inquirebant in res absconditas artis kabbalisti ; alii autem in philosophia Aristotelica locabant operam suam , Vide I O. FRANCISCUM BUD DEUM. quam diligenter in philosophia Aristotelis sint versati, ex multis constat ducumentis, siquidem non solum libros philosophi huius, atque Arabum ad sapientiae huius studia snoctantes in linguam transtulerunt ebraeam; 1ed & commentariis

atque adnotationibus illustrarunt,quorum auctorum notitiam petere possumus ex IVLIOB ARTO LUCCIO, 3 Io. HEN Rico ita ΥΤ IN GERO IO. BUXTOR O, s Io. I LIO sTRUVIO, M IO. FRANCISCO BVDDEO, T IO. CHR. WoLFIo. 8 ut & haec

momenta attingamus, ac fata logicae interebraeos hac tempestate illustremus, libros ac

604쪽

icriptores huc spectantes ea, qua decet breuitate, recensere instituamus. primum igitur, fuerunt, qui scripta logica Aristotelis verterunt. sic testatur BARTO LOCCIus, exsta

ni sun la libr&m categoriarum, interprete ignoto in B. Vatican. q. nq,,un o de interpretatione, interprete an nymo in B. Vrbinat. q. mpnn o librum auabricorum per anonymum in B. Vatican. q. rviun d librum topicorum. ibid.ERPE NIVS, Vt patet eX catalogo ipsius librorum manu eXaratorum, habuit logicam Aristotelas cum isagoge Porporii s quibusdam commentatoribus arabicis lingua hebraica. 4t. LAMBECi Vs I autem recenset codicem Ten-gnagelium, quo continentur compendium logicae mimonidae: Porporii is agoge in quinque voces Cum expositione Auerrhois: categoriae Aristotelis cum commentariis Auerrhois;

Abu Negar Alpharabi, philosophi arabis de

syllogismo demonstrativo lib. I. & II. cum commentariis Auerrhois , quae omnia a R. I ACOB. fit. Si on ANΥOLI Hispano conuersa sunt, qui vixit seculo XIII. nec non MAIMo-NiDEs testatur epistola ad R. Iehu iam Aben Tibbon, quod R. Is A AC filius CHON AI Mscripta Aristotelis verterit, quamuis nondum ex eo si apertum, num in logica quoque monimenta eandem contulerit diligentiam.

g. VI. Non solum autem ipsa scripta Aristotelis; sed & Arabum commentarios, quibus I philosophum hunc illustrare elaborauerant,

605쪽

ac libros logicos transtulerunt Iudaei in linguam suam. Α UICENNAE Opera, lae etiam logicam complectuntur , a MAIMONIDE, Vt titulus fert,nebraice conuersa Bononiae ostendi, testis est BERN HARD. de MONT FAUCO N.

AvERRHOIs scripta logica hebraico sermone eXposita, quae ad illustrandum Aristotelem

A B V ACHMED ALGAZALI, philosophus arabs scripsit logicam, quae cum commentariis Mosis Narbonen ses hebraice extat manu scripta in bibliotheca Bodleiana. 3woLFIVS ε clarissimus putat, hanc logicam eandem esse cum aiunn n, n de villitate logices, in quem tractatum magister Vi- TALIS TOLOSANVs commentarios scripsit, hebraice a R. Mos E ben IVisae Narbonen sis translatos, qui manu exarati cum scholiis exstant in hi bliotheca V aticana.

AB UNA SAR ALPHARABI, magnus inter

Arabes philosophus habitus,atque inprimis a Maimonide probatus. hic scripsit librum de elenchis sophisticis conflantem partibus

tribus, quarum prima introductionem; secunda fallacias in dictione& tertia fallacias extra dictionem tradit: atqui hoc opus hebraice manu scriptum extat in bibliotheca Vaticana, Vt de aliis taceamus. g. VII. Uerum Hebraei in eo adhuc posuerunt operam suam, ut & ipsi conscriberent logicas, quas a Voce tun meditari, plerumque

606쪽

puri Vocant, quia praecipue ad meditationem spectare debent. quo pertinent R. ABRAHAM f. MEIR AB EN E s R A , qui seculo XII. post natum Christum vixit, atque cum inter iudaeos, tum alios magnam consecutus est auctoritatem, si qui dein illi κατ' Oχυ man ipsum adpellant; aBAR-TOL OCCI Ο autem Vocatui excedens philosophus, astronomus, medicuta, poeta, gram

maticus, habbati a s S Scripturae famosus

, interpres. ipsius nun o liber lorices manu conscriptus reperitur in bibliotheca Va

ticana.

ELIAs BESCHIT ZI, Draus sitius Moses, qui CΡoli vixit, unde S Buzantini adpellationem accepit, seculo X, . inclinante, cuius logicam illam, quae in catalogo bibliothecae Leidensis recensetur, else suspicatur W O L-

R. ios EpH f CAs PI seculo XIII. clarus,cuius logicam manuscriptam commemorat HOTTIΝGER Us; ' &woLFIVss tradit, esse Commentarium in X. praedicamenta

AristoteliS. R. LEvi filius GERsCHO M sue Gerson, qui philosophiae Aristotelis consecratus erat,

variis erroribus de aeternitate mundi deque naturali diuinationum dono occupatus. v VXΥORFIus - commemorat ipsus lo- .gicam Venetiis editam, quem sequitur Io. IvLIVS S TRVVIVs; 7 rectius autem

WOLFIus 3 monet, illum scripsisse expo-

607쪽

sitionem breuem in Auerrhoem in logicam, siue X. praedicamenta Aristotelis, libros de interpretatione, analyticorum, de syllogismo, quod opus ΜS. extet in bibl. Vrbinat. ut adeo BuXTOR FIus per logicam Venetiis editam sine dubio intelligat eius nDtas in Auerrhois expositionem Aristotelis Uenet. Μ D LII. lat. edit. q. R. MOS Es filius M A I M o N , qui Cordubae in Hispania anno Christi Μ C XXXI. natus, &magnam ingenii atque doctrinae laudem sibi Peperit, Praecipue quum & litteris philosophiae operatus sit diligenter. certe in monimentis suis mentionem facit Aristotelis, Platonis, Galent, Themistit, atque aliorum& ipse praefatione mischnae testatur, quod periegerit omnes libros philosiophicos. sic libro, qui inscriptionem habet doctoris perplexorum multa attingit argumenta philosophica, atque Aristotelis Arabumque vestigia

Premit, etiam more Aristotelicorum docet, ad sublimem rerum diuinarum notitiam nemini patere aditum, nisi in logica ac meta physica probe animum atque ingenium eXErcuerit. RICHARD sIMON A de philosophia huius doctoris ita censet: Rahoi δε--fes cognomine Maimonides seu mimonis fiatius magnam exi imationem sibi peperit , nedum apud Iudaeos, sed s apud Chrisianos, qui in suis operibus unum ex eius libris, cui

titulus: morre neuochim, frequenter citant.

huius auctoris praecipuus Icopus es, quae inscripturis doctissima insunt, elucidar

omniaque aquivoca in iisdem occurrentia to

erea

608쪽

terri plurimi Iudaei in methodum eius istico insurrexerunt, es bde scriptum damnant , quia suo ratiocinandi more gentis suae patrum traditionem evertere videbatur. ac

Iane R. Moses philosephum censeri nimis affectauit, ae quoddam ex Ari telis N scripturae principiis miselianeum paranis, quod omnium palato I apere non potes. eius metaphrsea nimium subtilis es, s in i ua plurimarum Ebraicarum vocum gemininae Agni cationis investigatione fatis peritus gram maticus non videtur. praeterea feresemper quaesiones decidit ex propriis praeiudiciis, quae quidem religionis, quam profitebatur, axiomatibus quandoque conformia sunt: Has epius etiam accidit, ut Arabum philosophorum, quorum libros euoltierat, opinionibus mens eius imbuta sit. inter alia scripsit quoque logicam, quae in quatuor& decem capita distincta & manu exarata exstat in bibliotheca Vaticana, ubi etiam reperiri CD m pendium eiusdem a R. Mos E ben TI B-u o Ν , qui floruit anno Christi Μ CC LXX. sub inscriptione : ituri nareis opus logicum , testatur BARTO LOCCiVS, quale compendium logicum etiam deprehenditur in bibliotheca Vindobonenu, Vt cogno1cimus EX NEssELIO. extat adhuc opus quoddam sub titulo: ivan ribo, de diuinctionibus Logicis, quod Maimonidi tribuitur, cum duplici commentario utroque άνωνύμω, Oditum Venet. anno Chr. ΜD L. Cremonae

MD L. & Μ DLXIIII. quem postremum librum liun m,a a logica illa & compendis

609쪽

go DE PROGRESSU AC FATIS LOg ICAE.

logico distinguit B ARTO LOC cIvs. sed clarissimus WoLFius y merito suspicatur, esse unum eumdemque librum, quia & ille

in XIIII. capita distinctus sit, quibus logica

illa absolui dicatur; compendium Vero,quod dicitur ivan ex titulo ipso puri rabo videtur ei adpellatum. BUXTOR FI Vs,

tine versa & punctis vocalibus illustrata ablutastero &excusa Basileae per Fro benium prodierit anno M D XXVII. sed R I C A A R DsIMON probat, logicam illam esse Μaimonidae, quod obseruat quoque WoL

Atqui ha classicianti quae Omnia aperte significant, magna quidem fuisse auctoritate Aristotelem in gente ebraea; minUS autem prosperiora logicae fata. etenim seque iantur Arabes, qui ipsi Aristotelem haud intelligebant, & praecepta rationis cum scripturis sacris ac traditionibus adeoque summa imis permiscebant; quin etiam corruptis assectibus, qui prauas gignebant opiniones, trahebantur. quam infeliciter interdum peripateticam philosophiam coniunxerint cum diuinis oraculis, MAIMONIDEs suo exemplo demonstrare potest. de verbis enim Mosis ' disputans: βωb pedibus eius erat velut opus albedinis lapidi apphiri, ista interpretatur de materia prima Aristotelicorum: a dico ergo, inquit, sub pedibur

eius, '

610쪽

ebus, idem esse ac ex caussa ipsius, hoc esper. eum spropter eum, sicut explicuim's. quod autem πρrehenderunt, fuit ipsa materia prima, quae es a Deo benedicto simmediate scilicen cuiusque ipse caussa es seciens. nam obseruandum est, quod dicat , scut opus albedinis iapphiri: s enim voluisset denotare colorem vel Peciem externam, Ampliciter di- xisset, sicut albedo sapphiri. verum addit, cui opus, quia materia, ut nosti, natura sua semper recipit formas s patitur, nunquam vero agit, ni re accidens, sicut formasemper agit ster se, nunquam autem patitur, nisi

per accidens, quemadmodum Psa in librisph ficorum explicantur. eX quo modo tractandi philosophiam, facile cognoscere possumus, quae fortuna logicae fuerit apud illos, quae usu genuino rationis humanae, solido atque unico fundamento nititur. de logicis tal musticis, quas vocant, heic nihil adtinet dicere, de quibus si in censum horum librorum verius venirent, supra fuisset disserendum: ceterum Videre positamus I Ο ΗENR. ΗΟTTINGERUM & Io. IULIUM STRUVIVM, cuius rudimenta logicae H braeorum rationem argumentandi talmudi-Cam eXPonunt, inprimis ex libro Halicholis

g. VIII. . Quum Saraceni gens arabica magnam Africae partem occupassent, & in Hispaniam transiissent, hac ratione philosophiam arabico-Aristotelicam intulerunt in Europam, ac fundamentum philosophiae sicholasticorum posuerunt, solent tres classes scholaiticorum